TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON
------------------------------

ĐẶNG THỊ HUYỀN NGỌC

TỔ CHỨC MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG CHO TRẺ 3 TUỔI
Ở TRƢỜNG MẦM NON HÙNG VƢƠNG PHÚC YÊN - VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Chăm sóc và vệ sinh trẻ em
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
ThS. DƢƠNG THỊ THANH THẢO

HÀ NỘI – 2017


LỜI CẢM ƠN
Khóa luận này được hoàn thành dưới sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của cô
giáo ThS. Dương Thị Thanh Thảo, tôi xin gửi tới cô lời cảm ơn chân thành,
sâu sắc nhất.
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy cô khoa GDMN – Trường
ĐHSP Hà Nội 2 đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện và
hoàn thành khóa luận.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5 năm 2017
Sinh viên

Đặng Thị Huyền Ngọc


CHƢƠNG 3. TỔ CHỨC MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ
MÔI TRƢỜNG CHO TRẺ 3 TUỔI Ở TRƢỜNG MẦM NON ..................... 17
3.1. Đề xuất một số hoạt động giáo dục bảo vệ môi trƣờng cho trẻ 3 tuổi
ở trƣờng mầm non ........................................................................................ 17
3.2. Tổ chức thực nghiệm ở trƣờng mầm non ............................................... 29
KẾT LUẬN ..................................................................................................... 32
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 34
PHỤ LỤC ........................................................................................................ 35


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Kết quả khảo sát về bảo vệ môi trƣờng của trẻ .............................. 14
Bảng 2.2. Kết quả khảo sát việc thực hiện bảo vệ môi trƣờng của trẻ ........... 15
Bảng 3.1. Kết quả thực nghiệm về nhận thức của trẻ về bảo vệ môi
trƣờng .............................................................................................. 30
Bảng 3.2. Kết quả thực nghiệm về việc thực hiện bảo vệ môi trƣờng của
trẻ .................................................................................................... 31


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Ngày nay khi nhiều vấn đề về mối quan hệ giữa con ngƣời, xã hội và tự
nhiên đang trở thành những vấn đề cấp bách thì nhu cầu hiểu biết về môi
trƣờng và con ngƣời càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.Tình trạng ô
nhiễm môi trƣờng ngày càng cao ảnh hƣởng đến kinh tế và cuộc sống con
ngƣời rất lớn. Do đó, biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trƣờng đƣợc xem
là vấn đề cần thiết và cấp bách nhất hiện nay, không chỉ của một cá nhân, một
trƣờng học quan tâm mà vấn đề của cả nƣớc Việt Nam nói riêng và cả thế giới
nói chung. Vì vậy, chúng ta nên giáo dục con ngƣời nhận thức việc bảo vệ
môi trƣờng ngay từ còn nhỏ và trƣờng mầm non là nơi lý tƣởng để phát huy

5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác định cơ sở lí luận của việc bảo vệ môi trƣờng ở trƣờng mầm non.
- Xác định thực trạng bảo vệ môi trƣờng của trẻ 3 tuổi ở trƣờng Mầm
non Hùng Vƣơng.
- Đề xuất một số biện pháp đƣa vào hoạt động giáo dục bảo vệ môi
trƣờng cho trẻ 3 tuổi ở trƣờng Mầm non Hùng Vƣơng.
- Tổ chức thực nghiệm khoa học ở trƣờng mầm non Hùng Vƣơng.
6. Phạm vi nghiên cứu
- Trƣờng Mầm non Hùng Vƣơng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
Chúng tôi nghiên cứu tài liệu có liên quan tới đề tài nghiên cứu để tìm
hiểu cơ sở lí luận của việc giáo dục môi trƣờng và bảo vệ môi trƣờng.

