TÓM TẮT
Phương pháp dạy học hợp tác đã được phổ biến và áp dụng ở Việt Nam trong
khoảng gần 10 năm trở lại đây. Tuy nhiên, qua kinh nghiệm bản thân, qua dự giờ trao
đổi với đồng nghiệp, qua dư luận xã hội thì chúng tôi thấy phương pháp này chưa được
áp dụng triệt để và hiệu quả chưa cao, đặc biệt là trong dạy đọc - hiểu văn bản văn học.
Nhiều giáo viên đã sử dụng phương pháp này nhưng hiệu quả rất hạn chế. Và cũng vì
thế mà một số giáo viên mất niềm tin và cho rằng phương pháp này không thực sự hiệu
quả. Vậy, nguyên nhân vì đâu? Do giáo viên áp dụng chưa đúng cách hay do học sinh
không phối hợp? Do bản thân phương pháp này không phù hợp thực tế Việt Nam hay
do những lí do khác? Làm thế nào để sử dụng phương pháp này một cách hiệu quả?.
Từ những trăn trở trên, chúng tôi quyết định thực hiện đề tài: “Sử dụng phương pháp
dạy học hợp tác trong dạy đọc – hiểu văn bản văn học ở trường Trung học phổ thông–
thực trạng và giải pháp”, chúng tôi hướng tới việc tìm hiểu thực trạng sử dụng phương
pháp dạy học hợp tác ở các trường Trung học phổ thông tại huyện Duyên Hải, phân
tích để tìm hiểu nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng
sử dụng phương pháp dạy học hợp tác trong dạy đọc – hiểu văn bản văn học ở trường
Trung học phổ thông. Qua đó, chúng tôi muốn góp phần nhỏ trong việc giải quyết vấn
đề trọng tâm của giáo dục hiện nay là đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển
năng lực chủ động, sáng tạo, tích cực của học sinh.
Trong đề tài, ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được
cấu thành từ ba chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận
Chương 2: Thực trạng sử dụng phương pháp dạy học hợp tác trong dạy đọc –
hiểu văn bản văn học ở các trường Trung học phổ thông tại huyện Duyên Hải
Chương 3: Đề xuất các giải pháp và thực nghiệm Sư phạm
Ở chương 1: Chúng tôi đã trình bày những kiến thức cơ bản nhất về lí thuyết
dạy học hợp tác, lí thuyết về đọc – hiểu văn bản văn học, lí thuyết về phát huy tính
tích cực của học sinh. Đây chính là sơ sở lí luận để từ đó chúng tôi soi chiếu vào thực
trạng và đề xuất các giải pháp ở các chương sau.

-iii-

góp chân thành quý báu của quý thầy cô và các bạn học viên.

-iv-


ABSTRACT
Cooperative teaching have been popularised and applied in Vietnam in the last
10 years. However, through experience and comparing notes with colleagues, as well
as public opinion, we realise that this method hasn’t been strictly applied and
therefore the results haven’t been satisfactying, especially in Literature reading
comprehension. Many teachers tried to apply this method to their teaching but there
were still many limitations. This led many of them to believe that this method is
uneffective. So, what is the reason for this? The way the teacher apply it or the noncooperation of the student? The method itself is not suitable with the education
system in Vietnam or there is other reasons? How to use this method effectively?
From these concerns, we decided to conduct the research “The use of cooperative
teaching method in Literature reading comprehension in highschool – actual state and
solutions” We aim to learn about the actual state of using cooperative teaching
method in highschools in Duyen Hai district, analyse to identify the reason, so as to
suggest proper solutions to improve the use of cooperative teaching method in
Literature reading comprehension in highschool. Through this research, we also want
to contribute in to the main focus of education today, that is to renovate teaching
methods in order to encourage creativity, positivity and self-motivation in students.
Apart from the beginning, conclusion and reference material, the thesis
consists of 3 chapters:
Chapter 1: Bases of arguments
Chapter 2: The actual state of applying cooperative teaching method in
Literature reading comprehension in highschools in Duyen Hai district
Chapter 3: Solutions, suggestions and experiments
In chapter 1: We presented the most basic theoretical knowledge of
cooperative teaching, Literature reading comprehension as well as encouraging

