MÔ HÌNH CHO THUÊ XE ĐẠP TẠI TP. HCM 1

August 20, 2013


MÔ HÌNH CHO THUÊ XE ĐẠP TẠI TP. HCM 2

ĐỀ TÀI:

“MÔ HÌNH CHO THUÊ XE ĐẠP TẠI THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH – NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG
THÍ ĐIỂM TẠI KHU ĐÔ THỊ ĐẠI HỌC QUỐC GIA
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ”

NHÓM SINH VIÊN THỰC HIỆN
Trường:

Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh

Khoa:

Đô thị học

Email:



• Trƣởng nhóm:
NGUYỄN THỊ ANH THƢ

MSSV: 0956170074

di chuyển phù hợp hơn trong khi khu vực ĐHQG TPHCM chưa đáp ứng hoàn toàn nhu cầu đi lại cho các sinh
viên. Bên cạnh đó, ý tưởng này nhằm hướng đến việc sử dụng xe đạp bảo vệ môi trường, rèn luyện sức khỏe.
Mục tiêu chính của đề tài là tạo ra một dự án khả thi và hiệu quả, nhằm xây dựng mô hình cho thuê xe
đạp trong khu ĐHQG TPHCM đáp ứng nhu cầu đi lại của các sinh viên; đảm bảo sinh thái môi trường, phát
triển bền vững và có khả năng nhân rộng trong tương lai.
Trong giai đoạn hiện tại, dự án sẽ bố trí 4 trạm cho thuê xe với đối tượng thụ hưởng là tất cả sinh viên có
nhu cầu thuê xe trong nội bộ khu vực ĐHQG TPHCM. Dự án sau khi được vận hành hứa hẹn sẽ mang lại 3 lợi
ích cơ bản:
•

Về mặt phát triển cộng đồng, dự án sẽ hỗ trợ đắc lực cho nhu cầu đi lại của sinh viên với chi phí phù
hợp; thông qua việc đi xe đạp, sinh viên sẽ hình thành thói quen tốt cho việc rèn luyện sức khỏe, thiết
lập nên các mối quan hệ cộng đồng, nâng cao nhận thức về việc bảo vệ môi trường.

•

Về mặt bảo vệ môi trường, việc sử dụng xe đạp sẽ khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, tiết
kiệm nguồn tài nguyên của thiên nhiên.

•

Về mặt xây dựng bền vững, trạm được thiết kế đáp ứng đầy đủ tiêu chí của một công trình xanh với
vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, các hoạt động xây dựng không tạo ra các chất độc hại
đến môi trường.

Phương pháp nghiên cứu chính mà chúng tôi sử dụng là nghiên cứu định lượng, nghiên cứu định tính, thu
thập và xử lý các số liệu thứ cấp.
Đây là một đề tài mang tính xã hội cao nên chúng tôi sẽ liên kết để nhận được hỗ trợ kinh phí thêm từ:
Ban lãnh đạo ĐHQG TPHCM; các công ty có nhu cầu đầu tư, quảng cáo; cũng như các tổ chức xã hội trong cả
nước. Tổng kinh phí thực hiện dự án là 200.000 triệu vnđ.

Xin chân thành cảm ơn!


MỤC LỤC
PHẦN I: MỞ ĐẦU................................................................................................. 6
1. Lý do chọn đề tài....................................................................................................... 7
2. Mục tiêu của đề tài.................................................................................................... 12
3. Giới hạn và Phương pháp nghiên cứu của đề tài.......................................................13

PHẦN II: NỘI DUNG...........................................................................................16
Chƣơng 1: Tổng quan và các vấn đề nghiên cứu của mô hình...................................17
1. Tổng quan tình hình mô hình cho thuê xe đạp ở Việt Nam và Thế giới.................17
2. Các vấn đề văn hóa, kinh tế, xã hội tại khu vực nghiên cứu...................................26
Chƣơng 2: Phƣơng án thiết kế...................................................................................... 31
1. Giới thiệu chung về mô hình....................................................................................31
2. Cơ sở hạ tầng............................................................................................................32
3. Quản lí vận hành.......................................................................................................49
4. Quản lí an toàn......................................................................................................... 55
5. Kinh phí vận hành dự án.......................................................................................... 56
Chƣơng 3: Giai đoạn ứng dụng thực tế........................................................................ 61
1. Các giai đoạn thực hiện............................................................................................61
2. Thuận lợi, khó khăn..................................................................................................65

Phần III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ......................................................67


