I. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài.
“Giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, có
nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và thể chất
của các em nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách
con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa” [1].
Trường Tiểu học có một vị trí vai trò rất quan trọng. Để đạt được mục tiêu
giáo dục của bậc học, các nhà trường phải từng bước nâng cao chất lượng dạy và
học của trường mình. Điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố, một trong những
yếu tố quyết định là công tác quản lý mà người chịu trách nhiệm chính ở đây là
Hiệu trưởng. Trong công tác quản lý có rất nhiều khâu, chúng ta không được
phép quan trọng hóa hoặc bỏ qua bất kỳ khâu nào. Nhưng nói đến công việc của
người quản lý (cụ thể là Hiệu trưởng) thì ta không thể không nghĩ ngay đến công
tác kiểm tra nội bộ nhà trường của họ.
Đúng vậy, kiểm tra trong công tác quản lý đã được Đảng ta khẳng định
trong văn kiện hội nghị Ban chấp hành TW Đảng lần 5: “Lãnh đạo mà không
kiểm tra thì coi như không lãnh đạo” hay nguyên Thủ tướng Chính phủ Phạm
Văn Đồng đã nói “Lãnh đạo và kiểm tra là một”.
Mặt khác, chúng ta đã biết kiểm tra là một chức năng quan trọng trong quá
trình lãnh đạo và quản lý nhà trường đạt tới mục tiêu quản lý, duy trì trạng thái
hoạt động của một đơn vị cũng như tạo điều kiện cho nhà trường phát triển. Có
thể nói trong quản lý nếu không kiểm tra là người quản lý tự rước lấy một thứ vũ
khí của chính mình. Hoạt động kiểm tra trường học vốn là một hoạt động truyền
thống của ngành giáo dục nói chung và của trường Tiểu học nói riêng, nhiều Hiệu
trưởng đã tổ chức được những mạng lưới kiểm tra chặt chẽ hoạt động dạy và học
đưa nhà trường vào kỷ cương nền nếp. Hoạt động kiểm tra trường Tiểu học góp
phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu quả sư phạm, nâng cao chất lượng dạy và
học ở trường tiểu học. Nếu kiểm tra, đánh giá đúng sẽ nắm bắt được các mâu
thuẫn và kịp thời xử lý các mâu thuẫn đó, kể cả việc giải quyết khiếu nại, tố cáo
kiểm tra cũng là biện pháp để khắc phục bệnh quan liêu.
Vì vậy, công tác kiểm tra nội bộ nhà trường là một hoạt động quản lý

- Phương pháp so sánh đối chiếu: Đối chiếu các số liệu thống kê trước và
sau khi thực hiện.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Đề ra những giải pháp kiểm tra nội
bộ của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Tiểu học.

2


II. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận.
Công tác kiểm tra nội bộ trường học là một hoạt động quản lý thường
xuyên của Hiệu trưởng; là yêu cầu tất yếu của quá trình đổi mới hiện nay.
Kiểm tra nội bộ trường Tiểu học cũng như kiểm tra nói chung đều xuất phát
từ những luận điểm cơ bản “Sự liên hệ ngược”.
Kiểm tra nội bộ trường Tiểu học là tạo được mối quan hệ thông tin ngược
(trong, ngoài) trong quản lý trường tiểu học, cung cấp những thông tin đã được
xử lý đánh giá chính xác. Đó là nguồn thông tin cần thiết cực kỳ quan trọng để
người hiệu trưởng (hệ quản lý) điều khiển, điều chỉnh và hoạt động quản lý có
hiệu quả hơn, đồng thời các thành viên, các bộ phận trong nhà trường (đối tượng
quản lý) tự điều chỉnh ý thức hành vi và hoạt động của mình càng tốt hơn.
Chính vì vậy, có thể nói rằng kiểm tra nội bộ trường Tiểu học là hệ thống
phản hồi (xem sơ đồ sau):
Hệ quản lý (Hiệu trưởng)

a
b

Hệ bị quản lý
(khách thể, đối tượng)
b’

