BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT
QT
GV
HS
KNS

Quản trò
Giáo viên
Học sinh
Kỹ năng sống


PHẦN MỞ ĐẦU
Đặt vấn đề
Rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ là nhiệm vụ vô cùng quan trọng, ảnh
hưởng đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách sau này của các bé.
Chính vì vậy, ngay từ giai đoạn mầm non, trẻ cần được trang bị kỹ năng sống
để định hướng phát triển cá nhân một cách tốt nhất. Bài viết sau đây sẽ giúp
cho người lớn có cái nhìn toàn diện về kỹ năng sống và giải đáp thắc mắc: Tại
sao cần phải dạy kỹ năng sống cho trẻ?
Có lẽ chúng ta đã nghe rất nhiều về cụm từ “kỹ năng sống” và “giáo dục
kỹ năng sống cho trẻ”. Nhưng bạn đã thực sự hiểu kỹ năng sống là gì chưa?
Thông thường kỹ năng sống được hiểu là những kỹ năng cơ bản mà con
người cần có để có cuộc sống khoẻ mạnh, an toàn với chất lượng cao.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kỹ năng sống là những kỹ năng tâm
lý xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân cần có để tương tác với những người
khác một cách hiệu quả hoặc ứng phó với những vấn đề hay những thách
thức của cuộc sống hàng ngày. Theo UNICEFF, kỹ năng sống là tập hợp rất
nhiều kỹ năng tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra
những quyết định có cơ sở, giao tiếp một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ
năng tự xử lý và quản lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh

học và giáo dục trung học, kỹ năng sống có thể là một tập hợp những khả
năng được rèn luyện và đáp ứng các nhu cầu cụ thể của cuộc sống hiện đại
hóa. Đôi khi kỹ năng sống, nhưng không phải luôn luôn, khác biệt với các kỹ
năng nghiệp vụ. Khi tham gia vào bất kỳ hoạt động nghề nghiệp nào phục vụ
cho cuộc sống đều đòi hỏi chúng ta phải thỏa mãn những kỹ năng tương ứng.
Trong sinh hoạt hằng ngày của các em cũng đòi hỏi sự nhạy bén và khéo
léo trong việc xử lý các tình huống bất ngời. Rèn luyện kỹ năng sống cho học
sinh là nhằm giúp các em rèn luyện kỹ năng ứng xử thân thiện trong mọi tình
huống; thói quen và kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng hoạt động xã hội;
Giáo dục cho học sinh thói quen rèn luyện sức khỏe, ý thức tự bảo vệ bản
thân, phòng ngừa tai nạn giao thông, đuối nước, ứng phó với thiên tai và các
tệ nạn xã hội. Đối với học sinh tiểu học đặc biệt là học sinh ở vùng nông thôn
nơi miền Trung nhiều mưa gió việc hình thành các kỹ năng bảo vệ bản thân
trước các thiên tai thường gặp như là giông sét, bão, lũ,... là rất thiết thực.
Chính vì vậy, tôi chọn đề tài “ Giáo dục kỹ năng ứng phó với thiên tai cho
học sinh lớp 5 trường Tiểu học Lê Hoàn” tại xã Tam Dân huyện Phú Ninh,
tỉnh Quảng Nam cho bài tiểu luận.
II.


PHẦN NỘI DUNG
Mục tiêu:
1. Mục tiêu về kiến thức
Nhận biết được những dấu hiệu có thể gây nguy hiểm cho bản thân mình và
mọi người xung quanh.
Thấy được tầm quan trọng của việc tự bảo vệ chính mình.
Trình bày được các cách để ứng phó khi có nguy hiểm.
Nhận thấy được hậu quả của việc không có kỹ năng, và thiếu tự tin, kiến thức.
Vận dụng được kiến thức trải nghiệm để áp dụng vào trong thực tế cuộc sống
hằng ngày.


