RÈN LUYỆN KĨ NĂNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỀ THI NĂM 2017
I. Lí do chọn đề tài
1. Nghị quyết số 29- NQ/TW Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương

khóa XI khẳng định: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học
theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng
kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều,
ghi nhớ máy móc... Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra
và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, đảm bảo trung thực khách quan...”.
Theo tinh thần trên, đổi mới hình thức đánh giá kiểm tra chất lượng học tập
môn Ngữ văn theo yêu cầu phát triển năng lực học là cần thiết.
2. Bắt đầu từ năm 2017, đề thi Trung học quốc gia môn Ngữ Văn sẽ có nhiều

thay đổi. Theo thông báo và đề thi minh họa của Bộ giáo dục và đào tạo đã
công bố vào tháng 10/2016, chúng tôi nhận thấy đề thi sẽ tiếp tục được xây
dựng theo hướng đánh giá năng lực. Theo đề thi minh họa môn Ngữ Văn của
Bộ giáo dục, xét riêng về yêu cầu viết nghị luận xã hội, chúng ta có thể kết
luận:
-

Về hình thức: đoạn văn (không phải bài văn)

-

Về dung lượng: 200 từ ( giảm đáng kể)

-

Về điểm số: 2.0 điểm ( trước đó là 3.0 điểm)


+ Quy nạp: Là đoạn văn trong đó câu chủ đề mang ý khái quát đứng ở cuối đoạn.
Các câu phía trên làm nhiệm vụ dẫn dắt, lí giải để có thể đi đến kết luận ở câu chủ
đề.
+ Tổng – phân – hợp: Là đoạn văn trong đó câu chủ đề mang ý khái quát đứng ở
đầu đoạn, mở ra vấn đề cho các câu tiếp theo triển khai ý cụ thể. Câu kết đoạn chốt
lại vấn đề và nâng cao ý.
- Các thao tác lập luận:
+ Giải thích: Dùng lí lẽ và dẫn chứng để giúp người khác hiểu đúng, hiểu rõ vấn
đề.
+ Chứng minh: Dùng lí lẽ và dẫn chứng thực tiễn để giúp người khác tin vào
những gì mình nói/ viết.
+ Bình luận: Bày tỏ ý kiến, đánh giá, bàn luận của bản thân về một vấn đề.
+ Bác bỏ: Dùng lí lẽ và dẫn chứng có sức thuyết phục để phủ nhận một ý kiến nào
đó.
+ Phân tích: Chia tách một vấn đề lớn thành các khía cạnh nhỏ hơn và tìm hiểu
thấu đáo các mặt của vấn đề.
+ So sánh: Đặt hai hay nhiều đối tượng trên cùng một bình diện nào đó để nhận ra
điểm giống và khác của chúng.
2. Một số yêu cầu cụ thể khi viết đoạn văn nghị luận xã hội 200 từ
- Hình thức: đoạn văn (không phải bài văn), không xuống hàng lần nào.
- Dung lượng: 200 từ, tương đương 17 - 22 dòng trên tờ giấy thi (tùy chữ viết to
nhỏ khác nhau)
- Nội dung: Cần đưa vấn đề về một trong hai kiểu: nghị luận về tư tưởng đạo lí hay
nghị luận về hiện tượng đời sống.
- Cấu trúc đoạn văn: Nếu đề không yêu cầu cụ thể thì hình thức đoạn văn nên sử
dụng là: Tổng – phân – hợp.


- Cách phân bố câu: Câu đầu: Trình bày trực tiếp và nêu rõ yêu cầu đề. Các câu
giữa có nhiệm vụ hoàn chỉnh các nội dung cụ thể, chi tiết. Câu cuối của đoạn cần

Thao tác 2: Cho HS tiến hành thảo luận nhóm 2 bạn để tìm ý và GV chốt ý cơ bản
Thao tác 3: HS thực hiện viết đoạn văn trên giấy thi trong thời gian 20 phút
Thao tác 4: GV hướng dẫn HS chấm bài của bạn (Chấm ngẫu nhiên)


