BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
------------------------

ĐOÀN VĂN KHÁNH

NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT BỀN VỮNG
HUYỆN BA CHẼ, TỈNH QUẢNG NINH ĐẾN NĂM 2020

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP

Hà Nội, 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
------------------------

ĐOÀN VĂN KHÁNH

NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT BỀN VỮNG
HUYỆN BA CHẼ, TỈNH QUẢNG NINH ĐẾN NĂM 2020

Chuyên ngành: Lâm học
Mã Số: 60620201

đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong quá trình học tập và thực tập làm luận văn
tốt nghiệp.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy TS. Nguyễn Trọng Bình - Trưởng
khoa Lâm học, Trường Đại học Lâm nghiệp đã giúp tôi định hướng đề tài nghiên cứu
và tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài này.
Trân trọng cảm ơn Uỷ ban nhân huyện Ba Chẽ, các phòng ban, chuyên môn
thuộc Uỷ ban nhân dân huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh đã giúp đỡ trong quá trình
điều tra và cung cấp số liệu tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện đề tài.
Trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Ba
Chẽ đã tạo điều kiện bố trí về thời gian và công việc để tôi có điều kiện tổ chức thực
hiện đề tài. Chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, giúp
đỡ tôi rất nhiều cả về vật chất và tinh thần trong quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Mặc dù đã rất cố gắng, nhưng do quỹ thời gian, trình độ có hạn nên không
thể tránh khỏi những khiếm khuyết. Tôi kính mong nhận được các ý kiến đóng góp
bổ sung của quý thầy cô giáo, các nhà khoa học, các bạn đồng nghiệp để bản luận
văn này được hoàn chỉnh hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 30 tháng 3 năm 2014
NGƯỜI THỰC HIỆN

Đoàn Văn Khánh


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ....................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................. i
MỤC LỤC ................................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .......................................................................... vi

2.4. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................19
2.4.1. Phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu .........................................................19
2.4.2. Phương pháp điều tra, khảo sát và đánh giá ....................................................20
2.4.3. Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu....................................................21
2.4.4. Phương pháp chuyên gia .................................................................................23
Chương 3 ...................................................................................................................24
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ........................................................24
3.1. Cơ sở khoa học của quy hoạch sử dụng đất .......................................................24
3.1.1. Cơ sở lý luận ...................................................................................................24
3.1.2. Cơ sở pháp lý đối với QHSDĐ bền vững huyện Ba Chẽ...............................27
3.1.3. Cơ sở thực tiễn quy hoạch sử dụng đất huyện Ba Chẽ ...................................29
3.2. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Ba Chẽ ..............................................29
3.2.1. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và môi trường ................................................29
3.2.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội ..............................................................33
3.2.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và môi trường ............41
3.3. Đánh giá tình hình quản lý sử dụng đất qua các thời kỳ của huyện Ba Chẽ .....43
3.3.1. Thời kỳ 2006-2010 ..........................................................................................43
3.3.2. Giai đoạn 2011 - 2013 .....................................................................................58
3.4. Đánh giá tiềm năng và nhu cầu sử dụng đất của các ngành, các lĩnh vực huyện
Ba Chẽ .......................................................................................................................60
3.4.1. Đánh giá tiềm năm đất đai ..............................................................................60
3.4.2. Định hướng dài hạn sử dụng đất .....................................................................63
3.5. Xây dựng quy hoạch sử dụng đất bền vững huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh
đến năm 2020 ............................................................................................................68
3.5.1. Các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong kỳ quy hoạch ............................68


v

3.5.2. Phương án quy hoạch ...................................................................................... 76

Tổng thu nhập quốc dân

GPMB

Giải phóng mặt bằng

GPS

Thiết bị định vị vệ tinh cầm tay

LNXH

Lâm nghiệp xã hội

PAM

Dự án trồng rừng

PCCCR

Phòng cháy, chữa cháy rừng

PRA

Đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia

PTCS

Phổ thông cơ sở


UBND

Ủy ban nhân dân

VAC

Mô hình canh tác Vườn - ao -– chuồng


vii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Tên bảng

TT

Trang

3.1

Diện tích, cơ cấu các loại đất trong nhóm đất nông nghiệp

50

3.2

Diện tích, cơ cấu các loại đất trong nhóm đất phi nông nghiệp

50



1

ĐẶT VẤN ĐỀ
Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là tư liệu sản
xuất đặc biệt không gì có thể thay thế được, là thành phần quan trọng hàng đầu của
sự sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, an ninh
quốc phòng ... Sử dụng tài nguyên đất một cách hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả và bền
vững là cơ sở mấu chốt cho phát triển. Ở nước ta, vấn đề sử dụng có hiệu quả và
bảo vệ đất càng trở nên cấp thiết do dân số phát triển nhanh, bình quân đất canh tác
trên đầu người thấp và ngày càng thu hẹp, đất đai bị xói mòn, suy thoái cùng với tài
nguyên rừng bị tàn phá nghiêm trọng. Đất đai bao gồm các yếu tố tự nhiên và chịu sự
tác động của các yếu tố kinh tế, tâm lý xã hội và ý thức sử dụng đất của mỗi con người,
mỗi địa phương, vùng, miền và từng quốc gia. Đất đai có giới hạn về không gian
nhưng vô hạn về thời gian sử dụng nếu như chúng ta biết khai thác hợp lý, tiết kiệm,
hiệu quả và bền vững.
Trong những năm gần đây, cùng với sự đổi mới chung của đất nước, nông
nghiệp, nông thôn nước ta đã và đang đạt được những thành tựu quan trọng, đời sống
của nông dân ngày càng được cải thiện, bộ mặt nông thôn đã có nhiều khởi sắc. Trong
Nghị quyết Đại hội X của Đảng cũng đã xác định “Thực hiện chương trình xây dựng
nông thôn mới. Xây dựng các làng, xã, thôn bản có cuộc sống no đủ, văn minh, môi
trường lành mạnh”. Để thực hiện tốt theo Nghị quyết của Đảng đòi hỏi cả hệ thống
chính trị phải cùng vào cuộc; từng bước cụ thể hoá Nghị quyết của Đảng vào các quy
hoạch, kế hoạch, chương trình dự án làm cơ sở để triển khai thực hiện hiệu quả, đặc
biệt cấp cơ sở, cấp trực tiếp triển khai thực hiện.
Trong thực tế, quy hoạch sử dụng đất vừa mang tính định hướng, vừa mang
tính pháp lý giúp các cấp chính quyền tổ chức quản lý, sử dụng đất đai một cách chặt
chẽ, có hiệu quả, tránh lãng phí, đồng thời cụ thể hoá các chiến lược phát triển kinh
tế xã hội trên địa bàn, nhằm đáp ứng được mục tiêu trước mắt cũng như lâu dài, góp

nghiệp cao học tại Trường Đại học Lâm nghiệp, tôi chọn đề tài: “Nghiên cứu quy
hoạch sử dụng đất bền vững huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020”.
Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở để thực hiện quản lý, sử dụng đất tiết kiệm,
hiệu quả theo hướng xây dựng nông thôn mới trong thời kỳ đổi mới toàn diện.