cũng phải thực hiện để biết rõ những kế họach, mục tiêu đề ra thực tế đã đạt
được đến đâu và như thế nào. Từ đó tìm ra các biện pháp động viên, giúp đỡ,
uốn nắn và điều chỉnh.
2.2. Thực trạng.
Trong những năm qua, các cấp quản lý giáo dục đã xây dựng hệ thống
chuẩn, coi trọng công tác kiểm tra nội bộ trường Tiểu học. Song công tác kiểm
tra nội bộ trường Tiểu học Quang Hiến tuy thường xuyên nhưng vẫn còn một số
hạn chế.
- Về nhận thức: Nhận thức của một số giáo viên còn hạn chế, họ chỉ coi
trọng giờ dạy mà bỏ qua rất nhiều công tác khác, cán bộ kiểm tra chỉ coi trọng
dự giờ thăm lớp chưa chú ý đến chất lượng tư vấn thúc đẩy sau kiểm tra, coi đó
chỉ là biện pháp để dẫn đến kiểm điểm, xếp loại thi đua..
- Về lực lượng kiểm tra: Các thành viên trong Ban kiểm tra nội bộ chủ yếu
là kiêm nhiệm, chưa được bồi dưỡng, tập huấn, các đồng chí đó cũng chưa hết
được vị trí, chức năng,vai trò, tầm quan trọng của công tác kiểm tra, còn lúng
túng trong kiểm tra, ngại va chạm. Kiểm tra chuyên đề, kiểm tra đột xuất giáo
viên ít được thực hiện, chủ yếu là kiểm tra định kỳ theo lịch cụ thể từ đầu năm
học. Việc kiểm tra chỉ mới chú trọng các môn học Toán, Tiếng Việt còn các môn
học khác chưa được quan tâm đúng mức, môn Tiếng Anh chưa có thành viên
trong Ban kiểm tra. Kế hoạch kiểm tra kiểm tra chuyên đề đều báo trước một
tuần, thời gian kiểm tra lại ngắn những đồng chí giáo viên được kiểm tra cũng
chỉ kiểm tra hồ sơ của giáo viên và dự giờ trên lớp. Vì thế giáo viên đã biết trước
nên việc kiểm tra ít nhiều cũng chưa được khách quan, trung thực. Hoạt động
dạy và học được đẩy mạnh trong giai đoạn kiểm tra xong lại lắng xuống chưa
được diễn ra thường xuyên để trở thành hoạt động chung của nhà trường.
- Về tổ chức hoạt động: Kiểm tra nội bộ đã thực hiện thường xuyên nhưng
chưa đầy đủ, còn đơn điệu, đôi khi còn mang tính hình thức và đối phó. Một số
nội dung kiểm tra chưa rõ ràng, chưa có kế hoạch cụ thể hoặc còn nương nhẹ
4


pháp, hình thức kiểm tra nội bộ.
Nắm được nguyên tắc kiểm tra nội bộ
Nắm được nhiệm vụ kiểm tra nội bộ.

Làm công tác chủ nhiệm lớp.
Giáo viên dạy giỏi cấp trường.

Đổi mới phương pháp dạy học và

kiểm tra đánh giá.
8 Kết quả các môn học của học sinh.
9 Kết quả các năng lực của học sinh.
10 Kết quả các phẩm chất của học sinh

Tốt
(giỏi,
xuất
sắc)

(Hoàn
thành)

Đạt
yêu
cầu

26

9


26

9

11

6

Tổng
số

263
263
263

Khá

260
260
260

Chưa
đạt
yêu
cầu

3
3
3


Kiểm tra nội bộ trường học là hoạt động xem xét và đánh giá các hoạt động
giáo dục, điều kiện dạy – học, giáo dục trong phạm vi nội bộ nhà trường nhằm
mục đích phát triển sự nghiệp giáo dục nói chung, phát triển nhà trường, phát
triển người giáo viên và học sinh nói riêng.
Giải pháp 2: Nâng cao chất lượng xây dựng kế hoạch kiểm tra nội bộ
trường học.
Đây là biện pháp vô cùng quan trọng, sự thành công hay thất bại đều phụ
thuộc và kế hoạch. Vì vậy từ đầu năm học Hiệu trưởng cần phối hợp với các tổ
chức đoàn thể căn cứ vào kế hoạch năm học, năng lực của lực lượng kiểm tra,
tình hình giáo viên, học sinh, kinh phí cho kiểm tra … để xây dựng kế hoạch cho
có tính khả thi.
Cần lựa chọn những hoạt động cụ thể phù hợp với đối tượng kiểm tra mà
xác định nội dung, phương pháp, thời gian kiểm tra.
Ngoài kế hoạch chung cho cả năm học, cần xây dựng kế hoạch cụ thể cho
từng tháng, từng tuần, từng nội dung. Kế hoạch càng chi tiết, cụ thể thì sự thành
công càng cao.
Để có được một kế hoạch kiểm tra nội bộ trường Tiểu học mang tính khả
thi cần xây dựng qua các bước sau:
- Bước 1: Chuẩn bị.
Bước này người Hiệu trưởng phải nắm được các văn bản phải có giá trị
pháp lý dựa vào các văn bản của các cấp về công tác thanh tra, kiểm tra, các quy
định mới về chuyên môn để làm căn cứ, xác định mục đích yêu cầu, nhiệm vụ,
6


phân tích đánh giá thực trạng về công tác kiểm tra nội bộ nhà trường trong thời
gian qua, tìm ra điểm mạnh, điểm yếu để xây dựng và điều chỉnh trong kế hoạch
mới phù hợp với tình hình, điều kiện cụ thể cho phép của nhà trường mình và có
tính khả thi.
- Bước 2: Xây dựng kế hoạch sơ bộ.

11/2016
hiện kế hoạch và hoạt động, hồ sơ
của tổ chuyên môn.
- Kiểm tra chuyên đề:
+ Kiểm tra việc thực hiện các
12/2016 khoản thu, chi ngoài ngân sách năm
học 2016-2017.

Đối tượng
kiểm tra
- Phòng học,
phòng chức
năng,...

Thời gian
kiểm tra
03/9/2016

- Hiệu trưởng
2530/09/2016
- GV: Bùi Thị
Thảo, Nguyễn
Thị Oanh

2628/10/2016

- Tổ 1-2-3

29/11/2016


+ Dự giờ trên lớp của giáo viên.
- Kiểm tra chuyên đề: Kiểm tra
việc thực hiện Luật phòng, chống
tham nhũng, lãng phí.
- Kiểm tra hoạt động nhà giáo:
+ Kiểm traviệc thực hiện đổi mới
phương pháp dạy học; kiểm tra,
đánh giá học sinh; tình hình chất
lượng giảng dạy của giáo viên và
học sinh kết quả học tập và giáo
dục học sinh.
+ Dự giờ trên lớp của giáo viên.
- Kiểm tra hoạt động nhà giáo:
+ Kiểm traviệc thực hiện đổi mới
phương pháp dạy học; kiểm tra,
đánh giá học sinh; tình hình chất
lượng giảng dạy của giáo viên và
học sinh kết quả học tập và giáo
dục học sinh.
+ Dự giờ trên lớp của giáo viên.
+ Kiểm tra tình hình học tập của
học sinh.
- Kiểm tra chuyên đề:
+ Kiểm tra đánh giá việc duy trì các
tiêu chí của trường đạt chuẩn Quốc
gia mức độ 2.

- Tổ 4-5

12/01/2017

5 tiêu chí của
trường chuẩn
Quốc gia mức
độ 2.

22/05/2017

Giải pháp 3: Lựa chọn và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho lực
lượng kiểm tra nội bộ.
* Lựa chọn lực lượng kiểm tra:
8


- Trường học có nhiều đối tượng phải kiểm tra. Do tính đa dạng và phức
tạp, thường Hiệu trưởng không đủ thông thạo về nhiều bộ môn nhất là môn
Tiếng Anh, không nhiều thời gian để trực tiếp kiểm tra trong trường. Hiệu
trưởng phải có thêm nhiều thành viên giúp việc kiểm tra. Bởi vậy lực lượng
kiểm tra nhiều thành phần, đảm bảo tính khoa học, tính dân chủ. Yêu cầu của
việc lựa chọn lực lượng kiểm tra là:
+ Hiệu trưởng quyết định thành lập ban kiểm tra, trưởng ban kiểm tra phải
là Hiệu trưởng hoặc Phó hiệu trưởng.
+ Thành viên ban kiểm tra phải là người thông thạo chuyên môn nghiệp vụ,
có uy tín, sáng suốt và linh hoạt trong công việc.
+ Các thành viên trong ban kiểm tra được phân công cụ thể phần việc được
giao, xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm.
* Bồi dưỡng lực lượng kiểm tra
- Bồi dưỡng Hiệu trưởng: Hiệu trưởng phải lập kế hoạch cho mình một
cách khoa học; ưu tiên dành quỹ thời gian để Hiệu trưởng tham quan học tập
kinh nghiệm ở các trường bạn tổ chức hiệu quả hoạt động kiểm tra nội bộ, có
chất lượng giáo dục cao.



- Phiếu đánh giá giờ dạy dành cho giáo viên Tiểu học.
- Luật giáo dục.
- Điều lệ trường tiểu học.
- Quyết định số 14/2007/QĐ-BGDĐT ngày 4/5/2007 của Bộ trưởng, Bộ
Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn sử dụng Chuẩn trong quá trình đánh giá, xếp
loại giáo viên tiểu học theo Chuẩn.
- Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT bổ sung một số điều của Quy định đánh
giá học sinh tiểu học ban hành kèm theo.
Giải pháp 5: Tổ chức thực hiện.
- Phân cấp trong kiểm tra: Hiệu trưởng có thể kiểm tra trực tiếp hay gián
tiếp các hoạt động trong nhà trường. Khi kiểm tra gián tiếp phải ủy nhiệm phân
cấp rõ ràng (cho Phó hiệu trưởng; tổ chuyên môn hoặc các thành viên trong ban
kiểm tra).
- Hiệu trưởng định hướng cho các thành viên trong Ban kiểm tra nội bộ
trường học tìm hiểu, thâm nhập các văn bản pháp quy, các quy định, hướng dẫn
của các cấp, ngành để có căn cứ đối chiếu khi kiểm tra.
- Căn cứ kế hoạch kiểm tra đã được phổ biến công khai, Ban kiểm tra nội
bộ trường học cụ thể hoá kế hoạch kiểm tra trong năm học bằng việc lập kế
hoạch cho các nhóm thành viên theo từng tháng hoặc theo từng đợt. Mỗi nội
dung kiểm tra nhất thiết phải lập biên bản kiểm tra, đề xuất sau kiểm tra để làm
căn cứ đánh giá, lưu trữ đầy đủ hồ sơ theo quy định.
- Hàng tháng, Hiệu trưởng phải đưa nội dung đánh giá công tác kiểm tra
nội bộ trường học vào chương trình công tác, đồng thời điều chỉnh, bổ sung các
kế hoạch cho sát thực tế.
- Cuối học kì và cuối năm học, Hiệu trưởng phải báo cáo sơ kết, tổng kết
công tác kiểm tra nội bộ trường học trước toàn thể giáo viên, nhân viên nhà
trường và lãnh đạo cấp trên theo quy định.
Tất cả các biện pháp trên là cơ sở và điều kiện cần thiết để tổ chức kiểm tra

+ Kiểm tra bộ phận.
Đầu năm học nhà trường tăng cường kiểm tra cơ sở vật chất; kiểm tra
phòng học: Bàn ghế của học sinh, giáo viên, bảng lớp,...có đảm bảo cho học sinh
học hay không để sửa chữa bổ sung một cách kịp thời.

Ảnh 5: Phòng học Tiếng Anh
13


Kiểm tra sách vở thư viện đầu năm: Số lượng các loại đầu sách có đủ phục
vụ cho việc dạy của giáo viên và việc học của học sinh không?

Ảnh 6: Phòng Thư viện

Ảnh 7: Phòng Thiết bị

14


Cần tổ chức kiểm tra cơ sở vật chất – thiết bị dạy học hợp lý, hồ sơ kiểm tra
cần cụ thể, chi tiết và định hướng cách xử lý sau kiểm tra.

