BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

ĐỒNG MINH THÙY DƢƠNG

QUẢN LÝ
XÂY DỰNG TRƢỜNG TIỂU HỌC ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA
MỨC ĐỘ 2 TẠI QUẬN KIẾN AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

ĐỒNG MINH THÙY DƢƠNG

QUẢN LÝ
XÂY DỰNG TRƢỜNG TIỂU HỌC ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA
MỨC ĐỘ 2 TẠI QUẬN KIẾN AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS HÀ THẾ TRUYỀN

HÀ NỘI, NĂM 2017

rất nhiều trong nghiên cứu khoa học. Bản thân đã dành nhiều thời gian
học tập, nghiên cứu và triển khai thực hiện nghiên cứu này, tuy nhiên
luận văn không tránh khỏi thiếu sót, kính mong nhận được sự chỉ dẫn,
góp ý và giúp đỡ quý báu của các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng
nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, tháng 6 năm 2017
Tác giả
Đồng Minh Thùy Dƣơng


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TT

Ký hiệu

Nội dung viết tắt

1

CBGV

Cán bộ giáo viên

2

CBQL

Cán bộ quản lí


8

HĐND

Hội đồng nhân dân

9

HS

Học sinh

10

KT-XH

Kinh tế - Xã hội

11

MN

Mầm non

12

PCGD

Phổ cập giáo dục


18

UBND

Ủy ban nhân dân

19

XHH

Xã hội hóa


MỤC LỤC
Tên các đề mục

Trang

MỞ ĐẦU............................................................................................................

1

1. Lý do chọn đề tài............................................................................................

1

2. Mục đích nghiên cứu......................................................................................

4


8

1.1.1. Những nghiên cứu của một số nước trên thế giới ....................................

8

1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước...............................................................

10

1.1.3. Một số nhận xét .......................................................................................

12

1.2. Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến vấn đề nghiên cứu ..................

12

1.2.1. Quản lý .....................................................................................................

12

1.2.2. Quản lý giáo dục ......................................................................................

13

1.2.3. Quản lý nhà trường ..................................................................................

14


19


1.5. Nội dung xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 .............

20

1.6. Nội dung quản lý của hiệu trưởng trường tiểu học trong xây dựng trường

21

tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 ...............................................................
1.6.1. Mối quan hệ của những quy định về tiêu chuẩn của trường tiểu học đạt

21

chuẩn quốc gia mức độ 2 với nội dung quản lý trường tiểu học .......................
1.6.2. Một số nội dung quản lý của Hiệu trưởng trường tiểu học trong xây

22

dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 .......................................
1.7. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn

26

quốc gia mức độ 2 ..............................................................................................
1.7.1. Những yếu tố về quản nhà nước...............................................................


hưởng đến xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2...................
2.1.1. Vài nét về vị trí địa lí, kinh tế-xã hội của quận Kiến An .........................

30

2.1.2. Những đặc điểm về kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến xây dựng trường

31

tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 tại quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
2.2. Khái quát chung về giáo dục tiểu học của quận Kiến An, thành phố Hải

32

Phòng .................................................................................................................
2.2.1. Đặc điểm tình hình ...................................................................................

32

2.2.2. Thực trạng về tình hình giáo dục ở quận Kiến An, thành phố Hải Phòng

33

2.3. Quá trình xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 tại quận

36

Kiến An và những thành tựu đạt được ...............................................................



quận Kiến An, thành phố Hải Phòng..................................................................
2.5.2. Thực trạng quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức

53

độ 2 của Hiệu trưởng trường tiểu học tại quận Kiến An ...................................
2.5.3. Đánh giá biện pháp quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc

58

gia mức độ 2 của Hiệu trưởng trường tiểu học tại quận Kiến An .....................
2.5.4. Đánh giá chung về công tác xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc

61

gia mức độ 2 của Hiệu trưởng trường tiểu học tại quận Kiến An......................
2.6. Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng trường tiểu

62

học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 tại quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2.................................................................................

