UBND HUYỆN NGỌC HỒI
PHÒNG GD&ĐT
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BÁO CÁO THAM LUẬN
Tăng cường Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số
I/ Đặc điểm tình hình nhà trường.
Trường tiểu học Đắk Xú nằm trên địa bàn xã biên giới, có điều kiện kinh tế khó
khăn, gồm 14 thôn, 1675 hộ với 6540 nhân khẩu. Toàn xã có 15 dân tộc cùng sinh
sống với 963 hộ dân tộc thiểu số, 4142 khẩu, chiếm 63,3%, chủ yếu là người dân tộc
Xê đăng. Địa bàn trường phụ trách rộng, đường sá đi lại khó khăn, đặc biệt vào mùa
mưa. Trường có 2 điểm lẻ và 1 điểm trung tâm.
Năm học 2016-2017 nhà trường 41 cán bộ, giáo viên, nhân viên; 25 lớp với 740
học sinh trong đó học sinh dân tộc thiểu số 474 em chiếm tỷ lệ 64,1% (Riêng điểm
trường Đắk Long 1 có 100 % học sinh là người dân tộc thiểu số).
Với đặc điểm một trường có tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số cao, nhiều năm qua,
nhà trường đã xó nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh trong đó các giải
pháp tăng cường Tiếng Việt cho học sinh DTTS đã mang lại nhiều kết quả.
II/ Những thuận lợi, khó khăn chính khi triển khai thực hiện tăng cương
tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số.
1. Những thuận lợi chính.
Được sự quan tâm của các cấp, các ngành, của chính quyền địa phương, sự
phối hợp chặt chẽ các tổ chức đóng chân trên địa bàn; đặc biệt là sự quan tâm thường
xuyên, sự chỉ đạo sâu sát về chuyên môn của Phòng Giáo dục và Đào tao….
Đa số phụ huynh đã quan tâm đến công tác giáo dục, quan tâm đến việc học tập
của con em mình.
CB, GV đã xác định được vai trò trách nhiệm, đã có chuyển biến tích cực trong
nhận thức và hành động. 100% CB, GV có trình độ đào tạo chuẩn, trong đó trên
tiếng Việt cho học sinh DTTS một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện của nhà
trường. Đặc biệt hàng năm nhà trường đều cử giáo viên tham dự các lớp tập huẩn, các
buổi hội thảo chuyên môn về tăng cường Tiếng Việt cho học sinh DTTS do Sở, Phòng
và Cụm tổ chức đồng thời tổ chức cấp trường cho 100% cán bộ quản lý, giáo viên
nhằm cụ thể hóa sát với tình hình và yêu cầu của đơn vị. Qua đó đội ngũ đã thông về
tư tưởng, hiểu về mục đích và từng bước thuần thục về phương pháp, kỹ năng…
2. Trang trí khuôn viên lớp học, xây dựng môi trường giao tiếp tiếng Việt.
Trang trí lớp học nhằm tạo ra môi trường học tập thân thiện, gần gũi, tích cực
cho học sinh. Tạo cho HS có thói quen và có trách nhiệm với các hoạt động của lớp.
Phát huy khả năng hợp tác giữa giáo viên - học sinh và học sinh - học sinh. Giúp học
sinh sáng tạo, tự tin hơn, biết tự hào về bản thân và những gì mình đạt được qua
những sản phẩm học tập được trưng bày trong lớp học...
Hàng năm 100% lớp học được trang trí đẹp, khoa học có tác dụng giáo dục cao
trong đó có tác dụng nâng cao năng lực ngôn ngữ tiếng Việt cho các em học sinh
DTTS.
Các hình ảnh, ngôn ngữ và hoạt động trong giải pháp trang trí lớp học đã góp
phần tạo ra môi trường ngôn ngữ tiếng Việt đậm đặc cho các em. Nhờ được tương tác
thường xuyên với các hình ảnh, ngôn ngữ và các hoạt động “đậm đặc” tiếng Việt như
thế mà kiến thức và kỹ năng tiếng Việt của học sinh DTTS được nâng cao qua đó
nâng cao chất lượng học tập của các em.
Bản thân hoạt động trang trí lớp học với sự tham gia trực tiếp đầy hào hứng,
đầy sáng tạo của các em là một trải nghiệm học tập đầy bổ ích.
3. Xây dựng thư viện thân thiện tạo phong trào đọc sách.
Nhà trường đã chỉ đạo nhân viên phụ trách và giáo viên chủ nhiệm xây dựng
thư viện thân thiện, để học sinh có nhiều cơ hội đọc sách. Thư viện được cán bộ phụ
trách trưng bày các loại sách báo đẹp, hài hòa cuốn hút học sinh tham gia đọc. Đồng
thời xây dựng thư viện thân thiện nhằm mục tiêu xây dựng môi trường học tập tiếng
Việt cho học sinh và tạo cơ hội cho học sinh được tiếp cận với tri thức khoa học một
cách tích cực, được vui chơi, khám phá... Thư viện thân thiện khuyến khích học sinh
chủ động đọc các loại sách, truyện, báo phù hợp với nhu cầu, từ đó nâng cao kỹ năng
gia, đặc biệt tổ chức hội thi "Giao lưu tiếng việt cho học sinh dân tộc thiểu số" là hoạt
động với ý nghĩa nhằm khơi dậy ở các em học sinh dân tộc lòng ham thích tiếng Việt,
yêu quý trân trọng bản sắc văn hóa dân tộc, tạo không khí vui tươi "Học mà chơi, chơi
mà học" góp phần xây dựng các tiêu chí trường học thân thiện, đồng thời phát hiện
năng khiếu, khả năng nghe, nói, đọc, viết, khả năng diễn thuyết của học sinh dân tộc
thiểu số. Qua hoạt động giao lưu tiếng Việt giúp các em học sinh dân tộc thiểu số hình
thành kĩ năng sử dụng tiếng Việt và tình yêu tiếng Việt.
Nhà trường tổ chức giao lưu giữa các lớp trong khối, giữa các khối với nhau và
xây dựng nhiều hình thức gồm nhiều hoạt động liên quan đến việc sử dụng tiếng Việt
dựa trên hướng dẫn của phòng Giáo dục và Đào tạo như kể chuyện, hát dân ca, diễn
kịch, đọc thơ... Qua quá trình chuẩn bị và luyện tập, các em được hướng dẫn một cách
cụ thể để có được những kỹ năng sử dụng tiếng Việt. Qua hội thi, các em có nhiều cơ
hội giao lưu, tiếp xúc và bổ sung vốn tiếng Việt giúp cho các em rất nhiều trong học
tập.
6. Chỉ đạo thực hiện dạy giãn tiết, dạy tiết tăng cường.
Trên cơ sở định hướng của phòng GD&ĐT Ngọc Hồi, nhà trường tổ chức tập
huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên về phương pháp, kỹ năng
tăng cường tiếng Việt phù hợp với yêu cầu
Nhà trường đã xây dựng kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày, sắp sếp mỗi lớp có từ 3
đến 5 tiết Tăng cường tiếng Việt/tuần. Đồng thời giao quyền chủ động cho giáo viên
trong việc xây dựng kế hoạch dạy học nhằm lựa chọn nội dung phù hợp với đối tượng
học sinh. Thực hiện việc giãn tiết với phương châm “đi chậm mà chắc”, “ học đến đâu
chắc đến đó”, tăng cuờng tổ chức ôn, luyện các kiến thức, kỹ năng, đặc biệt chú trọng
đến xây dựng và đưa vào môi trường giao tiếp tiếng Việt.
Nhà trường đã quan tâm bồi dưỡng giáo viên về phương pháp, hình thức tổ
chức dạy học đảm bảo đáp ứng nhu cầu học tập của từng đối tượng, thường xuyên
khích lệ học sinh học tập, tạo cơ hội để học sinh được thể hiện, kích thích tư duy cho
học sinh.
thần trách nhiệm, rèn được các kĩ năng giao tiếp, tính tự tin cho học sinh, nhất là học
sinh DTTS. Nhiều học sinh có khả năng quản lý điều hành nhóm tốt, các em năng
động hơn trong học tập, ham thích, chủ động tìm tòi kiến thức, làm cho tiết học sôi
nổi, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Năm học 2015 – 2016 số học sinh hoàn
thành chương trình lớp học đạt 99%, số còn hạn chế về kiến thức, kỹ năng chỉ còn
1%.
V/ Kết luận.
Trong quá trình Giáo dục, nâng cao chất lượng dạy và học phụ thuộc rất nhiều
yếu tố song đối với trường tiểu học Đắk Xú có nhiều học sinh dân tộc thiểu số, việc
tăng cường tiếng Việt cho học sinh là một yếu tố hết sức quan trọng.
Để các em có được điều kiện học tập và nâng cao vốn tiếng Việt ở trường, gia
đình và cộng đồng thì trước hết CBQL, các tổ chức đoàn thể, tổ khối phải có kế hoạch
hoạt động cụ thể; đội ngũ giáo viên phải thực sự nhiệt tình, tâm huyết, có tinh thần tự
học, thiết kế những tiết học sôi nổi, hấp dẫn, thường xuyên tổ chức các hoạt động
ngoài giờ lên lớp, kết hợp chặt chẽ với phụ huynh nhằm giúp đỡ, tạo điều kiện thuận
lợi cho các em học ở nhà và thường xuyên sử dụng tiếng phổ thông trong việc giao
tiếp ở nhà và ở cộng đồng.
Gia đình và các tổ chức đoàn thể ở thôn luôn là môi trường thuận lợi trong việc
làm quen và bồi dưỡng vốn tiếng Việt cho trẻ trong thời gian ở nhà và sinh hoạt ở
cộng đồng. Đặc biệt trong dịp hè, tổ chức Đoàn nên thường xuyên tạo cho các em
những sân chơi giúp cho các em có được những ngày hè vui tươi, bổ ích và tạo điều
kiện nâng cao vốn tiếng Việt cho học sinh.
Vì vậy, ngoài việc xây dựng môi trường ngôn ngữ, tổ chức nhiều hoạt động
tăng cường Tiếng Việt ở lớp, ở trường cần tư vấn, phố hợp với cha mẹ học sinh, thôn
làng tọa điều kiện để các em được giao tiếp tiếng Việt thường xuyên hơn.
IV/ Một số đề xuất.
Về Biên chế học sinh/ lớp: Vì học sinh DTTS gặp nhiều khó khăn trong đó khó
khăn về ngôn ngữ tiếng Việt là rất lớn nên đề nghị cần có quy định biên chế lớp riêng