MÔ HÌNH CHO THUÊ XE ĐẠP TẠI TP. HCM 6

PHẦN I: MỞ ĐẦU


và phù hợp với điều kiện kinh tế của họ. Các phương tiện để các bạn di chuyển đến từng địa
điểm học tập như từ các trường đại học về kí túc xá, từ kí túc xá đến các khu vui chơi, giải trí...
chủ yếu là bằng phương tiện xe gắn máy, một số nhỏ trong đó là xe bus, xe đạp và đi bộ. Tuy
nhiên, các địa điểm quan trọng trong khu vực ĐHQG TPHCM đặt khá xa nhau, điều này dẫn
đến việc:

Tốn nhiều thời gian và công sức

Đi bộ

Ô nhiễm môi trường và không đảm bảo an toàn

Đi xe
gắn
máy

Quá tải vào giờ cao
điểm, mất thời gian để di chuyển tới các trạm chờ, không linh hoạt

Đi xe bus

Linh hoạt, thân thiện với môi trường và an toàn

Đi xe đạp

August 20, 2013


Theo khảo sát thực tế từ các bạn sinh viên đã và đang sinh sống, học tập trong khu vực
ĐHQG TPHCM đa số đều mong muốn có một phương tiện đi lại phù hợp hơn. Xét thấy xe

Thỉnh thoảng
Hiếm khi
Rất thường xuyên
Thường xuyên

Tần suất

%

78
122
96

26.35
41.22
32.43

143
64
58
26
84
43

48.31
21.62
19.59
8.78
28.38
14.53

Rất thường xuyên
Thường xuyên
Thỉnh thoảng
Hiếm khi
Có
Không
Thường xuyên
Thỉnh thoảng
Hiếm khi
Xe đạp đơn
Xe đạp đôi
Cả hai
Kí túc xá
Các điểm trường trong
ĐHQG TPHCM
Thư viện trung tâm
Hồ đá
Các khu dịch vụ công cộng
Theo lượt sử dụng
Theo giờ
Theo ngày
Theo tháng

82
77
7
33
114
124
19

32.43
44.26
84.12
15.88
33.11
50.68
8.45
37.16
14.53
48.31
70.27
66.22

85
75
143
62
98
110
47

28.72
25.34
48.31
20.95
33.11
37.16
15.88



những ở hiện tại mà còn ở cả tương lai. Mô hình có thể nhân rộng tại một số địa điểm khác
trong TPHCM. Khi được nhân rộng, không chỉ mang tính chất đơn thuần là cổ vũ bảo vệ môi
trường mà còn mang ý nghĩa du lịch nếu tuyến đường được thiết kế một cách kĩ lưỡng, có tính
toán hơn. Dựa trên những tiêu chí đó, mục tiêu tổng quát của đề tài là tạo ra một dự án khả
thi và hiệu quả, nhằm xây dựng mô hình cho thuê xe đạp trong khu Đô thị ĐHQG TPHCM
đáp ứng nhu cầu đi lại của các sinh viên; đảm bảo sinh thái môi trường, phát triển bền
vững và có khả năng nhân rộng trong tương lai.
2.2 Mục tiêu cụ thể
Để hoàn thành mục tiêu tổng quát trên, trong quá trình thực hiện đề tài, các thông tin
nghiên cứu sẽ phải làm sáng tỏ các mục tiêu cụ thể sau:
• Đánh giá nguyên nhân làm cho việc đi lại của sinh viên trong khu đô thị đại học còn
nhiều khó khăn.
• Tìm hiểu nhu cầu chung của các sinh viên về việc đi lại trong khu Đô thị đai học.
• Tìm hiểu các mô hình và dịch vụ cho thuê xe đạp tại Việt Nam và trên thế giới.
• Đánh giá hiện trạng chung trong khu Đô thị ĐHQG TPHCM.
• Tìm hiểu đặc điểm chung của các địa điểm chọn làm trạm chờ.
• Đề xuất các phương án và xây dựng mô hình cho thuê xe đạp trong khu Đô thị ĐHQG
TPHCM.
• Đề xuất các hoạt động nhân rộng mô hình về sau.