65

Chƣơng 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƢỜNG TIỂU HỌC

66

ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA MỨC ĐỘ 2 CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG

cha mẹ học sinh và nhân dân về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác xây
dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2............................................
3.2.2. Lập kế hoạch xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2

71

trên cơ sở quy hoạch phát triển nhà trường........................................................
3.2.3. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn đáp
ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.....................................

75

3.2.4. Tăng cường quản lý đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên ..........

78

3.2.5. Tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương, ngành giáo dục cung
ứng các điều kiện vật chất, thiết bị đảm bảo yêu cầu xây dựng trường tiểu học
đạt chuẩn quốc gia mức độ 2..............................................................................

82

3.2.6. Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng xã hội tham gia vào
công tác xã hội hóa giáo dục để xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia
mức độ 2. ...........................................................................................................

84

3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp..................................................................



Bảng 2.1: Tổng số trường, lớp năm học 2015-2016.........................................

34

Bảng 2.2. Tổng hợp tình hình cơ sở vật chất năm học 2015-2016..................

34

Bảng 2.3. Chất lượng đội ngũ CBQL, GV năm học 2015-2016......................

35

Bảng 2.4: Chất lượng giáo dục tiểu học năm học 2015-2016..........................

35

Bảng 2.5: Số trường đạt CQG ở quận Kiến An................................................

37

Bảng 2.6: Thống kê mạng lưới trường, lớp, học sinh tiểu học .......................

38

Bảng 2.7. Tổng hợp kết quả thực hiện tiêu chuẩn 1 - Tổ chức và quản lý nhà

39

trường ..............................................................................................................

50

và kết quả giáo dục...........................................................................................
Bảng 2.15: Tổng hợp kết quả thực hiện 5 tiêu chuẩn......................................

52

Bảng 2.16: Kế hoạch xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2

53

Bảng 2.17: Tổ chức triển khai các hoạt động xây dựng trường tiểu học đạt

55

chuẩn quốc gia mức độ 2 .................................................................................


Bảng 2.18: Hình thức triển khai kế hoạch xây dựng trường tiểu học đạt

55

chuẩn quốc gia mức độ 2..................................................................................
Bảng 2.19: Chỉ đạo thực hiện các hoạt động xây dựng trường TH đạt CQG

56

mưc độ 2...........................................................................................................
Bảng 2.20: Kiểm tra, đánh giá việc triển khai thực hiện các hoạt động xây


Biểu đồ 2.3. Số trường Mầm non, Tiểu học, THCS đạt chuẩn quốc gia ở

37

quận Kiến An ...................................................................................................
Biểu đồ 2.4. Tổng hợp kết quả thực hiện 5 tiêu chuẩn.....................................

53

Sơ đồ 3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp......................................................

89

Biểu đồ 3.1. Tổng hợp kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp .......

92

Biểu đồ 3.2. Tổng hợp kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp .......... 92


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục và đào tạo là nhân tố, chìa khóa, là động lực thúc đẩy nền kinh tế
phát triển. Không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều quốc gia trên thế giới đã coi giáo dục
là quốc sách hàng đầu. Sự nghiệp giáo dục đào tạo có vị trí quan trọng trong chiến
lược con người, chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Nguồn tài nguyên
và sự giàu có của một quốc gia không phải nằm trong lòng đất mà chính nằm trong
bản thân con người, trí tuệ con người. Muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại
hóa phải đẩy mạnh phát triển giáo dục và đào tạo vì giáo dục đào tạo vừa đóng vai
trò quan trọng trong lĩnh vực sản xuất vật chất xã hội vừa góp phần xây dựng nền

