1.TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM TRONG
CÔNG TÁC GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
2.ĐẶT VẤN ĐỀ:
Một trong những nguyên lí giáo dục cơ bản của đất nước chúng ta là giáo
dục con người toàn diện. Nhiệm vụ của hệ thống giáo dục Việt Nam là đào tạo,
bồi dưỡng học sinh cả đức lẫn tài. Học sinh đến trường không chỉ để học chữ,
hay chỉ để trang bị cho mình vốn tri thức cần thiết cho hành trang nghề nghiệp
mai sau mà còn để rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, lối sống, và hình thành nên
những phẩm chất tốt đẹp, tiêu biểu cho con người Việt Nam. Hiểu theo nghĩa
truyền thống, học trước tiên là để làm người hay như câu nói “Tiên học lễ, hậu
học văn”. Như vậy, nhà trường phải thực hiện nhiệm vụ kép vừa dạy chữ vừa
dạy cách làm người cho học sinh, nghĩa là vừa trang bị cho các em kiến thức để
hòa nhập, để mưu sinh, đề tiếp tục học lên bậc cao hơn vừa hình thành nhân
cách, đạo đức để các em trở thành người tốt, có ích cho xã hội, cho đất nước.
Bác Hồ đã từng nói:
Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người.
Để đảm bảo được nhiệm vụ trồng người thì mỗi giáo viên phải có nhiệm
vụ đào tạo nên những con người có đức, có tài cho xã hội. Bởi thế nhiệm vụ của
mỗi người không chỉ cung cấp cho học sinh những kiến thức về tự nhiên, xã hội
mà còn phải xây dựng và hình thành cho các em ý thức tự chủ, tinh thần trách
nhiệm cao ngay từ nhỏ… Nói cách khác, giáo viên vừa dạy chữ, vừa dạy cách
làm người cho các em khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Từ nhận thức trên, người giáo viên chủ nhiệm lớp đóng vai trò hết sức
quan trọng trong việc hướng dẫn, chỉ đạo học sinh theo mục đích giáo dục toàn
diện. Giáo viên vừa là thầy, vừa là người cha, người mẹ và cũng có lúc phải là
người bạn tốt nhất của các em. Từ đó mới có thể uốn nắn các em đi theo quỹ
đạo của mình. Qua đó rút ra được những kinh nghiệm của mình trong công tác

1

không đúng về bản thân có thể dẫn con người đến những hạn chế, sai lầm, thất
bại trong cuộc sống và trong giao tiếp với người khác.
2


Để tự nhận thức đúng về bản thân cần phải được trải nghiệm qua thực tế,
đặc biệt là giao tiếp với người khác.
2. Kĩ năng thể hiện sự tự tin
Tự tin là có niềm tin vào bản thân; tự hài lòng với bản thân; tin rằng mình có
thể trở thành một người có ích và tích cực, có niềm tin về tương lai, cảm thấy có
nghị lực để hoàn thành các nhiệm vụ.
Kĩ năng thể hiện sự tự tin giúp cá nhân giao tiếp hiệu quả hơn, mạnh dạn bày tỏ
suy nghĩ và ý kiến của mình, quyết đoán trong việc ra quyết định và giải quyết
vấn đề, thể hiện sự kiên định, đồng thời cũng giúp người đó có suy nghĩ tích
cực và lạc quan trong cuộc sống.
Kĩ năng thể hiện sự tự tin là yếu tố cần thiết trong giao tiếp, thương lượng, ra
quyết định, đảm nhận trách nhiệm.
3. Kĩ năng giao tiếp
Kĩ năng giao tiếp là khả năng có thể bày tỏ ý kiến của bản thân theo hình
thức nói, viết hoặc sử dụng ngôn ngữ cơ thể phù hợp với hoàn cảnh và văn hóa,
đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến người khác ngay cả khi bất đồng
quan điểm. Bày tỏ ý kiến bao gồm cả bày tỏ về suy nghĩ, ý tưởng, nhu cầu,
mong muốn và cảm xúc, đồng thời nhờ sự giúp đỡ và sự tư vấn cần thiết.
Kĩ năng giao tiếp giúp con người biết đánh giá tình huống giao tiếp và
điều chỉnh cách giao tiếp một cách phù hợp, hiệu quả, cởi mở bày tỏ suy nghĩ,
cảm xúc nhưng không làm hại gây tổn thương cho người khác. Kĩ năng này
giúp chúng ta có mối quan hệ tích cực với người khác, bao gồm biết gìn giữ
mối quan hệ tích cực với các thành viên trong gia đình- nguồn hỗ trợ quan trọng
cho mỗi chúng ta, đồng thời biết cách xây dựng mối quan hệ với bạn bè mới và
đây là yếu tố rất quan trọng đối với niềm vui cuộc sống. Kĩ năng này cũng giúp

phẩm do nhóm tạo ra.
Có kĩ năng hợp tác là một yêu cầu quan trọng đối với người công dân trong một
xã hội hiện đại, bởi vì:
- Mỗi người đều có những điểm mạnh và hạn chế riêng. Sự hợp tác trong
công việc giúp mọi người hỗ trợ, bổ sung cho nhau, tạo nên sức mạnh trí tuệ,
4


