MỤC LỤC


MỞ ĐẦU


Trong vài thập kỉ trở lại đây, ngành kinh tế thực phẩm có những bước tiến mạnh
mẽ, kéo theo sự phát triển của nền sản xuất nông nghiệp hàng hóa. Ra đời vào đúng thời
điểm đất nước bắt đầu đổi mới, tổ chức Hội làm vườn Việt Nam (www.vacvina.org.vn) đã
nắm bắt đúng nguyện vọng của người nông dân muốn đổi mới sản xuất, vượt ra khỏi
những trì trệ của lối canh tác cũ. VAC là mô hình thâm canh sinh học cao, trong đó các
hoạt động trồng trọt, nuôi trồng thủy sản và chăn nuôi gia súc gia cầm là các hoạt động
chính. Các hoạt động này có những mối quan hệ mật thiết và khăng khít với nhau, tạo nên
một hệ thống canh tác tổng thể, giúp sử dụng hợp lý và tốt hơn nguồn đất đai, nguồn nước
và năng lượng mặt trời để đạt tới hiệu quả kinh tế cao với mức đầu tư thấp. VAC là biểu
hiện cụ thể của phát triển bền vững trong nông nghiệp. VAC không chỉ góp phần giải
quyết các vấn đề kinh tế của nông dân mà còn có ý nghĩa to lớn trong việc bảo vệ môi
trường, phát triển tài nguyên, có ý nghĩa sâu sắc tromg giáo dục thẩm mỹ, bồi dưỡng nhân
sinh quan, giáo dục tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương.
Mô hình kinh tế VAC là một hệ thống canh tác tổng hợp, kết hợp truyền thống và
hiện đại, trong đó việc đảm bảo thu nhập kinh tế ổn định cho các hộ gia đình nông dân là
một yếu tố chính được cấu thành. Tuy nhiên, trong thời gian phát triển Hợp tác xã nông
nghiệp tập thể, hệ thống canh tác VAC gần như đã bị quên lãng. VAC được khôi phục và
phát triển trong thời kỳ khi Chính sách ‘Đổi mới’ được ban hành, trong đó khuyến khích
phát triển kinh tế hộ. Từ năm 1986 thực hành VAC đã được Hội làm vườn Việt Nam thúc
đẩy mở rộng nhanh chóng ở các vùng khác nhau trên cả nước. Kết quả của VAC đã được
đánh giá và ghi nhận về lợi ích các mặt: kinh tế, xã hội và môi trường. Và đó cũng chính
là lý do nhóm chúng em chọn đề tài “Mô hình kinh tế nông thôn VAC” để thực hiện.
**

Trang 2

Vườn: cây trồng phát triển được dựa vào đất đai màu mỡ, dựa vào phân bón, chất
thải của Chuồng.
+ Sự hỗ trợ qua lại giữa Ao - Vườn
Ao: phát triển dựa vào các sản phẩm phụ của vườn đó là rau xanh, lá, chất bột làm
thức ăn bổ sung cho cá dưới ao.
Vườn: phát triển dựa chất thải của ao, đó là: nước ao tưới cho cây trồng, giữ ẩm
cho đất, bùn ao bón cho cây trồng.
Ao nuôi cá trong hệ VAC có kết hợp chăn nuôi đủ lợn, gà hoặc vịt trên ao thì
không phải bón thêm phân chuồng (chỉ cho cá ăn thêm thức ăn bổ sung). Riêng ao xa khu
chăn nuôi gia súc, gia cầm sau khi thả đủ cá giống, mỗi tuần phải bón thêm phân chuồng
từ 10 – 15 kg/m2 ao.

Trang 3


1.2.