Thao tác 5: GV chấm lại bài của HS và rút kinh nghiệm cho lần viết sau
Hoạt động 3: Tập hợp những đoạn văn hay và tổ chức thảo luận cho HS học tập
cách viết của bạn.
CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH CỤ THỂ MINH HỌA
1. GV đưa ra các chủ đề
A/ Hãy tạo nhãn hiệu cho riêng mình.
B/ Du học – lợi bất cập hại.
C/ Đừng sống như hòn đá.
D/ Con người làm được những điều lớn lao vì họ có giấc mơ lớn..
2. Tìm ý cho đoạn văn
A/ Hãy tạo nhãn hiệu cho riêng mình.
- What: Nhãn hiệu là dấu ấn, cá tính, phẩm chất riêng, nổi trội của cá nhân; tạo
nhẫn hiệu là cách khẳng định giá trị, tạo tên tuổi cho chính mình.
- Why: Giúp ta nhận thức được chính mình, phát huy giá trị bản thân; mang lại giá
trị tích cực cho xã hội và được xã hội công nhận; sống mờ nhạt lãng phí nếu không
có nhãn hiệu…
- Who: kình ngư Ánh Viên, Sơn Tùng MTP…
- How: tôn trọng nhãn hiệu của người khác; tạo nhãn hiệu không tạo dị biệt…
B/ Du học – lợi bất cập hại.
- What: học tập ở môi trường nước ngoài – xu hướng phổ biến trong đời sống, là
hiện tượng vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực.
- Why: + Mở rộng kiến thức, khẳng định khả năng thích ứng và bản lĩnh; tiếp xúc
môi trường giáo dục tốt…
+ Sốc văn hóa, tâm lí dễ lung lay, sa ngã…
- Who: thần đồng Đỗ Nhật Nam.

- Em học tập bạn những kĩ năng gì?
- Em nhận thấy đoạn văn của bạn chưa đạt, vì sao?
Cuối buổi, GV chốt lại những kinh nghiệm viết đoạn văn.
IV/ HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
Sau đây chúng tôi sẽ trích dẫn một số đoạn văn hay của học sinh lớp thực nghiệm
(12 chuyên văn – trường THPT chuyên Lương Thế Vinh)
A/ Hãy tạo nhãn hiệu cho riêng mình.
Đoạn 1:
Chúng ta sinh ra là một bản thể thì không thể sống như một bản sao, phải có
“nhãn hiệu” – nét riêng của chính mình. “Nhãn hiệu” là dấu ấn, cá tính, phẩm chất
riêng. Tạo nhãn hiệu chính là ta đang khẳng định giá trị, tạo tên tuổi cho bản thân
trong cuộc sống. “Nhãn hiệu” giúp ta có thể nhận thức được bản thân, biết mình là
ai và đang đứng ở vị trí nào. Một “nhãn hiệu” sáng sẽ mang lại lại những giá trị tốt
đẹp cho đời. Mọi người sẽ biết đến bạn qua nhãn hiệu của bạn, bạn sẽ được yêu
mến, quý trọng, xã hội ghi nhớ. Ngược lại, nếu không tạo lập được “nhãn hiệu”,


bạn cũng chỉ như một món hàng giả, kém giá trị. Thanh xuân của bạn sẽ bị phai
nhòa, lãng phí những giá trị tự có và rồi bạn sẽ bị dòng đời lãng quên. Hiện nay,
một bộ phận giới trẻ Việt Nam đang chạy theo “nhãn hiệu” rởm mà không nhận
thức được điều đó như những ca sĩ hát nhép, bắt chước lố lăng như Lệ Rơi, Tùng
Sơn… Ngoài ra, ta còn biết đến nhiều nhãn hiệu làm nên tên tuổi lớn như KFC,
Huyn-đai,… Bản thân tôi là một người đang trên con đường kiếm tìm nhãn hiệu
cần biết hiểu rõ giá trị bản thân để trau dồi và phát huy. Ta không nên đánh đồng
nhãn hiệu với sự nổi trội dị biệt và phải biết tôn trọng “nhãn hiệu” của mình và
người khác. Tóm lại, thay vì để người khác hỏi rằng bạn là ai thì trước đó hãy làm
nên “nhãn hiệu” cho chính mình! (HS: Huỳnh Kim Khánh)
Đoạn 2:
Chúng ta sinh ra không để sống một cuộc đời vô hình và dễ dàng bị quên
lãng - “Hãy tạo nhãn hiệu cho chính bạn”! “Tạo nhãn hiệu” là bộc lộ những phẩm

