BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ BÍCH HẠNH

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN
VÀO DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG, TỈNH TRÀ VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ ỨNG DỤNG

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Lịch sử
Mã số: 60 14 01 11
Người hướng dẫn khoa học:
TS. NGUYỄN VĂN NINH

Hà Nội - Năm 2017


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành Luận văn này cùng với sự nổ lực của bản thân, tôi còn được
sự hướng dẫn tận tình của TS. Nguyễn Văn Ninh và sự giảng dạy, giúp đỡ của
thầy cô giảng viên khoa Lịch sử trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng như sự
giúp đỡ, động viên của gia đình, đồng nghiệp.
Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến TS. Nguyễn Văn
Ninh cùng thầy cô giảng viên khoa Lịch sử, Đại học Sư phạm Hà Nội.
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp
đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài này.
Do thời gian có hạn và năng lực bản thân còn hạn chế nên đề tài chắc còn
nhiều thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp của thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp
để đề tài được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn.

5. Phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu………………………………..13
6. Ý nghĩa của luận văn………………………………………………………...13
7. Đóng góp của luận văn………………………………………………………13
8. Cấu trúc của luận văn………………………………………………………..14
NỘI DUNG
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG
PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN VÀO DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG, TỈNH TRÀ VINH……………...15
1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN………………………………………………………...15
1.1.1. Một số khái niệm………………………………………………………...15
1.1.2. Mối quan hệ giữa dạy học lịch sử địa phương và dạy học lịch sử dân
tộc........................................................................................................................17
1.1.3. Sơ lược về PPDA……………...............…………………………………18
1.1.4. Xuất phát điểm vấn đề…………………………………………………22
1.1.5. Vai trò và ý nghĩa của việc vận dụng PPDA vào dạy học lịch sử ở trường
THPT nói chung, vào dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT, tỉnh Trà Vinh
nói riêng……………………………………………...........................................27
1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN……………………………………………………..29
1.2.1. Thực tiễn vận dụng PPDA vào dạy học LSĐP ở trường THPT, tỉnh Trà
Vinh…………………………………………………………………………….29


1.2.2. Nguyên nhân thực trạng và định hướng giải pháp....................................33
TIỂU KẾT CHƯƠNG………………………………………………………….34
CHƯƠNG 2. VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN VÀO DẠY HỌC LỊCH
SỬ ĐỊA PHƯƠNG Ở TRƯỜNG THPT, TỈNH TRÀ VINH...........................36
2.1. PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CẤP THPT
CỦA BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO; SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH
TRÀ VINH.....................................................................................................36
2.1.1. Phân phối chương trình lịch sử địa phương cấp THPT của Bộ Giáo dục và

DHLS
LSĐP
Nxb
Cb
PP
PPLS
DA
DHDA
PPDA
SGK
THPT
THCS
PTCS
PTDTNT
GDĐT
GV
HS
GS
PGS
TS
ĐC
TN

Chữ viết đầy đủ
Giáo dục
Dạy học lịch sử
Lịch sử địa phương
Nhà xuất bản
Chủ biên
Phương pháp

quyết định sự phát triển của nền sản xuất xã hội. Vì vậy, nó quyết định sự phát
triển của mỗi quốc gia, cũng như sự phát triển của toàn thế giới. Sự phát triển kinh
tế của mỗi quốc gia ngày nay tùy thuộc vào khả năng tiếp cận và sử dụng các tri
thức mà loài người đã đạt được.
Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế là sản phẩm tất yếu của quá trình phát
triển của sức sản xuất xã hội. Ngày nay, Việt Nam bước vào thời kỳ phát triển
trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng và diễn biến ngày càng phức
tạp. Toàn cầu hóa tiếp tục phát triển về quy mô, mức độ và hình thức biểu hiện
với những tác động tích cực và tiêu cực, cơ hội và thách thức đan xen lẫn nhau.
Sự tùy thuộc lẫn nhau, hội nhập, cạnh tranh và hợp tác giữa các quốc gia ngày
càng trở nên phổ biến. Kinh tế tri thức phát triển mạnh mẽ, do đó con người và tri
thức ngày càng trở thành nhân tố quyết định sự phát triển của mỗi quốc gia.
Hội nhập quốc tế đã tạo cho nước ta những thuận lợi và cơ hội to lớn đan
xen những khó khăn và thách thức gay gắt. Vì vậy, phát triển và nâng cao chất
lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến
lược, đảm bảo kinh tế - xã hội phát triển nhanh, hiệu quả, bền vững. Phát triển
giáo dục phải thực sự là quốc sách hàng đầu, đổi mới nội dung, chương trình,