Áp dụng mô hình VAC

1.2.1. Ưu điểm
VAC là thành phần quan trọng trong kinh tế gia đình ở nông thôn. Trong gia đình
nông dân, đồng ruộng cung cấp lương thực, còn VAC cùng cấp đại bộ phận thực phẩm
cho bữa ăn hàng ngày và một phần thu nhập quan trọng cho chi tiêu gia đình.
Hệ thống VAC đã khẳng định vai trò và tác dụng to lớn trong phát triển nông
nghiệp.
VAC cung cấp ngay tại chỗ một nguồn thực phẩm đa dạng, phong phú, góp phần
cải thiện bữa ăn, cải thiện dinh dưỡng và bảo đảm an toàn lương thực ở các hộ gia đình.
VAC cũng đã làm tăng thu nhập của gia đình, cải thiện đời sống của đông đảo nhân dân
và góp nhần đáng kể vào phong trào xoá đói, giảm nghèo ở nước ta hiện nay.
VAC góp phần đẩy mạnh thâm canh và đa dạng hoá nông nghiệp, thực hiện chuyển

1.3.
-

Lợi ích khi áp dụng của mô hình VAC

Thứ nhất là nó tăng cường dinh dưỡng và tăng cường lợi ích sức khỏe:

VAC cải thiện tiêu chuẩn dinh dưỡng theo các chế độ ăn uống trong các gia đình
bằng cung cấp các loại rau, hoa quả có giá trị dinh dưỡng cao (rau dền, rau đậu, cà rốt,
chuối, đu đủ, trái cây có múi...), hay trứng, cá, thịt cho nhu cầu tiêu dùng trong các gia
đình.
Kết quả nhận được từ điều tra ở một số vùng thực hiện thí điểm VAC (Dự án an
ninh lương thực hộ gia đình – HFS/UNICEF) cho thấy việc cải thiện tiêu chuẩn dinh
dưỡng theo các chế độ ăn uống trong các gia đình như sau: Cá tăng 3,14 lần; Thịt (gà,
lợn, bò,...) tăng 2,40 lần; Trứng (gà, vịt) tăng 2,90 lần; Trái cây tăng 3,14 lần và đặc
biệt VAC có thể đóng góp hiệu quả để giảm tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng.
VAC trong vườn xung quanh nhà có thể giải quyết vấn đề thiếu đói trong các thời
kỳ “giáp hạt” giữa các vụ thu hoạch và đặc biệt là các loại rau, củ có thể nhanh chóng
phục hồi sau các thảm họa thiên tai.
Thực hành mô hình VAC tạo ra cơ hội làm việc trong một môi trường lành mạnh
và tiếp cận với thực phẩm tươi sống và an toàn, góp phần cải thiện điều kiện sức khỏe của
con
người.
Nhiều người già và người mắc bệnh mãn tính khi hành nghề làm vườn VAC có điều kiện
cải thiện sức khỏe vì họ có thể có một 'nghỉ ngơi tích cực' kết hợp với giải trí tốt hơn, thư
giãn tinh thần và tình yêu sâu sắc hơn với thiên nhiên.
-

Thứ hai nó liên quan đến các vấn đề xã hội:


Cũng như thực tế đã xảy ra ở các nước phát triển, Việt Nam đang trong tình trạng
bị ô nhiễm từ khu vực nông nghiệp và công nghiệp. Nguồn không khí, nước, đất bị ô
nhiễm nặng nề đã gây nhiều tác động tiêu cực tới nguồn lương thực và thực phẩm, gây
hậu quả nặng nề tới dời sống con người. Sự phát triển của hệ thống VAC có thể góp phần
hạn chế ô nhiễm và cải thiện môi trường. Bên cạnh yêu tố quan trọng do VAC giúp sử
dụng tối ưu nguồn tài nguyên đất, nước và năng lượng mặt trời, tất cả các chất thải qua
chu trình sản xuất khép kín (khí sinh học, phân sinh học) được xử lý bằng các công nghệ
sinh học sẽ giúp cho chất lượng môi trường nước, đất và không khí được cải thiện theo
thời gian khi hệ thống VAC phát triển rộng rãi.
Về mô hình kinh tế nông thôn: Thành tựu hơn 25 năm đổi mới, kinh tế nước ta có
bước phát triển mạnh mẽ, đời sống kinh tế và văn hóa của nông dân được nâng lên một
bước thời gian qua, các ngành, các cấp từ tỉnh đến cơ sở đã triển khai, xây dựng nhiều mô
hình sản xuất nông nghiệp ở các xã chỉ đạo xây dựng NTM. Và những mô hình này bước
đầu đã mang lại hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân.
Việc nâng cao đời sống, thu nhập cho người dân đáp ứng yêu cầu của tiêu chí xây dựng
NTM đòi hỏi nhiều giải pháp tổng hợp. Thế nhưng, trong đó giải pháp xây dựng, củng cố
và nhân rộng các cách làm hay, mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả giữ vai trò trung
tâm, tạo động lực, gắn kết để phát triển sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp,
nông thôn theo hướng hiệu quả, bền vững.
Xác định vai trò này, trong thời gian qua, các cấp, các ngành đã triển khai, xây
dựng nhiều mô hình, dự án sản xuất nông nghiệp ứng dụng các tiến bộ khoa học - kỹ
thuật; đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên cơ sở phù hợp với điều kiện,
lợi thế của từng vùng, từng xã. Các giải pháp, mô hình sản xuất nông nghiệp trên bước
đầu mang lại hiệu quả tích cực và tạo sức lan tỏa nhất định trong dân
Để nâng cao thu nhập cho người dân trong thời gian qua, xã cùng các cấp, các
ngành đã vận động, triển khai nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp như mô hình nuôi bò
Trang 6


sữa, bò thịt, nuôi gà công nghiệp theo hướng trang trại hộ gia đình, mô hình sản xuất 100

Huy Thông - Giám đốc
Trung tâm Khuyến nông
Quốc gia, mô hình sản
xuất Vườn - Ao - Chuồng
là mô hình sản xuất truyền
thống, gắn bó lâu đời của
nông nghiệp và nông thôn
Việt Nam, là mô hình sản
Trang 7


xuất vừa có giá trị văn hóa - nhân văn - và giá trị sinh thái bền vững. Trong quá khứ trước
đây, sản xuất VAC chủ yếu theo hình thức quảng canh, mang tính tự cấp, tự túc. Từ khi
đất nước thực hiện công cuộc "Đổi mới", kinh tế VAC ngày càng được quan tâm phát
triển theo hướng thâm canh, chuyên canh tạo sản phẩm hàng hóa có năng suất, chất lượng
cao, tăng thêm sản phẩm hàng hóa nông sản, thực phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong
nước, tham gia xuất khẩu, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập và giúp hàng triệu hộ nông
dân xóa đói, giảm nghèo bền vững và vươn lên khá giả, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu sản
xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đất đai, lao động trong nông nghiệp và góp
phần cải tạo môi trường, cảnh quan nông thôn văn minh sinh thái và hiện đại. Từ năm
1986 đến nay(2014) , Hội Làm vườn Việt Nam đã phát triển thành hệ thống đồng bộ từ
trung ương đến thôn, xã, với gần 1 triệu hội viên, đại diện cho hàng triệu hộ nông dân có
phát triển kinh tế VAC, đóng vai trò nòng cốt trong việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức,
động viên hướng dẫn giúp đỡ hội viên các hộ nông dân thay đổi tập quán, phương thức
sản xuất VAC cải tạo hàng vạn vườn tạp, ao hoang, chuồng trại tạm bợ thành vườn, ao
chuồng kinh tế, có hiệu quả cao.
Phong trào thi đua làm Khuyến nông VAC giỏi giai đoạn 2009 - 2014 đã phát triển
rộng khắp trong phạm cả nước và trở thành giải pháp quan trọng để chuyển đổi cơ cấu sản
xuất nông nghiệp, nâng cao giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích và được coi là mô
hình phát triển nông nghiệp bền vững. Có được kết quả trên là nhờ những năm qua cùng

nhiễm môi trường.
Năng lượng mặt trời thông qua quang hợp được tái tạo dưới dạng năng lượng chứa
trong sản phẩm thực vật (rau, quả, củ, đậu đỗ…) dùng làm thức ăn cho người và gia súc,
củi đun và nguyên liệu cho tiểu thu công nghiệp.
Đường lối đổi mới của Đảng được cụ thể hoá thông qua Nghị quyết 10 của Bộ
Chính Trị năm 1988 và Nghị quyết Trung ương V, khoá VII năm 1993 là hai cái mốc có ý
Trang 11


nghĩa qua trọng trong tạo ra động lực chuyển kinh tế nông nghiệp sang sản xuất hàng hoá
theo cơ chế thị trường với hộ là kinh tế tự chủ. Do đó, kinh tế VAC đã dần thoát khỏi kinh
tế phụ và trở thành một bộ phận quan trọng trong kinh tế hộ nông dân và xuất hiện những
xu thế phát triển mới: từ vườn nhà phát triển thành vườn trồng rau hoặc cây ăn trái, từ ao
tạp phát triển thành ao nuôi trồng thủy sản, từ chăn nuôi chỉ cung cấp thức ăn gia đình
sang chăn nuôi mang tính chất hàng hóa (Nguyễn Đức Hưng, 01/10/2007).
1.5.

Mô hình VAC vùng đồng bằng Bắc Bộ

1.5.1. Đặc điểm
- Đất hẹp (tận dụng diện tích, bố trí hợp lý cơ cấu cây trồng vật nuôi).
- Mức nước ngầm thường thấp (đề phòng úng, nhất là về mùa mưa đối với những
cây không chịu được úng).
- Khí hậu: Nắng, gió tây về mùa hè và các đợt gió về mùa đông bắc lạnh, ẩm và
hanh khô về mùa đông.
1.5.2. Mô hình VAC :
Nhà ở:
- Đặt về phía bắc khu đất và quay về hướng nam vừa mát vừa bảo đảm cây trồng
trong vườn được hưởng ánh sáng đông, tây suốt ngày.
- Các công trình phụ nên thiết kế sao cho ánh sáng chiếu được vào chuồng gia súc

thái ở hiệu quả kinh tế, và tính bền vững.
1.6.

Mô hình VAC vùng trung du, miền núi

1.6.1. Đặc điểm
– Diện tích đất rộng có điều kiện mở rộng vườn nhưng đất dốc, thường bị thoái hóa
(tuy có nơi đất còn tốt, tầng đất dày); cần chú ý bảo vệ đất.
– Ít bão nhưng rét hơn đồng bằng, có nơi có sương muối.
– Nước tưới thường gặp khó khăn, nhưng có khi về mùa mưa lại có lũ lớn.
1.6.2. Mô hình VAC
Nhà ở: Xây dựng ở nơi đất tương đối bằng phẳng, tiện đi lại, gần nguồn nước và
tránh luồng gió mạnh, những nơi có lũ cần chú ý đề phòng lũ (xây dựng ở nơi cao).
Vườn:
Thường có 3 dạng: Vườn nhà, vườn đồi, vườn rừng.
Vườn nhà: Vườn quanh nhà, thường ở chân đồi, đất bằng và tương đối bảo đảm
được độ ẩm. Vườn nhà thường trồng những cây ăn quả cần được chăm sóc thường xuyên
và được bảo vệ chu đáo như cam, quýt, mít, chuối, đu đủ. Ngoài cây ăn quả còn có vườn
rau ở cạnh ao để tiện tưới nước. Vườn rau có rào bao quanh phòng gia súc, gia cầm phá
hoại và thường trồng những rau thông thường để tự túc, mùa nào thức ấy: rau cải, rau
ngót, rau đay, rau dền, mồng tơi, xu hào, cà chua, đậu cô ve …góc vườn trồng một số rau
gia vị, hành, tỏi, xương xông, mùi tàu, rau thơm, rau răm, rau mùi; quanh nhà trồng một
số cây thuốc thông dụng (gừng, nghệ, tía tô, kinh giới, bạc hà, địa liền, sài đất, ngải
cứu…)
Vườn đồi: Nằm trên nền đất thoải ít dốc. Thường trồng cây ăn quả lưu niên (mơ,
mận, hồng, cam, bưởi…) hay cây công nghiệp dài ngày (chè, cà phê…xen cây ngắn
ngày), cây họ đậu như lạc, đậu tương, cây lấy củ (khoai lang, sắn, rong riềng…) hoặc cây
dược liệu (gừng, riềng, sa nhân…) vừa phủ đất vừa có thu hoạch; trong nhiều trường hợp
xen vào cây ăn quả và cây công công nghiệp còn trồng rải rác một số cây gỗ họ đậu (keo,
muồng…) hay trẩu, trám có bóng mát.


Mô hình VAC vùng ven biển

1.7.1. Đặc điểm
– Đất cát thường bị nhiễm mặn.
– Hay bị bão gió mạnh làm di chuyển cát.
– Tưới khó, vì nước ngấm nhanh, nhưng cũng có nơi mức nước ngầm cao.
1.7.2. Mô hình VAC
Ngoài cùng về phía biển là một hàng phi lao trồng dày để chắn gió.
Vườn: Vườn chia thành ô vuông có bờ cát bao quanh, trên trồng phi lao rất dày kết
hợp với trồng mây làm nhiêm vụ phòng hộ. Có nơi lấy đất ở trong vườn để đắp bờ bao
đồng thời hạ thấp mặt vườn để tăng độ ẩm. Có nơi trồng tre làm hàng rào bảo vệ quanh
Trang 14


vườn. Trong trường hợp này quanh vườn giáp bờ tre đào mương vừa để chứa nước nuôi
cá, giữ độ ẩm vừa để hạn chế rễ tre ăn vào trong vườn hút hết chất màu.
Trong vườn trồng cây ăn quả (táo, na, dứa, xoài …) và dâu tằm xen lạc, vừng, kê,
khoai lang, củ đậu, dưa hấu …những cây lưu niên đều được tỉa cành giữ cho tán thấp để
hạn chế ảnh hưởng của gió. Đậu, lạc vừa là cây phủ đất, giữ độ ẩm vừa góp phần cải tạo
đất.
Ao: Đào cạnh vườn, nuôi cá, tôm, trên bờ trồng dừa.
Chuồng: Chuồng lợn, chuồng bò ở cạnh nhà, chuồng vịt trên bờ ao.
1.8.

Mô hình VAC vùng đồng bằng Nam bộ

1.8.1. Đặc điểm
– Đất thấp mức nước ngầm cao, mùa mưa dễ bị úng.
– Tầng đất mặt mỏng và tầng dưới thường bị nhiễm mặn, nhiễm phèn.

ngoài mương còn đào ao cạnh nhà.
Chuồng: Chuồng lợn, bò ở gần nhà. Có nơi làm chuồng lợn trong vườn, cạnh
mương. nước rửa chuồng sau khi được xử lý chảy vào mương, có nơi đặt chuồng gà
ngang qua mương, phân gà rơi xuống mương làm thức ăn cho cá.
2. Biến thể mô hình VAC
2.1.

Vườn – Ao – Chuồng – Ruộng (VACR)

VAC-R là mô hình kinh tế trang trại kết hợp nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản với
trồng cây ăn trái và trồng lúa nước. Mô hình này thường được áp dụng ở các tỉnh miền
Tây và đồng bằng sông Cửu Long – vựa lúa lớn của Việt Nam.
Với mô hình này, gia đình ông Trần Kim Được, trú tại xã Vĩnh Bình, huyện Hòa
Bình, tỉnh Bạc Liêu được công nhận là mô hình trang trại thành công được nhiều nông
dân đến tham quan học tập kinh nghiệm.
Thành quả lao động của ông là hơn 200 triệu đồng/năm cho việc bán lúa, 35 triệu
đồng/năm cho việc bán trái cây, riêng heo và cá cho ông thu nhập gần 15 triệu đồng.
2.2.

Vườn – Ao – Chuồng – Rừng

Một mô hình kinh tế trang trại khác cũng có tên viết tắt là VAC-R và được nhiều
nông dân các tỉnh vùng rừng núi áp dụng chính là mô hình Vườn – Ao – Chuồng – Rừng.
Việc xây dựng và phát triển mô hình trang trại theo hướng tổng hợp VAC-R này đã giúp
nhiều gia đình xóa đói giảm nghèo.
Ví dụ:Tiêu biểu cho gương xóa đói giảm nghèo cùng loại mô hình kinh tế hiệu quả
này là chàng trai trẻ Hoàng Trung Hiếu, một đoàn viên thanh niên của huyện Lục Yên,
tỉnh Yên Bái. Anh đã kết hợp thành công việc nuôi lợn rừng với gà thương phẩm và cá.
Không chỉ thế anh còn trồng các loại cây như quế, keo, mỡ…vừa giúp tăng thu nhập cho
gia đình vừa góp phần phủ xanh đất trống, đồi trọc. Mỗi năm anh thu về cho mình gần

mô sản xuất; phát triển những mô hình, cây trồng, vật nuôi mang lại hiệu quả kinh tế cao
và ổn định lâu dài mang tính bền vững, bên cạnh đó không ngừng học hỏi, tiếp thu, áp
dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật, thông tin, nhu cầu thị trường, mở rộng hợp tác liên
kết trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.
- Cần có những biện pháp tuyên truyền rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại
chúng (tivi, internet, báo chí..) và thực hiện tốt liên kết 4 nhà: nhà nông, nhà nước, nhà
khoa học và nhà kinh doanh để đảm bảo đầu ra ổn định, tạo điều kiện để nông dân an tâm
sản xuất và cải thiện điều kiện sản xuất.
VD: Các cơ quan chức năng ở địa phương có thể ký hợp đồng trực tiếp với các
công ty, các doanh nghiệp…để bao tiêu sản phẩm cho người nông dân.

II. MÔ HÌNH KINH TẾ NÔNG THÔN KHÁC
1. Mô hình trang trại kết hợp du lịch sinh thái
Mô hình trang trại gắn với du lịch sinh thái là một mô hình kinh tế phổ biến trên
thế giới và được hình thành ở Việt Nam thời gian gần đây. Mô hình này được xây dựng
dựa trên sự kết hợp giữa nuôi trồng và khai thác du lịch, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Ở
các quốc gia khác, nhưng mô hình kinh tế hiệu quả như vậy rất nhiều, chẳng hạn như
nông trại Chockchai kết hợp chăn nuối bà sữa và dịch vụ du lịch. Hay, Ark Farm của Nhật
Bản. Ở Việt Nam, hiện cũng có một số mô hình trang trại thành công kiểu này mà tiêu
biểu là khu du lịch sinh thái Suối Hoa, Đà Nẵng kết hợp du lịch với trồng tre điền trúc,
cây cảnh và rừng keo lá tràm.
Việt Nam của chúng ta là nước hơn 70% làm nông nghiệp với rất nhiều những
triệu phú, tỉ phú nông dân. Sự thành công của họ đến từ mồ hôi, nước mắt, đến từ sự lao
Trang 17


động cần cù trên những mô hình kinh tế trang trại. Những mô hình trang trại hiệu quả của
họ không chỉ mang lại lợi nhuận cho gia đình mà còn góp phần phát triển nền kinh tế
trang trại của Việt Nam cũng như làm cho quê hương, đất nước thêm giàu mạnh.
Ví dụ: Du lịch sinh thái vườn tiêu ở Phú Quốc

quả khác là mô hình trang trại khép kín “Trồng cỏ, nuôi bò và trùn quế”.
Trùn quế vừa làm thức ăn cho bò vừa làm phân bón rất hiệu quả
Trùn quế có thể giúp tăng sức đề kháng, kích thích ăn nhiều, mau lớn cũng như
nâng cao khả năng sinh sản và năng suất sữa ở bò nên rất nhiều mô hình trang trại thành
công với quy trình chăn nuôi mới này.
Những điều cần biết về xây dựng mô hình trang trại khép kín
Trang 18


Mô hình trang trại khép kín thực sự là mô hình chăn nuôi mới rất tuyệt vời cho
những trang trại chăn nuôi. Ưu điểm của mô hình này là giúp người chăn nuôi vừa tiết
kiệm được rất nhiều chi phí sản xuất, bảo vệ môi trường chăn nuôi, đồng thời cũng giảm
thiểu bệnh tật và có thể phát triển chăn nuôi bền vững hơn.
Một trong những mô hình kinh tế được ưu tiên phát triển và đã đạt được thành tựu
khá lớn ở nước ta đó là mô hình trang trại. Có thể nói đây là mô hình kinh tế trang trại
mới ra đời và phát triển ở Việt Nam, tuy còn khá mới mẻ song việc áp dụng mô hình trang
trai khép kín và kết hợp trong chăn nuôi đã giúp nhiều gia đình vươn lên làm giàu. Đồng
thời với những mô hình trang trại như vậy sẽ góp phần làm giảm thiểu tối đa những vấn
đề về việc ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi và bảo vệ sức khỏe của những người xung
quanh.

nông
của
công

Hiện nay cơ cấu sản xuất ở
nước ta đang tiếp tục chuyển đổi
nhanh theo hướng xây dựng
những mô hình trang trại. Mô hình
kinh tế trang trại đóng vai trò quan

thành phố. Nó đồng nghĩa với việc sản xuất lương thực ngay tại các khu vực dân cư đông
đúc, với nhiều loại hình khác nhau như vườn rau tự nhiên, vườn rau trong nhà lưới (ngăn
sâu hại xâm nhập) và canh tác nông nghiệp trong môi trường có kiểm soát (CEA).
CEA là một công nghệ trồng trọt tiên tiến, kết hợp giữa kỹ thuật, khoa học cây
trồng và những công nghệ quản lý dựa trên máy tính nhằm tối ưu hóa các hệ thống canh
tác, chất lượng cây trồng cũng như hiệu quả sản xuất. Theo đó, nó cho phép nhà nông
điều chỉnh các yếu tố môi trường theo ý muốn, bao gồm nhiệt độ, ẩm độ, độ pH và hàm
lượng dinh dưỡng trong đất. Mô hình trồng trọt này cho phép chuyển đổi các nhà máy,
nhà kho, tòa nhà bị bỏ hoang thành các trang trại hữu dụng.
Với CEA, nhà nông kết hợp mô hình nuôi thủy sản với mô hình thủy canh (trồng
cây trong nước) nhằm tạo ra hệ thống thủy canh tích hợp sinh học. Đây là một hệ thống
sản xuất lương thực bền vững, kết hợp hài hòa giữa trồng các loại rau quả với nuôi thủy
sản trong một môi trường cộng sinh, tuần hoàn và khép kín. Không chỉ ứng dụng vào
trồng trọt trong nhà, CEA còn được các trường đại học hoặc công ty sử dụng vào việc
nghiên cứu những thay đổi của môi trường đối với cây trồng, chẳng hạn như nghiên cứu
sự quang hợp khi so sánh một cây được trồng dưới ánh sáng cảm ứng và một cây được
trồng với ánh đèn LED.
Hiện tại, các hệ thống CEA được dùng để sản xuất 4 loại rau quả phổ biến trong
bữa ăn, gồm cà chua, dưa leo, ớt và xà lách xoăn. Đơn cử, Houweling’s Tomatoes – nông
trại đô thị đầu tiên tại tiểu bang California – đang sản xuất và phân phối số lượng lớn cà
chua và dưa leo trồng theo phương pháp thủy canh tích hợp sinh học, với tổng diện tích
hơn 50 ha.
Theo ông Rebecca Nelson, đồng sở hữu Nelson & Pade – công ty chuyên cung cấp
trang thiết bị làm hệ thống thủy canh tích hợp sinh học tại Mỹ, CEA là tương lai của
ngành nông nghiệp. Nó giúp bảo vệ cây trồng tránh khỏi các điều kiện khí hậu khắc
nghiệt, đồng thời cho phép người trồng thực thi các biện pháp an toàn sinh học nhằm đảm
bảo an toàn thực phẩm. Tiến sĩ Gene A.Giacomelli thuộc Khoa Nông nghiệp và Kỹ thuật
Sinh học tại Đại học Arizona (Mỹ), cũng nhận xét CEA là một phương pháp trồng trọt
dựa trên khoa học và kỹ thuật nhằm tạo ra những môi trường đặc trưng giúp nâng cao
năng suất cây trồng, đồng thời tối ưu hóa các nguồn tài nguyên như nước, năng lượng,

cho việc hoàn thiện các Mô hình VAC tại các vùng sinh thái khác nhau trên địa bàn cả
nước. Kết quả từ các hoạt động tư vấn, chuyển giao công nghệ và phát huy các nguồn lực
sẵn có bản địa đã đóng góp quan trọng vào Chương trình xóa đói giảm nghèo và đảm báo
an ninh lương thực cho các vùng.
Như ở trên chúng ta thấy được tầm quan trong của mô hình VAC nói riêng hay mô
hình kinh tế nông thôn nói chung có tầm quan trọng không kém. Nó là cơ sở ổn định để
phát triển nền kinh tế quốc dân.Thực tế phát triển kinh tế từ tình trạng lạc hậu đến văn
minh và tiến bộ ở hầu hết các quốc gia trên thế giới cho thấy kinh tế nông thôn với nội
dung kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp bao gồm trồng trọt chăn nuôi,nghề rừng và
thủy sản ở giai đoạn đầu kỳ công nghiệp và đô thị còn chưa phát triển, nó đã giữ vị trí bao
trùm; song cùng với sự gia tăng công nghiệp hóa và đô thị hóa nền kinh tế, kinh tế nông
thôn dần thu hẹp cả về nội dung sản xuất nông nghiệp và không gian lãnh thổ, nhưng mà
ngày càng hiện đại và mang tính hiện đại hơn.
**

Trang 22


Tài liệu tham khảo
1.http://nong-dan.com/mo-hinh-trang-trai-nho-hieu-qua-kinh-te-cao-o-bac-ninh/, mô hình
trang trại hiệu quả, trực tuyến, 15/9/2015,
2. http://ydvn.net/contents/view/1191.mo-hinh-phat-trien-vac-r.html, mô hình phát triển
VAC, trực tuyến, 11/11/2015,
3. https://miennui.wordpress.com/2011/09/27/phat-tri%E1%BB%83n-kinh-t%E1%BA
%BF-nong-h%E1%BB%99-nong-lam-k%E1%BA%BFt-h%E1%BB%A3p-theo-mohinh-r-vac/ , mô hình phát triển VAC, trực tuyến, 09/2011,
4. nong-dan.com/cac-mo-hinh-trang-trai-thanh-cong-ban-nen-tham-khao/
5. tailieu.vn › Luận Văn - Báo Cáo › Nông - Lâm – Ngư
6. http://sonongnghiephatinh.gov.vn/news2537/He-thong-V-A-C-Loi-ich-tu-he-thong-VA-C.htm
7. http://nghenong.com/tim-hieu-ve-he-sinh-thai-vac-13681.html
8. http://wcag.mard.gov.vn/pages/news_detail.aspx?NewsId=33415