MỤC LỤC
Trang

MỞ ĐẦU
Chương 1:
1.1.
1.2.

3

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Các khái niệm cơ bản
Nội dung phát triển đội ngũ giáo viên trung học
phổ thông
1.3. Các yếu tố tác động đến phát triển đội ngũ giáo
viên trung học phổ thông
Chương 2:
CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUẬN
NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.1. Khái quát chung về tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục
trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
2.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên trung học phổ thông quận Nam
Từ Liêm, thành phố Hà Nội
2.3. Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông
quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
Chương 3:
HỆ THỐNG BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUẬN


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong mọi thời đại và các hình thức dạy học, chất lượng dạy học phụ
thuộc rất lớn vào chất lượng đội ngũ nhà giáo. Nghị quyết Hội nghị lần thứ
Hai Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII khẳng định: “Giáo viên là nhân tố
quyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh. Giáo viên phải có đủ
đức, tài” [7, tr.38-39]. Điều 15 Luật Giáo dục (2005) ghi rõ: “Nhà giáo giữ
vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục. Nhà giáo phải
không ngừng học tập, rèn luyện nêu gương tốt cho người học” [24]. Chủ tịch
Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của đội ngũ nhà giáo trong xã hội và
trong sự nghiệp cách mạng, Người nói: “Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng
và vẻ vang, vì nếu không có thầy thì không có giáo dục... Không có giáo dục,
không có cán bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế văn hóa. Trong việc đào
tạo cán bộ, giáo dục là bước đầu” [15, tr.184].
Trong bối cảnh của sự phát triển của xã hội hiện nay, cùng với sự tác
động của xu thế hội nhập, toàn cầu hoá, để bảo đảm cho giáo dục - đào tạo
thực sự phát huy được sức mạnh của mình đòi hỏi phải đổi mới giáo dục - đào
tạo. Vấn đề đổi mới giáo dục - đào tạo đã trở thành một nhu cầu cấp bách đối
với các nền giáo dục nói chung và các nhà trường nói riêng. Quá trình đổi mới
giáo dục - đào tạo đã và đang đặt ra những yêu cầu mới, trong đó, việc xây
dựng, phát triển đội ngũ giáo viên là một nội dung cốt lõi, trọng yếu. Đại hội
lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam xác định: "Phát triển giáo dục là
quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo
hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế,
trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán
bộ quản lý là khâu then chốt" [10, tr.130-131].
3



phổ thông phát triển một cách vững bền, cần có sự kết hợp giữa các ban
ngành nghiên cứu để đưa ra phương hướng phát triển tốt nhất.
Quận Nam Từ Liêm là một quận mới được thành lập. Sự nghiệp giáo
dục - đào tạo của thành phố Hà Nội nói chung và giáo dục trung học phổ
thông quận Nam Từ Liêm nói riêng trong những năm gần đây có những bước
chuyển biến mạnh mẽ, mạng lưới trường lớp được duy trì và phát triển với
nhiều hình thức đa dạng. Tuy nhiên, đứng trước yêu cầu phát triển giáo dục
đến năm 2020 của đất nước và của thành phố Hà Nội, nhất là việc đang thay
đổi nội dung, chương trình sách giáo khoa, thay đổi cách thức thi tốt nghiệp,
thi đại học… đòi hỏi ngành giáo dục trung học phổ thông cần phải phấn đấu
vươn tới một tầm cao mới. Như vậy yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo
dục trung học phổ thông là đội ngũ giáo viên, muốn nâng cao chất lượng giáo
dục trước hết là phải phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu giáo dục
trong thời đại mới.
Xuất phát từ các lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: "Phát triển đội ngũ
giáo viên trung học phổ thông quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội".
2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Nghiên cứu vấn đề xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo nói chung, đội
ngũ giáo viên phổ thông nói riêng ở trong nước ta đã có nhiều công trình và
nhiều tác giả quan tâm đề cập.
Trước hết, khi đề cập đến việc xây dựng đội ngũ nhà giáo cách mạng,
cần phải đề cập đến tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chủ tịch Hồ Chí
Minh vừa là người thầy giáo vĩ đại, vừa là nhà tư tưởng giáo dục có đóng góp
to lớn đối với sự phát triển về lý luận giáo dục cách mạng của đất nước. Một
trong những đóng góp to lớn về giáo dục của Người là tư tưởng về người thầy
giáo. Bác đánh giá rất cao vai trò của giáo viên, Người khẳng định: “Nếu
không có thầy giáo thì không có giáo dục, không có giáo dục, không có cán
5



