MỤC LỤC
NỘI DUNG
Mục lục …………………………………………………………
TRANG
1
Phần I: MỞ ĐẦU
1.
2.
3.
4.
Lí do chọn đề tài………………………………………….
Mục đích nghiên cứu……………………………..............
Đối tượng nghiên cứu……………………………………..
Phương pháp nghiên cứu………………………………….
2
3
3
3
Phần II: NỘI DUNG. ………………………………………….
I. Cơ sở lý luận…………………………………………….....
II. Thực trạng………………………………............................
1. Thực trạng chung…………………………………………..
2. Thực trạng việc vận dụng quy trình dạy Hoạt động giáo
4
5
1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Mĩ thuật là môn học nghệ thuật nghiêng nhiều về đời sống tình cảm, góp
phần quan trọng trong giáo dục nhân cách, đạo đức. Nó giúp nuôi dưỡng tinh
thần và là cầu nối cho việc học tốt hơn những bộ môn khác.
Trong giáo dục mĩ thuật thì mục tiêu là hướng đến cái đẹp, cái giá trị
thẩm mĩ thông qua môn Mĩ thuật, người học có thể cảm nhận được cái đẹp và
biết tạo ra cái đẹp. Có nhiều cách hiểu về cái đẹp bởi nhận thức, khuynh
hướng, sở trường, quan niệm và cảm nhận của mỗi người, đó là hình ảnh, bố
cục, màu sắc. Cái đẹp do mĩ thuật tạo nên đem lại cho con người khoái cảm
thẩm mĩ, niềm vui, tình yêu cuộc sống,…, đồng thời cũng đem đến cho con
người hành động theo quy luật của cái đẹp, yêu mến, trân trọng bảo vệ cái đẹp,
chống lại những gì xấu xa, ác độc, vì vậy mĩ thuật có tác dụng rất to lớn trong
việc giáo dục con người “lấy cái đẹp để giáo dục”.
Thực hiện nghị quyết số 29-NQ/TW của ban chấp hành trung ương khóa
XI về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công
nghiệp hóa- hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Bắt đầu từ năm 2015- 2016, trên địa bàn Thành
phố Thanh Hóa nói chung và ở trường Tiểu học Hoằng Long nói riêng bắt đầu
dạy học nội dung môn Mĩ thuật theo phương pháp dạy học mới: Phương pháp
dạy học Đan Mạch và từ khi bắt đầu áp dụng phương pháp dạy học Đan Mạch
thì môn Mĩ thuật được gọi là Hoạt động giáo dục Mĩ thuật. Đây là phương pháp
dạy học có tính ưu việt được áp dụng ở Đan Mạch và nhiều nước khác trên thế
giới.
Phương pháp mới hướng tới mục tiêu lấy người học làm trung tâm, kích
thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức cũng như các năng
lực cho học sinh sao cho học sinh là người chủ động nắm bắt kiến thức của môn
học một cách tích cực, sáng tạo góp phần hình thành phương pháp và nhu cầu tự
học, tự phát hiện và tự giải quyết vấn đề đặt ra trong bài học. Từ đó chiếm lĩnh
- Phương pháp quan sát sư phạm
+ Thực hành giảng dạy theo phương pháp mới tìm giải pháp rút kinh
nghiệm.
+ Phương quan sát, luyện tập thực hành
+ Phương pháp đàm thoại, thống kê.
B – PHẦN NỘI DUNG
I. CỞ LÍ LUẬN
3
Thuật ngữ “Mĩ thuật” từ lâu đã đi vào con người, đó là “cách làm đẹp”
không thể thiếu. Cũng chính vì tầm quan trọng của mĩ thuật mà nó đã được đưa
vào chương trình Tiểu học, trở thành một môn học chính thống.
Mục tiêu của môn Mĩ thuật ở Tiểu học, là hình thành và rèn luyện tư duy
phát triển trí thông minh, tính linh hoạt sáng tạo của học sinh với một phương
pháp làm việc khoa học, nhằm hình thành ở học sinh phẩm chất của con người
lao động mới, đáp ứng được đòi hỏi của một xã hội phát triển ngày càng cao.