2


7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi, quan sát, phỏng vấn (trò chuyện)
để tìm hiểu thực trạng của việc việc hình thành thói quen, ý thức bảo vệ môi
trƣờng của trẻ 3 tuổi ở trƣờng Mầm non Hùng Vƣơng.
- Phƣơng pháp thực nghiệm khoa học nhằm đánh giá kết quả nghiên cứu.
7.3. Phương pháp thống kê
Sử dụng thống kê toán học để xử lý các số liệu nghiên cứu nhằm rút ra
những nhận xét, kết luận có giá trị khách quan.
8. Đóng góp của đề tài
- Phân tích và đánh giá đƣợc ý thức bảo vệ môi trƣờng của trẻ 3 tuổi.
- Đƣa ra một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trƣờng cho trẻ 3 tuổi.

3


1.1.2. Các chức năng của môi trường
Chức năng của môi trƣờng tự nhiên rất đa dạng, bao gồm:
- Cung cấp không gian sống cho con ngƣời và các sinh vật.
- Chứa đựng và cung cấp tài nguyên thiên nhiên.
- Tiếp nhận, chứa đựng và phân hủy chất thải.
- Bảo vệ và làm giảm nhẹ các tác động của thiên nhiên đối với con ngƣời
và sinh vật (cung cấp vùng đệm, tín hiệu báo động, lá chắn ozon,…).
- Lƣu giữ và cung cấp thông tin.
Các chức năng trên của môi trƣờng đều có giới hạn và có điều kiện, đòi
hỏi việc khai thác chúng phải thận trọng và có cơ sở khoa học. Mặc dù các
chức năng của môi trƣờng rất đa dạng, nhƣng có lien hệ trực tiếp với nhau,
khai thác một chức năng này có thể làm ảnh hƣởng đến khả năng khai thác
các chức năng khác. Lợi nhuận mà các chức năng trên cung cấp không nhƣ
nhau và thay đổi theo thời gian và chịu ảnh hƣởng mạnh của tiến trình phát
triển xã hội loài ngƣời.
1.2. Bảo vệ môi trƣờng
Bảo vệ môi trƣờng là những hoạt động giữ cho môi trƣờng trong lành,
sạch đẹp, đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn, khắc phục các hậu quả xấu
do con ngƣời và thiên nhiên gây ra cho môi trƣờng, khai thác và sử dụng hợp
lí các tài nguyên thiên nhiên.
1.2.1. Nguyên tắc bảo vệ môi trường
- Bảo vệ môi trƣờng phải gắn kết hài hoà với phát triển kinh tế và bảo
đảm tiến bộ xã hội để phát triển bền vững đất nƣớc; bảo vệ môi trƣờng quốc
gia phải gắn với bảo vệ môi trƣờng khu vực và toàn cầu.
- Bảo vệ môi trƣờng là sự nghiệp của toàn xã hội, quyền và trách nhiệm
của các cơ quan Nhà nƣớc, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân.
- Hoạt động bảo vệ môi trƣờng phải thƣờng xuyên, lấy phòng ngừa là chính
kết hợp với khắc phục ô nhiễm, suy thoái và cải thiện chất lƣợng môi trƣờng.


tục gây hại đến môi trƣờng.