tinh thần và thể chất, vượt qua khó khăn, đem lại chất lượng và hiệu quả cao
hơn cho công việc chung.
Trong xã hội hiện đại, lợi ích của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng đều phụ
thuộc vào nhau, ràng buộc lẫn nhau; mỗi người như một cái chi tiết của một cỗ
máy lớn, phải vận hành đồng bộ, nhịp nhàng, không thể hành động đơn lẻ.
Kĩ năng hợp tác còn giúp cá nhân sống hài hòa và tránh xung đột trong
quan hệ với người khác.
Để có được sự hợp tác hiệu quả, chúng ta cần vận dụng tốt nhiều KNS
khác như: tự nhận thức, xác định giá trị, giao tiếp, thể hiện sự cảm thông, đảm
nhận trách nhiệm, ra quyết định, giải quyết mâu thuẫn, kiên định, ứng phó với
căng thẳng…
5. Kĩ năng kiên định:
Kĩ năng kiên định là khả năng con người nhận thức được những gì mình
muốn và lí do dẫn đến sự mong muốn đó. Kiên định còn là khả năng tiến hành
các bước cần thiết để đạt được những gì mình muốn trong những hoàn cảnh cụ
thể, dung hòa được giữa quyền, nhu cầu của mình với quyền, nhu cầu của người
khác.
Kiên định khác với hiếu thắng, nghĩa là luôn chỉ nghĩ đến quyền và nhu cầu của
bản thân, bằng mọi cách để thỏa mãn nhu cầu của mình, không quan tâm đến
quyền và nhu cầu của người khác.
Thể hiện tính kiên định trong mọi hoàn cảnh là cần thiết song cần có cách thức
khác nhau để thể hiện sự kiên định đối với từng đối tượng khác nhau.

thực hành.
- Hiệu quả việc giáo dục thông qua những bài học đạo đức, Giáo dục công
dân trên lớp còn mờ nhạt, do vậy không chuyển hóa được thành ý thức để
mỗi học sinh lại có ý thức cao hơn nữa trong việc vận dụng những hiểu
biết trở thành kỹ năng và thiếu thời gian để rèn luyện.
- Trong gia đình, bố mẹ mải mê kiếm sống, lơ là quản lý, giáo dục con cái,
để các em có những hành vi sai trái …
Trong những năm gần đây, Bộ Giáo dục - Đào tạo cũng đã có sự quan
tâm lớn, chỉ đạo đưa nội dung giảng dạy về kỹ năng sống vào các nhà trường từ
bậc học mầm non điển hình là phong trào thi đua xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực. Tuy nhiên, để công tác giảng dạy kỹ năng sống cho các
em đạt hiệu quả, muốn thu hút được sự quan tâm và nhiệt tình tham gia của các
6


em, phương thức sinh hoạt phải đổi mới, hấp dẫn, đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi
của các em. Có như thế, những sinh hoạt tập thể, những hoạt động ngoại khóa,
những thông điệp truyền tải kỹ năng sống mới có thể đạt hiệu quả mong đợi.
`

5. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:

Từ những thực trạng nêu trên, là giáo viên chủ nhiệm tôi luôn bám sát
lớp, cố gắng truyền đạt những kĩ năng sống cho học sinh thông qua những giải
pháp là giúp các em nhận thức và vận dụng các kĩ năng sống vào cuộc sống.
Để giúp học sinh nhận thức được một số kĩ năng nêu trên (Phần cơ sở lí
luận), bằng các biện pháp thể hiện qua các tiết sinh hoạt ngoài giờ lên lớp, 15
phút đầu giờ, tiết sinh hoạt cuối tuần, tiết sinh hoạt dưới cờ và lồng ghép trong
tiết dạy bộ môn của mình lần lượt theo các trình tự sau:
1. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua tiết hoạt động ngoài giờ

nào cũng có trách nhiệm, cũng tham gia hoạt động, tránh để các em thụ động thì
sẽ không phát huy hết các kĩ năng của các em. Vì vậy, khi tổ chức tiết sinh hoạt
ngoài giờ lên lớp, GVCN cần lưu ý các vấn đề sau:
Thứ nhất, chú ý đến sự đa dạng của các hình thức hoạt động nhằm lôi
cuốn học sinh tham gia hoạt động, kích thích tính tích cực hoạt động của các
em. Muốn vậy, người giáo viên cần phải thay đổi các hình thức hoạt động trong
từng chủ điểm giáo dục, tránh chỉ lặp đi lặp lại một vài dạng hoạt động mà học
sinh đã quá quen thuộc.
Thứ hai, tăng cường vai trò chủ thể của học sinh trong hoạt động. Điều
này có hai tác dụng: một là, tạo ra cơ hội để học sinh được rèn luyện và tự
khẳng định mình; hai là, với vai trò chủ thể, học sinh sẽ tự thể hiện những khả
năng của mình trong hoạt động và giúp giáo viên thể hiện ý tưởng của mình
trong tiết ngoài giờ lên lớp.
Thứ ba, cần khai thác tiềm năng của các lực lượng xã hội trong việc tổ
chức cho học sinh.
Thứ tư, khi tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh GVCN
cần phối hợp chặt chẽ với Tổng phụ trách đội để nắm bắt kế hoạch hoạt động
đội thiếu niên, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ và giúp đỡ của tổ chức đội để thực
hiện các hoạt động có hiệu quả.
8