Đặc biệt học mĩ thuật giúp học sinh phát triển cá nhân, tinh thần, tư duy
sáng tạo, ngôn ngữ, kỹ năng, xã hội, hỗ trợ học sinh thành công ở trường học và
cuộc sống, học sinh nào yêu thích môn Hoạt động giáo dục Mĩ thuật sẽ có cơ
hội tốt hơn cho sự phát triển trí tưởng tượng, sự tự tin biểu cảm, sáng tạo và suy
nghĩ của mình trên mọi lĩnh vực, xã hội nơi các em tiếp xúc. Đứng trước tình
hình mới của đất nước ta đang từng ngày, từng giờ đổi mới và phát triển mạnh
mẽ đặc biệt là trong cuộc sống công nghiệp hoá - hiện đại hoá. Đòi hỏi xã hội
phải có những thế hệ người lao động mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, có trình
độ nhận thức cao.
Để đáp ứng nhu cầu cấp bách đó của xã hội Quốc hội nước Cộng hoà xã
hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 14/06/2005 quy
định mục tiêu của giáo dục Việt Nam được ghi rất rõ trong Khoản 1 Điều 27
Luật giáo dục 2005( sửa đổi bổ sung năm 2010): “Mục tiêu của giáo dục phổ
giác chán nản, không tự tin làm bài, một số học sinh tỏ thái độ thờ ơ với môn
học vì các em xem đây là môn học phụ học cũng được và không học cũng được.
Ngoài ra điều kiện nhà trường còn thiếu thốn như: vật mẫu, phương tiện, đồ
dùng trực quan, ... vì thế ảnh hưởng lớn đến kết quả giảng dạy - học tập của
giáo viên và học sinh.
2. Thực trạng việc vận dụng quy trình dạy học Mĩ thuật theo phương
pháp Đan Mạch ở trường Tiểu học Hoằng Long- TP Thanh Hóa:
Cũng như thực trạng chung, việc dạy Mĩ thuật theo phương pháp Đan
Mạch ở trường Tiểu học Hoằng Long còn gặp nhiều hạn chế như: Nhận thức
của phụ huynh học sinh chưa coi trọng môn học, có phụ huynh còn cho rằng đó
là môn phụ, cho nên không mua sắm đồ dùng học tập cho học sinh. Mặt khác
bản thân chưa có phương pháp dạy thích hợp để giúp học sinh thấy hết cái hay,
cái đẹp của môn học, cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu thốn. Phòng học
5
chưa có đủ đồ dùng cần thiết để phục vụ môn học, tư liệu có liên quan còn hạn
chế.
a.Về phía nhà trường:
Trường tiểu học Hoằng Long là ngôi trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2,
cơ sở vật chất của trường cơ bản đầy đủ cho việc dạy và học. Ban giám hiệu nhà
trường luôn tạo điều kiện giúp đỡ về đồ dùng dạy học, đồng thời phân bố thời
gian giảng dạy hợp lý. Song với bộ môn Mĩ thuật thì trang thiết bị, đồ dùng dạy
học còn thiếu nhiều, tranh ảnh mĩ thuật hạn chế, tranh ảnh hoạ sĩ Việt Nam và
mĩ thuật hiện đại Phương Tây hầu như không có để các em quan sát. Nhất là
trong điều kiện dạy học mĩ thuật áp dụng phương pháp Đan Mạch hiện nay. Vấn
đề sử dụng công nghệ thông tin phục vụ đồ dùng trực quan trong Mĩ thuật còn
chưa có.
b. Về phía học sinh:
Đầu năm học 2016-2017, tôi đã tiến hành khảo sát học sinh về sự ham
55
92
5
8
2
58
50
86,2
8
13,8
3
55
52
94,5
3
88,6
33
12,4
Nhìn vào bảng khảo sát trên ta thấy tỉ lệ học sinh không ham thích học
môn Hoạt động giáo dục Mĩ thuật còn khá cao ( 12,4%). Từ tình hình thực tế tôi
nhận thấy việc vận dụng các quy trình dạy học Hoạt động giáo dục Mĩ thuật
theo phương pháp dạy học Đan Mạch trong mỗi buổi dạy để tạo hứng thú học
tập cho học sinh là rất quan trọng và cần thiết.
6
III. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Việc vận dụng quy trinh dạy học trong Hoạt động giáo dục Mĩ thuật theo
phương pháp Đan Mạch là việc làm ban đầu, việc làm không thể thiếu đối với
người giáo viên chuyên mĩ thuật khi đứng trên bục giảng. Nó là đặc thù của bộ
môn vì thế giáo viên cần phải hết sức quan tâm chú trọng đến sự chuẩn bị trước
giờ lên lớp sao cho thật chu đáo, thật đầy đủ và sát với yêu cầu, mục đích của
bài học.
