BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ ……

PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG
TRONG LĨNH VỰC KIỂM DỊCH SẢN PHẨM ĐỘNG VẬT
DÙNG LÀM THỰC PHẨM NHẬP KHẨU VÀO VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật
Mã số : 60380101
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. ……………..

HÀ NỘI – NĂM 2017


LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này, bên cạnh sự
nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, động viên và
hướng dẫn của các thầy cô giáo, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp trong suốt
khóa học cũng như thời gian nghiên cứu đề tài luận văn.
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn chân
thành đến Tiến sĩ Trần Kim Liễu– cô giáo kính mến đã hết lòng giúp đỡ, tận
tình hướng dẫn, chỉ bảo và tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực
hiện nghiên cứu Luận văn của mình.
Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới Ban giám
hiệu, toàn thể quý thầy cô, cán bộ trong Phòng Đào tạo, Khoa Sau đại học,

……………………………………………………………………….……………………
…………………………………………………………….………………………………
……………………………………………………….……………………………………
…………………………………………….………………………………………………
………………………………….…………………………………………………………


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong xã hội văn minh, việc quản lý nhà nước bằng pháp luật là một
yêu cầu tất yếu khách quan và đặc biệt trở thành một yêu cầu bức thiết đối
với việc xây dựng, phát triển Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Thực tế cho thấy, pháp luật là một trong
những công cụ hữu hiệu để nhà nước quản lý xã hội, có vai trò đặc biệt trong
việc bảo đảm sự ổn định và phát triển của mỗi quốc gia.
Để thực hiện những mục tiêu trên, Nhà nước ta đã ban hành Luật ban
hành văn bản quy phạm pháp luật 80/2015/QH13 ngày 22/6/2015 và Nghị
định 34/2016/NĐ-CP ngày 14/5/016 quy định chi tiết một số điều và biện
pháp thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Theo giáo trình Luật Hành chính Việt Nam – Trường Đại học Luật Hà
Nội, NXB CAND, Hà Nội -2012, tr 172) “ Quyết định hành chính là một
dạng của quyết định pháp luật, nó là kết quả sự thể hiện ý chí quyền lực của
nhà nước thông qua những hành vi của các chủ thể được thực hiện quyền
hành pháp trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước tiến hành theo
một trình tự dưới những hình thức nhất định theo quy định của pháp luật,
nhằm đưa ra những chủ trương, biện pháp đặt ra các quy tắc xử sự hoặc áp
dụng những quy tắc đó giải quyết một công việc cụ thể trong đời sống xã hội
nhằm thực hiện chức năng quản lý nhà nước”. Với bản chất như vậy, có thể
khẳng định rằng, Quyết định hành chính có tác động trực tiếp đến đời sống
của người dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

trách nhiệm pháp lý của các chủ thể có thẩm quyền ban hành QĐHC.
Cải cách hành chính quốc gia, cải cách nền tư pháp, hoàn thiện pháp
luật là những nội dung quan trọng trong quá trình hoàn thiện hoạt động ban
hành QĐHC của TAND. Trong bối cảnh đất nước thay đổi mạnh mẽ trên tất
cả các lĩnh vực, tích cực tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, đánh
giá đúng thực tiễn hoạt động xét xử và các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động
Ban hành quyết định hành chính từ đó có những giải pháp nâng cao hiệu quả
của hoạt động này.
Trong bối cảnh như vậy, tác giả chọn : “Ban hành quyết định hành
chính của cơ quan Tòa án – Thực trạng và hướng hoàn thiện” làm đề tài
luận văn nhằm tập trung nghiên cứu, làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản của
việc ban hành QĐHC của TAND, tìm kiếm giải pháp để bảo đảm việc ban
hành QĐHC hợp pháp, hợp lý, khả thi và nâng cao chất lượng QĐHC của cơ
quan tòa án.
2. Tình hình nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài
Quyết định hành chính và ban hành QĐHC là một trong những nội
dung quan trọng của pháp luật hành chính, vì vậy giáo trình Luật hành chính
và một số giáo trình có liên quan của các cơ sở đào tạo luật ở nước ta đều đề
cập đến nội dung này. Liên quan đến QĐHC, hoạt động ban hành QĐHC,
pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật trong lĩnh vực này, đến nay ở nước ta
đã có những công trình nghiên cứu đáng chú ý là:
- Tiến sĩ Bùi Thị Đào “Tính hợp pháp và tính hợp lý của Quyết định