của Bùi Minh Hiền (2006), Khoa học quản lý giáo dục, của Trần Kiểm
(2006), Phát triển nguồn nhân lực, phát triển con người - Giáo trình dành cho
học viên chuyên ngành quản lý giáo dục, của Đặng Quốc Bảo (2009), Lịch sử
giáo dục Việt Nam, của Bùi Minh Hiền (2009)... Những công trình nghiên
cứu trên đây đều coi việc phát triển đội ngũ nhà giáo là một nội dung hết sức
quan trọng trong phát triển nguồn nhân lực giáo dục, là chìa khóa cho sự phát
triển giáo dục và đào tạo của mỗi quốc gia, mỗi hệ thống giáo dục và của các
cơ sở giáo dục.
Ngoài ra còn có một số đề tài luận văn thạc sĩ tập trung nghiên cứu về
đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục ở từng cấp học, bậc học.
Các nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục
ở phổ thông có một số công trình tiêu biểu như: Phan Thị Phượng (2006),
Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS Quận 6 Thành phố
Hồ Chí Minh; Lê Thanh Đạm (2008), Các biện pháp xây dựng phát triển đội
ngũ cán bộ quản lý trường trung học phổ thông tỉnh Yên Bái giai đoạn 20062010; Nguyễn Đức Lương (2007), Một số biện pháp xây dựng đội ngũ giáo
viên trung học phổ thông tỉnh Hoà Bình giai đoạn 2006-2010; Dương Hồng
Minh (2010), Phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học tỉnh Lạng Sơn trong giai
đoạn hiện nay; Nông Thanh Hải (2010), Biện pháp phát triển đội ngũ giáo
viên các trường trung học cơ sở huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn
hiện nay; Phạm Thị Hà (2011), Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các
trường trung học phổ thông quận Hai Bà Trưng, Hà Nội trong bối cảnh hiện
nay; Nguyễn Thị Hằng (2012), Phát triển đội ngũ giáo viên trường Trung học
phổ thông Mê Linh, Thành phố Hà Nội; ...
Các nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên ở các trường cao đẳng,
đại học: Hoàng Văn Thực (2007), Một số biện pháp xây dựng đội ngũ giảng
viên trường Cao đẳng sư phạm Hoà Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
7


hiện nay; Nguyễn Hùng (2008), Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên

hình mới.
* Nhiệm vụ nghiên cứu
Đề tài có các nhiệm vụ cơ bản sau:
- Làm rõ một số vấn đề lý luận phát triển đội ngũ giáo viên trung học
phổ thông;
- Phân tích thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông
quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội;
- Đề xuất hệ thống biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ
thông quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội; khảo nghiệm tính cần thiết và
tính khả thi của các biện pháp quản lý.
4. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
* Khách thể nghiên cứu
Quá trình phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông quận Nam
Từ Liêm, thành phố Hà Nội.
* Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông quận Nam
Từ Liêm, thành phố Hà Nội.
*Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Luận văn đi sâu nghiên cứu về biện pháp phát triển đội
ngũ giáo viên trung học phổ thông quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội.
- Về không gian, địa điểm: Luận văn tập trung nghiên cứu về đội ngũ
giáo viên 10 trường trung học phổ thông trên địa bàn quận Nam Từ Liêm,
thành phố Hà Nội: Trường trung học phổ thông Đại Mỗ; Trung Văn; Năng
khiếu thể dục thể thao; Trần Quốc Tuấn; Olympia (Trí Việt); Xuân Thủy;
Việt-Úc; Trí Đức; Marie Curie; M.V. Lômônôxốp.
- Về thời gian, các số liệu điều tra, khảo sát được giới hạn từ năm 2012
đến năm 2015.
9



