TIÓU LUËN
KHẢO SÁT MỘT CHƯƠNG TRÌNH VỀ VIỆC SỬ DỤNG
CHẤT LIỆU VĂN HỌC DÂN GIAN TRONG SÁNG TẠO
CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH


MỤC LỤC

2


I-Phần mở đầu
1.Lý do chọn đề tài
Báo chí đang ngày càng trở thành một lĩnh vực hoạt động tinh thần
quan trọng trong đời sống xã hội.Xã hội càng phát triển, nhu cầu nắm bắt
thông tin để nâng cao nhận thức và song song là nhu cầu hưởng thụ cái đẹp
của con người ngày càng lớn.Để đáp ứng yêu cầu của cuộc sống hôm nay,báo
chí phải không ngừng đổi mới,tìm tòi những phương thức phản ánh và tác
động từ những quy trình mang tính nghiệp vụ chuyên biệt,lâu nay trong hoạt
động báo chí các nhà báo vẫn thường xuyên khai thác,vận dụng sức mạnh của
các hình thức xã hội khác,trong đó có văn học.
Như chúng ta đã biết,báo chí và văn học Việt Nam hiện nay vốn cùng
ra đời trong một điều kiện văn hóa lịch sử,cùng chung đội ngũ,cùng sử dụng
chữ Quốc Ngữ làm chất liệu,cùng chung đội ngũ những người cầm bút,cùng
phục vụ một kiểu công chúng xưa nay vốn rất trrongj văn chương và ngàn đời
chỉ quen tiếp nhận văn chương nên giữa hai loại hình này có một mối quan hệ
khăng khít.Mối quan hệ giữa chúng là mối quan hệ song song đa chiều.
Báo chí tuy bắt nguồn từ phương tây nhưng để trở thành báo chí Việt
Nam nó đã nhanh chóng được Việt hóa,để cho kĩ thuật làm báo phương tây
phải được trinh bày bằng phong cách Việt Nam.Một trong những nét đặc sắc
của báo chí Việt Nam là có rất nhiều văn trong báo,trong mỗi nhà báo dường

Trên thực tế,văn học dân gian được sử dụng nhiều trên báo chí,đặc biệt
là các trò chơi trên truyền hình.Nhờ biết kết hợp hình thức hiện đại của báo
chí với những kinh nghiệm quý báu của dân tộc,nhờ khéo léo tình bày những
vấn đề nóng của thời đại bằng cách cảm,cách nghĩ của nhân dân nên báo chí
Việt Nam đã không ngừng nâng cao được hiệu quả phản ánh.
2.Đối tượng nghiên cứu
Chủ yếu tập trung vào nghiên cứu các yếu tố văn học dân gian được áp
dụng một cách có hiệu quả vào chương trình "Đuổi hình bắt chữ".

4


3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Tiểu luận này nhằm mục đích nghiên cứu,kiểm nghiệm, tổng kết lợi
ích của việc vận dụng chất liệu văn học dân gian trong sáng tạo tác phẩm
truyền hình.
Thông qua lí luận về báo chí truyền hình,khảo sát thực tế rút ra những
thành công của chương trình.
4.Phương pháp nghiên cứu
Trong nội dung của tiểu luận tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên
cứu đó là:
+Khảo sát thực tế thông qua 2 số của chương trình "Đuổi hình bắt chữ "
của Đài phát thanh truyền hình Hà Nội.
+Phân tích,tổng hợp,đánh giá một cách cụ thể và khách quan,toàn diện
để nhằm rút ra những luận điểm trong quá trình khảo sát.