hành chính”: Luận án Tiến sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2008;
- Nguyễn Văn Quang, “Hoàn thiện pháp luật về ban hành Quyết định
hành chính ở nước ta trong giai đoạn hiện nay”, Đề tài nghiên cứu khoa học
cấp Trường, tháng 5/2015.
- Đào Kim Cương “Một số căn cứ hủy quyết định hành chính bị khiếu
kiện, cơ quan nhà nước ban hành quyết định hành chính trái pháp luật bồi

Ban hành quyết định hành chính trong hệ thống cơ quan Tòa án ở Việt Nam.
Để thực hiện mục đích trên, nhiệm vụ chính của luận văn sẽ giải quyết
các vấn đề sau:
-Tổng hợp, phân tích làm rõ khái niệm và đặc điểm cơ bản của QĐHC,
vai trò của QĐHC trong quản lý của hệ thống cơ quan Tòa án; về ban hành
QĐHC ở nước ta và một số nước trên thế giới.
- Nghiên cứu, phân tích và đánh giá các quy định pháp luật hiện hành
về ban hành các QĐHC của cơ quan Tòa án.
- Phân tích, đánh giá những hạn chế và nguyên nhân tác động đến vấn
đề Ban hành QĐHC của cơ quan Tòa án thông qua thực trạng ban hành quyết
định hành chính của cơ quan Tòa án (từ năm 2011 đến năm 2015).
- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và thực thi pháp
luật ban hành QĐHC của cơ quan Tòa án.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn


Trong khuôn khổ của Luận văn Thạc sỹ luật học, luận văn tập trung
nghiên cứu một số vấn đề cơ bản liên quan đến hoạt động ban hành QĐHC
đưa ra một số nội dung tham khảo kinh nghiệm của pháp luật nước ngoài về
việc ban QĐHC của Tòa án nhân dân và kiến nghị xây dựng, hoàn thiện pháp
luật và hướng dẫn thực hiện việc ban hành QĐHC của cơ quan Tòa án để bảo
đảm tính minh bạch, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm, tình hình chính trị, kinh
tế và xã hội nước ta trong giai đoạn phát triển hiện nay. Hê thống cơ quan Tòa
án bao gồm Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự. Trong phạm vi nghiên cứu
của đề tài, tác giả giới hạn phạm vi nghiên cứu là QĐHC cuả cơ quan Tòa án
nhân dân, đặc biệt trong phần thực trạng tác giả giới hạn sử dụng các số liệu
về ban hành QĐHC của cơ quan Tòa án nhân dân.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
Để thực hiện đề tài, luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa
Mác – Lê Nin, tư tưởng của chủ tịch Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật,

7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo và phụ
lục, Luận văn được kết cấu thành 3 chương gồm:
Chương I: Cơ sở lý luận về ban hành quyết định hành chính của cơ
quan Tòa án ở Việt Nam.
Chương II: Thực trạng về ban hành quyết định hành chính của cơ quan


Tòa án ở Việt Nam.
Chương III: Quan điểm và giải pháp tăng cường hoạt động ban hành
quyết định hành chính của cơ quan Tòa án ở Việt Nam.