tiểu học có vị trí đặc biệt quan trọng “Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình
thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ,
thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên trung học cơ sở” – Luật
giáo dục, Điều 27 [25]. Giáo dục tiểu học là cấp học nền tảng, có nội dung giáo dục
toàn diện, nhằm xây dựng nền móng cho hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời đặt
ra cơ sở vững chắc cho sự hình thành nhân cách và sự phát triển toàn diện con người
đáp ứng nhu cầu nhân lực cho công cuộc hiện đại hóa và công nghiệp hóa đất nước.
Mô hình chuẩn của một trường tiểu học là mục tiêu phấn đấu của tất cả các
trường Tiểu học, nhằm mục đích có đủ mọi điều kiện về cơ sở vật chất, để đội ngũ
giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ giảng dạy của mình, và học sinh có đủ các điều
kiện để tham gia học tập tốt hơn. Từ đó sẽ đánh giá được chất lượng, uy tín của các
cơ sở đào tạo.
Ngày 26/4/1992 mô hình trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia ra đời theo
Quyết định số 1366/QĐ-BGDĐT ngày 26/4/1997 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban
hành quy chế công nhận trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia giai đoạn 1. Sau năm
2000 trước yêu cầu của hội nhập kinh tế thế giới, giáo dục cũng phải đổi mới với
yêu cầu: chuẩn hóa, hiện đại hóa và xã hội hóa, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục ra
Quyết định số 32/2005/QĐ-BGDĐT ngày 24/10/2005 và sau đó được thay thế bằng
Quyết định số 55/2007/QĐ-BGDĐT ngày 28 tháng 9 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định mức chất lượng tối thiểu của trường tiểu
học. Mô hình trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia theo Quyết định 55/2007/QĐBGDĐT ngày 28 tháng 9 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn còn

2


phù hợp với nhiều địa phương; nhưng ở những địa bàn có kinh tế phát triển, điều
kiện thuận lợi hơn thì yêu cầu cao hơn về chuẩn để đáp ứng phát triển, hội nhập
được đặt ra. Vì vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 59/2012/TTBGDĐT, ngày 28 tháng 12 năm 2012 quy định về tiêu chuẩn đánh giá, công nhận
trường tiểu học đạt mức chất lượng tối thiểu. Trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia, là
một giải pháp chất lượng ở cấp nhà nước để các cấp quản lý giáo dục, các cấp đảng

học, số lớp quá quy định, vượt số HS/lớp. Đặc biệt không đủ phòng cho 80% số HS
của trường học 2 buổi/ngày, một số trường chưa quan tâm chú trọng đến công tác
lập kế hoạch xây dựng trường CQG mức độ 2, do đó chưa có biện pháp hữu hiệu
khắc phục tiêu chí chưa đạt được...” [22].
Từ những khó khăn thực tế đã nêu ở trên, để đạt được mục tiêu xây dựng
trường TH đạt CQG mức độ 2 của quận, trong những năm tới cần phải có những
biện pháp tích cực, cần sự tập chung lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các
cấp, sự phối kết hợp của các lực lượng xã hội, đặc biệt là công tác lãnh đạo, chỉ đạo
tổ chức thực hiện của ngành GD&ĐT. Trong đó vai trò quản lý của Hiệu trưởng
trường TH là rất quan trọng.
Thực tế địa phương cũng chưa có nghiên cứu bài bản và giải pháp cụ thể
nhằm phát triển trường tiểu học đạt CQG mức độ 2. Xuất phát từ những lý do trên,
tôi thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học “Quản lý xây dựng trường tiểu học đạt
chuẩn quốc gia mức độ 2 tại quận Kiến An, thành phố Hải Phòng”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng công tác xây dựng
trường đạt chuẩn quốc gia ở quận Kiến An, thành phố Hải Phòng đề xuất các biện
pháp quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2.
3.2. Đối tƣợng nghiên cứu
Quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 tại quận Kiến
An, thành phố Hải Phòng.
4. Giả thuyết khoa học

