1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài:
Đối với trẻ mầm non hoạt động phát triển ngôn ngữ là rất quan trọng, đặc
biệt là trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi có hoạt động “làm quen chữ cái” được qui định
trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ do Bộ Giáo dục ban hành.Làm quen
chữ cái không chỉ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mà còn tiền đề cần thiết cho trẻ
bước vào lớp 1 phổ thông. Trước hết “làm quen với chữ cái” là rèn luyện khả
năng nghe, khả năng phát âm, làm quen với 29 chữ cái, khả năng hiểu ngôn ngữ
Tiếng Việt. Thông qua việc làm quen chữ cái cung cấp thêm vốn từ về thế giới
xung quanh cho trẻ và còn là công cụ của tư duy. Cho trẻ làm quen với chữ cái
còn giúp trẻ hiểu được mối quan hệ giữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, hình
thành và phát triển các kỹ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết cho trẻ. Cụ thể dạy
trẻ nhận biết và phát âm chính xác 29 chữ cái Tiếng Việt; tô chữ cái theo nét
chấm mờ; biết chơi các trò chơi với chữ cái và nhận biết vai trò chữ cái trong
cuộc sống hàng ngày.
Tuy nhiên trên thực tế hoạt động cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với chữ cái đã
và đang được tổ chức song còn gặp một số hạn chế đó là: Môi trường chữ cái
cho trẻ làm quen chưa phong phú sinh động; trẻ phát âm chữ cái chưa chính xác,
nhiều trẻ còn ngọng và nhầm lẫn trong cách phát âm như chữ “n” và chữ “l”,
chữ “s” chữ và chữ “x”…; nhiều trẻ tô chữ chưa đúng theo quy trình; cha mẹ trẻ
chưa thực sự quan tâm tới hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái. Với lý do
trên, bản thân tôi là giáo viên mầm non trực tiếp phụ trách lớp mẫu giáo 5 - 6
tuổi, tôi thấy mình cần phải nghiên cứu và áp dụng các biện pháp mới nhằm
nâng cao chất lượng hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái. Tôi đã chọn đề tài
“Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi làm quen
chữ cái” làm sáng kiến kinh nghiệm của mình.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về nội dung cho trẻ làm quen
chữ cái trong trường mầm non để đề xuất áp dụng một số biện pháp nhằm nâng
cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với chữ cái.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:

học tập và vui chơi những hoạt động chủ yếu của trường mầm non. Ngôn ngữ
được sủ dụng trong tất cả các loại hình giáo dục, ở mọi nơi, mọi lúc, như vậy,
ngôn ngữ cần cho tất cả các hoạt động và ngược lại mọi hoạt động tạo cơ hội
cho ngôn ngữ trẻ phát triển .
Hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của
việc phát triển ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi, do
đó làm quen với chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc phát triển ngôn ngữ cho
trẻ.Trước hết làm quen với chữ cái là rèn luyện khả năng nghe, khả năng phát
âm, khả năng hiểu ngôn ngữ tiếng việt.
Thông qua việc làm quen với chữ cái cung cấp thêm vốn từ về thế giới
xung quanh. Cho trẻ làm quen với chữ cái còn giúp trẻ hiểu được mối quan hệ
giữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻ hiểu thế nào là đọc và viết sau này ở
trường phổ thông, thông qua viêc tìm kiếm các chữ cái khác nhau ở các vị trí
khác nhau của từ giúp trẻ phát triển óc quan sát, ghi nhớ có chủ định.
Làm quen với chữ cái còn giáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ,
chuẩn bị tích cực và là tiền đề quan trọng cho trẻ vào trường tiểu học
Bắt nguồn từ những tầm quan trọng trên, nên là một giáo viên mầm trong
phụ trách lớp 5-6 tuổi tôi luôn tìm tòi đưa ra những phương pháp giảng dạy sao
cho lượng kiến thức trẻ tiếp thu được đạt kết quả cao, trẻ hứng thú, sôi nổi tích
hợp được nhiều nội dung vào giảng dạy để giờ học phong phú hơn, tạo sự lôi
cuốn đối với trẻ và phù hợp với điều kiện trường mình đang công tác. Đối với
trẻ mầm non hoạt động làm quen với chữ cái là một trong những hoạt động quan
trọng trong việc phát triển toàn diện của trẻ, nó có tầm quan trọng rất lớn trong
việc phát triển vốn từ, phát triển ngôn ngữ, khả năng phát âm-đọc chuẩn chữ,
tiếng mẹ đẻ, để phát triển các giác quan và hoàn thiện các nhân cách cho trẻ.
Thấy được tầm quan trọng của hoạt động làm quen với chữ cái, bản thân
tôi đã cố gắng thực hiện tốt chuyên đề học hỏi kinh nghiệm ở các đồng nghiệp,
nghiên cứu các biện pháp hữu hiệu nhất nhằm truyền thụ đến trẻ sao cho trẻ lĩnh
2