PHẦN NỘI DUNG
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH
CỦA CƠ QUAN TÒA ÁN Ở VIỆT NAM
1.1 Khái niệm, đặc điểm quyết định hành chính của cơ quan Tòa án
1.1.1 Khái niệm quyết định hành chính của cơ quan tòa án
Việc tìm hiểu khái niệm quyết định hành chính của cơ quan Tòa án là
vấn đề quan trọng mang tính chất mấu chốt, vì khái niệm là yếu tố giúp xác
định phạm vi và nội dung pháp luật điều chỉnh hoạt động ban hành và thực
hiện quyết định hành chính của cơ quan Tòa án.
Khái niệm quyết định hành chính của cơ quan Toà án bắt nguồn từ
quan niệm chung về quyết định hành chính. Trong khoa học pháp lý hành
chính, nhiều tác giả đã cố gắng đưa ra định nghĩa về quyết định hành chính
của cơ quan tòa án để làm cơ sở nền móng cho việc xây dựng pháp luật cũng
như các vấn đề lý luận có liên quan khác.1Theo Giáo trình Luật Hành chính
thì khái niệm quyết định được bắt nguồntừ thuật ngữ Latinh “Actus”. Thuật
ngữ này được sử dụng với nhiều nghĩa khácnhau là “quyết định”, “hành

bản, lời nói, dấu hiệu, ký hiệu xuất phát từ việc cho rằng quyết định là “định
ra, đề ra và dứt khoát phải làm” hoặc là “điều định ra, đề ra của cấp trên
phải thực hiện” 1 . Điều kiện cần và đủ của một quyết định là tính bắt buộc và


tính quyền lực nhà nước.Việc một quyết định hành chính tồn tại dưới hình
thức nào (văn bản hay không phải văn bản) chỉ là cách thức thể hiện nội dung
của quyết định mà thôi.Theo quan niệm thứ 2: đồng nhất khái niệm quyết
định với văn bản, đã thu hẹp khái niệm quyết định hành chính.
Thực tế quản lý hành chính cho thấy, các quyết định hành chính của cơ
quan tòa án không thể hiện dưới dạng văn bản được sử dụng thường xuyên
hơn các quyết định hành chính thể hiện dưới dạng văn bản. Vì hoạt động quản
lý hành chính của cơ quan tòa án là hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật,trực
tiếp điều hành hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nên mệnh lệnh của
người quản lý có các mức độ đơn giản, phức tạp rất khác nhau và cần đưa ra
rất nhiều quyết định hành chính. Nếu tất cả các quyết định hành chính của cơ
quan tòa án đều được văn bản hóa thì hoạt động quản lý sẽ cứng nhắc, phức
tạp và nhiều trường hợp sẽ rất chậm trễ. Các quyết định hành chính của cơ
quan tòa án không thể hiện dưới dạng văn bản đã tạo nên sự sống động, linh
hoạt cần thiết trong hoạt động quản lý của cơ quan tòa án.
Về căn bản, định nghĩa nêu trên về quyết định hành chính đã phản ánh
tương đối đầy đủ những dấu hiệu đặc trưng của quyết định hành chính trong
quản lý của cơ quan tòa án .Tuy nhiên, định nghĩa này không phản ánh rõ nét
dấu hiệu đặc trưng về tác động pháp lý trực tiếp ra bên ngoài của các quyết
định hành chính của cơ quan tòa án. Vì vậy, trong phạm vi nghiên cứu của
luận văn này, tác giả sử dụng định nghĩa nêu trên trên cơ sở bổ sung dấu hiệu
đặc trưng của QĐHC do cơ quan tòa án ban hành và giới hạn góc độ là quyết
định dưới hình thức văn bản. Từ đó, có thể định nghĩa như sau:
Quyết định hành chính của cơ quan Tòa án là một loại quyết định do