3

Chương 1
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Nhận thức chung về Quy hoạch vùng lãnh thổ và quy hoạch sử dụng đất
(QHSDĐ) cấp huyện
Theo từ điển tiếng Việt, xuất bản năm 1992, thì quy hoạch là việc “bố trí, sắp
xếp toàn bộ theo một trình tự hợp lý trong từng thời gian, làm cơ sở cho việc lập kế
hoạch dài hạn”.
Quy hoạch là sự phân bố và sắp xếp các hoạt động và các yếu tố sản xuất, dịch
vụ và đời sống trên một địa bàn lãnh thổ (quốc gia, vùng, tỉnh, huyện…) cho một
thời kỳ trung hạn, dài hạn (có chia các giai đoạn) để cụ thể hóa chiến lược phát triển
KT-XH trên lãnh thổ, theo thời gian và là cơ sở để lập các kế hoạch phát triển. Phải
dựa trên cơ sở tính toán và khai thác hợp lý, khoa học, có hiệu quả cao các điều kiện
thiên nhiên, kinh tế, xã hội, các yếu tố của lực lượng toàn xã hội nhằm đạt mục tiêu
chiến lược đề ra [30].
Chất lượng quy hoạch phụ thuộc vào công tác điều tra cơ bản, dự đoán phát triển
kinh tế, khoa học kỹ thuật và khả năng mở rộng sự hợp tác kinh tế với nước ngoài.
Có các loại quy hoạch: Quy hoạch đô thị, quy hoạch vùng, quy hoạch xây
dựng, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội…
Mục đích quy hoạch vùng lãnh thổ: Quy hoạch vùng lãnh thổ nhằm xác định
các biện pháp tổ chức lãnh thổ và kinh tế, kỹ thuật để giải phóng và phát triển sức
sản xuất, sử dụng hợp lý và hiệu quả đất đai, tài nguyên thiên nhiên, lao động tăng
cường cơ sở hạ tầng, khai thác các nguồn lực trong địa phương để nâng cao hiệu

+ Bố trí cơ cấu sử dụng đất; bố trí các cơ sở kết cấu hạ tầng.
+ Xác định phương hướng, quy mô phát triển các ngành và các lĩnh vực.
+ Tổ chức sử dụng lao động.
+ Tổ chức các khu dân cư.
+ Bảo tồn thiên nhiên và bảo vệ môi trường.
+ Ước tính nhu cầu vốn đầu tư cho phương án.
+ Dự tính hiệu quả của phương án quy hoạch.
Quy hoạch sử dụng đất huyện thuộc phạm trù quy hoạch vùng lãnh thổ được
giới hạn trong đơn vị hành chính cấp huyện. Vì quy hoạch vùng lãnh thổ mang tính
chất hành chính kinh tế [10].


5

Quy hoạch sử dụng đất có vai trò và chức năng vô cùng quan trọng, nó tạo ra
những điều kiện cần thiết để tổ chức quản lý, sử dụng đất có hiệu quả cao, bền
vững. QHSDĐ là một hoạt động định hướng nhằm sắp xếp, bố trí sử dụng đất một
cách hợp lý vào thời điểm hiện tại và phù hợp với mục tiêu trong tương lai. QHSDĐ
là tiền đề vững chắc cho bất kỳ giải pháp nào nhằm phát huy đồng thời những tiềm
năng to lớn, đa dạng và các điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội khác. QHSDĐ là
tiến hành phân chia, sắp xếp hợp lý về mặt không gian và bố trí cân đối các hạng
mục sản xuất kinh doanh theo các cấp quản lý sản xuất khác nhau, làm cơ sở cho
việc lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, đáp ứng nhu cầu về mặt Nông lâm sản cho
nền kinh tế địa phương và Quốc dân. Đặc biệt trong sản xuất Nông - lâm nghiệp
QHSDĐ có nhiệm vụ quy hoạch sử dụng các loại đất Nông - lâm nghiệp, các
phương pháp thâm canh trong Nông - lâm nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và
các giải pháp bảo vệ đất chống xói mòn, bảo vệ rừng và môi trường sinh thái.
QHSDĐ là một bộ phận cấu thành của quy hoạch tổng thể phát triển nông
thôn. Do đó, công tác QHSDĐ cần có sự phối hợp chặt chẽ, lồng ghép với quy
hoạch phát triển nông thôn mới nhằm tránh sự chồng chéo, hạn chế lẫn nhau giữa

tổng sơ đồ phát triển và phân bố lực lượng sản xuất cả nước và các vùng vĩ mô, đây
cũng là cơ sở cho nghiên cứu quy hoạch vùng (ray-on-naia plan-nhia-rôpka). Nội dung
quy hoạch vùng gắn với quy hoạch đất đai, thực hiện trên qui mô một tỉnh, một tiểu
vùng. Những tư liệu luận chứng kinh tế kỹ thuật này được chấp nhận là cơ sở khoa
học cho công tác xây dựng kế hoạch. Sơ đồ quy hoạch vùng thể hiện cơ cấu kiến trúc
- quy hoạch, bảo đảm các điều kiện hợp lý cho sự phát triển sản xuất, dịch vụ, xây
dựng đô thị, sử dụng hợp lý điều kiện tự nhiên và bảo vệ môi trường [11]. Phương
hướng phát triển kinh tế - xã hội phải gắn được với phương hướng sử dụng đất.
Quy mô diện tích của bản quy hoạch vùng hành chính tỉnh (Liên Xô cũ) giới
hạn trong phạm vi 0,1 triệu km2. Các cơ sở công nghiệp, nông nghiệp, giao thông
vận tải, xây dựng... được bố trí từ việc hình thành mạng lưới các điểm dân cư đô thị
và nông thôn, kéo theo là các dịch vụ đời sống, các khu văn hóa - vui chơi giải trí,
nơi an dưỡng trên cơ sở sử dụng hợp lý quỹ đất, nguồn nước, môi trường... Từ đó
mới tiến hành sơ đồ thiết kế mặt bằng tỷ lệ 1/100.000, bố trí các cơ sở kinh tế xã hội
trên mặt bằng nhỏ hơn 0,1 triệu km2, thể hiện việc sử dụng đất chi tiết cho khu hành


7

chính, khu công nghiệp, nhà hát, trường học, bệnh viện, khu vui chơi giải trí, các
khu dân cư, các vành đai giao thông vận tải, cảng biển, sông, nhà ga đường sắt,
hàng không, các vành đai nông nghiệp, khu xanh, khu đệm, khu dự phòng, bảo vệ
môi trường (bản đồ tỷ lệ 1/25.000 - 1/50.000). Trên cơ sở bản thiết kế quy hoạch
này tiến hành quy hoạch các cụm công nghiệp, kế hoạch xây dựng mặt bằng thành
phố, vùng cây xanh (bản đồ tỷ lệ 1/1.000-1/25.000) [11].
- Ở các nước phương Tây, các chương trình, dự án phát triển vùng đều tiến hành
dựa trên sơ đồ cơ cấu kiến trúc - quy hoạch vùng gắn với quy hoạch sử dụng đất,
dựa trên phương hướng mục tiêu phát triển (hay chiến lược) của vùng vĩ mô [11].
Nội dung tổ chức lãnh thổ (organisation du territoire) ở nước Pháp là chấn
chỉnh lãnh thổ, chia cả nước thành 21 vùng, sau nâng lên thành 22 vùng, 95 tỉnh.