6


- Đóng góp kiến thức, công sức, tài chính cho hoạt động bảo vệ môi
trƣờng.
1.3. Giáo dục ý thức, hình thành thói quen bảo vệ môi trƣờng cho trẻ
1.3.1. Nội dung giáo dục
- Trẻ cần hiểu tại sao phải bảo vệ môi trƣờng?
+ Vai trò của môi trƣờng đối với con ngƣời nhƣ: vai trò của không khí,
nƣớc, thực vật, động vật, danh lam thắng cảnh,...
+ Cho trẻ hiểu những tác hại của việc ô nhiễm môi trƣờng nhƣ: ô nhiễm
môi trƣờng không khí, ô nhiễm nguồn nƣớc; chặt phá rừng,...
- Khi nào cần bảo vệ môi trƣờng?
+ Trẻ nhận biết đƣợc môi trƣờng sạch, bẩn (môi trƣờng bị ô nhiễm).
+ Trẻ phài nắm đƣợc nguyên nhân gây ô nhiễm môi trƣờng: Vứt rác bừa
bãi, nói to nơi công cộng, chơi đùa dƣới lòng đƣờng, bẻ cành cây,...
- Trẻ phải làm gì để tham gia bảo vệ môi trƣờng?
+ Tham gia vệ sinh môi trƣờng: không vứt rác bừa bãi, vệ sinh lớp học,
sắp xếp đồ dùng, đồ chơi,...
+ Tiết kiệm trong sinh hoạt: Tiết kiệm nƣớc, điện; giữ gìn đồ dùng, đồ
chơi,...
+ Yêu quý thiên nhiên: Biết chăm sóc cây cối và con vật, không bẻ cây,
không bắt động vật; biết bảo vệ và giữ gìn danh lam thắng cảnh,...
Để các hoạt động bảo vệ môi trƣờng trở thành thói quen cho trẻ cần đảm
bảo các điều kiện sau:
- Trẻ phải đƣợc thực hiện các hành động bảo vệ môi trƣờng trong cuộc
sống hằng ngày.
- Trong quá trình thực hiện, phải kiểm tra việc thực hiện của trẻ và dạy

nhƣ kể chuyện, trình bày trực quan, giảng giải, nêu gƣơng, tổ chức trò chơi,
xử lý các tình huống, khen thƣởng, giao nhiệm vụ,...
1.3.2.2. Hoạt động vui chơi
Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo và nó có vai trò quan
trọng đối với việc hình thành nhân cách trẻ nói chung, giáo dục thói quen văn

8


hoá nói riêng. Tham gia vào trò chơi là quá trình trẻ tiếp nhận tri thức một
cách tự nhiên, không bị ép buộc. Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trƣờng
đƣợc lồng ghép vào trong các trò chơi tuỳ thuộc vào chủ đề chơi và mức độ
hình thành thói quen bảo vệ môi trƣờng của trẻ để xác định nội dung giáo dục
trong trò chơi của trẻ.
1.3.2.3. Tổ chức chế độ sinh hoạt hàng ngày
Tổ chức chế độ sinh hoạt chính là tổ chức cuộc sống của trẻ và bằng
chính cuộc sống đó mà giáo dục trẻ em. Nội dung giáo dục bảo vệ môi trƣờng
trong cuộc sống hàng ngày phụ thuộc vào nội dung hoạt động và sinh hoạt
của trẻ. Muốn xác định nội dung giáo dục cụ thể cần phân tích cuộc sống của
trẻ thành hệ thống các hoạt động, các mối quan hệ. Từ đó, phân tích thành
việc làm, các cách cƣ xử và các thao tác, cử chỉ,... cho trẻ định hƣớng vào
“mẫu” cần giáo dục trẻ rồi tổ chức cho trẻ luyện tập, đƣa nội dung giáo dục
thành yêu cầu của nếp sống hàng ngày.
1.3.2.4. Phối hợp với gia đình
Việc giáo dục ý thức, thói quen bảo vệ môi trƣờng cho trẻ chỉ có thể đạt
hiệu quả nếu có sự phối hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trƣờng. Trao đổi
thƣờng xuyên với gia đình nhằm nâng cao hiểu biết của phụ huynh, thống
nhất yêu cầu, nội dung, phƣơng pháp giáo dục, tạo ra các điều kiện giáo dục
cần thiết ở trƣờng và ở gia đình [3].
1.4. Đặc điểm của trẻ 3 tuổi