1


phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp học, bậc học. Xây dựng môi trường giáo
dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội.
Luật Giáo dục số 38/2005/QH11, Điều 28 qui định: “Phương pháp dạy học
phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh;
phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học,
khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác
động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”
Báo cáo chính trị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI “Đổi mới chương
trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng

lý thuận lợi cho việc đổi mới giáo dục phổ thông nói chung, đổi mới đồng bộ
phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học. Vì vậy, có
nhiều phương pháp dạy học, kể cả truyền thống và hiện đại được nghiên cứu, chọn
lựa và áp dụng trong các môn học ở trường phổ thông hiện nay. Những năm qua,
bộ môn Lịch sử cũng đã chú trọng đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên,
phương pháp dạy học lịch sử vẫn chậm biến đổi vẫn còn phổ biến kiểu dạy giáo
viên truyền thụ những nội dung trong sách giáo khoa, học sinh nghe và ghi chép.
Đổi mới phương pháp giáo viên không chỉ cung cấp kiến thức mà phải hình
thành năng lực tư duy, năng lực hành động cho học sinh. Nhiệm vụ giáo viên
không chỉ giảng bài cho học sinh mà phải tạo điều kiện, tổ chức và khuyến khích
học sinh làm việc với tài liệu, tự tìm ra kiến thức mới, phát triển kĩ năng và hình
thành thái độ. Trong dạy học lịch sử, không có một phương pháp dạy nào có thể
đáp ứng được mọi mục tiêu và nội dung dạy học. Mỗi một phương pháp và hình
thức dạy học đều có ưu điểm và hạn chế nhất định. Vì vậy, cần kết hợp nhuần
nhuyễn các phương pháp và hình thức dạy học khác nhau để phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh và nâng cao chất lượng dạy học. Trong các
phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực thì phương pháp dự án (PPDA) được
Việt Nam quan tâm nghiên cứu và tiếp cận. Dạy học dự án (DHDA) là một trong
những hình thức của dạy học định hướng hành động, học sinh (HS) thực hiện một
nhiệm vụ học tập phức hợp gắn với các vấn đề thực tiễn, kết hợp lý thuyết và thực
hành, tạo ra sản phẩm để báo cáo. Tuy nhiên, không phải nội dung lịch sử (LS)
nào cũng có thể vận dụng PPDA mà phải xác định chủ đề, kiến thức phù hợp.
3


Chương trình Lịch sử địa phương (LSĐP) đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo
chỉ đạo đưa vào giảng dạy trong trường phổ thông trong những năm qua. Ở Trà
Vinh, tài liệu LSĐP đã được biên soạn và đưa vào giảng dạy ở trường phổ thông
từ năm học 2012 - 2013. Dạy và học Lịch sử địa phương, giúp HS có nhận thức
cụ thể, sinh động về truyền thống yêu nước, đấu tranh bất khuất, lao động cần cù