của cá nhân, hay tổ chức trong quản lý hành chính của cơ quan tòa án. Những
nội dung này được hình thành trên cơ sở của việc thực hiện thẩm quyền của
các chủ thể quản lý cơ quan tòa án theo quy đinh của pháp luật và được bảo
đảm thực hiện bằng các biện pháp cưỡng chế nhà nước trong trường hợp cần
thiết.
Thêm vào đó, về nguyên tắc, nội dung các quyết định hành chính của cơ
quan tòa án được hình thành trên cơ sở ý chí quyền lực đơn phương của các
chủ thể quản lý của cơ quan tòa án, phù hợp với thẩm quyền mà pháp luật đã
trao cho các chủ thể này. Lẽ tất nhiên, trong quá trình xây dựng các quyết
định hành chính của cơ quan tòa án, việc tham khảo và tiếp thu ý kiến của các
đối tượng quản lý thuộc quyền là yêu cầu được đặt ra nhưng quyền quyết định
cuối cùng đối với các vấn đề có liên quan bao giờ cũng thuộc về các chủ thể
quản lý của cơ quan tòa án có thẩm quyền.
Thứ ba: quyết định hành chính của cơ quan tòa án phải là quyết định
trong hoạt động quản lý hành chính của cơ quan tòa án. Quyết định hành
chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án có thể do cơ quan hành chính
nhà nước (Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các cấp, cơ
quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân các cấp ban hành) hoặc các cơ quan
nhà nước khác không phải là cơ quan hành chính nhà nước (Cơ quan Tòa án,
Viện kiểm sát nhân dân, Bảo hiểm xã hội…), nhưng phải là quyết định trong
hoạt động quản lý hành chính, tức là quyết định trong hoạt động chấp hành -


điều hành.
Đồng thời, quyết định hành chính của cơ quan tòa án phải bao hàm sự
điều chỉnh.Điều này có nghĩa là quyết định hành chính của cơ quan tòa án
phải hướng đến việc làm phát sinh những hậu quả pháp lý mang tính chất bắt
buộc. Trên thực tế, trong quá trình thực hiện hoạt động quản lý hành chính
của cơ quan tòa án, chủ thể có thể thực hiện những hoạt động hành chính thực
tế đơn thuần như cung cấp thông tin cho các bên liên quan, đưa ra các thông

của Toà án ban hành hoặc có thể theo thủ tục hành chính hoặc theo quy trình
tư pháp.
1.2. Khái niệm, đặc điểm ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án
1.2.1. Khái niệm ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án
Từ thực tiễn ban hành quyết định hành chính trong hoạt động quản lý
của cơ quan tòa án, cũng có những cách hiểu, cách tiếp cận khác nhau về khái
niệm “ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án”. Cụ thể như sau:
Ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án là sự phản ứng của
tòa án trước một tình huống đòi hỏi phải có sự giải quyết của tòa án theo thẩm
quyền quản lý do luật định.
Trong cơ chế quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối
hợp kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập
pháp, hành pháp và tư pháp, mỗi loại cơ quan trong bộ máy nhà nước có


những chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn nhất định. Trong quá trình thực hiện
các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình các cơ quan nhà nước đều xây
dựng và ban hành quyết định pháp luật khác nhau nhằm điều chỉnh các quan
hệ xã hội, có thể là điều chỉnh chung, hoặc điều chỉnh cá biệt cụ thể đối với
một, hay một số quan hệ xã hội cụ thể phát sinh trong các lĩnh vực khác nhau
của đời sống nhà nước và xã hội, tạo nên cơ sở pháp lý cho mọi hoạt động
nhà nước, sinh hoạt của xã hội, tạo nên sự thay đổi hiện thực của đời sống xã
hội, bảo đảm lợi ích nhà nước, xã hội và công dân. Quyết định pháp luật là
sản phẩm trực tiếp do các cơ quan nhà nước tạo nên, sản phẩm của hoạt động
lập pháp là các quyết định lập pháp- các luật (Hiến pháp, bộ luật, đạo luật),
pháp lệnh… sản phẩm của hoạt động tư pháp là các quyết định tư pháp – bản
án, quyết định của tòa án.
Ban hành quyết định hành chính là hình thức hoạt động của cơ quan
toà án hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan toà án, có nội dung là đặt ra
các quy tắc xử xự chung hoặc các mệnh lệnh hành chính cụ thể đối với một