10


CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG VỀ Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG
CỦA TRẺ 3 TUỔI Ở TRƢỜNG MẦM NON HÙNG VƢƠNG
2.1. Mục đích khảo sát
Xác định thực trạng về ý thức bảo vệ môi trƣờng của trẻ 3 tuổi. Từ đó,
đề ra một số biện pháp giáo dục phù hợp nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục
ý thức, hình thành thói quen bảo vệ môi trƣờng cho trẻ ở trƣờng mầm non.
2.2. Đối tƣợng khảo sát
Tiến hành khảo ở lớp 3 tuổi A1, Trƣờng mầm non Hùng Vƣơng – Phúc
Yên – Vĩnh Phúc.
Số trẻ: 30 trẻ.
2.3. Nội dung khảo sát
Việc khảo sát đƣợc tiến hành theo các nội dung:
- Tại sao phải bảo vệ môi trƣờng?
- Khi nào cần bảo vệ môi trƣờng?
- Những hoạt động bảo vệ môi trƣờng của trẻ?
2.4. Phƣơng pháp khảo sát
2.4.1. Các tiêu chí đánh giá ý thức, thói quen bảo vệ môi trường
Theo Bloom, mục tiêu giáo dục con ngƣời thƣờng đƣợc thực hiện trên ba
lĩnh vực: nhận thức, kĩ năng, thái độ. Do vậy, việc đánh giá kết quả giáo dục
cũng phải quan tâm đến cả ba lĩnh vực này. Nghĩa là, nhà giáo dục phải biết
dƣợc những thay đổi về mặt nhận thức ở đối tƣợng giáo dục, họ có khả năng
làm đƣợc cái gì? Và thái độ nhìn nhận sự việc của họ ra sao? Khi đánh giá
thói quen vệ sinh của trẻ cần phải tìm hiểu cả mức độ nhận thức và thực hiện
của trẻ để có thể tìm ra những tác động giáo dục phù hợp với chúng. Để có
thể thu thập thông tin một cách đầy đủ, có giá trị và đủ độ tin cậy, cần lựa

biết rõ các yêu cầu đói vói

yêu cầu của hành động;

Điểm
5 điểm

hành động đó; hiểu cách thể thực hiện một cách tự
hiện; hiểu ý nghĩa của hành

giác; thể hiện thái độ

động.

đúng; thực hiện thành
thạo.

Loại khá

Trẻ có biết về hành động;

Trẻ thực hiện đúng các

biết rõ các yêu cầu đói vói

yêu cầu của hành động;

hành động đó; hiểu cách thể

tự giác thực hiện trong


hành động đó; hiểu cách thể tự giác thực hiện trong
hiện; hiểu ý nghĩa của hành

một số tình huống quen

động trong tình huống quen thuộc hoặc khi có mặt
thuộc; chƣa hiểu ý nghĩa

của giáo viên; có cố

của hành động.

gắng thể hiện đúng thái
độ; thực hiện chƣa thành
thạo.

Loại yếu

Trẻ có biết về hành động;

Trong những tình huống

2 điểm

nêu ra các yêu cầu của hành quen thuộc, khi đƣợc
động không phù hợp với

giáo viên nhắc nhở, có


- Khảo sát sự nhận thức của trẻ: Ngƣời kiểm tra tạo tâm trạng thoải mái
cho trẻ dễ hòa vào công việc sắp thực hiện bằng những câu chào, hỏi thăm trẻ.
Khi trẻ thoải mái, sẵn sàng mới giới thiệu công việc: “Cô và cháu sẽ cùng trò
chuyện với nhau: cô sẽ hỏi cháu, cháu nghe và trả lời cô nhé!”. Ngƣời kiểm
tra đặt ra các câu hỏi để xác định trẻ biết gì về bảo vệ môi trƣờng.
- Khảo sát việc thực hiện: Tiến hành bằng cách quan sát hoạt động và
sinh hoạt hằng ngày của trẻ tại trƣờng mầm non. Mỗi hành động cần tạo điều
kiện cho trẻ đƣợc thực hiện ít nhất 3 lần. Nếu không có cơ hội quan sát đủ số lần,
ngƣời kiểm tra tạo tình hƣớng cho trẻ tự giải quyết. Ngoài ra, kết quả khảo sát
còn đƣợc xem xét thêm thông qua trao đổi với giáo viên và phụ huynh.
2.5. Kết quả
Để tìm hiểu thực trạng về ý thức bảo vệ môi trƣờng của trẻ 3 tuổi trong
trƣờng mầm non Hùng Vƣơng, tôi đã tiến hành điều tra trên 30 trẻ lớp 3 tuổi
A1 - Trƣờng mầm non Hùng Vƣơng và tôi tổng kết đƣợc kết quả nhƣ sau:
2.5.1. Nhận thức của trẻ về bảo vệ môi trường
Sau khi khảo sát việc nhận thức của trẻ, tôi đã thu đƣợc kết quả ở bảng dƣới
đây:
Bảng 2.1. Kết quả khảo sát về ý thức bảo vệ môi trƣờng của trẻ
Mức độ
Tiêu chí
Nhận thức