Một số trẻ còn nói ngọng, nói lắp, nói câu chưa tròn, chưa mạnh dạn tự tin
trong hoạt động,hầu hết trẻ học theo vần, theo thứ tự ( gọi là học vẹt).
Từ thực trạng trên tôi đã áp dụng một số biện pháp nâng cao chất lượng
cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi làm quen chữ cái và đã đạt kết quả cao trong trường.
Trước khi áp dụng các biện pháp mới tôi đã tiến hành khảo sát trẻ và
thông qua các bài tập để từ đó tôi đánh giá đúng với từng trẻ.
2.2.3 Kết quả khảo sát trẻ.
( Tháng 9 năm 2016)
Tốt
ST
T

Nội dung

Khá

Trung
bình

Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ
trẻ % trẻ % trẻ %

Chưa đạt
Số
trẻ

Tỉ lệ
%
3


23%

8

27%

10

33%

5

27%

Tô trùng khít nét
chấm mờ, hoàn
thành vở tập tô sạch
sẽ.

6

20%

7

23%

11

37%


17%

7

23%

12

40%

6

20%

3

4

5

2.3. Biện pháp:
2.3.1. Xây dựng kế hoạch, lựa chọn nội dung làm quen chữ cái cho
trẻ.
Việc xây dựng kế hoạch và lựa chọn nội dung cho trẻ làm quen chữ cái là
việc làm quan trọng của giáo viên. Vì vậy để xây dựng được kế hoạch và lựa
chọn nội dung cho trẻ làm quen với chữ cái của lớp tôi đạt kết quả cao, ngay từ
đầu năm học tôi đã bám vào kế hoạch chuyên môn của nhà trường, khung thời
gian để tôi vạch định lên kế hoạch cụ thể cho cả năm học.
Hiểu được điều đó bản thân tôi đã dựa vào đặc điểm phát triển tâm sinh

m
i,t,c

Mục đích
- Trẻ nhận biết và
phát âm đúng các
chữ cái. Rèn luyện
kỹ năng nghe, nói.
- Trẻ phân biệt sự
giống và khác nhau
trong phát âm và
cấu tạo chữ cái; tìm
4


13/03 - 07/04
10/04 - 21/04
24/04 - 05/05

Phương tiện giao thông
h, k
đúng chữ cái trong
từ.
Các hiện tượng tự nhiên
p, q ; g, y
- Tập tô được chữ
Quê hương - Đât nước
s, x
trên nét chấm mờ.
-Bác Hồ

Ngoài ra còn có đồ dùng phục vụ cho buổi chơi như mũ chóp đội có gắn chữ,
hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, để trẻ ghép chữ.
Góc bé yêu học chữ
2.3.3. Tổ chức cho trẻ làm quen chữ cái trong hoạt động học.
Để tiết học đi vào tâm hồn trẻ một cách sống động, không khô khan,
cứng nhắc thì điều đầu tiên là cô giáo thực sự phải có một tài nghệ dẫn dắt. Hoạt
động học “làm quen với chữ cái” đưa thế giới chữ viết đến với trẻ bằng nhiều
phương pháp, hình thức khác nhau. Các phương pháp, hình thức đó gắn liền với
nhau một cách chặt chẽ. Mỗi phương pháp, hình thức đều có ưu thế và hạn chế
nhất định.