đã xuất bản tài liệu “Khái niệm về sử dụng đất khác nhau, đây được coi là lý thuyết
sinh thái về quy hoạch sử dụng đất dựa trên quan điểm về mối quan hệ hợp lý giữa
tính đa dạng của hệ sinh thái cũng như sự ổn định của chúng với năng suất và khả
năng điều chỉnh. Từ năm 1967 Hội đồng Nông nghiệp Châu Âu đã phối hợp với tổ
chức FAO tổ chức nhiều hội nghị về phát triển nông thôn và QHSDĐ [31]. Các hội
nghị này khẳng định rằng quy hoạch vùng nông thôn trong đó quy hoạch các ngành
sản xuất như Nông nghiệp, Lâm nghiệp, chăn nuôi, chế biến nhỏ,… cũng như quy
hoạch cơ sở hạ tầng, đặc biệt là giao thông phải dựa trên cơ sở quy hoạch đất đai.
Năm 1971 và 1975 các chuyên gia tư vấn họp tại Rome (Italia) và Geneve (Thụy
sỹ) để thảo luận về phương pháp luận quy hoạch nông thôn. Nội dung các cuộc thảo
luận đã đề cập đến các phương pháp cùng tham gia trong quy hoạch cấp vi mô.
- Những kết quả phân tích hệ thống canh tác tại Châu á, châu Phi và Nam Mỹ
đã xác nhận rằng phân tích hệ thống canh tác là một công cụ quy hoạch, lập kế
hoạch sử dụng đất cấp địa phương. Năm 1990, Luning đã nghiên cứu kết hợp đánh
giá đất đai với phân tích hệ thống canh tác cho QHSDĐ [32].
Trong nghiên cứu các hệ thống canh tác, Robert Chamers (1985) đã đưa ra các
cách tiếp cận sau [12]: (1) Tiếp cận Sondeo của Peter Hildeband - (Hilđebran,
1981); (2) tiếp cận “Nông thôn - trở lại - về nông thôn” của Robert Rhoades (Rhoades, 1982); (3) cách sử dụng cụm kiến nghị của L.W. Harrington (Harrington,
1984); (4) cách tiếp cận theo tài liệu của Robert Chamberrs: “Nghiên cứu nông
nghiệp cho nông dân nghèo”; (5) cách tiếp cận “chuẩn đoán và thiết kế” của ICRAF


9

(Rainree) và (6) Chương trình nông nghiệp quốc tế - bản phân tích theo vùng các hệ
canh tác của trường Đại học Cornel (Garrett và đồng tác giả, 1987).
+ Một số nước Châu Á:
- Malaysia: Phát triển kinh tế lãnh thổ ở Malaysia được tiến hành mạnh từ năm
1972, Quốc hội phê chuẩn thành lập 7 vùng; cùng với sự chỉ đạo của Bộ Tài nguyên
đất và Phát triển vùng ở Trung ương, mỗi vùng có cơ quan phát triển vùng chỉ đạo

nhằm giải quyết mối quan hệ giữa phát triển công nghiệp và mở rộng thành thị. Chủ
xí nghiệp tự lựa chọn vị trí vùng công nghiệp, tuyến đường giao thông, vị trí vùng
cảng.., gây nhiều lộn xộn và xung đột giữa sản xuất. Dân số thành thị tăng nhanh,
hình thành nhiều điểm dân cư, nẩy sinh mối quan hệ giữa nội thị và ngoại ô, gắn với
công trình giao thông, cấp nước, xử lý nước thải, giáo dục, bệnh viện, khu nghỉ
ngơi, khu bảo vệ tự nhiên, đòi hỏi phải tiến hành điều hòa xây dựng và quản lý đất
đai. Ngày nay những nội dung này được hoàn thiện với tên gọi là Quy hoạch vùng
với sơ đồ “kiến trúc - quy hoạch”.
Năm 1956, Ủy ban xây dựng Quốc gia Trung Quốc thành lập Cục Quản lý quy
hoạch vùng và quy hoạch thành thị, đến 1958 - 1960 nhiều tỉnh đã xây dựng tổng sơ
đồ và sơ đồ phát triển và phân bố lực lượng sản xuất và sơ đồ quy hoạch vùng với
sự giúp đỡ của đoàn cố vấn Liên Xô.
Sau năm 1985, do sự thúc đẩy của công tác quy hoạch lãnh thổ quốc gia, lấy
chấn chỉnh khai thác tổng hợp làm quy hoạch phát triển vùng các cấp, triển khai
toàn diện trong phạm vi cả nước. Theo nhận xét của các nhà khoa học Trung Quốc
thì hiện nay quy hoạch vùng của nước này còn chưa hoàn toàn thoát khỏi sự trói
buộc bởi tư tưởng của thể chế kinh tế cũ, còn mang màu sắc kế hoạch và mệnh lệnh,
phương án quy hoạch, chiến lược vĩ mô quá nhiều mà tính hiện thực khả thi kém,
do sự kết hợp phân tích định tính và nghiên cứu định lượng chưa đầy đủ, đề xuất
các chính sách còn ít. Để khắc phục những yếu kém, Trung Quốc đã đưa quy hoạch
vào quỹ đạo lập pháp pháp chế thay cho kế hoạch [10].
1.3. Quy hoạch vùng lãnh thổ ở Việt Nam
Từ “quy hoạch” được du nhập vào Việt Nam từ Trung Quốc khi giúp ta xây
dựng khu công nghiệp Việt Trì, khu gang thép Thái Nguyên trong những năm 50 60 của thế kỷ trước; sau đó quy hoạch vùng lúa Đồng Bằng Sông Hồng, vùng bò


11

sữa Ba Vì... Trong khi đó, ở miền Nam sử dụng từ hoạch định từ khi có khu công
nghiệp Biên Hòa [10].

của tỉnh, vùng, Trung ương và quy hoạch sử dụng đất cấp quốc gia mới tiến hành
nghiên cứu và xây dựng quy hoạch sử dụng đất của tỉnh. Như vậy, quy hoạch tổng
thể phát triển KT-XH chính là sự cụ thể hoá của chiến lược phát triển [11].
Những căn cứ xác định quy hoạch sử dụng đất của tỉnh:
Chiến lược phát triển KT-XH của cả nước.
Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH và quy hoạch sử dụng đất cấp quốc gia.
Các nghị quyết, quyết định về chủ trương phát triển của Đảng, Quốc hội và
Chính phủ.
Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh và các chủ trương phát triển KT-XH của Đảng
bộ tỉnh.
Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH của vùng.
Quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực (cấp quốc gia).
Quy hoạch xây dựng, đô thị và quy hoạch sử dụng đất cấp quốc gia liên quan
đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Quy hoạch xây dựng, đô thị và quy hoạch sử dụng đất của tỉnh giai đoạn trước
đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Các kết quả điều tra cơ bản, khảo sát và hệ thống số liệu, tài liệu liên quan [1].
Những căn cứ xác định quy hoạch sử dụng đất của huyện:
Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH của vùng, của tỉnh và của huyện.
Văn kiện Đại hội Đảng bộ huyện và các chủ trương phát triển KT-XH của
Đảng bộ huyện.
Quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực (cấp tỉnh).
Quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh liên quan đã được cấp có
thẩm quyền phê duyệt.
Quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất cấp huyện giai đoạn trước đã
được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Hệ thống số liệu thống kê, các kết quả điều tra, khảo sát, các số liệu, tài liệu
liên quan và dự báo trong tỉnh, huyện và các huyện lân cận [1].



bản của đất rừng Việt Nam.


14

- Về luân canh, tăng vụ, trồng xen, trồng gối vụ để sử dụng hợp lý đất đai đã
được nhiều tác giả như: Phạm Văn Chiểu 1964; Lê Trọng Cúc 1971; Bùi Huy Đáp
1977; Nguyễn Ngọc Bình 1987; Vũ Tuyên Hoàng 1987; Bùi Quang Toản 1991 đề
cập tới nhằm mục đích lựa chọn hệ thống cây trồng phù hợp trên đất dốc vùng đồi
núi phía Bắc Việt Nam .
- Năm 1996, công trình QHSDĐ Nông nghiệp ổn định ở vùng trung du và
miền núi nước ta đã được tác giả Bùi Quang Toản đề xuất sử dụng đất Nông nghiệp
vùng đồi núi và trung du. Hà Quang Khải, Đặng Văn Phụ (1997) trong chương trình
tập huấn hỗ trợ Lâm nghiệp xã hội của trường Đại học Lâm nghiệp đã đưa ra khái
niệm về hệ thống sử dụng đất và đề xuất một số hệ thống và kỹ thuật sử dụng đất
bễn vững trong điều kiện Việt Nam [12].
- Nghiên cứu hệ thống canh tác ở nước ta được đẩy mạnh hơn từ sau khi đất
nước thống nhất, Tổng cục địa chính đã tiến hành quy hoạch đất 3 lần vào các năm
1978, 1985 và 1995. Từ góc độ sinh thái lâm nghiệp, Việt Nam được chia thành
chín vùng sinh thái khác nhau, bao gồm: vùng Tây Bắc, vùng Trung tâm, vùng
Đông Bắc, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Bắc Trung bộ, vùng Nam Trung bộ,
vùng Tây Nguyên, vùng Đông Nam bộ, vùng Tây Nam bộ.
- Vấn đề hệ thống chính sách và những quy định về quản lý và sử dụng đất
đai, cũng như hệ thống quản lý sử dụng đất các cấp được đề cập khá đầy đủ và chi
tiết trong báo cáo tóm tắt khảo sát đợt 1 về LNXH, nhóm luật và chính sách 1998
của trường Đại học Lâm nghiệp; Tài liệu tập huấn “Những quy định và chính sách
quản lý sử dụng đất” của Trần Thanh Bình (1997) [7]; Tài liệu tập huấn “Các chính
sách có liên quan đến phát triển kinh tế trang trại” của Trường Đại học lâm nghiệp
(1997) [16].
- Về việc sử dụng đất gắn với việc bảo vệ độ phì nhiêu của đất và môi trường