Tốt
SL

Khá
%

SL


là có biết về việc bảo vệ môi trƣờng nhƣng chỉ biết thế nào là môi trƣờng
trong một số trƣờng hợp quen thuộc; cũng biết nhặt đồ chơi sau khi chơi xong
nhƣng còn chậm và phải có sự nhắc nhở của giáo viên; trẻ chƣa hiểu đƣợc ý
nghĩa của những hành động góp phần bảo vệ môi trƣờng (50% số trẻ). Một số
khác thì chỉ biết về việc bảo vệ môi trƣờng nhƣng không biết là mình phải bảo
vệ môi trƣờng những lúc nào? Không biết bảo vệ môi trƣờng nhƣ thế nào? Và
tại sao lại phải bảo vệ? (chiếm 16,7%). Vẫn có một vài em không biết gì về
thói quen này.
2.5.2.Việc thực hiện bảo vệ môi trường của trẻ
Sau khi khảo sát việc thực hiện của trẻ, tôi đã thu đƣợc kết quả ở bảng dƣới
đây:
Bảng 2.2. Kết quả khảo sát việc thực hiện bảo vệ môi trƣờng của trẻ
Mức độ
Tiêu chí
Thực hiện

Tốt
SL
0

%

Khá
SL

%

Trung bình
SL


chiếm 26,7%) nhƣ: trẻ chỉ bỏ rác vào đúng nơi quy định, cất đồ chơi khi cô
nhắc nhở. Ngoài ra, một vài trẻ không thực hiện bảo vệ môi trƣờng, còn vứt
rác bừa bãi ra lớp học, sân trƣờng, chơi đồ chơi xong chƣa biết cất, đi vệ sinh
xong không xả nƣớc, không rửa tay,…
Tóm lại, trong quá trình khảo sát về ý thức bảo vệ môi trƣờng của trẻ 3
tuổi ở trƣờng mầm non Hùng Vƣơng, tôi có nhận xét sau:
Hầu hết, trẻ chƣa tự nhận thức đƣợc về vấn đề môi trƣờng và việc bảo vệ
môi trƣờng, chƣa biết vì sao và khi nào cần bảo vệ môi trƣờng, vẫn phải để
giáo viên gợi ý, chỉ nhận thức đƣợc trong tình huống quen thuộc. Trẻ chƣa có
kiến thức, chƣa hiểu ý nghĩa của các hoạt động bảo vệ môi trƣờng.
Từ việc chƣa có nhận thức dẫn đến việc thực hiện bảo vệ môi trƣờng của
trẻ, đa số trẻ mới chỉ thực hiện một số tình huống quen thuộc khi có mặt giáo
viên hay đƣợc giáo viên nhắc nhở, trẻ thực hiện các việc làm bảo vệ môi
trƣờng chƣa thành thạo, chƣa tự giác.
Vấn đề cần đặt ra là làm thế nào để giáo dục môi trƣờng đạt kết quả cao
đối với trẻ 3 tuổi, từ những kết quả điều tra trên ta thấy giáo viên cần có chọn
lọc những kiến thức về môi trƣờng phong phú, xây dựng một số biện pháp
phù hợp để giáo dục trẻ bảo vệ môi trƣờng trong trƣờng mầm non.