phải học cách suy nghĩ và giải quyết các vấn đề; Tất cả HS phải học cách hợp tác
với người khác để chuẩn bị cho cuộc sống ngoài xã hội.
Năm 1918, nhà tâm lý học William H.Kilpatric và các nhà nghiên cứu của
trường đại học ở Columbia đã có những đóng góp lớn truyền bá PPDA qua các
giờ học, hội nghị và các tác phẩm. Theo William H.Kilpatric DA là một hoạt động
có mục đích cụ thể, có cam kết với người thực hiện và diễn ra trong môi trường
xã hội.
Từ đầu thế kỉ XX, ở Bắc Mĩ, ở châu Âu, học tập theo PPDA đã tạo nên thay
đổi mạnh mẽ trong dạy học nhà trường. Từ những năm 70 của thế kỉ XX, trào lưu
cải cách giáo dục ở phương Tây đã tạo ra sự phát triển mới của PPDA, PPDA
được nghiên cứu và sử dụng ở nhiều nước trên thế giới. Ngày nay, PPDA được
các nhà sư phạm nghiên cứu, với những tên gọi khác nhau: PP DHTDA, mô hình
DHTDA, hình thức DHTDA, PPDA…
Ở nước ta cũng đã tiếp cận nghiên cứu và áp dụng PPDA vào DH. Từ năm
2003, chương trình “Dạy học cho tương lai” của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển
khai PPDA tại 20 trường thuộc 9 tỉnh trong cả nước. Chương trình này hướng dẫn
GV cách triển khai các DA học tập cho HS, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
2.1. Tài liệu nước ngoài
2.1.1. Tài liệu giáo dục học
Qua nghiên cứu cơ sở lý luận của PPDA, chúng tôi đã tiếp cận được một
số công trình nghiên cứu như sau:
Cuốn “Dân chủ và giáo dục” của John Dewey, nhà giáo dục đồng thời là
nhà triết gia nổi tiếng của Mĩ ở đầu thế kỉ XX, cho rằng cần quan tâm đến xu
hướng học tập lấy học sinh làm trung tâm trong giáo dục. Tác giả cũng chủ trương
xây dựng một nền giáo dục gắn liền lí thuyết với thực hành, giáo dục trong nhà
trường với hoạt động thực tiễn. Ông cũng đưa ra quan điểm về dạy học dự án.
5


Giáo trình “Giáo dục học”, tập 2 của Ilina (bản dịch tiếng Việt, Nxb Giáo

Trong cuốn “Chuẩn bị giờ học lịch sử như thế nào?” của N.G Đai ri (1973)
đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc đổi mới, vận dụng phương pháp dạy
học. Từ đó khẳng định giáo dục phải bằng cả nội dung và bằng cả phương pháp
dạy học mà giáo viên vận dụng. Tác giả cũng đã đề cập đến hoạt động thực hành
thông qua hoạt động ngoại khóa như nghiên cứu lịch sử địa phương hay tham
quan bảo tàng, mặc dù không đưa ra biện pháp, hình thức, hoạt động cụ thể nhưng
ông đã khẳng định vai trò, tác dụng rất lớn hoạt động này.
Cuốn “Lịch sử địa phương” do G.N.Matiusin chủ biên (1980) nhấn mạnh
rằng việc dạy học LSĐP trong nhà trường phổ thông đã trở thành một nguyên tắc
giáo dục chung. Các tác giả không chỉ giới thiệu các nguồn tư liệu mà còn hướng
dẫn PP nghiên cứu, sưu tầm, biên soạn và giảng dạy LSĐP. Dựa trên kinh nghiệm
thực tế ở nhà trường Xô viết, tài liệu đã khái quát lí luận nhiều vấn đề liên quan
đến công tác LSĐP, về các hình thức cơ bản của việc DH [30].
Quyển “PP công tác LSĐP ở trường phổ thông” (1982) do N.X. Bô-ri-ôp
chủ biên trình bày hai vấn đề chính: nguồn tư liệu và công tác LSĐP ở trường phổ
thông. Các tác giả nêu lên những mặt mạnh, yếu của công tác này, đề xuất những
PP sư phạm tiến hành có hiệu quả và nhấn mạnh phải làm cho HS hứng thú trong
quá trình nhận thức LS quê hương mình. Tác giả khẳng định: “Công tác LSĐP có
thể và cần thiết đi vào mỗi trường, tính chất sáng tạo, tự giác của nó có ý nghĩa
giáo dục tích cực đối với thế hệ trẻ” [30].
Tác giả Bernd Meier (Đức) thông qua bản dịch Nguyễn Văn Cường với tác
phẩm “Lý luận dạy học kiện đại”, Nxb Đại học Sư phạm, 2014 trên cơ sở đổi mới
mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học đã có nghiên cứu sâu sắc về dạy học
hiện đại. Trên cơ sở lí thuyết khoa học về việc dạy và học tác giả đã đưa ra những
quan điểm dạy học như dạy học phát triển kế thừa, dạy học điển hình, dạy học
giải quyết vấn đề, dạy học theo dự án, dạy học theo tình huống, dạy học theo định
hướng hành động và các phương pháp dạy học như: thuyết trình của giáo viên,
đàm thoại, nghiên cứu trường hợp, phương pháp đóng vai, dạy học dự án…từ đó
hướng tới đánh giá và phát triển định hướng năng lực cho người học.
7