-

-


-

Trò chơi
Trình bày
Làm việc nhóm
Xử lý tình huống

Hướng dẫn tổ chức hoạt động:
Hoạt động 1: Trò chơi “ Khởi Động”
a. Mục tiêu:
- Giúp học sinh tập trung, khởi động và giới thiệu vào chủ đề.
- Giúp học sinh có cái nhìn khái quát về các loại thiên tai.
b. Cách tiến hành:
- GV hướng dẫn học sinh chơi trò chơi: “ TÔI LÀ THẦN”
+ Học sinh sẽ đứng vòng trò để chơi trò này và QT sẽ ở giữa vòng
tròn để dẫn trò chơi.
+ Khi QT hô “Tôi là thần Nước” thì tất cả học sinh trong vòng tròn
hô “ Chào thần Nước” đồng thời phải nhảy cho cao hơn QT.
+ Khi QT chỉ bất kì bạn nào trong vòng tròn thì bạn đó hô “ tôi là
Thần …” và đồng thời 2 bạn đứng cạnh sẽ hô “ Chào thần …” và phải làm
sao cho cao hơn người đó.
+ Yêu cầu: Không được hô trùng tên các thần, lời nói và hành động
phải nhanh và song song với nhau. Nếu làm sai sẽ bị phạt.
+ Hình phạt:

+ Ngón giữa ghi 2 điều mà em thích nhất
+Ngón áp út ghi 2 điều mà em cần cố gắng hơn
+Ngón út ghi 1 cụm từ ngắn ngọn miêu tả bản thân
HS tiến hành trả lời trong 5 phút
GV thảo luận với lớp:
+GV mời vài bạn lên chưa sẽ “bàn tay” của mình.
+ GV ghi nhận các ý kiến và nhận xét “ Các em cần cố gắng để khác
phục nhứng điểm yếu và phát huy những điểm mạnh của mình.
c. Kết luận:
Đa số các em đã xác định được giá trị của bản thân, tuy nhiên thì vẫn
còn một số bạn chưa nhận ra được.
-

3.

Hoạt động 3: Chuyên đề 1 “KỸ NĂNG XỬ LÝ KHI TRỜI SẤM SÉT”
a. Mục tiêu:
- Giúp HS nhận biết được dấu hiệu của sấm sét.
- Giúp HS nắm được các kỹ năng để ứng phó với sấm sét
- Giúp HS tổng hợp lại tất cả nội dung
b. Cách tiến hành:
HD1: Nhận biết dấu hiệu của sấm sét:

-

GV sẽ cho các em xem tranh ảnh về hiện tượng sấm sét( tranh ảnh đính kèm
phụ lục)
- GV hỏi HS:
+ Các em thấy gì trong bức hình này?
+Các em biết đây là hiện tượng gì trong tự nhiên không?

Tắt các thiết bị điện không cần thiết, chỉ được dung điện thoại khi rất
cần thiết.
Tránh nơi ẩm ướt như nhà tắm, nhà bếp,…

HD3: Thử tài em nhỏ
GV sẽ đưa ra các câu hỏi liên quan đến nội dung vừa truyền tải cho
HS trả lời. Câu hỏi sẽ có 2 đáp án A và B ( đáp án đúng là có từ im
nghiêm)
Câu 1: Khi ở nhà một mình có sấm sét bạn sẽ làm gì?
A: Nhanh chóng chạy ra ngoài
B: Đóng cửa, tắt thiết bị điện không cần thiết, tránh nơi ẩm ướt.
Câu 2: Khi ở trên đường bạn không nên làm gì khi có sấm sét?
A: Nên trú dưới trụ điện
B: Nhanh chóng di chuyển đến nhà người dân để trú.
Câu 3: Khi có sấm sét bạn nên sử dụng điện thoại không?
A: Nên
B: Sử dụng khi rất cần thiết.
Kết luận
Dù ở đâu hay làm gì thì vẫn có cách để mình ứng phó với hiện tượng của
thiên nhiên.
Phụ huynh nên bày cho con mình các kỹ năng này để giúp trẻ tự bảo vệ
mình.
c.