- Để làm cơ sở cho chiến lược sử dụng đất hợp lý có hiệu quả theo quan điểm
sinh thái và phát triển lâu bền, trong luận án Phó tiến sỹ khoa học nông nghiệp,
Nguyễn Huy Phồn (1997) [17], đã tiến hành đánh giá các loại hình đất chủ yếu
trong Nông - lâm nghiệp góp phần định hướng sử dụng đất vùng trung tâm của
miền núi Bắc bộ Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá một cách tương đối có hệ thống về
đất đai và hiện trạng sử dụng đất Nông - lâm nghiệp vùng trung tâm miền núi Bắc


16

bộ, tác giả đã xây dựng bản đồ thích nghi sử dụng đất tỷ lệ 1/250.000, đối với một
số loại hình sử dụng đất bền vững phục vụ các mục tiêu kinh tế và môi trường cho
toàn vùng.
- Tài liệu tập huấn về QHSDĐ và GĐLN có sự tham gia của người dân tác giả
Trần Hữu Viên (1997) [28]. Trên cơ sở kết hợp giữa phương pháp QHSDĐ trong
nước và phương pháp QHSDĐ của một số dự án quốc tế đang áp dụng tại một số
vùng có dự án ở Việt Nam. Trong đó, tác giả đã nêu lên khái niệm, nguyên tắc chỉ
đạo, QHSDĐ và giao đất có sự tham gia của người dân.
- Trong tài liệu hướng dẫn công tác QHSDĐ và GĐLN có sự tham gia của
người dân, Đoàn Diễm (1997) [9] đã tập trung vào các chủ đề sau: (1) Phương pháp
QHSDĐ và GĐLN ở Việt Nam; (2) Phương pháp quy hoạch sử dụng đất và giao
đất lâm nghiệp của dự án GCP/VIE/024/ITA; (3) Những tồn tại của QHSDĐ và
GĐLN ở Việt Nam và Quốc tế; (4) Kiến nghị phương pháp đơn giản về QHSDĐ và
GĐLN có sự tham gia của người dân.
- Năm 1999, Trần Hữu Viên và Lê Sỹ Việt [29] đã nêu rõ: xã là đơn vị quản lý
hành chính nhỏ nhất, là đơn vị quản lý và tổ chức sản xuất Lâm nghiệp trong các
thành phần kinh tế tập thể và tư nhân. Công tác quy hoạch cần giải quyết những nội
dung sản xuất, các giải pháp kinh tế, kỹ thuật và xã hội thật chi tiết và cụ thể.
Những tài liệu nghiên cứu trên là cơ sở quan trọng để tiến hành QHSDĐ và
giao đất theo phương pháp người dân cùng tham gia ở nước ta.