8


Cuốn sách “Lí luận DH hiện đại: Một số vấn đề đổi mới PPDH”, Nxb Đại
học Sư phạm, Hà Nội, 2014, do Prof. Bernd Mieier và Nguyễn Văn Cường biên
soạn đã giới thiệu một cách khái quát về DHDA.
2.2.2. Tài liệu giáo dục lịch sử
Giáo trình “Phương pháp dạy học lịch sử” tập I, Nxb Giáo dục 1966 của
tác giả Trần Văn Trị, Phan Ngọc Liên, Hoàng Trọng Hanh, Nguyễn Cao Lãng đã
đề cập đến việc sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học và vai trò của đồ dùng
trực quan trong dạy học lịch sử. Khẳng định vai trò quan trọng của hoạt động
ngoại khóa và nó có tác dụng lớn đối với việc dạy học bộ môn Lịch sử ở trường
phổ thông.
Cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử”, tập I,II Nxb Đại học Sư phạm Hà
Nội, 2002 do Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi biên soạn đề
cập đến các vấn đề phương pháp dạy học sâu hơn và dành 2 chương trình bày về
hoạt động ngoại khóa trong dạy học lịch sử.
Trong cuốn “Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia về dạy học lịch sử ở trường
phổ thông Việt Nam”, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2012, có bài của tác giả Trịnh
Đình Tùng đề cập “ Về phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông: thực
trạng và giải pháp”, tác giả cho rằng đổi mới phương pháp dạy và học cần kế thừa,
phát triển mặt tích cực của hệ thống phương pháp dạy học quen thuộc (dạy học
truyền thống), đồng thời cần học hỏi, vận dụng một số phương pháp dạy học mới,
trong đó có phương pháp dạy và học theo dự án.
Trong cuốn “Hệ thống các thao tác sư phạm trong dạy học lịch sử ở trường
trung học phổ thông” của tác giả Kiều Thế Hưng cũng đã nhấn mạnh: Cần hiểu
rằng các hoạt động ngoại khóa nằm trong chương trình quy định chứ không phải
là việc làm tùy tiện. Ngoại khóa không chỉ làm cho HS hiểu sâu sắc kiến thức đã
học mà còn giúp vận dụng kiến thức thu được trong nhà trường vào cuộc sống.
Tuy nhiên, đây là công việc đòi hỏi lòng nhiệt tình và khả năng hoạt động sáng

PPDHDA như: “Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án khi tiến hành bài học
ngoại khóa trong dạy học lịch sử ở THPT”, Luận văn Thạc sĩ khoa học lịch sử,
của Trần Thị Thanh Hoa Trường ĐHSPHN; “Vận dụng phương pháp dạy học
theo dự án khi tiến hành bài LSĐP cho học sinh lớp 12 ở các trường THPT với
10