Phương pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua tiết hoạt
động ngoài giờ lên lớp đạt hiệu quả nhất là tạo tình huống sinh động và vui
nhộn cho học sinh, cho các em sắm vai trong chuyên đề.
2. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua tiết sinh hoạt dưới cờ:
Tiết sinh hoạt dưới cờ đầu tuần được tổ chức theo quy mô toàn trường
với sự tham gia và điều khiển của giáo viên và học sinh. GVCN cần quán
xuyến, quản lí và động viên học sinh lớp mình tham gia vào hoạt động chung
của nhà trường, qua đó giáo dục được các kĩ năng như kĩ năng tự nhận thức, kĩ

hiện trong những năm học vừa qua. Sau những năm học tập và rèn luyện ở
trường THCS, học sinh đã biết cách tổ chức và điều khiển một số hoạt động phù
hợp với lứa tuổi. Các em hiểu được phải làm gì và làm như thế nào để thực hiện
hoạt động có hiệu quả. Thực tế đã cho thấy, các em học sinh từ chỗ nhút nhát, ít
tham gia vào các hoạt động của lớp, của trường nay đã mạnh dạn hơn. Các kỹ
năng sống của các em như: kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng thể
hiện sự tự tin, kĩ năng hợp tác, kĩ năng kiên định, …, đã dần được hình thành và
phát triển một cách rõ rệt. Đầu năm các em còn lúng túng, ít tham gia các hoạt
động nhưng đến cuối năm thì hầu hết đều tham gia một cách hào hứng. Từ đó,
chất lượng học lực và hạnh kiểm tăng lên đáng kể, cụ thể là:
* Kết quả học lực và hạnh kiểm cuối năm của các lớp tôi đã chủ nhiệm trong
các năm gần đây như sau:

Năm học

Lớp

Học lực TB trở lên %

Hạnh kiểm khá tốt %

2010 - 2011

9/3

98%

91%

2011 - 2012

động và hứng thú của việc được tham gia vào các hoạt động có liên quan sẽ
giúp học sinh nâng cao ý thức một cách tự nhiên và dễ dàng. Và cũng nhờ vào
các hoạt động này cùng với sự tin tưởng và sẻ chia của thầy cô mà các em sẽ có
được niềm tin, định hướng và nghị lực để phát triển nhân cách. Có câu “Gieo
hành vi gặt thói quen, gieo thói quen gặt tính cách, gieo tính cách gặt số phận”.
Hành vi tích cực xuất phát từ sự hiểu biết và ý thức của mỗi con người. Học
sinh cần sự hiểu biết và tự ý thức để phát triển nhân cách theo hướng tích cực.
Muốn như vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh cần được xem trọng,
cần được thực hiện trước tiên trong quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh.
Nội dung giáo dục KNS cần được vận dụng linh hoạt tùy theo từng lứa
tuổi, cấp học, môn học, hoạt động giáo dục và điều kiện cụ thể. Ngoài các KNS
cơ bản trên, tùy theo đặc điểm vùng, miền, địa phương. GV có thể lựa chọn
thêm một số KNS khác để giáo dục cho HS của trường, lớp mình cho phù hợp.
Tuy nhiên, việc hình thành kỹ năng sống cho học sinh không thể có được
trong một sớm một chiều mà cần có thời gian, quá trình để rèn luyện. Nếu
chúng ta giáo dục, rèn luyện các em tốt trong trường học phổ thông thì sau này
nhất định các em sẽ là người công dân tốt cho xã hội.
8. ĐỀ NGHỊ:
Trong quá trình thực hiện để có được kết quả như trên tôi rút ra một số ý
kiến sau:
1. Người thầy, cô, cha, mẹ , người lớn tuổi phải là tấm gương sáng cho các
em noi theo.
2. Có thể xây dựng lồng ghép những bài học kỹ năng sống, lịch sử, đạo đức
ngay trong tiết chào cờ bằng hình thức phong phú như: hoạt cảnh, văn nghệ, thi
11


vấn đáp, diễn đàn trao đổi... thu hút đông đảo các em tham gia sẽ để lại ấn
tượng tốt đẹp trong lòng mỗi học sinh. Giáo dục đạo đức, nhân cách, kỹ năng
sống thông qua hoạt động này sẽ giúp học sinh trưởng thành nhanh chóng so


Tiêu đề

Trang

1.

Tên đề tài .......................................... ........................1

2.

Đặt vấn đề .................................................. ...............1

3.

Cơ sở lí luận ...............................................................2

4.

Cơ sở thực tiễn ...........................................................6

5.

Nội dung nghiên cứu ................................................. 7

6.

Kết quả nghiên cứu ...................................................10

7.