TÓM TẮT
Đề tài luận văn “Giải quyết tranh chấp Kinh doanh, thương mại theo thủ tục
rút gọn” trên cơ sở những quy định về trình tự thủ tục giải quyết các vụ án theo thủ
tục rút gọn tại chương XVIII, XIX của BLTTDS năm 2015, luận văn được nghiên
cứu tại Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh nơi tác giả công tác, thời gian hoàn thành trong
5 tháng từ 30/3/2016 đến 30/8/2016. Bố cục được xây dựng thành 2 chương:
Chương 1: Nghiên cứu khái quát về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương
mại tại Tòa án theo thủ tục rút gọn được quy định trong BLTTDS năm 2015, làm rõ
các vấn đề mang tính lý luận, các nguyên tắc cơ bản đặc trưng riêng, xác định vai trò
và thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương
mại, tham khảo mô hình và kinh nghiệm giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương
mại ở một số nước tiên tiến trên thế giới để từ đó nghiên cứu đề xuất ý kiến, góp phần
hoàn thiện pháp luật áp dụng thủ tục rút gọn trong giải quyết các tranh chấp kinh
doanh, thương mại tại Tòa án.
Chương 2: Tác giả phân tích những quy định mới của thủ tục rút gọn được quy
định trong BLTTDS năm 2015 sau đó so sánh với thủ tục thông thường để thấy được
những giá trị thiết thực của thủ tục rút gọn trong giải quyết án, điểm nổi bật là rút
ngắn được thời gian giải quyết án mà vẫn đảm bảo tính khách quan của pháp luật,
bên cạnh đó những hạn chế của điều luật từ giai đoạn nhận đơn khởi kiện, xác định
chứng cứ, quyết định xét xử theo thủ tục rút gọn từ cấp sơ thẩm đến cấp phúc thẩm
được tác giả nêu ra phân tích cụ thể, để giúp cho những người làm công tác xét xử
nhận thức rõ hơn, thông suốt hơn về tính chất của một vụ kiện, từ đó xác định vụ án
phải được giải quyết theo thủ tục rút gọn, qua đó đề xuất hoàn thiện những hạn chế
của pháp luật còn tồn tại, để thủ tục rút gọn được mang tính khả thi cao và là sự xác
định lựa chọn hàng đầu của Thẩm phán trong hoạt động xét xử của Tòa án nhằm
mang lại hiệu quả thiết thực.

-iii-


ABSTRACT

Trang tựa
Quyết định giao đề tài
LỜI CAM ĐOAN ....................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ii
TÓM TẮT ................................................................................................................ iii
ABSTRACT .............................................................................................................. iv
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT ...................................................................vii
DANH SÁCH CÁC BẢNG ................................................................................... viii
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................1
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ..........................................................................................2
4. Phương pháp nghiên cứu .....................................................................................2
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ...........................................................2
6. Tình hình nghiên cứu đề tài .................................................................................2
7. Kết cấu của luận văn............................................................................................3
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP KINH DOANH,
THƯƠNG MẠI THEO THỦ TỤC RÚT GỌN ...................................................... 4
1.1. Khái quát tranh chấp kinh doanh, thương mại .................................................4
1.1.1. Định nghĩa tranh chấp kinh doanh, thương mại ........................................4
1.1.1.1 Định nghĩa tranh chấp ..........................................................................4
1.1.1.2 Định nghĩa kinh doanh, thương mại ....................................................4
1.1.2 Đặc điểm tranh chấp kinh doanh, thương mại ............................................8
1.2. Khái quát về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án ........10
1.2.1 Khái niệm và đặc điểm giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại
Tòa án ................................................................................................................10
1.2.2 Nguyên tắc giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án .....13

-v-



-vi-


DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BLTTDS:

Bộ luật Tố tụng Dân sự

BLTTHS:

Bộ luật Tố tụng Hình sự

BLDS:

Bộ luật Dân sự

HĐTP:

Hội đồng Thẩm phán

TAND:

Tòa án nhân dân

VKSND:

Viện kiểm sát nhân dân

-vii-

ngày 01/12/2012 đến hết ngày 30/9/2015

-viii-

48


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Việt Nam đã hội nhập vào nền kinh tế thế giới và đang trên đà phát triển đất
nước, bên cạnh đó là mặt trái của nền kinh tế thị trường hàng hóa nhiều thành phần
luôn tiềm ẩn làm phát sinh nhiều quan hệ tranh chấp diễn ra trong đời sống xã hội
đương thời, điều đó đòi hỏi những người làm công tác pháp luật phải nhìn thấy tình
hình hiện tại, để dự đoán cho tương lai, nhằm đưa ra những giải pháp hữu hiệu nhất,
giải quyết chính xác, nhanh, gọn, hiệu quả các quan hệ tranh chấp trong giao dịch kinh
doanh. Thực tế qua tổng kết công tác xét xử của Tòa án nhân dân Tối cao hàng năm
cho thấy các tranh chấp dân sự phát sinh ngày càng nhiều, án của năm sau luôn cao
hơn năm trước, đa dạng về hình thức phúc tạp về nội dung. Tòa án nhân dân các cấp
luôn ở trong tình trạng quá tải, thực tiễn giải quyết các vụ việc dân sự thấy rằng có
nhiều vụ án đơn giản, nhưng thời gian giải quyết lại kéo dài một cách không cần thiết
trong khi các Thẩm phán có thể giải quyết nhanh hơn nếu không phải thực hiện đầy đủ
các trình tự thủ tục được quy định mà vẫn đảm bảo được tính chính xác của pháp luật
tố tụng, việc bổ sung thủ tục rút gọn vào BLTTDS năm 2015 để giải quyết các vụ việc
dân sự là một giải pháp hữu hiệu sát với tình hình thực tế của xã hội nhằm giải quyết
các xung đột trong hoạt động kinh doanh, giữ nghiêm pháp luật, bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp của các bên đương sự, xây dựng một môi trường kinh doanh, cạnh tranh
lành mạnh của nền kinh tế thị trường. Vì vậy tác giả chọn đề tài “Giải quyết tranh chấp
kinh doanh thương mại tại Tòa án theo thủ tục rút gọn” làm đề tài nghiên cứu cho luận
văn tốt nghiệp thạc sĩ của mình, những nghiêm cứu đề xuất hoàn thiện pháp luật trong
luận văn sẽ đóng góp cho việc cụ thể hóa các quy định của BLTTDS năm 2015 về giải

lý tố tụng vững chắc.
Ý nghĩa thực tiễn: Nội dung luận văn được nghiên cứu trên cơ sở những quy
định mới của BLTTDS 2015. Đề tài có thể ứng dụng vào công tác xét xử của Tòa án
và Viện kiểm sát một cách tốt nhất, đồng thời là nguồn tài liệu tham khảo cho sinh
viên ngành luật và phục vụ cho công tác giảng dạy ở bậc đại học.
6. Tình hình nghiên cứu đề tài
Khi có xảy ra tranh chấp tại Tòa án đặc biệt là những tranh chấp kinh doanh,
thương mại các bên đương sự đều mong muốn vụ việc được giải quyết nhanh chóng
để đảm bảo lợi ích kinh tế của họ trong kinh doanh là tất yếu, thực tế với thủ tục thông

-2-


thường thì thời hạn giải quyết một vụ án có thể được kéo dài 4 đến 8 tháng. Do đó,
án còn tồn đọng, kéo dài là điều không tránh khỏi, để khắc phục tình trạng trên thì
thủ tục rút gọn được quy định trong BLTTDS năm 2015 đã đáp ứng được nhiệm vụ
đó, tuy nhiên đây là một quy định mới được ban hành, chưa có nhiều số liệu, thực
tiễn kiểm nghiệm kết luận tính khả thi của thủ tục rút gọn, nhưng dưới góc độ của
người làm công tác xét xử, qua nghiên cứu quy định của BLTTDS năm 2015 về thủ
tục rút gọn để giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại. Tác giả nhận thấy
còn những còn có những hạn chế nhất định, cần phải làm rõ về nhận thức để thủ tục
rút gọn có giá trị khả thi cao trong thực tiễn.
7. Kết cấu của luận văn
Tên đề tài “Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại theo thủ tục rút
gọn”, ngoài phần mở đầu và kết luận bố cục luận văn được viết như sau:
Chương 1: Khái quát về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa
án theo thủ tục rút gọn.
Chương 2: Thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương
mại theo thủ tục rút gọn tại Tòa án và hướng hoàn thiện.


doanh” có rất nhiều cách hiểu và định nghĩa khác nhau theo như từ điển tiếng việt thì

-4-


định nghĩa “Tổ chức việc sản xuất, buôn bán sao cho sinh lợi” [27]. Ở Việt Nam năm
1990, Quốc hội thông qua hai đạo luật rất quan trọng, đó là Luật Công ty và Luật
Doanh nghiệp tư nhân. Hai luật này đã đưa ra một khái niệm mới trong khoa học pháp
lý Việt Nam có liên quan nhiều đến việc áp dụng pháp luật thương mại, đó là khái
niệm “kinh doanh”. Khái niệm “kinh doanh” cũng được quy định trong Luật Doanh
nghiệp 1999, theo đó “kinh doanh là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công
đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ
trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi” (Khoản 3 Điều 2) và khái niệm này tiếp tục
được Luật Doanh nghiệp 2014 kế thừa.
Đối với thuật ngữ “thương mại” theo từ điển tiếng việt thì định nghĩa “Ngành
kinh tế quốc dân thực hiện lưu thông hàng hóa bằng mua bán” [27]. Ở các nước trên thế
giới, khái niệm thương mại ngày càng được mở rộng ra với một nội hàm rộng lớn, bao
gồm tất cả các hoạt động nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận. Tham khảo Bộ luật Thương
mại số 48 của Nhật Bản ngày 9/3/1899, thuật ngữ thương mại được dùng để chỉ những
hoạt động mua bán nhằm mục đích lợi nhuận và hầu hết các dịch vụ trên thị trường như
dịch vụ vận tải, cung ứng điện hay khí đốt, ủy thác, bảo hiểm, ngân hàng. Luật Thương
mại của Philippine tuy không đưa ra các hành vi thương mại cụ thể mà quy định phạm
vi điều chỉnh là các hoạt động nhằm thúc đẩy sự trao đổi hàng hoá và dịch vụ với mục
đích thu lợi nhuận. Ngoài ra Luật Thương mại của Philippine còn điều chỉnh các giao
dịch thương mại trong tất cả các lĩnh vực kể cả lĩnh vực vận chuyển hành khách. Bộ luật
thương mại của Thái Lan cũng đưa ra khái niệm thương mại khá rộng không chỉ bao
gồm việc mua bán hàng hoá mà cả các hoạt động thuê tài sản, thuê mua tài sản, tín dụng,
thế chấp, đại diện, môi giới, bảo hiểm, công ty, hợp danh… [71].
Dựa vào quy định của BLTTDS và các văn bản quy phạm pháp luật có liên
quan, chúng ta dễ dàng nhận biết thuật ngữ “kinh doanh, thương mại” trong tranh

nghiệp năm 1999:

Hoạt động thương mại là việc thực hiện một Kinh doanh là việc thực hiện một, một
hay nhiều hành vi thương mại của thương số hoặc tất cả các công đoạn của quá
nhân, bao gồm việc mua bán hàng hoá, cung trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ
ứng dịch vụ thương mại và các hoạt động sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên
xúc tiến thương mại nhằm mục đích lợi thị trường nhằm mục đích sinh lợi.
nhuận hoặc nhằm thực hiện các chính sách
kinh tế - xã hội
Theo tiểu mục 3.3 mục 3 Phần I Nghị quyết số 01/2005/NQ-HĐTP ngày 31/3/2005:
Hoạt động kinh doanh, thương mại là việc thực hiện một hoặc nhiều hành vi thương
mại. Hoạt động kinh doanh, thương mại không chỉ là hoạt động trực tiếp theo đăng
ký kinh doanh, thương mại mà còn bao gồm cả các hoạt động khác phục vụ thúc
đẩy, nâng cao hiệu quả hoạt động, kinh doanh, thương mại
(Nguồn: tác giả phân tích)

-6-


TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Bộ luật Tố tụng Dân sự của nước Cộng hòa Pháp (1998), NXB Chính trị Quốc
gia, Hà Nội.
[2]. Bộ Chính Trị (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ chính
trị về một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác tư pháp trong thời gian tới.
[3]. Bộ Chính Trị (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày
24/5/2005 về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam
đến năm 2010, định hướng đến năm 2020.
[4]. Bộ Chính Trị (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ chính
trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020.
[5]. Chánh án Tòa án Nhân Dân Tối cao (2010), Quyết định số 50/QĐ-CA ngày

04/2005/NQ-HĐTP ngày 17/9/2005 của HĐTP TAND tối cao hướng dẫn thi
hành một số quy định của BLTTDS về “chứng minh và chứng cứ”.
[15]. Hội Đồng Thẩm Phán Tòa án Nhân Dân Tối Cao (2006), Nghị quyết số
05/2006/NQ-HĐTP ngày 04/8/2006 của HĐTP TAND tối cao hướng dẫn thi
hành một số quy định trong phần thứ ba “thủ tục giải quyết các vụ án tại Tòa
án cấp phúc thẩm” của BLTTDS.
[16]. Hội Đồng Thẩm Phán Tòa án Nhân Dân Tối Cao (2012), Nghị quyết số
01/2012/NQ-HĐTP ngày 13/6/2012 của HĐTP TAND tối cao hướng dẫn áp
dụng một số quy định của pháp luật về án phí lệ phí.
[17]. Hội Đồng Thẩm Phán Tòa án Nhân Dân Tối Cao (2012), Nghị
quyết số 03/2012/NQ-HĐTP, ngày 03/12/2012 của HĐTP TAND tối cao hướng
dẫn thi hành một số quy định trong phần thứ nhất “những quy định chung” của
BLTTDS sửa đổi bổ sung năm 2011.
[18]. Hội Đồng Thẩm Phán Tòa án Nhân Dân Tối Cao (2012), Nghị quyết số
04/2012/NQ-HĐTP ngày 03/12/2012 của HĐTP TAND tối cao hướng dẫn thi
hành một số quy định về “chứng minh và chứng cứ” của BLTTDS được sửa đổi
bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTDS.
[19]. Hội Đồng Thẩm Phán Tòa án Nhân Dân Tối Cao (2012), Nghị quyết số
05/2012/NQ-HĐTP ngày 03/12/2012 của HĐTP TAND tối cao hướng dẫn thi hành
một số quy định trong phần thứ hai “Thủ tục giải quyết tại Tòa án cấp sơ thẩm” của
BLTTDS được sửa đổi bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTDS.

-72-


[20]. Hội Đồng Thẩm Phán Tòa án Nhân Dân Tối Cao (2012), Nghị quyết số
06/2012/NQ-HĐTP ngày 03/12/2012 của HĐTP TAND tối cao hướng dẫn thi
hành một số quy định trong phần thứ hai “Thủ tục giải quyết vụ án tại Tòa án
cấp phúc thẩm” của BLTTDS được sửa đổi bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung
một số điều của BLTTDS.

[35]. Quốc Hội (2015), Bộ luật Dân sự năm 2015.
[36]. Quốc Hội (2004), Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004.
[37]. Quốc Hội (2015), Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
[38]. Quốc Hội (2008), Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008.
[39]. Quốc Hội (2010), Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010.
[40]. Quốc Hội (2016), Luật Công nghệ thông tin năm 2006.
[41]. Quốc Hội (1999), Luật Doanh nghiệp năm 1999.
[42]. Quốc Hội (2014), Luật Doanh nghiệp năm 2014.
[43]. Quốc Hội (2005), Luật Giao dịch điện tử năm 2005.
[44]. Quốc Hội (2014), Luật Phá sản năm 2014.
[45]. Quốc Hội (2011), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng Dân
sự năm 2011.
[46]. Quốc Hội (2014), Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014.
[47]. Quốc Hội (2014), Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014.
[48]. Quốc Hội (2015), Luật tố tụng Hành chính năm 2015.
[49]. Quốc Hội (1997), Luật Thương mại năm 1997.
[50]. Quốc Hội (2005), Luật Thương mại năm 2005.
[51]. Quốc Hội (2009), Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009.
[52]. Tập quán thương mại, Từ điển Luật học, NXB Tư pháp, Hà Nội, tr. 644.
[53]. Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh (2013) , Báo cáo tình hình thụ lý giải quyết án
kinh doanh thương mại từ năm 2013.
[54]. Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh (2014) , Báo cáo tình hình thụ lý giải quyết án
kinh doanh thương mại từ năm 2014.
[55]. Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh (2015) , Báo cáo tình hình thụ lý giải quyết án
kinh doanh thương mại từ năm 2015.
[56]. Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh (2016) , Báo cáo tình hình thụ lý giải quyết án
kinh doanh thương mại từ năm 2016.
[57]. Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh (2016), Bản án số 01/2016/KDTM-ST ngày 23
tháng 5 năm 2016 của Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh.



tranh

chấp

kinh

doanh

thương

mại”,

< />8229A7ACC42D3043EDC6AAF7D6?p_p_id=EXT_ARTICLEVIEW&p_p_l
if2&p_p_col_count=1&_EXT_ARTICLEVIEW_struts_action=%2Fext%2Far
ticleview%2Fview&_EXT_ARTICLEVIEW_groupId=10217&_EXT_ARTI
CLEVIEW_articleId=34155&_EXT_ARTICLEVIEW_version=1.0&_EXT_
ARTICLEVIEW_i=2&_EXT_ARTICLEVIEW_curValue=1&_EXT_ARTIC
LEVIEW_redirect=%2Fweb%2Fguest%2Fkhac1>, truy cập ngày 22/5/2016.

-75-


[66]. Trương Hòa Bình, “Vấn đề áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử và thành lập
Tòa án giản lược trong hệ thống Tòa án nhân dân”, < />portal/page/portal/tandtc/56071985/56494212?p_page_id=56071985&p_cateid=
56077102&item_id=56660064&article_details=1>, truy cập ngày 19/6/2016.
[67]. Phạm Thị Hồng Đào, “thủ tục rút gọn theo quy định Bộ luật Tố tụng dân sự
năm 2015”, < />truy cập ngày 05/7/2016.
[68]. Tô Văn Hòa, “nguyên tắc thẩm phán độc lập thực tiễn và phương hướng hoàn
thiện”, < truy cập ngày