sự hỗ trợ của CNTT”, Luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục, của Phan Thị Tuyền
Trường ĐHSP Hà Nội, 2013.
Một số bài viết trên các tạp chí như “Tiếp cận xu thế đổi mới phương pháp
dạy học lịch sử trong giai đoạn hiện nay” của PGS. Nguyễn Sinh Huy trên Tạp
chí Giáo dục, số 3/1995; “Để nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn lịch sử ở
trường phổ thông” của tác giả PGS.TS Trịnh Đình Tùng đăng trên Tạp chí Giáo
dục, số 155/2007; “Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học đại
học” của tác giả Nguyễn Thị Hương đăng trên Tạp chí Giáo dục số 214/2009;
“Thực hành trong môn lịch sử’ của PGS Trần Đức Minh- Đặng Công Lộng (Tạp
chí nghiên cứu giáo dục số 6/1994); “Xây dựng chương trình giáo dục phổ thông
theo hướng tiếp cận năng lực ” của PGS.TS Đỗ Ngọc Thống (Tạp chí KHGD số
68/2011).
Như vậy, vấn đề vận dụng phương pháp dự án vào dạy học Lịch sử nói chung
đã được đề cập ở những mức độ và khía cạnh khác nhau. Trong thực tế, việc vận
dụng PPDA trong dạy học lịch sử (DHLS) rất đa dạng nhất là theo quan điểm đổi
mới hiện nay đó là tiếp cận đổi mới giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực người
học. Tuy nhiên, chưa có công trình nào đi sâu vào việc vận dụng PPDA vào dạy học
Lịch sử địa phương ở trường trung học phổ thông (THPT), tỉnh Trà vinh.
Với tinh thần học hỏi, tiếp thu kết quả nghiên cứu của những người đi trước,
các công trình, sách, báo, luận văn, khóa luận nêu trên là những gợi mở quý báu
cho chúng tôi tiếp tục nghiên cứu và thực hiện đề tài này.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu

Cơ sở phương pháp luận của luận văn là lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác
giáo dục nói chung và công tác giáo dục lịch sử ở trường THPT nói riêng.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Chủ yếu vận dụng các phương pháp nghiên cứu bộ môn:
- Nghiên cứu tài liệu tâm lí học, giáo dục học, các tài liệu giáo dục lịch sử
về PPDA.

12


- Điều tra cơ bản: Tiến hành khảo sát, điều tra bằng phiếu đối với giáo viên
Lịch sử và HS ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh về việc vận dụng
PPDA vào dạy học lịch sử địa phương.
- Nghiên cứu tài liệu và phân phối chương trình lịch sử địa phương ở cấp
THPT. Qua đó, xác định một số nội dung kiến thức chương trình lịch sử địa
phương tỉnh Trà Vinh có thể vận dụng phương pháp dạy học dự án.
- Nghiên cứu các Luận văn, các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề
tài nghiên cứu.
- Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm định tính khả thi và hiệu quả
của việc vận dụng PPDA vào dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT, tỉnh
Trà Vinh.
6. Ý nghĩa của luận văn
Về mặt lí luận: Kết quả nghiên cứu của Luận văn góp phần làm phong phú
lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Lịch sử về vận dụng PPDA vào dạy học
lịch sử địa phương ở trường THPT, tỉnh Trà Vinh.
Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của đề tài giúp bản thân hiểu sâu sắc
và vận dụng có hiệu quả PPDA trong dạy học Lịch sử nói chung cũng như trong
dạy học lịch sử địa phương. Qua đó, phát huy tính tính cực, tự chủ, sáng tạo của
học sinh trong học tập, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử.

Thuật ngữ dự án trong tiếng Anh là “project”, có nguồn gốc từ tiếng Latinh
(proiectum) và ngày nay được hiểu là một đề án, một dự thảo hay một kế hoạch.
Khái niệm DA được sử dụng phổ biến trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Dự án là một dự định, một kế hoạch cần được thực hiện trong điều kiện
thời gian, phương tiện tài chính, nhân lực, vật lực xác định nhằm đạt được mục
đích đã đề ra. Dự án có tính phức hợp, tổng thể, được thực hiện trong hình thức
tổ chức dự án phê duyệt [6, tr. 44].
1.1.1.2. Dạy học dự án
Đầu thế kỉ XX các nhà sư phạm Mĩ, điển hình là Kilpartrick đã xây dựng
cơ sở lí luận cho phương pháp dự án (The Project Method) và coi đó là phương
pháp dạy học (PPDH) quan trọng để thực hiện quan điểm dạy học lấy người học
làm trung tâm, nhằm khắc phục hạn chế của phương pháp dạy học truyền thống
coi thầy giáo là trung tâm.
Trong DHDA, người học tự lực thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp,
có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu.
Làm việc nhóm là hình thức làm việc cơ bản của DHDA [6, tr.160-162].
1.1.1.3. Phương pháp dự án
Đó là một hình thức của hoạt động học tập, có tác dụng giáo dục. Quyết
định là ở chỗ học sinh xác định một chủ đề làm việc, thống nhất về nội dung làm
việc, tự lực lập kế hoạch và tiến hành công việc để dẫn đến một sự kết thúc có ý
nghĩa, thường xuất hiện một sản phẩm có thể trình ra được. Như vậy, phương
15


pháp dự án được hiểu như con đường giáo dục thông qua các hoạt động học tập
của học sinh[45].
1.1.1.4. Địa phương
Khái niệm “địa phương” theo từ điển tiếng Việt thì “Địa phương là những
vùng đất, khu vực trong quan hệ với những vùng và những khu vực khác trong
nước” (Từ điển tiếng Việt-Trung tâm Từ điển Ngôn ngữ, Hà Nội, 1992, tr.312).

là lịch sử ngành[35, tr.10- 11].
1.1.1.6. Dạy học lịch sử địa phương
Dạy học lịch sử địa phương là một quá trình thống nhất của hai khâu, gồm
hoạt động giảng dạy của GV và hoạt động học tập của HS - Là quá trình nhận
thức sự kiện, quy luật lịch sử của một xã, phường, huyện, tỉnh, thành phố của một
địa phương nhất định. Qua đó, rút ra bài học kinh nghiệm lịch sử đối với hiện tại,
tuân theo những quy luật nhận thức [5, tr.32].
1.1.2. Mối quan hệ giữa lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc
Mối quan hệ giữa lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc là mối quan hệ biện
chứng không thể tách rời. Tri thức lịch sử địa phương là những biểu hiện cụ thể,
sinh động, đa dạng của tri thức lịch sử dân tộc. Lịch sử địa phương là một bộ phận
cấu thành của lịch sử dân tộc. Lịch sử dân tộc, đất nước được hình thành, xây
dựng và phát triển trên nền tảng khối lượng tri thức của lịch sử địa phương được
tổng hợp, khái quát ở mức độ cao hơn. Lịch sử dân tộc cũng đang cần được bổ
sung bằng chính sự nghiên cứu lịch sử ở các địa phương.
Bất kì một sự kiện, hiện tượng lịch sử nào xảy ra đều mang tính địa phương.
Tuy nhiên, những sự kiện, hiện tượng đó có tính chất, quy mô, mức độ ảnh hưởng
khác nhau. Có những sự kiện, hiện tượng lịch sử chỉ có tác dụng, ảnh hưởng ở
một phạm vi nhỏ hẹp của một địa phương, nhưng cũng có những sự kiện, hiện
tượng xảy ra có mức ảnh hưởng vượt ra ngoài giới hạn địa phương, gắn liền với
lịch sử dân tộc, thậm chí có những sự kiện, hiện tượng lịch sử xảy ra có ảnh hưởng
đến lịch sử của nhiều quốc gia.
Những tri thức về lịch sử dân tộc sẽ góp phần quan trọng và hữu ích vào
việc nghiên cứu, biên soạn, giảng dạy lịch sử địa phương một cách đầy đủ, hoàn
chỉnh, sâu sắc, sinh động hơn, khoa học hơn. Nếu nghiên cứu lịch sử địa phương
17


mà tách rời, thoát li lịch sử dân tộc thì sẽ không sâu sắc, thiếu tính khoa học. Mặt
khác, tri thức lịch sử địa phương góp phần quan trọng, bổ sung cho sự hiểu biết