1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về vai trò, tác dụng của môn Mĩ
thuật đối với giáo viên – học sinh.
Để hoạt động giáo dục Mĩ thuật thật sự đạt được hiệu quả cao thì vai trò tổ
chức dạy học của giáo viên bộ môn và các chủ nhiệm là vô cùng quan trọng,
nếu ở họ có sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất là yếu tố quan trọng đẩy mạnh
Hoạt động giáo dục Mĩ thuật, bởi trong nguyên tắc hoạt động đòi hỏi nhà trường
- các nhà giáo dục phải có sự phối hợp một cách nhịp nhàng, tổ chức được nhiều
hoạt động phong phú, đa dạng; tổ chức và duy trì được nhiều nhóm hoạt động
với các chủ đề khác nhau như: câu lạc bộ mĩ thuật thì mới có thể giúp học sinh
giấy mà không nhìn giấy, từ sự quan sát của mắt cảm xúc được truyền qua tay
tạo nên một bức tranh ấn tượng và đôi khi rất hài hước, thậm chí có chân dung
chỉ nhìn ra một số bộ phận của cơ thể như mắt, mũi, miệng. Hay đối với đồ vật
chỉ còn mang dáng dấp, đặc điểm của đồ vật mình định vẽ. Vẽ biểu cảm làm
tăng khả năng quan sát buộc các em phải tập trung ý chí, bàn tay để vẽ từ đó
hình ảnh sẽ được khắc sâu hơn và học sinh nhớ lâu hơn. Học sinh vẽ tập trung
trong vòng 10 - 15 phút. Mắt của các em nhìn tới đâu thì tay cầm bút vẽ trên
giấy theo các bộ phận mắt quan sát. Các em cố gắng không nhìn vào giấy và
đưa nét vẽ liền mạch khi vẽ, sau khi nhận xét các em mới vẽ màu theo cảm
nhận. Học sinh rất thích thú với hoạt động này và tham gia một cách hăng say.
Ảnh minh họa:Tranh HS vẽ biểu cảm.
b. Quy trình vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu truyện: Quy trình này có 6
hoạt động: Vẽ theo quan sát; Trưng bày ngân hàng hình ảnh; sáng tác tranh theo
8
chủ đề; chia sẻ nội dung câu chuyện; tô màu làm phong phú câu chuyện; tổ
chức trưng bày và thuyết trình về bức tranh.
- Vẽ cùng nhau là hình thức học tập áp dụng với cả lớp hoặc nhóm HS
thực hiện hoạt động mĩ thuật theo mục tiêu bài học.
Học sinh được trải nghiệm vẽ cùng nhau được ký họa người hoặc vật tạo ra
các ngân hàng hình ảnh để xây dụng câu truyện từ đó gây hứng thú học tập giúp
cho các em nâng cao hiểu biết về những tình huống, sự kiện trong đời sống
hàng ngày của các em. Học sinh tự tạo lại các dáng hoạt động, vui chơi, học tập
để các bạn vẽ tạo ra các ngân hàng hình ảnh, từ những hình ảnh có sẵn các
nhóm tư duy cùng nhau suy nghĩ cùng thảo luận vè câu truyện vui hay buồn, giả
tưởng để vẽ.
c. Quy trình xây dựng cốt truyện:
Quy trình này có 5 hoạt động: Tạo hình dạng hình học cho nhân vật - xé,
dán, nặn; giới thiệu các nhân vật tưởng tượng có tính cách; từ hình tượng độc
lập, liên kết thành một nội dung chủ đề; hoàn thiện, sáng tạo và làm rõ nội dung
chủ đề; trình bày và đánh giá.
Học sinh nắm được chủ đề bài tập biết xây dựng cốt truyện dựa trên mối
quan hệ giữa các yếu tố sự kiện, nhân vật địa điểm kết hợp các hình ảnh đơn lẻ
thành câu truyện có chủ đề thông qua hình ảnh nhân vật. Hiểu được vai trò của
hình tượng nghệ thuật tạo hình thể hiện trên chất liệu đã chọn như vẽ,xé dán
làm nhưng vat từ các hình tìm được, thổi hồn cho các nhân vật, biến các nhân
vật trong hình có tính cách nhân cách . yếu tố cơ bản của xây dựng cốt truyện là
nhân vật, sự kiện, và xây dựng câu truyện với lối kể truyện mở tạo cấu trúc lô
gic để kết nối tiết học và các kỹ năng với cuộc sống xã hội thực.