-vi-


MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... ii
TÓM TẮT ................................................................................................................ iii
ABSTRACT ...............................................................................................................v
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................... xi
DANH SÁCH CÁC BẢNG .................................................................................... xii
DANH SÁCH CÁC HÌNH.................................................................................... xiii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1 . Lí do chọn đề tài .................................................................................................1
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .......................................................................2
2.1. Đối tượng nghiên cứu ...................................................................................2
2.2. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................2
3. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ...................................................................................3
3.1. Những nghiên cứu về phương pháp dạy học hợp tác ...................................3
3.2. Những nghiên cứu về dạy đọc - hiểu văn bản văn học .................................7
3.3. Những nghiên cứu về việc sử dụng phương pháp dạy học hợp tác vào dạy
đọc - hiểu văn bản văn học ..................................................................................8
4. Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................9
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................10
6. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................10
7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ..........................................................11
8. Cấu trúc của luận văn ........................................................................................11
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN .............................................................................12
1.1. Dạy học hợp tác ..............................................................................................12

2.1.5. Phương pháp khảo sát ..............................................................................49
2.1.5.1. Phương pháp quan sát sư phạm ........................................................49
2.1.5.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi ................................................50
2.2. Kết quả khảo sát .............................................................................................51

-viii-


2.2.1. Kết quả dự giờ .........................................................................................51
2.2.2. Kết quả điều tra bằng bảng hỏi ................................................................57
2.2.2.1. Kết quả thăm dò ý kiến học sinh .......................................................57
2.2.2.2. Kết quả thăm dò ý kiến giáo viên .....................................................60
2.3. Phân tích kết quả khảo sát ..............................................................................63
2.3.1. Phân tích kết quả biên bản dự giờ............................................................63
2.3.2. Phân tích kết quả phiếu thăm dò ý kiến ...................................................70
2.3.2.1. Phân tích kết quả thăm dò ý kiến học sinh........................................70
2.3.2.2. Phân tích kết quả thăm dò ý kiến giáo viên ......................................73
2.4. Kết luận về thực trạng dạy học hợp tác ..........................................................75
2.4.1. Thuận lợi ..................................................................................................75
2.4.2. Khó khăn, hạn chế ...................................................................................76
CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP VÀ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM ................ 79
3.1. Các giải pháp ..................................................................................................79
3.1.1. Xác định các mục tiêu dạy học ................................................................79
3.1.2. Thành lập nhóm học tập ..........................................................................79
3.1.3. Giải thích mục tiêu và nhiệm vụ bài học cho học sinh ............................82
3.1.4. Giao bài tập cho nhóm thảo luận .............................................................82
3.1.5. Theo dõi và điều chỉnh tiến trình hợp tác nhóm ......................................83
3.1.6. Tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả thảo luận .....................................83
3.1.7. Chốt lại kiến thức và nhận xét, đánh giá hoạt động của từng nhóm
thảo luận ............................................................................................................84

PHỤ LỤC 2: PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN GIÁO VIÊN ...................................119
PHỤ LỤC 3: GIÁO ÁN THỰC NGHIỆM .........................................................123
PHỤ LỤC 4: PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN HỌC SINH VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY
HỌC HỢP TÁC SAU KHI HỌC XONG ĐOẠN TRÍCH “TRAO DUYÊN”
TRÍCH “TRUYỆN KIỀU” CỦA NGUYỄN DU...............................................131
PHỤ LỤC 5: ĐỀ KIỂM TRA SAU KHI THỰC NGHIỆM ...............................133
PHỤ LỤC 6: HÌNH ẢNH MINH HỌA ..............................................................135

-x-


DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
HS:

Học sinh

GV:

Giáo viên

THPT:

Trung học phổ thông

PPDH:

Phương pháp dạy học

TPVH:



Tên bảng
Thống kê kết quả hai lần kiểm tra
Bảng thống kê điểm kiểm tra lần 1 của lớp thực nghiệm và
lớp đối chứng
Bảng thống kê điểm kiểm tra lần 2 của lớp thực nghiệm và
lớp đối chứng

-xii-

Trang
91
97

97


DANH SÁCH CÁC HÌNH
Số hiệu hình

Tên hình

Trang

Hình 3.1

Biểu đồ biểu thị kết quả kiểm tra lần 1 lớp 10c1

98


Thành Phố Hồ Chí Minh, Thành Phố Hồ Chí Minh.
[8]. Dương Thị Hồng Hiếu (2014), “Bản chất của hoạt động đọc văn và việc dạy
đọc hiểu văn bản văn học trong nhà trường”, Tạp chí Khoa học Đại học Sư phạm
Thành phố Hồ Chí Minh, (56).
[9]. Nguyễn Thanh Hùng (2002), Đọc và tiếp nhận văn chương, NXB Giáo dục, Hà Nội.
[10]. Nguyễn Thanh Hùng (3/2006), “Tích hợp trong dạy học Ngữ văn”, Tạp chí
nghiên cứu khoa học Giáo dục, (6).
[11]. Nguyễn Thanh Hùng (2007), Phương pháp dạy học Ngữ văn Trung học phổ
thông – Những vấn đề cập nhật, NXB Đại học Sư phạm.
[12]. Nguyễn Thanh Hùng (2008), Đọc hiểu tác phẩm văn chương trong nhà trường,
NXB Giáo dục.
[13]. Nguyễn Thị Thúy Hạnh (2012), “Kĩ năng học tập hợp tác của sinh viên”, Tạp
chí Giáo dục, 1(279).

-109-


[14]. Đào Thị Hồng Hạnh (2013), “Một số biện pháp tích cực hóa hoạt động học tập
cho học sinh phổ thông trong dạy đọc hiểu văn bản”, Tạp chí Giáo dục, 1(315).
[15]. Nguyễn Thị Thanh Hương (2001), Dạy học văn ở trường phổ thông, Đại học
quốc gia Hà Nội.
[16]. Phạm Thị Thu Hương (2012), Đọc hiểu và chiến thuật đọc hiểu văn bản trong
nhà trường Phổ thông, NXB Đại học Sư phạm.
[17]. Nguyễn Thị Thu Hiền (2013), “Các nguyên tắc tổ chức hoạt động của giáo viên
Ngữ văn trong giờ dạy đọc hiểu văn bản”, Tạp chí Giáo dục, 2 (314).
[18]. Nguyễn Thành Kỉnh (2009), “Dạy học hợp tác và vấn đề xây dựng trường học
thân thiện, học sinh tích cực”, Tạp chí Giáo dục, số 218, (kì 2)
[19]. Phan Trọng Luận (1999), Phương pháp dạy học văn, NXB Đại Học Quốc gia
Hà Nội.
[20]. Phan Trọng Luận (2000), Đổi mới giờ dạy học tác phẩm văn chương, NXB

THPT) theo quan điểm tiếp nhận văn học, Luận văn thạc sĩ Giáo dục học,
Trường Đại học Thành Phố Hồ Chí Minh, Thành Phố Hồ Chí Minh.
[36]. Đoàn Huy Oánh (2005), Tâm lý sư phạm, NXB Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh.
[37]. Nguyễn Kim Phong (chủ biên), Đặng Tương Như (2008), Kĩ năng đọc - hiểu
văn bản Ngữ văn 12, NXB Giáo dục.
[38]. Nguyễn Thục Phương (2006), Học tốt Ngữ văn 10 (tập 1, 2), NXB Tổng hợp
Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
[39]. Nguyễn Thị Quỳnh Phương (2008), “Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm cho học
sinh trung học phổ thông qua hình thức tổ chức học tập theo nhóm tại lớp”, Tạp
chí giáo dục, 2(186).
[40]. Nguyễn Thị Quỳnh Phương (2008), “Xây dựng nhóm hợp tác cho học sinh phổ
thông”, Tạp chí Giáo dục, 2(190).
[41]. Trần Đình Sử (2001), Dạy văn, học văn, NXB Giáo dục.
[42]. Trần Đình Sử (2009), “Con đường đổi mới căn bản phương pháp dạy - học
văn”, Văn nghệ , ngày 7/3/2009.
[43]. Nguyễn Trọng Sửu (2007), “Dạy học nhóm – phương pháp dạy học tích cực”,
Tạp chí Giáo dục, 1(171).
[44]. Lê Văn Tạc (2004), “Một số vấn đề về cơ sở lí luận học hợp tác nhóm”, Tạp chí
giáo dục, (81), Hà Nội.
[45]. Đỗ Ngọc Thống (2010), “Trần Đình Sử và quan niệm đọc văn”, Tạp chí Văn
hóa Nghệ An.

-111-


[46]. Đỗ Ngọc Thống (2012), Tài liệu chuyên văn (tập 1), NXB Giáo dục Việt Nam.
[47]. Thái Duy Tuyên (2007), Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới, NXB
Giáo dục việt Nam.
[48]. Trần Thị Bích Trà (2006), “Một số vấn đề trao đổi về học hợp tác ở trường phổ
thông”, Tạp chí Giáo dục, 2(146).