được các đối tượng chịu sự quản lý tiếp nhận,thực hiện dễ dàng, đạt hiệu quả
cao, mỗi tác động phải là kết quả của sự vận dụng các quy luật khách quan về
sự vận động của đời sống xã hội, dựa trên những điều kiện quản lý cụ thể. Lẽ
dĩ nhiên, sự vận dụng, đánh giá các quy luật khách quan, các điều kiện quản
18


lý cụ thể đó không thể tránh khỏi quan điểm, cách nhìn nhận chủ quan của
Nhà nước. Vì vậy, nội dung quyết định hành chính thể hiện rõ mong muốn
của Nhà nước tác động vào đối tượng nào, trong lĩnh vực quản lý nào, tác
động theo chiều hướng nào, tác động theo chiều hướng, cách thức nào. Đồng
thời, ý chí của nhà nước trong quyết định hành chính còn được thể hiện ở chỗ:
mặc dù khi ban hành quyết định, chủ thể ban hành có thể xem xét, lấy ý kiến
của đối tượng tác động của quyết định về những vấn đề liên quan đến nội
dung quyết định nhưng các ý kiến đó chỉ có giá trị tham khảo, nhằm giảm bớt
khả năng nhìn nhận vấn đề một cách phiến diện, chủ quan của người ban hành
quyết định, Nội dung quyết định không bao giờ là sự thỏa thuận ý chí giữa
chủ thể quản lý và đối tượng chịu sự quản lý.
Ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án là hoạt động
mang tính chấp hành- điều hành: các cơ quan tòa án ban hành các quyết định
hành chính để thực hiện nhiệm vụ và chức năng quản lí tòa án của mình,
nhằm chấp hành các văn bản luật của cơ quan quyền lực Nhà nước và điều
hành hoạt động của các đối tượng chịu sự quản lí. Các quyết định hành chính
do toà án ban hành để thực hiện công tác nội bộ (tuyển dụng, phân công…) và
để đảm bảo trật tự hành chính torng quá trình thực hiện chức năng cơ bản của
toà án là chức năng xét xử (quyết định xử phạt hành chính đối với hành vi gây
rối trật tự phiên toà là quyết định hành chính do thẩm phán (chủ toạ phiên toà)
ban hành để đảm bảo duy trì trật tự hành chính trong quá trình thực hiện chức
năng xét xử của toà án).
Ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án là hoạt động mang

định hành chính của cơ quan tòa án còn được thể hiện dưới hình thức khác
như lệnh truyền miệng (kể cả việc truyền qua điện thoại, cử chỉ của người có
thẩm quyền quản lý tòa án (cảnh sát chẳng hạn).3Vì vậy, tồn tại các quyết
định hành chính của cơ quan tòa án dưới các hình thức khác với hình thức văn
bản.
3 Xem Jean-Michel De Forges (Nguyễn Diệu Cơ dịch), Luật hành chính, NXB Khoa học xã hội,
Hà Nội,
1995, trang 43.
20
Hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án có tác
động pháp lý trực tiếp ra bên ngoài hệ thống của chủ thể có thẩm quyền đã
đưa ra quyết định.Việc ban hành ra các quyết định hành chính của cơ quan
tòa án là kết quả của hoạt động nhằm thực hiện thẩm quyền quản lý hành
chính của cơ quan tòa án đối với các chủ thể có thẩm quyền. Điều này biểu
hiện đầy đủ và rõ nét nhất trong mối quan hệ giữa chủ thể có thẩm quyền đó
với các đối tượng chịu sự tác động, quản lý của chủ thể có thẩm quyền trong
lĩnh vực hoạt động có liên quan. Việc ban hành ra các quyết định hành chính
của cơ quan tòa án đã tác động trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ pháp lý của các
cá nhân, tổ chức liên quan nằm ngoài hệ thống của chủ thể có thẩm quyền.
Trong quá trình quản lý tòa án, những hoạt động mang tính chất chỉ đạo,
mệnh lệnh hành chính nội bộ của chủ thể quản lý hành chính của cơ quan tòa
án có thẩm quyền không ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ pháp lý của
các cá nhân, tổ chức bên ngoài. Như vậy, kết quả của những hoạt động này
không ban hành ra các quyết định hành chính của cơ quan tòa án.


Hệ quả pháp lý của hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ
quan Tòa án: làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền và nghĩ vụ của các chủ
thể liên quan trong lĩnh vực hành chính. Việc tác động đến quyền và lợi ích
của các đối tượng liên quan có thể là tích cực và cũng có trường hợp phát sinh