16


CHƢƠNG 3
TỔ CHỨC MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI
TRƢỜNG CHO TRẺ 3 TUỔI Ở TRƢỜNG MẦM NON
3.1. Đề xuất một số hoạt động giáo dục bảo vệ môi trƣờng cho trẻ 3 tuổi ở
trƣờng mầm non
Nội dung hoạt động giáo dục bảo vệ môi trƣờng có thể đƣợc tích hợp
vào các hoạt động giáo dục sau đây:
3.1.1. Giáo dục thông qua hoạt động học tập

Giờ khám phá khoa học:“Đồ dùng sử dụng bằng điện trong gia đình
bé”:
Trẻ biết một số đồ dùng sử dụng bằng điện trong gia đình nhƣ: bóng điện
để thắp sáng, quạt, tivi, đài, tủ lạnh, nồi cơm điện, ấm điện,...
Cô giáo dục trẻ những kỹ năng sử dụng đồ dùng bằng điện đúng cách
vừa tiết kiệm lại có thể bảo quản đồ dùng, tránh đƣợc những vấn đề gây cháy
nổ hay nguy hiểm khác. Cô đƣa ra các tình huống, câu hỏi nhằm lồng ghép
nội dung “sử dụng năng lƣợng tiết kiệm, hiệu quả” nhƣ:
+ Chúng ta có cần phải tiết kiệm điện không?
+ Làm thế nào để tiết kiệm điện?
+ Khi ra khỏi phòng các con phải làm gì? (tắt đèn, tắt tivi, tắt quạt,…).
- Chủ đề: “Giao thông”
Cô giúp trẻ có thể hiểu đƣợc:
+ Trẻ phải nắm đƣợc phƣơng tiện giao thông thải ra khói bụi: ô tô, xe
máy, tàu hỏa,… Hằng ngày, các phƣơng tiện này thải khói vào không khí,
gây ô nhiễm không khí, hiện tƣợng tắc đƣờng cũng gây ô nhiễm không khí.
(cô có hình ảnh, tranh vẽ, video để cho trẻ xem các phƣơng tiện giao thông
gây và không gây ô nhiễm môi trƣờng).

18


+ Chúng ta phải làm gì để đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông?
Ngƣời đi xe máy phải đội mũ bảo hiểm, đeo khẩu trang; ngồi trên xe
không thò đầu qua cửa sổ, ngƣời ngồi sau không đứng lên xe đạp, xe máy; đi
đúng làn, chấp hành nghiêm chỉnh luật giao thông tránh tắc đƣờng,...
Khi bố mẹ đƣa đến trƣờng phải để xe đúng quy định, không cho xe đi
vào sân trƣờng khói bụi làm ô nhiễm môi trƣờng.
- Chơi trò chơi: Cho trẻ gạch nối những hành động đúng - sai khi tham
gia giao thông, tô tranh những phƣơng tiện giao thông bảo vệ môi trƣờng hay

+ Các con đã làm gì để bảo vệ cây xanh? Tƣới nƣớc cho cây; không hái
hoa, bẻ cành; không trèo cây, đu cành; bắt sâu cho cây,... Ở nhà các con có
trồng cây không? Các con có chăm sóc cây không? Giáo viên hƣớng dẫn trẻ
cách chăm sóc: cách tƣới nƣớc, tỉa cành, nhổ cỏ,...
+ Để không khí trong lành, môi trƣờng sạch đẹp thì chúng ta phải làm
gì? Trồng cây xanh ở nhà, đƣờng phố, công viên, sân trƣờng, vƣờn trƣờng,..
và bảo vệ cây xanh.
- Chủ đề: Thế giới thực vật
Đề tài: Hát và vận động bài hát “Lý cây xanh”
Sau khi trẻ thuộc bài hát, tôi lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trƣờng cho
trẻ thông qua bài hát. Cô cần đƣa ra các câu hỏi:
+ Xung quanh chúng ta có những cây gì?

20