5


Vì vậy khi dạy trẻ “làm quen với chữ cái” tôi phải lựa chọn các phương
pháp, hình thức phù hợp với yêu cầu của từng tiết dạy, để thu hút sự tập trung
chú ý tạo hứng thú của trẻ trong tiết học, giúp cho giờ học đạt hiệu quả cao.
Muốn vậy cô giáo phải lấy trẻ làm trung tâm phát huy tính tích cực chủ
động của trẻ, tích hợp hoạt động làm quen chữ cái trong các hoạt động khác, các
bài học khác…..
Một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ "Làm quen chữ cái" là
các kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn dể hiểu, tuyệt đối
tránh hình thức, dập khuôn, cứng nhắc luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên
lớp một tiết dạy "Làm quen chữ cái" tôi phải chuẩn bị trước đồ dùng dạy học,
soạn bài và nghiên cứu kỹ bài soạn. Nắm rõ yêu cầu của bài dạy tôi chọn trò
chơi phù hợp với nguyên tắc động - tĩnh phù hợp với chủ đề và quan trọng nhất
tôi phải soạn giáo án điện tử, tạo sile bằng những hình ảnh động thật sự sinh
động để gây được hứng thú với trẻ.
Trẻ làm quen chữ cái e, ê
Trẻ làm quen chữ cái h,k

quyển vở

Trẻ đếm có 7 chữ cái
Trẻ phát âm
Trẻ nhắc lại

6


So sánh chữ “o”, “ô”, “ơ”
Trẻ so sánh.
Phần 3: Thông minh:
Trò chơi 1: Tìm chữ theo yêu cầu của cô.
Trò chơi 2: Xoán và ghép các nét chữ lại.
Trò chơi 3: Ong tìm chữ
2.3.4 Lồng ghép tích hợp các môn học khác:
Hoạt động làm quen với chữ cái tương đối khô khan so với các hoạt động
khác ví thế để giúp trẻ hứng thú tham gia vào bài học với cô một cách tích cực
cô giáo là người xác định chủ đề lên kế hoạch tổ chức lồng ghép tích hợp các
môn học một cách hợp lý để trẻ phát huy hứng thú, khuyến khích trẻ tích cực
chủ động say mê trong tiết học.
Ngoài việc dẫn dắt bằng ngôn ngữ thì sự khéo léo linh hoạt sáng tạo ứng
xử sư phạm của cô giáo trong một tiết dạy phải nhanh nhạy để mang lại sự chú ý
cao cho trẻ, cô giáo phải kết hợp nhuần nhuyễn các bộ môn khác vào tiết học
làm quen chữ cái sao cho phù hợp với chủ đề.
* Tích hợp môn âm nhạc:
Hoạt động âm nhạc là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với
trẻ,âm nhạc làm tâm hồn trẻ tươi vui rộn ràng và hứng khởi .Vì vây tôi thường
chọn những bài hát phù hợp với từng loại tiết và phù hợp từng chủ đề. Ví dụ:
Nhóm chữ o,ô,ơ chủ điểm trường mầm non tôi cho trẻ hát và vận động bài “Vịt

Trong mỗi tiết học của trẻ thường xen kẽ động và tĩnh mà trong tiết học
trẻ được hoạt động nhiều rồi thì bộ môn tạo hình rất phù hợp với trạng thái tĩnh.
Vì vậy tôi cho trẻ cắt, dán, tô màu chữ cái theo yêu cầu của cô để làm sách,
tranh dán vào góc tạo hình.
* Tích hợp môn môi trường xung quan:
Một trong những bộ môn được tích hợp nhiều nhất là môn môi trường
xung quanh. Mà môn chữ cái muốn cho trẻ làm quen chữ cái một cách hiệu quả
phải có đồ dùng trực quan như tranh ảnh, mô hình, vật thật có chứa các chữ cái
mà cô sẽ cho trẻ làm quen.
Ví dụ: Khi dạy một tiết chữ cái l,m,n.
Chủ đề “Thế giới thực vật” Tôi cho trẻ tìm hiểu chữ n qua từ “Quả na” trẻ
được quan sát “quả na” và sẽ biết thêm về đặc điểm bên ngoài, bên trong của
quả na từ đó làm tăng thêm hứng thú cho trẻ.
Hoặc trò chơi “Thi gắn chữ cái ” Tôi yêu cầu trẻ tìm chữ cái lên gắn vào
các loại hoa, quả, lá, có chứa các chữ cái đó. Từ đó tăng thêm sự hiểu biết của
trẻ vừa nhớ được chữ cái vừa khắc sâu được hình ảnh của trẻ về thế giới xung
quanh.
* Tích hợp bộ môn làm quen với toán:
Với trẻ học phải đi đôi với hành và khi kết hợp lồng ghép môn toán với
tiết làm quen chữ cái tôi thường được đưa vào trò chơi như: “Thi đội nào nhanh”
Tôi cho trẻ bật qua vòng lên và thi đua nhau gắn chữ cái theo yêu cầu sau đó
đếm số lượng chữ cái mà hai tổ gắn được và cùng kiểm tra kết quả đội nào gắn
được nhiều hơn, nhiều hơn là mấy. Qua trò chơi đó không chỉ giúp trẻ khắc sâu
được kiến thức trẻ vừa học được mà còn gây thêm sự hứng thú cho trẻ ở các tiết
học sau.
Bé chơi xếp chữ
Bé làm an bum chữ cái
2.3.5. Tổ chức cho trẻ làm quen chữ cái qua các trò chơi.
Đối với trẻ mầm non trò chơi không chỉ giúp trẻ thảo mản nhu cầu chơi
mà thông qua chơi nhằm cung cấp kiến thức cho trẻ từ những trò chơi giúp trẻ

Luật chơi: Thời gian qui định là bản nhạc kết thúc đội nào tìm và ghép
đúng nhiều chữ thì đội đó sẽ là đội chiến thắng.
Trò chơi ghép chữ. Trong tiết làm quen chữ “h”, “k” chủ đề Giao thông.
Chuẩn bị: Các chữ “h”, “k” cắt bằng giấy, các nét “h”, “k” rời.
Cách chơi: Một số chữ “h”,”k” cắt rời treo trên bảng. Cô chia thành 2 đội
phải bật qua vòng lên các nét chữ cái về ghép thành chữ “h”, “k” theo yêu cầu
của cô.
Trò chơi câu cá.“Làm quen với chứ i, t, c”.
Chuẩn bị: Một số con cá có chứa chữ cái “i”, “t”, “c”.
Cách chơi: Chia làm 3 đội chơi, mỗi đội tìm những con cá có chứa chữ cái
mà cô yêu cầu.
Luật chơi: trẻ phải đi qua một con đường hẹp câu những con cá theo yêu
cầu của cô. Đội nào câu được nhiều con cá có chứa chứ cái mà cô yêu cầu thì
đội đó là đội chiến thắng. Thời gian chơi quy định là một bản nhạc.
Trò chơi “Gạch chân chữ cái”.
Cô chuẩn bị: 3 bài thơ mỗi bài thơ đều dán hình ảnh tương ứng với chữ
cái đầu “m”, “n”, “l”.
Cách chơi: Chia làm 3 đội: Đội một lên gạch chân chữ cái “l”. Đội hai lên
gạch chân chữ cái “n”. Đội ba lên gạch chân chữ cái “m”.
Luật chơi: Trong thờ gian một bản nhạc đội nào gạch được nhiều chữ cái
đúng thì đội đó là đội chiến thắng.
Ngoài những trò chơi động ra cô cùng cho trẻ chơi chơi một số trò chơi
tĩnh.
Trò chơi “chọn chữ theo yêu cầu” Cô phát âm, nói cấu tạo chữ hay cho
chữ cái nào biến mất thì trẻ trọn chữ cái đó và phát âm. Với trò chơi này có tác
9


dụng luyện cho trẻ sự tinh nhanh, khả năng ghi nhớ và tư duy về cấu tạo chữ để
nhặt chữ đúng và phát âm chuẩn.

Như ở góc học tập cho trẻ gắn những chữ đã học lên bức tranh “Cùng bé
học chữ” và phát âm.
* Giờ hoạt động ngoài trời:
Hoạt động này cũng góp phần rất lớn vào việc cho trẻ làm quen với chữ
cái. Việc làm quen với chữ cái ở đây nhằm thoả mãn nhu cầu giải trí cho trẻ, bổ
sung nhiều mặt về kiến thức, kỹ năng của các tiết học trên lớp, giúp trẻ hiểu sâu
và nhớ lâu các chữ cái đã được làm quen. Tôi cho trẻ xếp chữ cái bằng các hột,
hạt, hòn sỏi thành các chữ cái đã được học, hoặc cho trẻ dùng phấn để vẽ những
chữ cái mà trẻ yêu thích.
Khi tổ chức các trò chơi luyện phát âm đúng, cần rèn cho trẻ không nói
ngọng, không nói tiếng địa phương. Từ đó giúp trẻ trau dồi kiến thức nhận biết
10


và phát âm đúng chữ cái của mình đã học. Khi cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên
tôi có thể cung cấp kiến thức về chữ cái qua việc tìm hiểu một số loại cây và rau
có trong vườn trường, đọc tên các loại cây, rau đó. Tìm các chữ cái đã học có
trong tên các loại cây, rau đó.
Ví dụ: Cây rau đay, cây rau ngót, rau muống ...
Trẻ hoạt động ngoài trời
* Giờ ngủ;
Trước khi đi ngủ cô đọc thơ, kể chuyện cho trẻ nghe để trẻ có thể phát
triển lời nói. Hay cho trẻ nghe những bài hát ru nhẹ nhàng để phát triển tai nghe.
* Giờ hoạt động chiều:
Cô cho trẻ tô chữ in mờ, chữ in rỗng và tìm cắt các chữ cái trong họa báo
dán thành sách làm bộ sưu tập.
2.3.7 Ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động dạy trẻ làm quen
chữ cái
Trong một vài năm gần đây dưới sự hướng dẫn và chỉ đạo của phòng GD,
các trường mầm non trong toàn huyện Hoằng Hóa nói chung và trường MN

“những trò chơi với chữ cái” mà phòng GD đã phát cho giáo viên tham khảo. Ở
trò chơi này trẻ phải tư duy để tìm chữ cái sắp xếp theo đúng quy luật. Như vậy
trẻ vừa được dùng chuột để bấm,di chuyển, vừa được củng cố lại chữ cái đã học.
Ứng dụng công nghệ thông tin vào tổ chức hoạt động làm uen cữ cái.
2.3.8. Phối hợp với cha mẹ trẻ tổ chức cho trẻ làm quen chữ cái
Trẻ đến trường được cô dạy với nhiều nội dung “Làm quen với chữ cái”
thông qua các hoạt động với các hình thức tổ chức khác nhau. Tuy nhiên các
kiến thức kĩ năng về chữ cái mà giáo viên cung cấp cho trẻ phải được ôn tại
nhà.Vì vậy để giúp trẻ học tốt thì cần có sự cộng tác và phối hợp chặt chẽ giữa
giáo viên và phụ huynh học sinh. Hằng ngày vào lúc đón trẻ, trả trẻ tôi thường
xuyên trao đổi với phụ huynh về khả năng học tập của con em họ trên lớp để
phụ huynh biết được từ đó có kế hoạch kèm dạy thêm con em mình ở nhà một
cách có hiệu quả, đồng thời cũng tạo được mối quan hệ gần gũi, thân thiết giữa
giáo viên và phụ huynh.
Gặp gỡ phụ huynh giờ đón trẻ
Kế hoạch chương trình được thể hiện trên bảng tuyên truyền với phụ
huynh học sinh ở ngoài cửa lớp để phụ huynh học sinh theo dõi biết được tuần
này học đến chữ gì để về ôn luyện cho con mình. Tôi giới thiệu các loại sách vở
để phụ huynh học sinh tham khảo về dạy thêm con mình. Kêu gọi phụ huynh
học sinh làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục để có trang thiết bị phục vụ cho trẻ
làm quen với chữ cái như: đóng góp báo chí để lấy tài liệu, mua truyện tranh.
Mời phụ huynh học sinh đến tham dự các hội thảo, hội thi kể chuyện, đọc thơ
của bé vào các dịp chào mừng 20/11, 8,3 ...
Tôi luôn tranh thủ gặp gỡ cha mẹ trẻ để trao đổi một số nhược điểm của trẻ
về cách phát âm, nhận mặt chữ, cách tô, cầm bút, để vở…để phụ huynh học sinh
hiểu có biện pháp tác động phù hợp, giúp trẻ phát triển một cách toàn diện.
Sau khi sử dụng biện phát tuyên truyền phối hợp với phụ huynh học sinh
tôi nhận thấy cha mẹ trẻ đã hiểu và nắm bắt được phương pháp và phối kết hợp
với giáo viên để dạy trẻ, trên lớp các đồ dùng, tranh ảnh, truyện, thơ, các loại
báo….để phục vụ trẻ học phong phú và đa dạng hơn. Thêm vào đó tôi vận động

2
Trẻ phát âm đúng 29 chữ cái.
30
93%
7%
3
Phân biệt chữ cái in hoa, viết
30
95%
5%
thường, in thường và tìm được chữ
cái trong từ
4
Sử dụng thành thạo vở làm quen
30
96%
4%
chữ cái, bút, ngồi đúng tư thế.
5
Tô chữ cái đúng quy trình theo nét
30
95%
5%
chấm mờ
2.5. Bài học kinh nghiệm
Sau khi nghiên cứu và áp dụng cải tiến các biện pháp tổ chức hoạt động
cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với chữ cái. Tôi rút ra bài học như sau: Trước hết cần
phải xây dựng kế hoạch, lựa chon nội dung làm quen chữ cái cho trẻ; tạo môi
trường chữ cái phong phú, hấp dẫn trẻ; tổ chức cho trẻ làm quen chữ cái trong
hoạt động học; tổ chức cho trẻ làm quen chữ cái qua các trò chơi; tích hợp hoạt

dài. Để bổ sung cho những kinh nghiệm của tôi được hoàn chỉnh hơn, nhằm
mang lại kết quả cho trẻ một cách hữu hiệu trong hoạt động làm quen với chữ
cái. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của các cấp quản lí giáo dục và các bạn
đồng nghiệp, để những kinh nghiệm của tôi ngày càng được hoàn thiện và mang
lại kết quả cho các em nhiều hơn trong quá trình giảng dạy.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Xác nhận của thủ trưởng đơn vị Hoằng Hóa, ngày 24 tháng 4 năm 2017
HIỆU TRƯỞNG
Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh
nghiệm của mình viết, không sao chép nội
dung của người khác
Người viết sáng kiến

Doãn Thị Hạnh

Nguyễn Thị Dung

14