3. Giới hạn và Phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài
3.1 Giới hạn
3.1.1 Về không gian
Mô hình chọn nghiên cứu thí điểm trong khu vực Đô thị ĐHQG TPHCM. Vì đây là một
mô hình ứng dụng tương đối mới mẻ tại Việt Nam nên ĐHQG TPHCM là một địa điểm lí
tưởng để thực hiện thí điểm. ĐHQG TPHCM là một khu vực có phạm vi rõ ràng, tương đối
khép kín, có quy hoạch chi tiết cụ thể trong tương lai nên dễ dàng trong việc quản lí. Hạ tầng ở
khu vực này cũng được đầu tư mới với chất lượng đường sá tốt, cảnh quan đẹp; lượng xe lưu
thông không nhiều, chủ yếu là xe buýt và xe máy cá nhân, tốc độ lưu thông chậm nên tạo ra

Phương pháp nghiên cứu định lượng nhằm tìm ra các quy luật chi phối các hiện tượng xã
hội bằng cách đi tìm những mối quan hệ tương quan giữa các sự kiện xã hội, giữa một số biến
số nhất định. Các phương pháp nhỏ sử dụng nghiên cứu định lượng gồm có:
-

Phương pháp nghiên cứu diễn dịch, khởi đầu từ các ý tưởng tổng quát hình thành các
lý thuyết và áp dụng vào thực tiễn xã hội tìm các sự kiện xã hội để kiểm chứng các ý
tưởng, lý thuyết đưa ra.

-

Sử dụng bảng hỏi thu thập thông tin và ý kiến của các bạn sinh viên về vấn đề đi lại
khu Đô thị ĐHQG TP.HCM. Nhóm nghiên cứu xác định sinh viên có cùng độ tuổi và
tâm sinh lý nên có nhu cầu và cách đánh giá giống nhau, nên nhóm nghiên cứu giới
hạn mẫu đa số các là sinh viên sinh sống trong khu túc xá để dễ dàng trong việc tiếp
cận.

 Phương pháp nghiên cứu định tính:
Quan niệm sự kiện xã hội, nhân văn là sự kiện tổng thể không thể chia cắt thành các biến
số để nghiên cứu. Thực tại xã hội do con người “cùng nhau thiết kế ra” nên không thể hiểu
được từ bên ngoài. Phương pháp nghiên cứu định tính tìm kiếm ý nghĩa, động cơ, ý hướng của
người thực hiện hành động xã hội. Các phương pháp nhỏ sử dụng nghiên cứu định tính gồm có:


-

Phương pháp nghiên cứu quy nạp: quan sát thế giới thực, tìm kiếm mẫu hình quan sát,
tổng quát hóa những vấn đề đang xảy ra.

-

Di chuyển bằng xe đạp là một xu hướng đang phát triển mạnh mẽ ở các đô thị tại châu
Âu. Hiện nay, hơn 100 thành phố đã mở dịch vụ cho thuê xe đạp để khuyến khích người dân
di chuyển bằng phương tiện thân thiện với môi trường này. Dưới đây là một số mô hình tiêu
biểu:
• Mô hình xe đạp Velib ở Paris (Pháp)
Năm 2011 thủ đô Paris đã xây dựng mô
hình dịch vụ xe đạp công cộng với hơn
10.600 chiếc xe được đặt tại 750 trạm trên
toàn thành phố. Dịch vụ này gọi là Velib kết hợp giữa hai chữ Velo và Liberte theo
tiếng Pháp có nghĩa là “xe đạp và tự do”.
Đây là một sáng kiến nhằm đấu tranh chống
tắc nghẽn giao thông và tình trạng ô nhiễm
môi trường đang xảy ra ở thành phố.
Khoảng cách giữa các trạm cho thuê
Vélib trung bình chỉ khoảng 500 mét. Các
trạm tự động của mô hình Vélib được bố trí
ở các vị trí thuận tiện như gần ga tàu, bến xe,
khu vực công viên, khu danh lam thắng
cảnh, khu thể thao, trung tâm mua sắm…
Tại các trạm tự động, du khách nước ngoài
có thể dễ dàng thuê xe vì tại đây có bản
hướng dẫn bằng 8 thứ tiếng khác nhau và có
August 20, 2013

Mô hình xe đạp Velib


thể thanh toán phí thuê xe bằng thẻ tín dụng.
Chi phí cho một năm sử dụng xe đạp là 39,50 USD, trong khi đó, giá thuê xe 1 ngày là
1,36USD, giá 7 ngày là 6,80 USD. Trong nửa tiếng đầu tiên, người sử dụng được dùng xe

trên đều bằng nhôm có thể tái chế, được sản xuất tại địa phương và các trạm gửi xe đều hoạt
động bằng năng lượng mặt trời, tiết kiệm năng lượng. Chính vì vậy mà Bixi đã nhanh chóng
phát triển và được nhân rộng. Chúng góp phần hình thành nên ý thức của người dân cùng nhau
xây dựng một thành phố không ô nhiễm, trong sạch. Chi phí thuê xe đạp gồm có:
-

Đối với hội viên là 78 đôla/năm, 28 đôla/tháng.

-

Đối với khách thuê ngắn hạn là 12 đôla/72 giờ hoặc 5 đôla/ngày. Được miễn phí 45
phút đầu tiên đối với hội viên, 30 phút cho khách thuê ngắn hạn; người thuê phải trả
thêm phụ phí cho những phút sau đó.

-

Ngoài ra, người thuê ngắn hạn phải đặt cọc 250 đôla và cam đoan sẽ trả lại xe trong
vòng 10 ngày.
Hiện nay trên thế giới, tại các thành phố lớn người ta đang tìm cách giảm bớt ôtô, xe máy

để cải thiện môi trường sinh hoạt trong thành phố, bớt lệ thuộc vào nguồn năng lượng ngày
càng khan hiếm. Do đó, Bixi được ra đời và được sự hưởng ứng nhanh chóng ở khắp mọi nơi.
• Mô hình xe đạp tại Copenhagen (Đan Mạch)
Copenhagen là được coi là một trong những thành phố của tương lai bởi kiến trúc và hệ
thống giao thông đô thị thân thiện với môi trường – tạo điều kiện tối đa cho người đi xe đạp.
Xe đạp ở Copenhagen cũng như ở Đan Mạch là một phương tiện giao thông quan trọng, chiếm
ưu thế về cảnh quan đô thị. Thành phố đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho việc đi xe đạp, với


MÔ HÌNH CHO THUÊ XE ĐẠP TẠI TP. HCM 20



Bên cạnh các sách hướng dẫn du lịch thông thường, Đan Mạch còn có nhiều cuốn
guidebook hướng dẫn đầy đủ các tuyến đường, khoảng cách, loại địa hình, thời gian đạp xe,
chặng nghỉ, điểm tham quan, mẹo sử dụng và sửa chữa xe đạp.
Các chính sách
Chính quyền thành phố sở tại đã luôn quan tâm đến vấn đề di chuyển bằng xe đạp thông
qua việc ban hành những chính sách hợp lý trong từng giai đoạn cụ thể:
-

Năm 2000 thành phố đã ban hành đề xuất cho một mạng lưới gồm 22 tuyến đường
vành đai xanh dành cho xe đạp với tổng chiều dài 110 km. Tính đến năm 2012
khoảng 40km của mạng lưới đã được hoàn thành.

-

Trong năm 2001, Copenhagen xây dựng chiến lược xe đạp đầu tiên với việc ban hành
"Chính sách dành cho xe đạp giai đoạn 2002-2012" như một cách ưu tiên xe đạp trong
quy hoạch thành phố và phối hợp các sáng kiến cải thiện điều kiện đi xe đạp.

-

Trong năm 2007 thành phố phê duyệt và ban hành một "Kế hoạch hành động vì an
toàn giao thông xe đạp 2007-2012" để hỗ trợ với mục tiêu giảm 50% số vụ tai nạn so
với năm 1996. Kế hoạch này kêu gọi xây dựng lại đường phố và các nút giao thông
trong thành phố và đã xác định được 20 nút giao thông đặc biệt nguy hiểm sẽ được
xây dựng lại.

-


xe đạp, bởi sự gia tăng số lượng chỗ đậu xe.

Nhận xét chung
Thông qua việc tìm hiểu các mô hình cho thuê xe đạp tại các nước tiên tiến, có thể thấy
rằng các mô hình này đều được áp dụng trên hệ thống cơ sở vật chất và trang thiết bị tiên tiến,
có sự hoạch định rõ ràng từ Chính phủ thông qua các chính sách đúng đắn. Chúng không chỉ
mang lại lợi ích về kinh tế và môi trường, giúp nâng cao chất lượng sống của các cư dân đô thị
mà chúng còn mang lợi ích lớn đối với du lịch, mang tính quảng bá cho hình ảnh đất nước, tạo
ra một nền văn hóa đi xe đạp – đặc biệt là ở Copenhaghen (Đan Mạch). Chính vì vậy, các mô
hình này ngày càng được nhân rộng và được sử nhiều ủng hộ của người dân, là một hình mẫu
mà nhiều thành phố khác trên thế giới đáng để học tập và noi theo.
1.2 Việt Nam
Xe đạp tại Việt Nam xuất hiện nửa sau thập niên cuối của thế kỷ XIX. Trong kháng chiến,
xe đạp là công cụ quan trọng dùng để thồ hàng, vận chuyển lương thực vũ khí. Đến khi đất
nước giải phóng, xe đạp là phương tiện đi lại chủ yếu của người dân trong các hoạt động sinh
sống thường nhật và chúng như một gia tài quý báu được sử dụng và giữ gìn cẩn thận.
Ngày nay, trước sự tất bật của cuộc sống, việc di chuyển bằng xe đạp không còn được
phổ biến nhiều như trước. Tuy nhiên, chúng vẫn được sử dụng cho đại bộ phận học sinh, sinh
viên và những thành phần người thu nhập thấp. Bên cạnh đó, xe đạp còn được dùng để phục
vụ cho các mục đích du lịch. Các mô hình cho thuê xe đạp tại Việt Nam tồn tại các địa chỉ du
lịch lớn trong cả nước như Hạ Long, Nha Trang, Đà Lạt hay Thành phố Hồ Chí Minh… Sau
đây chúng tôi sẽ khái quát một số mô hình cho thuê xe đạp tiêu biểu.