Chúng ta nên hết sức bình tĩnh và xử lý thật thông minh các tình huống
sấm sét để bảo vệ bản thân.
Cần phải có một số kiến thức cơ bản về ứng phó với sấm sét để khôn có
kết quả đáng tiếc xảy ra với trẻ
Hoạt động 4: Chuyên đề 2 “KỸ NĂNG CHÓNG MƯA BÃO AN TOÀN”

Câu 1: Khi sắp có bão, gia đình bạn cần dự trữ đồ vật gì trong nhà?
A: Nước, lương khô, quần áo, đèn bin,…
B: Xăng, cá, TV,…
Câu 2: Khi có bão bạn có nên đến trường không?
A: Có


B: Không
Câu 3: Dấu hiệu khi có bão là gì?
A: Mưa to, kèm gió mạnh, trời tối mây đen
B: Trời lạnh, mưa bay
Câu 4: Hậu quả của bão gây ra là là gì?
A: Cây đỗ ngã, mưa lớn, tắt đường, chết người
B: Trời nắng, ấm áp
Câu 5: Khi có bão thì bạn nên ở đâu?
A: Ở những nơi đông người, có các thiết bị điện, cách xa nhà
B: Ở trong nhà hoặc nơi an toàn như trạm xá, trường học cùng bố
mẹ và người lớn
c.

Kết luận:

Thông qua đây giúp các em nhận thấy được hậu quả cũng như nguy
hiểm của bão gây ra.
Giúp các em thấy được việc phòng chống trước khi có bão là rất cần
thiết.
Giúp các em có được kỹ năng cơ bản khi có mưa bão.
Hoạt động 5: Chuyên đề 3 “ KỸ NĂNG ỨNG PHÓ VỚI LŨ LỤT”
a. Mục tiêu:
- Giúp HS nhận biết được dấu hiệu khi có lũ

+ Muốn tự cứu mình thì phải biết bơi
+ Muốn an toàn thì mặc áo phao
+ Muốn thoát thân thì phải bình tĩnh
+ Muốn an toàn thì tránh xa nơi nước lớn.
Kết luận sau trò chơi: Qua trò chơi giúp các em làm việc nhóm, tương tác với
đồng đội hơn. Và truyền tải được nội dung muốn nói đến. Qua trò chơi giúp
các em vừa chơi nhưng lại giúp các em ghi nhớ nhanh hơn các ý muốn truyền
tải.
Sau khi chơi trò chơi thì GV sẽ cho xem video giúp trẻ phòng chống đuối nước
và sơ cứu khi có người bị đuối nước (video đính kèm phụ lục)
-

-

-

HD3 Thử tài em nhỏ
GV sẽ đưa ra các câu hỏi có trong nội dung bài học cho HS trả lời. Câu
hỏi sẽ có 2 đáp án A và B ( đáp án đúng là có từ im nghiêm).
Câu 1: Những nơi nào để gay ra chết đuối nhất?
A: Ở nơi có nước như ao, hồ, sông, suối,…
B: Ở trên núi
Câu 2: Khi thấy có người rơi xuống nước bạn sẽ làm gì?


A: Nhanh chóng kêu người lớn tới giúp
B: Nhảy xuống cứu bạn
Câu 3: Chúng ta nên làm gì để bảo vệ bản thân trước mùa mưa lũ?
A: Học bơi, qua sông cần mặc áo phao và có người lớn đi cùng
B: Ra bờ sông, hồ chơi khi không có người lớn ở nhà.

( có kèm phần diễn viên minh hoạ, tình huống này sẽ xử lý trong lớp học)
Tình huống 2: Khi đi học về cùng đám bạn, đang đi qua đoạn có cây cầu,
đột nhiên bạn của bạn bị té rơi xuống nước. Trong tình huống này bạn nên


làm gì để cứu bạn của mình. ( có kèm phần diễn viên, phụ kiện minh họa, tình
huống này sẽ xử lý ngoài rân trường)
HD2 Các nhóm sẽ nhận xét lẫn nhau và GV tổng kết lại.
GV sẽ hỏi các đội:
+ Em thấy đội bạn có điểm gì hay? Em thích gì ở đội bạn? Nếu là em
em có thay đổi gì không?
+ Sau khi xử lý tình huống thì các em cảm thấy như thế nào?
+ Qua đây thì em rút ra được gì từ tình huống?
GV kết luận
Tất cả các đội đã làm tốt tình huống của GV đưa ra. Qua đây cô ghi
nhận tất cả các ý kiến của các em.
Không phải các bạn xử lý khác mình là các bạn sai, mỗi người sẽ có
mỗi cách để giải quyết các vấn đề khác nhau. Nhưng, về cơ bản họ đều
sử dụng các kỹ năng đã được gọ và học hỏi được từ trong thực tế.
Khép lại hoạt động cuối cùng xin cảm ơn các em đã phố hợp tạo
điều kiện để cô có thể làm tốt chủ đề ngày hôm nay. Chúc các em sức
khỏe và thành công.