5


II-Kết cấu đề tài

7


càng nhiều.Đặc biệt các thí sinh được quyền bấm chuông đến khi có câu trả
lời đúng.
+Siêu tốc: ai đạt điểm cao hơn sau 3 vòng thi sẽ được đi tiếp vào vòng
này.Yêu cầu của vòng thi này là nhìn hình ảnh minh họa để đoán ra một câu.
2.2 Khảo sát thực tế 2 số của chương trình "Đuổi hình bắt chữ".
• Chương trình ngày 19 tháng 1 năm 2011
Trong phần thi thứ 2 BTC đưa ra chủ đề "Truyện cổ dân gian Việt
Nam":
+ Hình vẽ thứ nhất: Cạnh một con sông có một cây cau mọc ngay sát
một tảng đá.Trên thân cau có một dây leo quấn lấy.
=> Đáp án: Sự tích Trầu cau
Hình ảnh này gợi cho ta nhớ về:Đời thượng cổ có một chàng tên là
Quang Lang trạng mạo cao lớn.Quốc vương cho họ là Cao, nhân lấy chữ Cao
làm họ,sinh được hai con trai,người anh là Tân,người em là Lang.Cha mẹ chết
sớm,hai anh em sang trọ nhà thầy đạo họ Lưu.
Nhà họ Lưu có một người con gái,tuổi chừng mười bảy muốn tim đôi
bạn,nhưng không biết người nào là anh,người nào là em.Cô bèn bưng một bát
cháo và một đôi đũa mời hai người ăn để xem ai là anh ai là em.Thấy người
em nhường cho anh ăn trước cô bèn ghi nhớ lấy,đem tình thực trình bày với
bố mẹ.Cha mẹ gả cho người anh kết làm vợ chồng.Tình ái ngày càng mặn
nồng.Sau đấy người em thấy anh không đối đãi mình như lúc xưa,đêm lòng
hờn giận mà bỏ nhà ra đi.Đi đến một nơi thôn dã gặp một con suối lớn.Không
có thuyền để sang ngang người em ngồi khóc cho đến chết rồi hóa thành một
cái cây.Đến khi người anh mất em mới bỏ vợ đi tìm chỉ thấy em mình đã chết
gieo mình bên gốc cây.mà tự tận hóa thành một tảng đá quấn quanh gốc
cây.Sau đấy,người vợ lấy làm lạ sao chồng mình đi lâu mà chưa thấy về liền
bỏ đi tìm,thấy chồng đã chết nàng cũng gieo mình bên tảng đá mà chết

cho con trai mình là Trọng Thủy.Sau một thời gian chung sống,Trọng Thủy
lân la hỏi về chuyện nỏ thần,vốn tính thật thà nên Mỵ Châu đã kể hết cho
chồng mình.Nghe lời cha Trọng Thủy lấy trôm nỏ thần về nước.Lấy được nỏ
thần Triệu Đà đem quân sang xâm lược nước ta lần nữa.Ỷ có nỏ thần nên An
9


Dương Vương rất chủ quan bảo rằng khi nào giặc đến chân thành rồi hãy
đánh.khi giặc đến chân thành nhà vua mang nỏ thần ra bắn thì mới biết rằng
nỏ thần đã bị đánh cắp.Đau đớn tột cùng An Dương Vương đưa con gái mình
chạy trốn.Đến bờ biển mới thấy Rùa thần rẽ nước lên bờ và nói rằng:"Kẻ ngồi
sau lưng nhà vua là giặc đó.".An Dương Vương rút gươm chém chết con gái
rồi theo rùa thần xuống biển.
+Hình vẽ thứ tư:"Một chàng trai mặc khố tay ôm một quả dưa hấu."
=>Đáp án: Sự tích quả dưa hấu
Hình vẽ gợi ta nhớ đến câu chuyện về Mai An Tiêm -một người con
nuôi mà vua Hùng hết mực yêu thương.Dần dần An Tiêm thành phú quý ai
cũng nể phục và chen nhau đến dâng lễ vật không thức gì là không có.An
Tiêm sinh ra kiêu ngạo và tự bảo rằng:"Của cải này là vật tiền thân của ta,ta
không từng trông nhờ vào ơn trời. ".Hùng Vương nghe được rất tức giận liền
sai quân tước hết của cải của An Tiêm,rồi đưa cả gia đình anh ra bỏ ngoài đảo
hoang.Ở đây tứ phía không có dấu chân người đến,lương thực mà quân triều
đình để lại rất ít ỏi.Vợ con An Tiêm khóc ầm lên và cho rằng cả gia đình sẽ
chết ở đây.An Tiêm thì khác chàng cho rằng trời sinh thì trời sẽ dưỡng.Ở chưa
được bao lâu, đương lúc tháng 4 bỗng thấy một con bạch hạc từ đâu bay tới
miệng nhả ra một ít hạt có màu đen.Ít lâu sau ở nơi đó mọc lên một loại cây
dây leo xanh rờn,bỗng chốc cây đơm hoa kết trái.An Tiêm lấy quả đó bổ cho
vợ con ăn thử thấy có vị rất ngọt,ăn rất mát.Vợ chông An Tiêm vô cùng vui
sướng,từ đó cả gia đình không phải lo chết đói nữa.Thỉnh thoảng có thuyền bè
qua lại An Tiêm đổi thứ quả đó lấy thực phẩm cho cả gia đình.Rồi một ngày

