SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT MƯỜNG LÁT

TÊN ĐỀ TÀI:
KINH NGHIỆM NÂNG CAO KỸ NĂNG THỰC HÀNH TIN HỌC 12
BẰNG PHƯƠNG PHÁP LÀM VIỆC NHÓM CHO HỌC SINH
TRƯỜNG THPT MƯỜNG LÁT

GIÁO VIÊN: LÊ THỊ DUYÊN
CHỨC VỤ: GIÁO VIÊN

Năm học: 2016 – 2017

1


MỤC LỤC

2


1. MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
“Học đi đôi với hành” là lời của người xưa đúc kết nhưng vẫn còn là bài học
lớn của hôm nay và mai sau dành cho những ai thực sự cầu tiến bộ.
Như chúng ta đã biết, nếu chỉ học lý thuyết mà không hề biết đến thực hành
thì những lý thuyết ta học cũng chỉ là “tri thức chết”. Đối với học sinh THPT nói
riêng cũng vậy, nếu các em chỉ tiếp thu kiến thức các môn học ở mức độ lý thuyết
mà quên mất việc phải thực hành thì những kiến thức đó sẽ chẳng thể giúp các em
trở thành con người có ích cho xã hội. Với bộ môn Tin học thì điều đó lại càng thể
hiện rõ nét hơn bao giờ hết.

3


1.4. Phương pháp nghiên cứu.
Trong đề tài này, tôi sử dụng nhiều phương pháp để nghiên cứu như:
+ Phương pháp phân tích tài liệu (Phương pháp nghiên cứu lý luận).
+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Trong SKKN này sử dụng phương
pháp thực nghiệm so sánh trình tự, nghĩa là tiến hành so sánh kết quả ban đầu trước
thực nghiệm và kết quả sau thực nghiệm.
2. NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1. Đổi mới PPDH
Để nâng cao chất lượng dạy học thì phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong
đó phương pháp dạy học phù hợp là yếu tố quyết định đến chất lượng học tập của
học sinh. Vì vậy đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề không thể thiếu trong quá
trình dạy học.
Mặt khác, đổi mới phương pháp dạy học luôn luôn đặt trong mối quan hệ với
đổi mới mục tiêu, nội dung dạy học, đổi mới cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đổi
mới các hình thức tổ chức để phù hợp giữa dạy học cá nhân và các nhóm nhỏ hoặc
cả lớp.
2.1.2 Dạy học theo nhóm
Dạy học theo nhóm là một phương pháp giảng dạy trong đó người dạy sẽ tổ
chức người học thành những nhóm nhỏ để thực hiện các hoạt động như: thảo luận,
đóng vai, giải quyết vấn đề,... Mỗi thành viên không chỉ có trách nhiệm thực hiện
các hoạt động của nhóm mà còn phải có trách nhiệm hợp tác, giúp đỡ các thành
viên trong nhóm hoàn thành các nhiệm vụ được giao. Đây là một phương pháp
giảng dạy khá ưu việt, cho phép rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm cho học sinh
hiện đang được áp dụng rộng rãi cho nhiều môn học và trong nhiều trường THPT.
Phương pháp làm việc theo nhóm có những ưu điểm:
Ngày nay, khi khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển thì yêu cầu làm việc

việc thành công hay thất bại của nhóm. Hay nói cách khác, việc tổ chức dạy học
theo nhóm không phải là hình thức nhằm thay thế học tập cá nhân mà là để giúp cá
nhân thực hiện nhiệm vụ học tập của mình thông qua trao đổi, thảo luận với các
thành viên cùng học. Cùng với việc đổi mới phương pháp giảng dạy thì những ưu
điểm cơ bản trên sẽ phần nào nhấn mạnh được vai trò quan trọng của phương pháp
giảng dạy theo nhóm. Vai trò của người dạy là điều khiển hoạt động của người học,
còn người học là trung tâm của hoạt động đó. Kết quả của hoạt động này là những
yêu cầu cụ thể và nhiệm vụ của bài học.
(Nguồn: http://truongchinhtrina.gov.vn/ArticleDetail.aspx?_Article_ID=274 )
2.2 Thực trạng
- Trên thực tế qua những năm giảng dạy bộ môn Tin học, thông qua học sinh,
phụ huynh và qua trao đổi với các đồng nghiệp tôi nhận thấy: hầu như học sinh đều
yêu thích và hứng thú với môn tin học. Tuy nhiên chất lượng bộ môn qua các năm
học chưa cao, đặc biệt là kỹ năng thực hành trên máy tính còn hạn chế, một số học
sinh còn chưa có thái độ tích cực trong giờ thực hành để rèn kỹ năng.
Những thuận lợi khi giảng dạy thực hành:
- Có sự quan tâm, chú trọng tới việc đổi mới phương pháp dạy học và thực
hành của BGH nhà trường trong những năm qua.
- Giáo viên nhiệt tình, có trình độ tay nghề vững vàng, được qua các lớp bồi
dưỡng chuyên môn hàng năm.
- Phần lớn các em học sinh có ý thức học tập tốt, luôn tìm tòi học hỏi những
kiến thức mới và hứng thú với môn học.
- Được nhà trường quan tâm tạo điều kiện thuận lợi về trang thiết bị dạy học.
Bên cạnh đó còn không ít những khó khăn :

5


- Phần đa các em là người dân tộc thiểu số có điều kiện gia đình khó khăn nên
việc tiếp xúc với máy tính là rất ít, điều này có ảnh hưởng không nhỏ tới khả năng


Sĩ
số
21
32
34
87

Giỏi
Kh
SL
%
SL
5
23.8
5
3
9.4
8
3
8.8
9
11
12.6
22

Kết quả kiểm tra
TB
Yếu
K

Đây là một phần không thể thiếu đối với một giáo viên trước mỗi giờ dạy, đặc
biệt là với giờ thực hành với những đặc thù riêng. “ Thiết kế trước bài dạy giúp
giáo viên chuẩn bị chu đáo hơn về kiến thức, kỹ năng, phương pháp, tiến trình và
tâm thế để đi vào một tiết dạy”. Để thiết kế được một bài dạy phù hợp với nhiều đối
tựợng học sinh thì tối thiểu cần làm được những công việc sau:

6


- Xác định được mục tiêu trọng tâm của bài học về kiến thức, kỹ năng, thái độ,
tình cảm. Tìm ra được những kỹ năng cơ bản dành cho học sinh yếu kém và những
kiến thức kỹ năng dành cho học sinh giỏi.
- Tham khảo thêm tài liệu để mở rộng và đi sâu hơn vào bài giảng, giúp giáo
viên nắm một cách tổng thể, giải thích cho học sinh khi cần thiết.
- Nắm được mục đích yêu cầu, chuẩn kiến thức của chương, của bài để thiết
kế các hoạt động học tập phù hợp với trình độ học sinh và điều kiện dạy và học.
- Chuẩn bị tốt phòng thực hành, các thiết bị dạy và học.
- Hoàn chỉnh tiến trình của một giờ dạy học với đầy đủ các hoạt động cụ thể.
Nếu thực hiện tốt những việc này xem như giáo viên đã chuẩn bị tốt tâm thế
để bước vào một tiết dạy thực hành và thành công bước đầu.
3. Điều hành tổ chức hoạt động của học sinh trên lớp.
Việc thiết kế tốt một bài dạy và phù hợp với từng đối tượng học sinh xem như
đã có bước đầu thành công nhưng đó mới chỉ là buớc khởi đầu cho một tiết dạy còn
khâu quyết định thành công chính là ở khâu tổ chức điều kiển các đối tượng học
sinh trên lớp.
Trong điều kiện CSVC của nhà trường, với một giờ thực hành, việc quan
trọng là chia nhóm thực hành. Với việc chia thành từng nhóm học sinh có điều kịên
hỗ trợ lẫn nhau- bài học trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ không chỉ là thụ
động tiếp thu từ giáo viên. Với số lượng học sinh đông và số máy là có hạn nên căn
cứ vào hai số lượng này mà giáo viên có phương án chia nhóm cho phù hợp. Có rất

chế khả năng độc lập sáng tạo của học sinh.
+ Trong quá trình thực hành, giáo viên có thể đưa ra nhiều cách để thực hiện
thao tác giúp các em rèn luyện và nâng cao kỹ năng.
- Giáo viên có thể kiểm tra hiệu quả bằng cách chỉ định một học sinh bất kỳ trong
nhóm thực hiện các yêu cầu đặt ra của nội dung thực hành. Nếu học sinh được chỉ
định không hoàn thành nhiệm vụ thì gắn cho cả nhóm và đặc biệt là nhóm trưởng.
Hoặc cho nhóm trưởng kiểm tra kết quả thực hành lẫn nhau giữa các thành viên
trong nhóm và các nhóm kiểm tra nhau theo vòng tròn. Làm như vậy các em sẽ có
ý thức hơn trong thực hành.
- Nhận xét, đánh giá kết quả học tập:
+ Tổ chức cho các nhóm tự nhận xét kết quả thực hành, nhóm trưởng điều
hành – nhận xét về kỹ năng, thái độ học tập của các bạn trong nhóm.
+ Tổ chức cho các nhóm trưởng nhận xét kết quả thực hành của các nhóm
khác.
+ Giáo viên tổng kết, nhận xét, bổ xung kiến thức.
Giáo viên cũng có nhận xét ngắn gọn về tình hình làm việc của các nhóm để kịp
thời động viên, khuyến kích các nhóm thực hành tốt và rút kinh nghiệm đối với các
nhóm kết quả chưa cao.
4. Ví dụ minh họa về thiết kế và điều hành tổ chức các hoạt động của tiết thực
hành.
Bài tập và thực hành 5
LIÊN KẾT GIỮA CÁC BẢNG
A. Thiết kế bài học
1. Xác định mục tiêu và trọng tâm của bài.
+ Học sinh biết tạo CSDL có nhiều bảng
+ Biết tạo liên kết giữa các bảng, sửa liên kết giữa các bảng.
Xác định các kỹ năng, kiến thức các đối tượng học sinh cần đạt:
+ Đối với học sinh yếu: Biết tạo cấu trúc CSDL gồm 3 bảng, tạo liên kết giữa
các bảng theo yêu cầu cụ thể.
+ Đối với học sinh khá- giỏi: Ngoài yêu cầu trên còn biết tạo liên kết giữa


Ma_hang

Mã mặt hàng

Ten_hang
Don_gia

Tên mặt hàng
Đơn giá (VNĐ)

Tên trường

Mô tả

So_don

Số hiệu đơn đặt hàng

Khoá chính

Khoá chính

Ma_khach_hang Mã khách hàng
Ma_hang
Mã mặt hàng
So_luong
Số lượng
Ngay_giao
Ngày giao hàng

Giáo viên nêu yêu cầu chung của hoạt động 2 cho các nhóm.
Hướng dẫn học sinh thảo luận theo các câu hỏi sau:
Câu 1. Giữa các bảng có mối quan hệ nào?
Câu 2. Làm thế nào để có thể khai thác dữ liệu từ 3 bảng?
Câu 3. Các bước tạo liên kết giữa 2 bảng?
Câu 4. Hãy nêu một vài ví dụ khai thác thông tin từ 3 bảng trên ?
- Tổ chức cho các nhóm thực hành:
Giáo viên yêu cầu các nhóm nghiên cứu hướng dẫn trong SGK trang 59- 60 để tiến
hành việc tạo liên kết.
Yêu cầu một học sinh khá nên thực hiện thao tác đó. Hướng dẫn lại cho cả lớp.
Với đối tượng học sinh yếu : thực hiện các thao tác tạo các mối liên kết giữa các
bảng.
Với đối tượng học sinh Khá - giỏi : Tạo ra các mối liên kết giữa các bảng và khai
thác được thông tin giữa các bảng đó bằng biểu mẫu. Trước khi học bài thực hành
này học sinh đã được học về khái niệm biểu mẫu chính vì thế ta nên khai thác bài
thực hành này theo 2 cách để nâng cao và khắc sâu kiến thức cho học sinh:
Cách 1 : Tạo cấu trúc CSDL có nhiều bảng ví dụ CSDL quản ký thi có 2 hoặc 3
bảng; CSDL quản lý thư viện có nhiều hơn 1 bảng, yêu cầu học sinh nhạp dữ liệu
cho thống nhất và tạo liên kết giữa các bảng
Cách 2: Sau khi đã tạo được liên kết ta tiến hành khai thác dữ liệu từ nhiều bảng, ví
dụ: Tạo biểu mẫu đưa ra danh sách các hóa đơn tên khách hàng, tên hàng, số lượng,
ngày giao hàng theo từng hóa đơn.
Giáo viên quản lý, giám sát học sinh thực hành theo nhóm, nhắc nhở điều chỉnh kịp
thời các nhóm làm việc chưa hiệu quả.
- Nhận xét đánh giá hoạt động 2.
- Kiểm tra, cho điểm một số học sinh trong giờ thực hành.
10


- Tổ chức cho các nhóm tự nhận xét đánh giá, hoặc các nhóm nhận xét lẫn

34
87

Giỏi
Kh
SL
%
SL
5
23.8
5
3
9.4
8
3
8.8
9
11
12.6
22

Kết quả kiểm tra
TB
Yếu
K
%
SL %
SL
%
SL

3 12C
Tổng

Sĩ
số
21
32
34
87

Giỏi
Kh
SL
%
SL
10
47.6
5
8
25.0
12
12
35.3
10
30
34.5
27

Kết quả kiểm tra
TB

26.4
4
4.6
3
3.4

Từ hai bảng trên ta thấy được tỷ lệ học sinh khá giỏi đã tăng lên rõ rệt. Số
học sinh yếu kém ở đầu kỳ cũng đã giảm.
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1 Kết luận
Qua thực tiễn tiến hành áp dụng việc tổ chức hoạt động nhóm phù hợp với đối
tượng học sinh trong giờ thực hành tôi nhận thấy rằng đã tạo cho các em hứng thú

11


học tập hơn, kết quả học tập nâng cao rõ rệt, và hơn nữa xây dựng cho các em tác
phong làm việc hợp tác theo nhóm.
Việc dạy học với các biện pháp đã nêu đòi hỏi người giáo viên phải tìm tòi, đổi
mới phương pháp dạy học phù hợp và hiệu quả. Nếu áp dụng phương pháp này ở
những giờ học thực hành bộ môn của các khối lớp khác tôi tin rằng cũng sẽ đem lại
những hiệu quả rõ rệt giúp học sinh thực hiện các kỹ năng cơ bản trên máy tính
thành thạo hơn, tích cực tự giác trong giờ học thực hành, áp dụng được nhiều kiến
thức đã học vào cuộc sống hàng ngày, góp phần không nhỏ nâng cao chất lượng bộ
môn, đặc biệt với Tin học 12.
Để có một tiết dạy tốt thực hành tin học phù hợp với đối tượng học sinh thì
phải thực hiện được các vấn đề sau:
- Thiết kế bài dạy phù hợp với nhiều đối tượng học sinh. Giáo viên cần nắm
bắt đối tượng học sinh về kỹ năng thực hành và phân loại đối tượng rõ ràng, chính
xác.