VI.
-

-

Tổng kết
GV yêu cầu HS nêu lên:

trình cũng như cách thức để dạy kỹ năng sống cho học sinh. Với phương


pháp dạy đúng cách, tạo không khí thoải mái, không gò ép, áp đặt, bản thân
mỗi học sinh sẽ tự mình nhận thức được vấn đề và có hành vi ứng xử đúng
đắn.
Qua mỗi chuyên đề kỹ năng khác nhau thì đều mang lại cho nhiều bài
học và kinh nghiệm để áp dụng vào thực tế. Nên giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh tiểu học là một việc làm cần thiết để cho các em có điều kiện phát
triển cũng như cung cấp cho các em nhiều kỹ năng thiết thực.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1/ Lê Thị Duyên (2013), Đề cương bài giảng giáo dục kỹ năng sống.
Khoa Tâm lý – Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN.
2/ http://nhatvietedu.vn/29-cam-nang/danh-cho-cha-me/2066-cacki-nang-song-can-giao-duc-cho-hoc-sinh-tieu-hoc.html
3/ http://wass.edu.vn/cau-chuyen-giao-duc/dong-hanh-cung-con/taisao-can-phai-day-ky-nang-song-cho-tre.html
4/ http://baoquangngai.vn/channel/2027/201509/giao-duc-ky-nangsong-cho-hoc-sinh-can-thiet-nhung-phai-dung-cach-2629661/


PHỤ LỤC
I.

Tài liệu phát tay:
Chuyên đề “MỘT SỐ KỸ NĂNG ỨNG PHÓ VỚI THIÊN TAI CHO HỌC SINH
LỚP 5”

1/ Một số nội dung liên quan
Kỹ năng là gì?
Kỹ năng là năng lực hay khả năng chuyên biệt của một cá nhân về một
hoặc nhiều khía cạnh nào đó được sử dụng để giải quyết tình huống hay công

thiệu mình với người khác, thậm chí có nhiều em còn không dám nói hoặc
không biết nói lời xin lỗi khi các em làm sai.
- Biết phân biệt hành vi đúng sai, phòng tránh tai nạn. Đây là kỹ năng quan
trọng mà không phải em nào cũng xử lý được nếu chúng ta không rèn luyện
thường ngày.
 Nhóm kỹ năng trong học tập, lao động – vui chơi giải trí:
- Các kỹ năng nghe, đọc, nói, viết, kỹ năng quan sát, kỹ năng đưa ra ý kiến
chia sẻ trong nhóm.
- Kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh chung.
- kỹ năng kiểm soát tình cảm – kỹ năng kìm chế thói hư tật xấu sở thích cá
nhân có hại cho bản thân và người khác.
- Kỹ năng hoạt động nhóm trong học tập vui chơi và lao động.


2. Nội dung chuyên đề


“MỘT SỐ KỸ NĂNG ỨNG PHÓ VỚI THIÊN TAI CHO HỌC SINH LỚP 5”

•
•
•
•
•
•

1/ Mục tiêu:
2/ Đối tượng giáo dục của chủ đề:
3/ Phương tiện hỗ trợ:
4/ Phương pháp tổ chức:

Một số hình ảnh trong chuyên đề:
1/ hình ảnh về sấm sét



2/ Hình ảnh về mưa bão



Hình ảnh về lũ lụt



Hình ảnh minh hoạt về tình huống

III.

Các đường link có trong chuyên đề:

1/ Link phòng chóng mưa giông https://www.youtube.com/watch?
v=0QElCsigzNQ
2/ Link chóng bão lũ https://www.youtube.com/watch?
v=ZWXE3z7B2WA&t=166s&pbjreload=10 https://www.youtube.com/watch?
v=S6Qh1RsCh7s&t=166s
3/ Link chóng lũ lụt :
https://www.youtube.com/watch?v=i9QoXqdmQDI
Link phòng chóng đuối nước
https://www.youtube.com/watch?v=A-SLh513-dk