Ảnh 8: Phòng Tin học
Giải pháp 6: Thi đua khen thưởng.
Công tác thi đua khen thưởng là một khâu quan trọng, có kiểm tra đánh giá
nghiêm túc, đúng thực chất để biết được năng lực, nhận thức, trình độ... của học
sinh cũng như năng lực của giáo viên. Làm tốt công tác thi đua khen thưởng
nhằm thúc đẩy phong trào thi đua dạy và học.
Hiệu trưởng trực tiếp theo dõi sát sao việc tổ chức thực hiện công tác
kiểm tra cả về hình thức, nội dung, phương pháp, đối tượng thông qua các hoạt

mọi nhiệm vụ được giao; chất lượng của giáo viên, học sinh được nâng cao rõ rệt.
- Kết quả chất lượng giáo viên và học sinh cuối học kỳ I, năm học 2016 – 2017:
Mức đạt được
TT

1
2
3
4
5
6
7
8

Nội dung

Tổng
số

Tốt
(giỏi,
HTT)

Khá
(Đạt,
Hoàn
thành)

Đạt
yêu

3

15
15
10
17
3
2

8
8
3

1
1

24

13

9

2

272
272
272

62
62

dung, phương pháp, hình thức kiểm tra nội bộ nhà trường. Kết quả giáo viên dạy
giỏi các cấp tăng. Nhà trường đã có 2/3 giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi
16


cấp tỉnh; 3/3 giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp huyện; 99.6% học sinh
hoàn thành trở lên các môn học và năng lực; 100% học sinh đạt mức đạt trở lên về
phẩm chất.
Trong năm học 2016-2017, nhà trường được đoàn đánh giá ngoài của Sở
Giáo dục và Đào tạo về kiểm tra và công nhận Kiểm định chất lượng đạt Cấp độ 3.

III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận.
Để đáp ứng nhu cầu của đất nước trong thời kỳ đổi mới sự nghiệp Công
nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước đòi hỏi phải có những con người năng động,
17


tự chủ, sáng tạo. Việc đào tạo thế hệ trẻ (chủ nhân tương lai của đất nước) thành
những con người theo mục tiêu giáo dục là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân
nhưng trước hết là của ngành giáo dục phải đạo ra bước chuyển biến căn bản từ
mục tiêu, nội dung đến phương pháp giáo dục đưa chất lượng giáo dục ngày một
nâng cao. Muốn vậy các nhà quản lý giáo dục phải năng động sáng tạo trong
công việc của mình. Đặc biệt là công tác kiểm tra nội bộ trường học cần phải tìm
ra các giải pháp phù hợp mang lại hiệu quả cao.
Kết quả nghiên cứu đã chứng tỏ rằng làm tốt công tác kiểm tra nội bộ
trường Tiểu học là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ, chất
lượng dạy và học. Chính vì vậy Hiệu trưởng cần tiến hành tốt công tác kiểm tra
nội bộ trường Tiểu học.
Để hoạt động kiểm tra nội bộ trường Tiểu học đem lại hiệu quả cao thì

nước về công tác kiểm tra nội bộ trường Tiểu học.
- Sở Giáo dục và Đào tạo: Tổ chức mở lớp bồi dưỡng nghiệp vụ về kiểm tra
nội bộ trường Tiểu học cho cán bộ quản lý của các trường Tiểu học.
- Phòng Giáo dục và Đào tạo: Tham mưu với UBND huyện và phòng Tài
chính hỗ trợ kinh phí cho hoạt động kiểm tra nội bộ của các trường.
Trên đây là một số giải pháp về kiểm tra nội bộ của Hiệu trưởng nhằm góp
phần nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Tiểu học. Tuy nhiên, để đạt được
kết quả như mong muốn, mỗi cán bộ, giáo viên chúng ta cần thường xuyên học
tập, học hỏi, trao đổi cùng đồng nghiệp để tìm ra những giải pháp hay nhất áp
dụng vào thực tế của trường mình nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục.
Rất mong được sự góp ý của các bạn đồng nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Lang Chánh, ngày 20 tháng 4 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.
Người viết

Nguyễn Thị Ngọc

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Luật Phổ cập Giáo dục Tiểu học – Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà
Nội năm 1998.
19


2. Lưu Xuân Mới: Hiệu trưởng với công tác kiểm tra nội bộ trường học
chủ biên Đỗ Ngọc Bích- Nhà Xuất bản Giáo dục, H. 1998.