• Mô hình xe đạp tại Cửa Lò
Thị xã Cửa Lò là một điểm đến du lịch nổi tiếng thuộc tỉnh Nghệ An. Ngoài các dịch vụ
nghỉ ngơi, ăn uống, tắm biển thì dịch vụ cho thuê xe đạp đôi đang là một loại hình giải trí được
nhiều người ưa thích ở Cửa Lò.
Hiện tại, Cửa Lò đã có trên 20 điểm cho thuê với trên 500 xe đạp đôi. Với khá nhiều loại
nhưng phổ biến nhất là các loại xe có giá trị từ 3 - 4 triệu đồng. Thủ tục cho thuê rất đơn giản,

khá đông khách du lịch có nhu cầu sử dụng xe đạp dạo chơi trong thành phố.
Mô hình BISTA đã góp phần giải quyết bài toán du lịch ở Thành phố Nha Trang, nâng
cao cảnh quan đô thị nhưng vẫn tiết kiệm chi phí xã hội trong việc đi lại. Bên cạnh đó, đây còn
là hoạt động nhằm kêu gọi du khách hướng ứng chương trình đi xe đạp bảo vệ môi trường,
giảm thiểu tai nạn giao thông trong thành phố và góp phần quảng bá hình ảnh đô thị biển văn
minh thân thiện. Đây là một nét độc đáo và hiện mới có ở phố biển Nha Trang.


• Các loại hình khác
 Tour xe đạp ở Huế
Hàng năm, vào các ngày kỷ niệm lớn trung tâm thanh thiếu nhi Thừa Thiên – Huế
thường xuyên thực hiện những chuyến tham quan, dã ngoại tìm hiểu các di tích văn hóa lịch
sử ở Huế bằng xe đạp như: đàn Nam Giao, đền thờ Huyền Trân Công Chúa,...
Loại hình du lịch bằng xe đạp này là một trong những hoạt động nhằm khuyến khích
thanh niên, học sinh sinh viên tăng cường sự hiểu biết về các di tích văn hóa, lịch sử, danh
thắng của Huế, bên cạnh đó kết hợp với việc rèn kuyện sức khỏe và bảo vệ môi trường; đặc
biệt, chúng còn được xem là sân chơi hè dành cho trẻ em có hoàn cảnh gia đình khó khăn.
 Tour xe đạp Hà Nội – Đền Hùng
Tại Hà Nội, nhóm “Tour de Fun” tổ chức tour du lịch bằng xe đạp, từ Hà Nội đến Đền
Hùng và trở lại. Hành trình bắt đầu từ Nhà hát lớn Hà Nội đến Phúc Yên, Vĩnh Yên và đến
Đền Hùng.
Cuộc hành trình này nhằm cổ động phong trào đi xe đạp và rèn luyện sức khỏe bằng cách
đi xe đạp, đối tượng không phân biệt tuổi tác, giới tính. Các loại hình du lịch theo tour xe đạp
này khá mới mẻ và thú vị, cần được sự tính toán hợp lý và thực hiện nhiều hơn.

Nhận xét chung
Nhìn chung các mô hình cho thuê xe đạp đã tồn tại từ lâu tại Việt Nam. Tuy nhiên chúng
chỉ phục vụ cho mục đích du lịch là chủ yếu và chưa hướng đến các tiêu chí khác đặc biệt là về
mặt môi trường. Các mô hình cho thuê vẫn xuất hiện một cách tự phát nhằm mang lại lợi
nhuận; chưa có sự nghiên cứu thấu đáo về công tác quản lý vận hành, bảo dưỡng mô hình,