miền kí ức tuổi thơ. Qua những câu chuyện này dạy bảo ta bài học về lối
sống có tình nghĩa (sự tích Trầu cau);nghị lực sống của con người (sự tích
quả dưa hấu);sự đề cao cảnh giác,không nên chủ quan trước tất cả mọi
việc(Nỏ thần);sức mạnh quật cường,lòng yêu nước của nhân dân
ta(Thánh Gióng);tinh thần cộng đồng thương người như thể thương
thân(Trạng Quỳnh).Từ đây,chương trình có hiệu ứng rất tốt.
• Chương trình ngày 26 tháng 1 năm 2011

11


Trong phần thi thứ hai BTC đưa ra chủ đề "Ca dao, tục ngữ,thành
ngữ.".
+Hình vẽ thứ nhất:"Một chiếc tẩu cháy và có một hồn ma hiện ra."
=>Đáp án: Tẩu hỏa nhập ma
Tẩu hỏa nhập ma là các tai biến xảy ra ở mọi trình độ luyện công và
xảy ra nhiều ở trình độ sơ đẳng do kém hiểu biết về cách luyện,thiếu trình độ
để phát giác hầu kịp thời ứng phó.Người bị tẩu hỏa nhập ma sẽ trở nên điên
cuồng do các ảo ảnh huyễn hoặc chi phối.
+Hình vẽ thứ hai:"Một con trâu thấy một con lừa mang trên lưng một
lô hàng nặng.Trâu khen rằng: anhh lừa khỏe quá."
=>Đáp án: Thân lừa ưa nặng
Câu này có nghĩa ví người ương bướng,ngang ngạnh một cách ngốc
nghếch,phải để cho người ta có biện pháp mạnh mới chịu phục tùng nghe
theo.
+Hình vẽ thứ ba:"Có một dải yếm được bắc ngang một con sông
hẹp."
=>Đáp án: Ứơc gì sông hẹp một gang
Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi
Đây quả là một ước mơ táo bạo.Sức mạnh của tình yêu đã làm cho cô

đã góp phần to lớn vào thành công của chương trình;tạo nên sự gần gũi, thân
thuộc trong lòng mỗi khán giả xem truyền hình.Không những vậy,việc kết
hợp chất liệu văn học dân gian trong sáng tạo tác phẩm truyền hình còn có ý
nghĩa tích cực trong việc thức tỉnh một phần tiềm thức của con người vốn rơi
vào quên lãng.Đây là một sự kết hợp thành công và nên được tiếp tục phát
huy.

***************************************

14


Tài liệu tham khảo
• Giáo trình văn học dân gian,NXB ĐHSP Hà Nội năm 2008-Trần
Thị Trâm.
• Phát huy những ưu thế của văn học trong sáng tạo tác phẩm báo
chí,NXB Văn hóa thông tin năm 2008-Trần Thị Trâm.

15