tránh khỏi: thời tiết, rào cản ngôn ngữ, sốc văn hóa, dẫn đến những tiêu cực về tâm
lí: trầm cảm, cô đơn, buồn chán khi sống xa nhà. Do vậy, du học sinh cần chuẩn bị
đầy đủ: từ tâm lí, đến kĩ năng, kiến thức. Tóm lại, du học không hoàn toàn có
những tiêu cực nhưng ưu và nhược luôn song hành. Do đó, du học, lợi hay hại là ở
bản lĩnh, kĩ năng sống của chính bạn!
(HS: Nguyễn Thị Huyền Thanh)
Đoạn 2:
“Du học lợi bất cập hại”, câu nói thể hiện cái nhìn đa chiều về vấn đề du học
đang được giới trẻ quan tâm. Trước nhất, “du học” là học tập môi trường nước
ngoài. Nó đem lại rất nhiều lợi ích cho học sinh. Bạn có thể trau dồi được ngoại
ngữ, bản lĩnh kiên cường, nhân cách và khả năng thích ứng. Từ đó, bạn sẽ nhận ra
bản thân ngày càng trưởng thành hơn. Không những thế, bạn còn có thể tiếp xúc
với một nền văn hóa đa quốc gia, tiếp đến là một môi trường giáo dục tiên tiến
với phương pháp dạy học đổi mới hay chất lượng cuộc sống cao. Bên cạnh mặt
tích cực thì còn có mặt tiêu cực. Việc du học chứa đầy cám dỗ như việc làm thêm,
bạn bè “rủ rê” đi chơi,... Hơn nữa, chúng ta không tránh khỏi việc “ sốc” văn hóa,
đối mặt với sự thay đổi về rào cản ngôn ngữ, khí hậu khắc nghiệt và tâm lý mình
có thể thay đổi : trầm cảm, cô đơn,... Và điều thực tế thì đôi khi việc du học là
theo phong trào khi ta không xác định rõ phương hướng, không chuẩn bị chu đáo.
Em Đỗ Nhật Nam, một du học sinh nhỏ tuổi, nhưng với việc trang bị kỹ càng,
chuẩn bị tâm lý, nên học ở một môi trường khác nhưng em vẫn phát triển và đạt
giải nhất cuộc thi hùng biện quốc tế. Vì thế, trước khi du học, bạn cần tìm hiểu kỹ
càng về môi trường học tập. Trong khi du học, bạn nên chuẩn bị tâm lý, xác định
mục tiêu của bản thân và không nên tách rời mối quan hệ gia đình,bạn bè.
(HS Nguyễn Đan Thùy)
C/ Đừng sống như hòn đá.
Đoạn 1
Xã hội hiện đại ngày nay đặt ra cho mỗi người một vấn đề quan trọng:
“Đừng sống như hòn đá”. Đó là cách nói ẩn dụ về lối sống vô cảm, trơ lì, bị động
của con người. Vậy tại sao chúng ta không nên sống như vậy? Con người là một

vĩ đại được người người noi theo, đó là Bác Hồ. Người đã sống cả đời cống hiến,
ba mười năm bôn ba tìm đường cứu nước, giải phóng đất nước khỏi ách nô lệ...
Qua đó, ta thấy được ước mơ trong tâm tưởng thôi chưa đủ, mà còn phải chuyển
biến thành phương pháp hành động. Và ta đừng đòi hỏi thành tựu lớn lao nếu điểm
xuất phát của ta không vì lí tưởng cao đẹp. Song, đôi khi ước mơ giản đơn vẫn có
thể đem lại những điều lớn lao không tưởng. Tóm lại, nếu bạn đã có ước mơ thì
hãy nuôi dưỡng động lực để thực hiện nó đồng thời đừng nuông chiều bản thân
theo những ước mơ viển vông.
(HS Trần Thị Quế Trân)

V. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
1. Sáng kiến kinh nghiệm mới được thực hiện trong phạm vi hẹp, chưa có thời gian
nhân rộng vì thế không tránh khỏi những sai sót.
2. Đối tượng tiến hành thực nghiệm là học sinh giỏi văn. Các hoạt động diễn ra
nhịp nhàng tích cực. Kết quả đạt được khá khả quan.
3. Người viết xin kiến nghị:
- Thời gian để thực hiện chuyên đề này cần tối thiểu 10 tiết. Ở các trường THPT
không chuyên, chuyên đề này cần được dạy trong các tiết luyện thi cho học sinh
các lớp 10, 11 và đặc biệt là học sinh lớp 12.
- Gv có thể chuẩn bị sẵn các chủ đề để Hs thảo luận và tìm ý theo nhóm. Tuy
nhiên, việc viết đoạn văn dứt khoát phải từng cá nhân học sinh thực hiện tại lớp và
trong thời gian hạn định.
- Hoạt động cho học sinh chấm bài chéo ngẫu nhiên chỉ có thể tiến hành tốt khi GV
hướng dẫn cụ thể, rõ ràng.
- GV phải chấm lại các đoạn văn, xem lại cách chấm của HS dành cho bạn, chỗ
nào chưa hợp lí phải chỉnh sửa ngay.


4. Hi vọng đây là chuyên đề bổ ích và có hiệu quả đối với quý thầy cô và các em
học sinh thân yêu.