4


Công tác xây dựng trường TH đạt CQG mức độ 2 tại quận Kiến An, Thành



- Các tài liệu, văn kiện của Đảng, chính sách của Nhà nước về phát triển
GD&ĐT các quy định về xây dựng trường phổ thông nói chung và trường TH nói
riêng đạt CQG mức độ 2.
- Các kết quả nghiên cứu, tài liệu trong nước và ngoài nước về phát triển
giáo dục, xây dựng trường TH đạt CQG, các tài liệu khoa học có liên quan đến vấn
đề xây dựng trường TH đạt CQG mức độ 2.
7.2. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra
Xây dựng các bảng điều tra phù hợp với nội dung đề tài luận văn; thống kê,
phân tích các dữ liệu để có những đánh giá chính xác về thực trạng các trường tiểu
học và thực trạng quản lý xây dựng trường TH đạt CQG của Hiệu trưởng các trường
trên địa quận Kiến An, thành phố Hải Phòng trong thời gian qua.
7.2.2. Phương pháp chuyên gia
Thông qua bảng hỏi các ý kiến chuyên gia, các CBQL giáo dục, giáo viên có
nhiều kinh nghiệm để khảo sát tình hình xây dựng trường TH đạt CQG và biện pháp
quản lý của hiệu trưởng các trường tiểu học tại quận Kiến An, thành phố Hải Phòng.
7.2.3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Xin ý kiến CBQL, chuyên viên Phòng Giáo dục Tiểu học Sở GD&ĐT Hải
Phòng, Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Kiến An. CBQL, GV các trường tiểu học
và đặc biệt là các trường đã đạt chuẩn quốc gia mức 1 tại quận Kiến An, thành phố
Hải Phòng để phân tích, lựa chọn các ý kiến tốt bổ sung vào biện pháp quản lý xây
dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 trên địa quận Kiến An, thành
phố Hải Phòng.
7.2.4. Phương pháp khảo nghiệm
Xin ý kiến đánh giá của các chuyên gia, CBQL giáo dục, GV có nhiều kinh
nghiệm, phỏng vấn về các kết quả nghiên cứu các biện pháp được đề xuất trong
luận văn.
7.3. Phương pháp thống kê trong toán học

liệu thống kê của giáo dục cá nhân trong nước và quốc tế. Nó đã được sự chấp
thuận của hội nghị quốc tế về giáo dục (Geneva 1975), sau đó đã được xác nhận bởi
UNESCO (Paris 1978).
Việc phân loại hiện nay gọi là ISCED 1997 đã được hội nghị UNESCO
thông qua tại kỳ họp thứ 29 (Tháng 11 năm 1997). ISCED 1997 bao gồm chủ yếu
phân loại hai biển số: cấp và lĩnh vực giáo dục.
Tiêu chuẩn quốc tế phân loại giáo dục 5 bậc:
- Bậc 0: Dự bị giáo dục tiểu học.
- Bậc 1: Giáo dục tiểu học hoặc giai đoạn đầu tiên của giáo dục cơ bản.
- Bậc 2: Trung học cơ sở hoặc giai đoạn thứ hai của giáo dục cơ bản.
- Bậc 3: Giáo dục trung học bậc cao.
- Bậc 4: Giáo dục sau trung học và trước đại học.
Ở mỗi bậc học đều có tiêu chí phân loại. Đối với tiểu học chuẩn xây dựng
các tiêu chí như sau:
- Các tiêu chí chính:
+ Hình thành các môn học, học sinh học tập theo các môn học, một giáo viên
tiểu học dạy nhiều môn cơ bản kết hợp với các giáo viên chuyên biệt khác.
+ Nhà trường hình thành đầy đủ các kỹ năng cơ bản và tạo nền tảng giáo dục
suốt đời cho người học.
- Các tiêu chí hỗ trợ:

8


+ Nhập học sau khi hoàn thành chương trình mầm non.
+ Kết thúc bậc học sau năm năm học kể từ khi bắt đầu học tiểu học.
+ Kết thúc giai đoạn giáo dục bắt buộc (Phổ cập giáo dục tiểu học).
+ Giáo viên dạy các môn và giáo viên dạy chuyên biệt.
b. Hệ thống giáo dục Singapore
Hệ thống giáo dục Singapore được áp dụng cách tiếp cận linh hoạt để giúp

các chính sách này trong trường học nhằm đạt mục tiêu phát triển của mọi trẻ em và
các nhu cầu nguyện vọng của chúng.
Chuẩn quốc gia Hiệu trưởng phổ thông được xây dựng trên ba nguyên tắc
chính:
- Học tập làm trung tâm.
- Tập trung vào quan hệ lãnh đạo.
- Phản ảnh cao nhất chuẩn nghiệp vụ quản lý trường học.
Các thành phần chính của chuẩn quốc gia Hiệu trưởng trường phổ thông bao
gồm 6 nội dung:
- Xác định tầm nhìn và xây dựng kế hoạch chiến lược của nhà trường.
- Quản lý việc dạy và học
- Tự phát triển bản thân và phối hợp công tác
- Quản lý tổ chức.
- Báo cáo kết quả hoạt động của nhà trường.
- Xây dựng và củng cố quan hệ với cộng đồng địa phương.
Trong từng thành phần này có các yêu cầu về kiến thức, chất lượng nghiệp
vụ (các kỹ năng, các năng lực quản lý) và các hành động cần thiết để hiệu trưởng
đạt được các nhiệm vụ trọng tâm [14].
1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước
Sau khi cả nước đã cơ bản hoàn thành phổ cập giáo dục TH, Đảng, Nhà nước
và Ngành giáo dục đặc biệt quan tâm tới giáo dục TH nhằm giữ vững và phát huy
những thành tựu đã đạt được. Sự cố gắng của toàn ngành tạo ra sự ổn định, phát
triển và nâng cao chất lượng TH, đồng thời với việc ban hành các văn bản pháp quy
về giáo dục TH và thực tế đã có một số nghiên cứu về việc xây dựng trường TH đạt
CQG nói chung và CQG mức độ 2 nói riêng.

10


Tác giả Hà Thế Truyền (Học viện QLGD) có bài “Xây dựng trường THCS



Cơ bản các địa phương đều có cơ cấu tổ chức bộ máy hệ thống giáo dục
giống nhau, nhưng mỗi địa phương có sự khác biệt về điều kiện địa lý, KT-XH,
thực trạng giáo dục, nên các biện pháp để xây dựng trường TH đạt CQG mức độ 2
có sự khác biệt. Vì vậy, nghiên cứu thực tế địa phương là điều hết sức cần thiết.
1.1.3. Một số nhận xét
Những kinh nghiệm và thành tựu của giáo dục thế giới trong những năm qua
đã chứng minh sự đúng đắn và tình ưu việt, sự cần thiết của việc áp dụng các tiêu
chuẩn quốc tế phân loại giáo dục.
Xây dựng trường TH đạt CQG ở nước ta là một trong những chủ trương lớn
của Đảng. Đặc biệt, xây dựng trường TH đạt CQG mức độ 2, để đảm bảo các điều
kiện về học tập và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện tốt PCGD, xây
dựng mô hình trường học mới ở Việt Nam, tạo điều kiện cho học sinh Việt Nam
được hội nhập với khu vực và quốc tế.
1.2. Một số khái niệm, thuật ngữ có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
1.2.1. Quản lý
Quản lý theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng (Nxb Giáo dục, 1996) là: Tổ
chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan [30];
FW.Taylor cho rằng: Quản lý là biết chính xác điều người khác muốn làm và
sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một các tốt nhất và chi phí thấp nhất.
H. Koontz thì khẳng định: Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp
những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức).
Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt động
của con người. Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức được quy luật, vận động
theo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn. Trong tất cả các lĩnh vực của
đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào sự nỗ lực
của cá nhân, của một tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến phạm vi rộng lớn hơn ở tầm
quốc gia, quốc tế đều phải thừa nhận và chịu một sự quản lý nào đó. C. Mác đã viết:
“Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy

Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, của
chủ thể QLGD tới đối tượng của QLGD nhằm thực hiện được các mục tiêu giáo dục
đã được đặt ra.
Khái niệm QLGD có nhiều cách hiểu và được nhiều tác giả định nghĩa khác nhau:

13