Ảnh minh họa: Xây dựng cốt chuyện
đ. Quy trình tạo hình 3D -Tiếp cận chủ đề (tạo hình từ những vật tìm được):
Quy trình này có 5 hoạt động: khám phá chủ đề ví dụ “Nhà của em”; vẽ và tô
màu “Nhà của em” theo trí nhớ; tạo ngôi nhà mơ ước bằng vật dụng tìm được;
gắn ngôi nhà mơ ước vào khu dân cư; hoạt động mở rộng.
Các hình khối được tạo từ những vật tìm được như dây thép, đất nặn ,
giấy bồi và được kết nối với nhau theo không gian nhất định. Có rất nhiều chủ
điểm như ngôi nhà , ôtô, cửa hàng…Tùy mỗi chủ điểm mà người giáo viên mĩ
thuật có thể thực hiện để giúp các em học tập, khám phá, phản ánh cuộc sống
bằng nghệ thuật.
Đổi mới phương pháp dạy học mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch , học
sinh không chỉ tiếp thu thụ động mà chủ động làm việc độc lập với tài liệu, thao
10
11
học sinh rèn luyện kĩ năng thao tác với các đồ dùng dạy, là một trong những
biện pháp quan trọng để thu thập thông tin từ thực tế.
Có thể nói đồ dùng dạy học với việc sử dụng có hiệu quả đồ dùng, thiết bị
dạy học là một trong những yếu tố quyết định thành công của giờ dạy. Như vậy
có thể khẳng định: muốn nâng cao được chất lượng và hiệu quả dạy cho môn
học, giáo viên cần phải sử dụng tích cực và phát huy tối đa những chức năng
của đồ dùng dạy học. Việc sử dụng đồ dùng dạy học ở trường hiện nay có các
hình thức sau:
* Phiếu học tập (cá nhân hoặc nhóm) kết hợp với bảng phụ hoặc máy
chiếu. Có thể sử dụng trong các tiết lý thuyết hay thường thức mĩ thuật.
* Tranh, ảnh, mô hình ( Tranh phiên bản của các họa sĩ trong nước và thế
giới, bài vẽ của học sinh, tranh vẽ và cách hướng dẫn của giáo viên, đồ vật
thật…)
Đồ dùng dạy học có nhiều loại như tranh phiên bản của họa sĩ trong nước
và thế giới, tranh vẽ của họa sĩ và học sinh, mẫu vật thực, máy chiếu đa
năng, ..Vì thế khi sử dụng giáo viên phải lựa chọn đồ dùng trực quan phù hợp
với mục đích, yêu cầu bài học, đi theo một trình tự nhất định thì mới đạt được
hiệu quả bài dạy. Giáo viên phải khéo léo đưa ra những câu hỏi vừa sức với học
sinh, tránh những câu hỏi thách đố để các em rơi vào thế bí điều đó chỉ làm mất
thời gian tiết dạy. Giáo viên phải biết kết hợp nhiều phương pháp khác nhau như
miêu tả, tường thuật, phân tích, hướng dẫn nhằm huy động tối đa kỹ năng làm
việc của học sinh: tai nghe, mắt thấy, biết phân tích suy luận vấn đề.
Chuẩn bị tốt đồ dùng rất cần thiết nhưng chưa đủ. Sử dụng đồ dùng đúng
lúc, đúng chỗ mới là điều kiện để đồ dùng phát huy hiệu quả. Thông thường đồ
dùng tôi thường cho các em quan sát ở hai phần đó là hướng dẫn quan sát và
nhận xét, hướng dẫn cách vẽ. Khi học sinh đã thực hành tôi cất đi để các em
không sao chép. Thời gian treo đồ dùng cũng tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
vẽ bài tốt, bài vẽ sáng tạo đạt hiệu quả cao.
- Do tính trực quan cao, nên giúp học sinh dễ tham gia và tạo cảm hứng
ham mê môn học.
- Giáo viên tiết kiệm được thời gian dán, treo đồ dùng trực quan và một số
thao tác khác để giành thời gian cho việc rèn luyện kĩ năng, theo dõi và quản lí
lớp, chú ý nhiều đối tượng yếu, học sinh khuyết tật hòa nhập.