quan đến đề tài đã được công bố và đăng tải trên các tạp chí, báo, kỷ yếu khoa
học, hội thảo, các văn bản của Sở Giáo dục thành phố Hà Nội, của Quận Nam
Từ Liêm…
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra: Điều tra xã hội học với tổng số: 200 khách thể
là: cán bộ quản lý và giáo viên để làm cơ sở đánh giá thực trạng, tìm ra
nguyên nhân và đề xuất các biện pháp hiệu quả trong phát triển đội ngũ giáo
viên trung học phổ thông quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội.
Phương pháp chuyên gia: xin ý kiến chuyên gia với số lượng 30 người,
bao gồm: Ban giám hiệu của các trường trung học phổ thông; các cán bộ Sở,
Phòng giáo dục; các nhà khoa học và giáo viên có uy tín, kinh nghiệm trong
Thành phố và Quận.
Phương pháp toạ đàm, trao đổi: Toạ đàm, trao đổi với các giáo viên, từ
đó rút ra những kết luận cho vấn đề nghiên cứu.
Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động xây dựng, phát triển đội ngũ
giáo viên của các trường và của Quận để rút ra những kết luận về nội dung
nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu từ các công cụ, phương tiện quản lý: Nghiên
cứu hệ thống các công cụ quản lý, bao gồm: các văn bản pháp quy về phát
triển đội ngũ giáo viên
Sử dụng phương pháp thống kê toán học để tổng hợp kết quả điều tra
và xử lý số liệu.
7. Ý nghĩa của đề tài
Góp phần bổ sung lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ
thông nói chung, phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông quận Nam
11


Từ Liêm, thành phố Hà Nội nói riêng. Đề xuất các biện pháp phát triển giáo
viên trung học phổ thông quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội.

nghiệp vụ quy định”.
Từ những định nghĩa nêu trên, có thể quan niệm: Đội ngũ giáo viên là
một tập hợp những người làm nghề dạy học - giáo dục được tổ chức thành
một lực lượng, cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục
đã đề ra cho tập hợp đó, tổ chức đó. Họ làm việc có kế hoạch và gắn bó với
nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ quy định của
pháp luật, thể chế xã hội. Họ chính là nguồn lực quan trọng trong lĩnh vực
giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục nghề nghiệp.
13


1.1.2. Đội ngũ giáo viên trung học phổ thông
Giáo viên trung học phổ thông là những người làm nhiệm vụ giảng dạy
và giáo dục tại các nhà trường, các cơ sở giáo dục ở bậc trung học phổ thông.
Đội ngũ giáo viên trung học phổ thông là những người làm công tác
giảng dạy - giáo dục trong trường trung học phổ thông, có cùng nhiệm vụ
giáo dục, rèn luyện học sinh trung học phổ thông, giúp các em hình thành và
phát triển nhân cách theo mục tiêu giáo dục đã xác định cho cấp học.
Theo quan điểm hệ thống, tập hợp các giáo viên của một trường trung
học phổ thông nhất định được gọi là đội ngũ giáo viên của trường trung học
phổ thông đó. Đây là một hệ thống mà mỗi thành tố trong đó có mối quan hệ
với nhau, bị ràng buộc bởi những cơ chế xác định. Đội ngũ giáo viên trung
học phổ thông là một bộ phận của đội ngũ nhà giáo trong hệ thống giáo dục
quốc dân, là những người lấy lao động giáo dục làm hoạt động chủ yếu. Họ là
một trong những nhân tố chủ yếu cấu thành hệ thống giáo dục.
Tiêu chuẩn, chức năng, nhiệm vụ của giáo viên trung học phổ thông:
Về tiêu chuẩn, theo quy định của Luật Giáo dục, Điểm 2 Điều 70 quy
định tiêu chuẩn chung của nhà giáo:
Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt;
Đạt trình độ chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ;

người, của mỗi xã hội nhanh hay chậm còn lệ thuộc vào nhiều yếu tố.
Từ những quan niệm nêu trên, ta có thể hiểu phát triển là biểu hiện sự
thay đổi, sự tăng tiến cả về số lượng lẫn chất lượng của sự vật, hiện tượng,
của con người trong cộng đồng và trong xã hội.
Đánh giá của Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) thì “Con
người là tài sản thật sự của quốc gia”, “Con người là trung tâm của sự phát
triển”, phát triển con người không chỉ là sự tăng lên của thu nhập quốc dân
mà còn là tạo ra một môi trường trong đó mọi người có thể phát triển mọi khả
15


năng của mình và làm chủ cuộc sống sáng tạo hữu ích, phù hợp với lợi ích và
nhu cầu của họ.
Theo quan điểm phát triển con người của Mahbub ul Haq - chuyên gia
của (UNDP) phát biểu năm 1990 thì: “phát triển con người” đề cập những vấn
đề phát triển năng lực thể chất và năng lực xã hội của con người, môi trường
phát triển con người, nhấn mạnh đến việc đồng thời nâng cao năng lực lựa
chọn và mở rộng cơ hội lựa chọn nhằm thỏa mãn những nhu cầu của con
người theo ba tiêu chí cơ bản: Một cuộc sống có học vấn cao, một cuộc sống
vật chất đầy đủ, một cuộc sống khỏe mạnh, trường thọ.
Nguồn nhân lực ngày nay được xem xét là yếu tố cơ bản, yếu tố năng
động nhất, có vai trò quyết định nhất cho sự phát triển nhanh và bền vững,
cho nên quá trình phát triển kinh tế - xã hội, con người được đặt vào vị trí
trung tâm, con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh
tế - xã hội.
Phát triển nguồn nhân lực là một quá trình bao gồm tổng thể các
phương thức nuôi dưỡng, giáo dục và đào tạo, chế độ chính sách và biện
pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao chất lượng người lao động về phẩm chất
đạo đức, trì tuệ, kiến thức, thể chất, năng lực chuyên môn cũng như phẩm
chất tâm lý - xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu về nguồn lực cho sự phát triển

môi trường làm việc thuận lợi, đảm bảo tính hợp lý, tính xã hội hóa và tính
đồng thuận trong nhà trường; tổ chức hoạt động giảng dạy, giáo dục một cách
hợp lý, đồng bộ với các yếu tố về số lượng, cơ cấu đội ngũ; tăng cường dân
chủ hóa trong các hoạt động để giúp giáo viên tự phát triển bản thân
Khi xem xét, phân tích đội ngũ giáo viên, ta cần xem xét các yếu tố liên
quan đến phát triển quy mô về số lượng, về chất lượng như: Tuyển chọn bổ
sung đủ số lượng đáp ứng tính chất ngành nghề chuyên môn của đội ngũ giáo
viên phù hợp với cơ cấu ngành nghề đào tạo, bố trí sắp xếp, sử dụng một cách
hợp lý, kiểm tra, đánh giá để sử dụng có hiệu quả, đào tạo, bồi dưỡng nâng
17


cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, năng lực hoạt động giảng dạy
và tạo môi trường thuận lợi để phát triển đội ngũ giáo viên.
1.1.3.2. Phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông
Giáo viên là nguồn lực quan trọng trong nguồn nhân lực của mỗi quốc
gia, là người trực tiếp thực hiện việc giáo dục và đào tạo, truyền đạt kiến thức,
kinh nghiệm xã hội cho người học, cung cấp cho người học những kiến thức
chung, định hướng về khả năng sáng tạo cho nguồn nhân lực. Vì vậy, phát
triển đội ngũ giáo viên là góp phần phát triển nguồn nhân lực của đất nước,
đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng giáo dục đào
tạo, nhưng yếu tố quyết định hơn cả đó là đội ngũ giáo viên. Vì vậy, phát triển
đội ngũ giáo viên là nhiệm vụ trung tâm xuyên suốt của các cấp quản lý, của
những người làm công tác quản lý giáo dục.
Phát triển đội ngũ giáo viên không chỉ là nâng cao trình độ chuyên
môn, nghiệp vụ mà còn là sự đáp ứng quyền lợi của cá nhân, sự trung thành,
tận tụy của người giáo viên đối với nhà trường và xã hội.
Chất lượng đội ngũ giáo viên được thể hiện trước hết là chất lượng của
từng người. Đó là phẩm chất chính trị của người giáo viên thể hiện ở thế giới

triển giáo dục của bậc học trung học phổ thông.
Phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông là phát triển nguồn
nhân lực giáo dục quan trọng nhất của nhà trường trung học phổ thông. Việc
phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông nằm trong phạm trù quản lý
nhân lực giáo dục của các nhà trường - là một khâu, một nội dung trọng yếu
trong quá trình quản lý nguồn nhân lực giáo dục của mỗi nhà trường, do đó
cần tiến hành một loạt các biện pháp thuộc lĩnh vực của quản lý và phát triển
nguồn nhân lực giáo dục.
Chủ thể tiến hành phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông ở
các nhà trường là tập thể, cá nhân theo chức trách, nhiệm vụ và phân cấp nhất
19


định. Trong đó chi bộ, Ban Giám hiệu là chủ thể lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành
mọi hoạt động phát triển; Các tổ chức liên quan như Hội đồng giáo dục, đoàn
thanh niên, công đoàn.. thực hiện các hoạt động theo phạm vi thẩm quyền,
chức năng; Các tổ bộ môn là chủ thể trực tiếp tiến hành các hoạt động phát
triển đội ngũ giáo viên của mình…
Đối tượng phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông là bản thân
từng giáo viên và tập thể đội ngũ giáo viên. Họ vừa là đối tượng, vừa là chủ
thể trong quá trình phát triển.
Nội dung, phương thức tiến hành phát triển đội ngũ giáo viên trung học
phổ thông bao gồm nhiều vấn đề, tập trung vào các vấn đề chính là:
Xác định đúng chức danh, số lượng, cơ cấu của đội ngũ giáo viên trung
học phổ thông.
Thực hiện tốt việc quy hoạch, đào tạo, tuyển chọn, sử dụng, bồi dưỡng
đội ngũ giáo viên trung học phổ thông.
Kiểm tra việc tổ chức phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông.
Xây dựng các chế độ chính sách hợp lý tạo cơ sở động lực cho việc tự
phát triển của đội ngũ giáo viên trung học phổ thông …

Đánh giá đội ngũ giáo viên:
Đánh giá đội ngũ giáo viên nhằm mục đích xem xét thực trạng đội ngũ
giáo viên so với các quy định, yêu cầu theo các nội dung sau:
Về số lượng: Số lượng giáo viên trung học phổ thông được tính trên cơ
sở số lớp học và định mức biên chế theo quy định của nhà nước, cụ thể: Đối
với trường trung học phổ thông không chuyên, tỉ lệ giáo viên trên lớp là 2,25;
đối với trường trung học phổ thông chuyên, tỉ lệ giáo viên trên lớp là 3,1. Tỉ
lệ giáo viên trên lớp sẽ được thay đổi phù hợp với đổi mới chương trình, sách
giáo khoa sau năm 2015. Số lượng giáo viên ở các trường có thể có sự biến
động ở từng thời điểm do nghỉ hưu, chuyển trường… Do vậy, hằng năm, mỗi
21


nhà trường căn cứ vào phát triển quy mô số lớp, sự biến động này để xây
dựng kế hoạch bổ sung giáo viên hợp lý, đảm bảo đáp ứng nhu cầu giảng dạy
của nhà trường.
Về cơ cấu: Cơ cấu của đội ngũ giáo viên trung học phổ thông là sự tính
toán sao cho đảm bảo tỉ lệ giáo viên từng bộ môn, không để thiếu hoặc thừa
giáo viên, hợp lý về trình độ đào tạo, giới tính, độ tuổi.
Cơ cấu theo chuyên môn: Nếu xét tổng thể đội ngũ giáo viên trung học
phổ thông tại một trường cụ thể, thì cơ cấu này cho biết tổng thể về tỉ lệ giáo
viên của các môn học, sự thừa, thiếu giáo viên ở những môn học đó. Nếu xem
xét đội ngũ giáo viên của một môn học trên tập hợp các trường trung học phổ
thông thì cơ cấu này cho biết tỉ trọng giáo viên môn học ở các trường có cân
đối hay không, số tiết dạy của môn học trong tuần (tính theo tổng số lớp) trên
phân bố giáo viên của môn học đó là hợp lý hay không hợp lý.
Cơ cấu theo trình độ đào tạo: Cơ cấu giáo viên trung học phổ thông
theo trình độ đào tạo là sự phân chia giáo viên các môn học theo tỉ trọng ở các
trình độ đào tạo. Xây dựng một cơ cấu hợp lý về trình độ đào tạo sẽ là một
giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên.

trình đào tạo nghiệp vụ sư phạm tập trung vào Tâm lý học, Giáo dục học,
Phương pháp dạy học bộ môn. Năng lực sư phạm của giáo viên có được là do
kết quả của sự rèn luyện nghiệp vụ sư phạm của họ. Các nhà nghiên cứu về
giáo dục của Bắc Âu và châu Âu rất quan tâm đến đào tạo nghiệp vụ sư phạm
cho sinh viên; chương trình đào tạo được dựa trên chuẩn kỹ năng, kết hợp các
dạng kiến thức khác nhau, từ tri thức chuyên ngành đến tri thức nghiệp vụ.
Khái niệm “kỹ năng nghiệp vụ” luôn gắn liền với khái niệm “nghiệp vụ hóa”.
“Nghiệp vụ hóa” chính là quá trình xây dựng kỹ năng nghiệp vụ, xây dựng sự
làm chủ các quan hệ giữa lý thuyết và thực hành thông qua sự phân tích về
hành động đã, đang và sẽ được thực hiện, và suy nghĩ về hoạt động thực hành.
Chất lượng chuyên môn của đội ngũ giáo viên là một khái niệm rộng
bao hàm nhiều yếu tố như: trình độ được đào tạo của từng thành viên trong
23


đội ngũ, thâm niên công tác của các thành viên, thâm niên trong vị trí làm
việc, sự hài hòa giữa các yếu tố... Có thể khái quát chất lượng đội ngũ giáo
viên trung học phổ thông ở hai yếu tố chính sau đây:
Trình độ đào tạo của giáo viên: Đạt chuẩn hay vượt chuẩn, đào tạo
chính quy hay không chính quy, chất lượng và uy tín của cơ sở đào tạo.
Sự hài hòa giữa các yếu tố trong đội ngũ: hài hòa giữa chức vụ, ngạch
bậc và trình độ đào tạo; sự hài hòa giữa nội dung công việc và vị trí mà người
giáo viên đang đảm nhiệm, có tồn tại hay không mối quan hệ giữa mức thâm
niên và mức độ trách nhiệm của giáo viên? Chất lượng chuyên môn của mỗi
giáo viên là yếu tố quan trọng của chất lượng giáo viên.
Khi đánh giá chất lượng đội ngũ giáo viên, cần chú ý: Tỉ lệ đạt và vượt
chuẩn như thế nào? Các biện pháp cần được thực thi để đạt được mục đích
mong muốn về trình độ đào tạo của đội ngũ? Khi đã đạt được trình độ đào
tạo, giáo viên có đáp ứng các yêu cầu đổi mới không? Có bao nhiêu giáo viên
không đủ năng lực để giảng dạy trên thực tế? Cần bồi dưỡng cho họ hay là áp

quy hoạch phải đạt mục tiêu phát triển đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đồng
bộ về cơ cấu và có chất lượng; theo các nội dung phát triển đội ngũ giáo viên
từ việc tuyển chọn, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, thanh tra, kiểm tra giáo viên
đến việc xây dựng các chính sách đãi ngộ giáo viên.
Để thực hiện tốt quy hoạch, cần xác định rõ lộ trình thực hiện và các
điều kiện thực hiện quy hoạch. Lộ trình có thể là 1 năm, 2 năm, 5 năm hoặc
10 năm... Qua mỗi giai đoạn thực hiện quy hoạch, cần có đánh giá, rút kinh
nghiệm trong công tác tổ chức thực hiện. Bất kỳ một quy hoạch nào cũng cần
có điều kiện thực hiện như nhân lực, vật lực, tài lực…Đây là yếu tố quyết
định trong thực hiện quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên.
Các kế hoạch phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông bao gồm:
Theo cấp xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch: Kế hoạch của Bộ
Giáo dục và đào tạo; Kế họach của các địa phương (tỉnh, thành phố trực thuộc
25


trung ương; Kế hoạch của các đơn vị cấp quận, huyện; Kế hoạch của các nhà
trường. Kế hoạch của từng tổ chuyên môn…
Theo tính chất, thời gian kế hoạch gồm kế hoạch dài hạn, kế hoạch
trung hạn, kế hoạch ngắn hạn..
Theo nội dung phát triển cụ thể có: kế hoạch giải quyết số lượng đội
ngũ giáo viên; kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ; Kế hoạch bố trí, sử dụng
đội ngũ….
Yêu cầu: kế hoạch phải đồng bộ, hệ thống, toàn diện, thiết thực, cụ thể,
sát với điều kiện đặc điểm của từng địa phương, từng trường và có tính khả
thi cao.
* Tuyển dụng giáo viên:
Tuyển dụng giáo viên có 2 bước là tuyển mộ và lựa chọn giáo viên.
Tuyển mộ giáo viên chính là quá trình thu hút những người có năng lực từ
nhiều nguồn khác nhau đến đăng kí nộp đơn để được tham gia tuyển chọn;