CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

CCB

Cựu Chiến binh

CNXH

Chủ nghĩa xã hội

CNH, HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

ĐCT

Đảng chính trị

HTCT

Hệ thống chính trị

HĐND

Hội đồng nhân dân

MTTQ

Mặt trận Tổ quốc

UBND

trong thực tế cuộc sống ở mỗi cấp, trên tất cả các lĩnh vực, tạo động lực to lớn
cho phát triển và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, ở nhiều nơi, nhất là ở cơ sở,
HTCT còn nhiều bất cập chưa thực sự tạo động lực cho phát triển, nhất là
phát triển kinh tế: Tổ chức của một số cơ quan đảng, nhà nước và đoàn thể
chính trị - xã hội chưa thực sự tinh gọn, hiệu quả; chức năng, nhiệm vụ, mối
quan hệ chưa rõ ràng. Việc đổi mới công tác cán bộ còn chậm; thiếu cơ chế,
chính sách cụ thể để thực sự phát huy dân chủ trong công tác cán bộ, phát


3

hiện và sử dụng người tài; chậm đổi mới cơ chế, phương pháp và quy trình
đánh giá, bổ nhiệm, miễn nhiệm, từ chức đối với cán bộ; đánh giá cán bộ vẫn
là khâu yếu. Năng lực và hiệu quả lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và hiệu quả
hoạt động của các đoàn thể chính trị - xã hội chưa nâng kịp với đòi hỏi của
tình hình nhiệm vụ mới; cơ cấu tổ chức bộ máy còn cồng kềnh, chưa phù hợp;
chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức của HTCT chưa tương xứng với yêu
cầu của nhiệm vụ. Trong đó, HTCT cấp xã (xã, phường, thị trấn) hiện nay còn
nhiều mặt yếu kém, bất cập trong công tác lãnh đạo, quản lý, tổ chức thực
hiện và vận động quần chúng. Tình trạng tham nhũng, quan liêu, vi phạm
quyền làm chủ của dân còn khá phổ biến. Chức năng, nhiệm vụ của các bộ
phận trong HTCT chưa được xác định rành mạch, trách nhiệm không rõ; nội
dung và phương thức hoạt động chậm đổi mới, còn nhiều biểu hiện của cơ chế
tập trung quan liêu, bao cấp. Đội ngũ cán bộ cơ sở ít được đào tạo, bồi dưỡng;
chính sách đối với cán bộ cơ sở chưa thoả đáng. Nghị quyết số 12-NQ/TW
Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về một số vấn
đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay đã chỉ rõ: « Một bộ phận không nhỏ
cán bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể
cả một số cán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống
với những biểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá

đổi mới, kiện toàn HTCT sự lãnh đạo toàn diện của Đảng luôn được giữa
vững và tăng cường, song sự nhanh nhạy, sáng tạo trong xử lý những tình
huống chính trị vẫn còn nhiều vấn đề cần phải tiếp tục nhận thức lại và giải
quyết thiết thực hơn.
Mặc dù, vấn đề đổi mới HTCT phường cũng đã có không ít sự chú ý và
quan tâm của các cấp lãnh đạo và của các nhà khoa học, song đối với những
quận mới được thành lập như quận Cầu Giấy, việc nghiên cứu có hệ thông để
từ đó đề xuất những giải pháp toàn diện nhằm tiếp tục đổi mới, kiện toàn
HTCT phường, bảo đảm mở rộng và phát huy quyền dân chủ của nhân dân vấn


5

đang còn nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, nếu không muốn nói vẫn là
khoảng trống. Chính vì vậy, là cán bộ sở tại, có nhiều năm gắn bó với quận, tác
giả đã quyết định lựa chọn và thực hiện đề tài: Đảng bộ quận Cầu Giấy lãnh
đạo đổi mới, kiện toàn HTCT phường trong giai đoạn hiện nay. Đồng thời
với việc hoàn thành đề tài luận văn này, tác giả xem đây vừa là trách nhiệm của
bản thân, vừa là nghĩa vụ, quyền lợị và hy vọng góp một phần nhỏ trong công
cuộc đổi mới, phát triển quận Cầu Giấy thành một trong những điểm sáng của
Thủ đô.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Ở Việt Nam trong những năm qua, vấn đề HTCT nói chung và HTCT
các cấp từ Trung ương đến cơ sở (cấp xã) nói riêng đã được nhiều nhà lý luận,
nhà khoa học, nhà quản lý ở cấp Trung ương và cấp cơ sở quan tâm nghiên
cứu. Trong đó mảng đề tài về sự lãnh đạo của đảng đối với HTCT nói chung,
HTCT phường xã nói riêng cũng được sự quan tâm nghiên cứu và có những
đóng góp đáng kể cả về phương diện lý luận và thực tiễn. Theo nội dung liên
quan đến đề tài, có thể tóm tắt một số tình hình nghiên cứu đó, như sau:
* Các công trình nghiên cứu về HTCT

hiện nay - Thực trạng và giải pháp”, Luận văn thạc sĩ Triết học, chuyên ngành
Chủ nghĩa Cộng sản khoa học, năm 2002. Mặc dù chỉ là luận văn thạc sỹ song
tác giả cũng có một số đóng góp đáng kể trong việc phác họa những nét đặc
thù của HTCT « xứ Thanh » rất tiêu biểu và đã đưa ra những kiến nghị góp
phần hoàn thiện HTCT cấp tỉnh.
- Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khoá IX
về “ Đổi mới và nâng cao chất lượng HTCT ở cơ sở xã, phường, thị trấn”,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002.
- TS. Vũ Hoàng Công HTCT cơ sở - Đặc điểm, xu hướng và giải pháp,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.
- GS, TS. Lê Hữu Nghĩa (chủ nhiệm): « Đổi mới các quan hệ giữa Đảng,
Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội trong HTCT ở Việt Nam", 2006. Đề


7

tài KX.10 – 03. Đây là kết quả nghiên cứu của đề tài cấp nhà nước đã được
công bố. Công trình khoa học này đã nghiên cứu một cách toàn diện cả cơ sở lý
luận và thực tiễn quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội
trong HTCT ở Việt Nam; trên cơ sở đó đề xuất quan diểm, giải pháp đổi mới
các quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội trong HTCT
ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.
- GS.TS. Đào Trí Úc chủ nhiệm, "Xây dựng cơ chế pháp lý bảo đảm
sự kiểm tra, giám sát của nhân dân đối với hoạt động của bộ máy Đảng,
Nhà nước và các thiết chế tổ chức trong HTCT”, Đề tài KX.10 - 07, Hà
Nội, năm 2006; Đề tài khoa học là công trình độ sộ nghiên cứu một cách
khá tổng quát, toàn diện về cơ chế pháp lý bảo đảm sự kiểm tra, giám sát
của nhân dân đối với hoạt động của bộ máy Đảng, Nhà nước và các thiết
chế tổ chức trong HTCT. Trên cơ sở đó công trình đề xuất những giải pháp
xây dựng dựng cơ chế pháp lý bảo đảm sự kiểm tra, giám sát của nhân dân

mới và đề xuất những giải pháp nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng
sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế.
- GS.TS Mạch Quang Thắng; Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền trong
giai đoạn hiện nay, Tạp chí Lý luận chính trị, 2001. Bài viết luận giải về nguồn
gốc sự cầm quyền của Đảng, do sự ủy thác của nhân dân; những điều kiện bảo
đảm cho sự cầm quyền của Đảng, nâng cao tầm trí tuệ, kiên định, sáng tạo hơn
nữa chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; Đảng phải trong sạch, vững
mạnh, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với HTCT và xã
hội.
- Nguyễn Văn Biết: Đổi mới sự lãnh đạo của tỉnh uỷ đối với các cơ quan
Nhà nước cấp tỉnh trong điều kiện nước ta hiện nay, luận án tiến sỹ Chính trị
học, Hà Nội - 2007. Luận án tiến sỹ của tác giả tập trung làm rõ cơ sở lý luận,
thực trạng sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với các cơ quan Nhà nước cấp tỉnh, từ đó
đề xuất phương hướng, giải pháp tiếp tục đổi mới sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối
với các cơ quan Nhà nước cấp tỉnh ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.


10

- Trần Quang Cảnh: Đổi mới phương thức lãnh đạo của huyện uỷ đối với
chính quyền huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn hiện nay, luận văn thạc
sỹ Khoa học chính trị, Hà Nội - 2007. Luận văn tập trung làm rõ cơ sở lý luận,
thực trạng phương lãnh đạo của huyện ủy đối với chính quyền huyện Mê Linh,
từ đó đề xuất giải pháp nhằm tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của huyện
ủy đối với chính quyền huyện trong giai đoạn hiện nay.
- GS.TS Lê Hữu Nghĩa, GS.TS Hoàng Chí Bảo, PGS.PTS Bùi Đình
Bôn: Đổi mới quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội
trong HTCT ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội - 2008. Công trình
khoa học này tập trung giải quyết trên cả hai bình diện - lý luận và thực tiễn
quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị ở Việt Nam, từ đó đề

Việt Nam trong giai đoạn mới.
- PGS,TS Đỗ Ngọc Ninh (chủ nhiệm): Nâng cao năng lực lãnh đạo và
sức chiến đấu của các Đảng bộ phường ở Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn hiện
nay. Đây là công trình của tập thể tác giả đi sâu làm rõ cơ sở lý luận và thực
trạng về năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ phường ở thủ đô Hà
Nội, từ đó đề xuất phương hướng, giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo và
sức chiến đấu của Đảng bộ phường của thu đô trong giai đoạn hiện nay.
- PGS,TS Dương Xuân Ngọc (chủ biên) Đổi mới mối quan hệ giữa
Đảng, Chính quyền và các đoàn thể nhân dân cấp phường trong điều kiện
kinh tế thị trường, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội - 1995. Đây là công trình
nghiên cứu về quan hệ giữa Đảng, Chính quyền và các đoàn thể cấp phường ở
nước ta trong điều kiện mới - phát triển kinh tế thị trường; đánh giá thực trạng
mối quan hệ và đề xuất quan điểm và giải pháp tiếp tục đổi mới mối quan hệ
giữa Đảng, Chính quyền và các đoàn thể nhân dân cấp phường trong điều
kiện kinh tế thị trường.
Đánh giá chung: Các công trình nghiên cứu đã tiếp cận sự lãnh đạo của
Đảng đối với HTCT nói chung, HTCT phường nói riêng và kết quả của các


12

công trình nghiên cứu trên có giá trị tham khảo và phục vụ tốt việc nghiên
cứu và thực tiễn đổi mới, kiện toàn HTCT, trong đó có HTCT phường. Tuy
nhiên, các công trình trên chưa tập trung làm rõ những vấn đề:
- Cơ sở lý luận về sự lãnh đạo của Đảng đối với HTCT nói chung, sự
lãnh đạo của Đảng bộ quận trong đổi mới HTCT phường nói riêng.
- Thực trạng sự lãnh đạo của Đảng bộ quận Cầu Giấy trong đổi mới,
kiện toàn HTCT phường trong thời gian qua.
- Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng
bộ cấp quận trong đổi mới, kiện toàn HTCT phường đáp ứng yêu cầu phát triển

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Vai trò lãnh đạo của Đảng bộ quận Cầu giấy
trong đổi mới, kiện toàn HTCT phường trên địa bàn quận.
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Theo sự phân cấp hành chính bốn cấp, tổ chức Đảng ở
nước ta bao gồm: Tổ chức đảng Trung ương; tổ chức đảng cấp tỉnh, thành; tổ
chức đảng cấp huyện, quận, thị xã và tổ chức đảng cấp cơ sở - xã, phưởng, thị
trấn, luận văn tập trung nghiên cứu vai trò lãnh đạo của Đảng bộ quận trong
đổi mới, kiện toàn HTCT phường trên địa bàn quận.
- Về không gian: Luận văn nghiên cứu chủ yếu về vai trò lãnh đạo của Đảng
bộ quận Cầu Giấy trong đổi mới, kiện toàn HTCT phường trên địa bàn quận.
- Về thời gian: Luận văn tập trung khảo sát vai trò lãnh đạo của Đảng
bộ quận Cầu Giấy đối với HTCT phường từ khi thành lập quận (1997) đến
nay, chủ yếu từ sau Đại hội lần thứ XI.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Cơ sở lý luận: Vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, quan điểm của Đảng về Đảng Cộng sản cầm quyền, về HTCT cấp cơ
sở và vai trò lãnh đạo của Đảng trong xây dựng, đổi mới, kiện toàn HTCT cấp
cơ sở để giải quyết những vấn đề do luận văn đặt ra.
- Phương pháp nghiên cứu: trên cơ sở cách tiếp cận từ giác độ chuyên
ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước, luận văn sử dụng phương


14

pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử làm nền tảng. Trên cơ sở đó,
luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phân tích tài liệu;
khảo sát thực tiễn, điều tra, phân tích, tổng hợp, so sánh; kết hợp lôcgíc và
lịch sử, khái quát hoá...
6. Dự kiến đóng góp của luận văn
- Góp phần làm rõ thêm một số nhận thức chung về vai trò lãnh đạo

Trong đời sống xã hội hiện nay, ĐCT tồn tại dưới nhiều hình thức khác
nhau và được tổ chức và thực hiện quyền lực theo các phương thức khác
nhau. Tuỳ theo cách tiếp cận mà có những định nghĩa khác nhau về ĐCT. Có
thể kể đến một số định nghĩa sau:
Theo nhà nghiên cứu người Pháp M.Duverger, ĐCT là tổ chức của
những người tự nguyện, được lập ra để tranh cử vào các cơ quan công quyền
[25, tr.25]
Theo Jay M. Shafrits, tác giả cuốn Từ điển Chính quyền và chính trị
Hoa Kỳ, ĐCT là tổ chức tìm cách nắm quyền lực chính trị bằng cách bầu
thành viên của mình vào các cơ quan nhà nước, nhờ đó, tư tưởng chính trị của
họ được phản ánh trong chính sách công [25, tr.26]
Theo từ điển Bách khoa Triết học (Liên Xô cũ), ĐCT là một tổ chức
chính trị thể hiện những lợi ích của một giai cấp, hay một tổ chức xã hội, liên
kết những đại diện ưu tú nhất của giai cấp để lãnh đạo giai cấp đạt tới mục
đích, lý tưởng nhất định.


16

Theo Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam, ĐCT được xem là bộ phận
tích cực nhất và có tổ chức của một giai cấp, làm công cụ đấu tranh cho lợi
ích của giai cấp mình.
ĐCT là một tổ chức xã hội tự nguyện, liên minh của những người cùng
tư tưởng, theo đuổi những mục đích chính trị nhất định; cố gắng giành ảnh
hưởng lãnh đạo đối với đời sống chính trị và tổ chức xã hội, ra sức giành và
giữ chính quyền để thực hiện đường lối của mình. Là một bộ phận cấu thành
của kiến trúc thượng tầng, ĐCT hành động bằng thuyết phục, truyền bá các
quan điểm tư tưởng, bằng cách tập hợp những người cùng chí hướng. Tùy
theo giai cấp đóng vai trò như thế nào trong đời sống và trong sự phát triển xã
hội (vai trò cách mạng tiến bộ, bảo thủ, phản động) mà đảng của nó thể hiện

mang bản chất giai cấp, tuyệt nhiên không có ĐCT phi giai cấp, siêu giai cấp;
ĐCT luôn tồn tại vì lợi ích giai cấp và vì mục tiêu giành quyền lực nhà nước
để bảo vệ lợi ích giai cấp.
Như vậy, dù có những cách diễn đạt khác nhau thì ĐCT vẫn là tổ chức
chính trị của những người cùng chí hướng; đại diện cho lợi ích cao nhất của
một giai cấp hay tầng lớp xã hội; được tổ chức chủ yếu nhằm giành quyền
lực nhà nước.
ĐCT một khi trở thành đảng cầm quyền, dù đại diện cho giai cấp nào
thì cũng luôn có chức năng chủ yếu là tập hợp, giáo dục cử tri tham gia vào
đời sống chính trị; cung cấp nguồn nhân lực cho bộ máy chính quyền nhà
nước và hoạch định đường lối, chính sách quốc gia nhằm duy trì sự thống trị
về chính trị và thực hiện lợi ích của giai cấp.
* Đảng cầm quyền (ruling party) là khái niệm chỉ đảng giành chiến
thắng trong các cuộc bầu cử dân chủ và cạnh tranh; đảng nắm giữ những vị trí
chủ chốt trong hệ thống quyền lực nhà nước cỏ khả năng kiểm soát quá trình
hoạch định và thực thi chính sách công; đảng lãnh đạo những người của đảng
trong hệ thống quyền lực nhà nước thực hiện mục tiêu của đảng thông qua


18

chính sách của nhà nước. Đảng cầm quyền phản ánh vị thế, năng lực, tính hợp
hiến và tính phù hợp với xu thế (có đảng cầm quyền phù hợp với xu thế tiến bộ,
song cũng có đảng cầm quyền không phù hợp với xu thế tiến bộ). Đảng cầm
quyền là Đảng lãnh đạo nhà nước, lãnh đạo xã hội chủ yếu bằng nhà nước.
* Đảng Cộng sản cầm quyền là Đảng của giai cấp công nhân sau khi
lãnh đạo giai cấp và nhân dân lao động đấu tranh giành được chính quyền,
tiếp tục lãnh đạo xã hội trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hoá, xã
hội với phương thức mới, chủ yếu lãnh đạo bằng nhà nước nhằm phát triển
kinh tế, dân chủ hóa xã hội và tiến tới mục tiêu cuối cùng là giải phóng triệt

dân lao động và của dân tộc. Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng
Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập
trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản; Đảng lãnh đạo công cuộc
đổi mới, CNH, HĐH, hội nhập quốc tế vì mục tiêu: dân giàu, nước mạnh,
dân chủ, công bằng, văn minh, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách
mạng thế giới.
* HTCT:
Ở nước ta, thuật ngữ HTCT lần đầu tiên được Đảng ta đưa ra trong Hội
nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương khóa VI (3/89). Sau đó, Đại hội
VII, trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội (1991), thuật ngữ HTCT được diễn đạt khá đầy đủ trong các điều 9,
10,11, 12. Từ đó trở đi, khái niệm HTCT được sử dụng rộng raĩ không chỉ
trong nghị quyết, trong các công trình nghiên cứu khoa học mà cả trong sinh
hoạt chính trị thường nhật. Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung và phát triển 2011), thuật ngữ HTCT
được đề cập đầy đủ ở mục IV. Tuy nhiên, cho đến nay, xuất phát từ cách tiếp
cận khác nhau, giới nghiên cứu đưa ra những định nghĩa không hoàn toàn
giống nhau. Có thể nêu ra một vài định nghĩa như sau:
- HTCT là hệ thống các tổ chức, các thiết chế chính trị - xã hội và các
mối quan hệ giữa chúng với nhau hợp thành cơ chế chính trị của một chế độ
xã hội. Cơ chế đó bảo đảm việc thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp
thống trị trong quan hệ giữa các giai cấp, tầng lớp và các nhóm xã hội khác.


20

- HTCT của một quốc gia là một cấu trúc của xã hội bao gồm các tổ
chức chính trị đặc trưng của xã hội (Nhà nước, các đảng phái chính trị, các tổ
chức chính trị - xã hội, các đoàn thể - phong trào chính trị...) tồn tại và hoạt
động trong khuôn khổ pháp luật chính thức hiện hành, cùng với tổng thể các

- Thứ hai: HTCT nước ta là HTCT nhất nguyên, dưới sự lãnh đạo duy
nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tính nhất nguyên của HTCT nước ta được qui định, trước hết, bởi nó
được xây dựng và hoạt động trên nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh; mục tiêu của nó không ngoài việc xây dựng và hoàn
thiện nền dân chủ XHCN, bảo đảm toàn bộ quyền lực thuộc về nhân dân; hai
là, sự lãnh đạo duy nhất của Đảng còn được qui định bởi bản chất cách mạng
và khoa học của Đảng, một đảng và ở Việt Nam chỉ duy nhất có Đảng Cộng
sản mới là đội tiền phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiền
phong của nhân dân và của cả dân tộc; ba là, thực tiễn hơn 70 năm lãnh đạo
cách mạng nước ta Đảng Cộng sản Việt Nam luôn giành được trọn niềm tin
của nhân dân và của cả dân tộc. Ngày nay trong sự nghiệp đổi mới vì mục
tiêu: dân giầu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, Đảng Cộng sản
Việt Nam luôn thể hiện là lãnh tụ chính trị, là lực lượng lãnh đạo duy nhất
Nhà nước và xã hội một cách chính đáng, hợp hiến, hợp pháp.
- Thứ ba, trong HTCT nước ta được tổ chức và hoạt động theo nguyên
tắc tập trung dân chủ, song có tính tới và thừa nhận nguyên tắc tự nguyện,
hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động. Nguyên tắc này phản
ánh tính đa dạng trong tổ chức và hoạt động, song thống nhất ở mục đích
nhằm phát huy sức mạnh đồng bộ của toàn hệ thống cũng như của mỗi tổ
chức trong HTCT, bảo đảm và phát huy quyền dân chủ của nhân dân.
Trong HTCT nước ta, Đảng Cộng sản, Nhà nước và các đoàn thể chính
trị- xã hội, thành viên của Mặt trân tổ quốc được tổ chức và hoạt động theo
nguyên tắc tập trung dân chủ. Cơ quan lãnh đạo các cấp của các đoàn thể


22

chính trị- xã hội do bầu cử lập ra, thực hiện nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá
nhân phụ trách. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, bộ phận của HTCT, tổ chức liên

Quốc hội; cải cách, xây dựng nền hành chính nhà nước dân chủ, trong sạch,
vững mạnh, từng bước hiện đại; đổi mới, kiện toàn các cơ quan tư pháp bảo
đảm nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động và tính mẫu mực trong việc
thực hiện hiến pháp, pháp luật, cũng như sự đổi mới tổ chức và hoạt động của
các tổ chức chính trị - xã hội đã khẳng định HTCT nước ta vừa kế thừa, phát
huy được sức mạnh truyền thống, vừa tiếp thu những thành tựu trong tổ chức
và hoạt động của các thể chế chính trị công hoà dân chủ trên thế giới, hướng
tới xây dựng, hoàn thiện HTCT Việt Nam XHCN, mà mục tiêu chủ yếu của
nó, như Đảng ta đã xác định, là nhằm thực hiện tốt dân chủ XHCN, phát huy
quyền làm chủ của nhân dân. Hơn nữa, việc đổi mới, kiện toàn HTCT đều
xuất phát từ đổi mới kinh tế, lấy đổi mới kinh tế làm tiền đề, điều kiện, đồng
thời cũng xem đổi mới kinh tế, phát triển kinh tế như mục tiêu cho đổi mới
chính trị nhằm tạo ra sự phù hợp, tương thích giữa đổi mới kinh tế và đổi mới
chính trị hướng tới một thể chế kinh tế - chính trị thống nhất, hài hoà mở
đường và tạo điều kiện cho dân chủ hoá xã hội và sự phát triển bền vững.
* Quan niệm về đảng lãnh đạo HTCT.
Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã
hội. Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính
sách và chủ trương lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ
chức, kiểm tra, giám sát và bằng hành động gương mẫu của đảng viên và
quan trọng nhất là lãnh đạo xã hội chủ yếu bằng nhà nước, công cụ lãnh đạo
đặc hữu của Đảng cầm quyền. Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và
quản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và
phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo của HTCT. Đảng lãnh
đạo thông qua tổ chức đảng và đảng viên hoạt động trong các tổ chức của
HTCT, tăng cường chế độ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu. Đảng


24



Vậy là, quận là đơn vị hành chính ở nội thành phố gồm nhiều phường,
ngang với huyện.
Theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua trong Đại hội XI,
Điều 10:
1: Hệ thống tổ chức của Đảng được lập tương ứng với hệ thống tổ chức
hành chính của Nhà nước.
2. Tổ chức cơ sở đảng được lập tại đơn vị cơ sở hành chính, sự nghiệp,
kinh tế hoặc công tác, đặt dưới sự lãnh đạo của cấp uỷ huyện, quận, thị xã,
thành phố trực thuộc tỉnh
Điều 19, ghi nhận:
1. Cấp uỷ tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi tắt là tỉnh uỷ,
thành uỷ), cấp uỷ huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi tắt là
huyện uỷ, quận uỷ, thị uỷ, thành uỷ) lãnh đạo thực hiện nghị quyết đại hội đại
biểu; nghị quyết, chỉ thị của cấp trên.
Như vậy, Đảng bộ quận là tổ chức Đảng cấp quận thuộc nội thành phố
trực thuộc Trung ương lãnh đạo thực hiện nghị quyết đại hội đại biểu và nghị
quyết, chỉ thị của thành phố. Đảng bộ quận lãnh đạo HTCT phường thực hiện
nghị quyết đại hội đại biểu và nghị quyết, chỉ thị của thành phố; đồng thời
thực hiện các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xã
hội, an ninh quốc phòng của quận uy.
Về lĩnh vực chính trị, Đảng bộ quận lãnh đạo HTCT thực hiện nhiệm
vụ tiếp tục đổi mới, kiện toàn HTCT quận, phường theo Nghị quyết đại hội
và nghị quyết, chỉ thị của thành phố và những qui định hợp hiến, hợp pháp
của quận.
1.1.2 Nội dung, phương thức Đảng lãnh đạo HTCT
Về nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã
hội được ghi rõ trong Cương lĩnh và Điều lệ của Đảng.