13
IV. KẾT QUẢ
Tuy chỉ 2 năm triển khai áp dụng phương pháp mới của Đan Mạch vào
giảng dạy môn Hoạt động giáo dục Mỹ thuật, nhưng đã cho thấy rất nhiều ưu
điểm. Thông qua những tiết thực hành đầy lý thú và những sản phẩm mỹ thuật
đẹp mắt, phương pháp này đã được hội đồng sự phạm các trường đánh giá cao.
Các tiết dạy Hoạt động giáo dục Mỹ thuật áp dụng phương pháp mới của
Đan Mạch tại trường Tiểu học Hoằng Long – TP Thanh Hóa, tôi cảm nhận rõ sự
vui thích, hứng khởi của học sinh khi hòa mình vào tiết thực hành theo phương
pháp mới. Kết quả là những bức tranh hoàn thành bao giờ cũng ngộ nghĩnh,
đáng yêu vì đó là những cảm xúc rất thật của các em”.
Thông qua các hoạt động học sẽ khơi gợi, phát huy năng khiếu thẩm mĩ
trong học sinh; gây hứng thú cho các em trước cái đẹp, từ đó hình thành thị hiếu
thẩm mĩ của học sinh.
Vì thế, điểm nổi bật của phương pháp này là giáo viên có thể chủ động
theo từng nội dung tiết dạy mà kết hợp nhiều kỹ thuật trong một tiết lên lớp. Khi
giảng dạy, đòi hỏi giáo viên phải nắm vững những yêu cầu để xây dựng các nội
dung liên kết, đặc biệt lưu ý tới 5 lĩnh vực năng lực: kinh nghiệm, kỹ năng - kỹ
thuật, phân tích giải trình, thể hiện năng lực truyền thông tin và đánh giá với các
chủ điểm chung một cách phù hợp với học sinh tiểu học ở các lứa tuổi khác
nhau.
Qua thời gian tôi áp dụng “Dạy học Mĩ thuật theo phương pháp Đan
không thích Hoạt
động giáo dục Mĩ
thuật
TS
%
TS
%
1
60
60
100
0
0
2
58
58
5
58
58
100
0
0
Tổng
290
290
100
0
0
Ghi chú
Nhìn vào bảng khảo sát trên ta thấy số lượng học sinh không ham thích
môn học đầu năm còn 12,4 % số học sinh, sau khi áp dụng kinh nghiệm "Dạy
học Mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch”. Đến hết tháng 3/2017 tỉ lệ học
sinh không ham thích môn học không còn.
tham khảo môn Mĩ thuật… đồ dùng trực quan phù hợp với đặc trưng bộ môn
Mĩ thuật.
- Về phía gia đình:
Hơn ai hết, gia đình phải có cái nhìn khác, cái nhìn thiện cảm và trân
trọng đối với bộ môn Mĩ thuật. Thấy được tầm quan trọng của nó để từ đó đầu
16
tư về vật chất đồ dùng, dù là nhỏ nhưng đó là điều kiện để các em học vẽ một
cách tốt nhất, hiệu quả nhất.
- Về phía Phòng GD&ĐT:
Thường xuyên tổ chức cho học sinh được giao lưu và trao đổi kinh
nghiệm, học hỏi lẫn nhau và trao giải thưởng cho những em có tranh hoặc sản
phẩm độc đáo để động viên kịp thời nhất và khích lệ niềm phấn khởi cho các em
thi đua học tập.
Nên có thêm các lớp bồi dưỡng về chuyên môn Mĩ thuật trong hè cho các
giáo viên dạy Mĩ thuật, để các giáo viên được học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau,
chuyên môn nghiệp vụ được trau dồi hơn nữa. Có thêm tài liệu tham khảo vì
đây là phương pháp mới.
Sự tiến bộ của các em là sự khích lệ, nguồn động viên to lớn cho sự nỗ
lực của cô và trò trường tiểu học Hoằng Long. Tuy bước đầu tổ chức dạy học
theo phương pháp mới còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất , các điều kiện
để phục vụ dạy học….nhưng chắc rằng bằng sự sáng tạo, nhiệt tình và tâm
huyết với nghề, không ngại khó khi tiếp cận với phương pháp mớí của giáo
viên, học sinh sẽ có những tiết học mĩ thuật đầy bổ ích và đầy tính sáng tạo.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ của tôi nhằm góp phần vào dạyhọc tốt môn Mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch tôi rất mong được sự quan
tâm giúp đỡ và góp ý của Ban giám hiệu, Phòng giáo dục.
Xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG