AĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết hiện nay quá trình đô thị hóa là 1 quá trình không thể thiếu
của mỗi quốc gia trên thế giới, chúng mang lại cho con người 1 cuộc sống văn
minh hiện đại và cũng chính sự hiện đại ấy đã vô tình làm cho đời sống chúng ta
trở nên khắc nghiệt hơn, môi trường ngày càng bị ô nhiễm từ không khí, nguồn
nước, tiếng ồn….Một trong những nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường đó
chính là rác thải sinh hoạt. Nếu không xử lý chúng 1 cách kịp thời và phù hợp thì
nó sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người nhất là với trẻ em. Hơn lúc
nào hết vì sự sinh tồn của chính chúng ta đòi hỏi con người phải chung tay góp sức
để ngăn chặn, phòng ngừa những hậu quả của việc ô nhiễm môi trường.
Từ năm học 2008-2009, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã phát động phong trào “Xây
dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”, với yêu cầu tăng cường sự tham
gia một cách hứng thú, tích cực của học sinh vào các hoạt động giáo dục trong nhà
trường và tại cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo. Một trong
những nội dung thực hiện có chuyên đề giáo dục ý thức:“ Bảo vệ môi trường cho
trẻ trong trường mầm non ”.
Bởi lẽ trẻ mầm non rất nhạy cảm với những tác động xấu của môi trường xung
quanh. Cho nên môi trường sống của trẻ hôm nay phụ thuộc nhiều vào người lớn,
gia đình, trường lớp và cộng đồng xã hội, môi trường sống của trẻ ngày mai lại phụ
thuộc vào chính những hành động của trẻ ngày hôm nay. Vì vậy việc giáo dục, hình
thành ý thức, hành vi, thái độ đúng đắn trong bảo vệ môi trường sống phải bắt đầu
ngay từ lứa tuổi mầm non.
Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp cho trẻ những kiến
thức sơ đẳng về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ nhằm tạo ra
thái độ, hành vi đúng của trẻ đối với môi trường xung quanh. Do đó để bảo vệ môi
trường chúng ta phải thực hiện nhiều biện pháp khác nhau. Việc giáo dục ý thức
bảo vệ môi trường là một trong những nhiệm vụ quan trọng được tiến hành có kế

1



quanh, đồng thời bước đầu hình thành những năng lực cần thiết để trẻ tham gia vào
các hoạt động thực tế tìm hiểu và giữ gìn môi trường phù hợp với lứa tuổi. Ở tuổi
này trẻ đã biết tương đối nhiều về bản thân, biết điều khiển những cảm xúc và hành
vi của mình chính điều đó tạo điều kiện cho sự chủ động của hành vi đó.
Xuất phát từ những trăn trở ấy tôi đã xây dựng kế hoạch tổ chức cũng như 1 số
giải pháp Bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non nhằm mang
đến những hiệu quả giáo dục rất cao.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
* Thực trạng chung:
1. Thuận lợi:
1.1. Cơ sở vật chất, nhà trường:
- Trường mầm non Nga Văn là một trường chuẩn quốc gia mức độ I. Khuôn viên
nhà trường nhiều cây xanh bóng mát, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị tương
đối đảm bảo cho công tác giảng dạy của giáo viên, môi trường trong và ngoài lớp
tương đối sạch sẽ đáp ứng yêu cầu giáo dục trẻ.
- Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm tới việc tham mưu phối hợp đầu tư cơ sở
vật chất, trang thiết bị cho các lớp. Ngoài ra đội ngũ lãnh đạo nhà trường luôn sát
sao quan tâm giúp đỡ giáo viên trong trường, tạo được mối đoàn kết thống nhất
giúp đỡ nhau hoàn thành tốt công việc được giao.
1.2. Về phía phụ huynh:
- Đa phần các bậc phụ huynh đều quan tam đén việc chăm sóc nuôi dạy con em,
ủng hộ nhà trường các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ.
- Đa số phụ huynh phối hợp với cô để nhiệt tình ủng hộ nguyên vật liệu sẵn có tạo
điều kiện cho giáo viên làm đồ dùng, đồ chơi đáp ứng nhu cầu giảng dạy.
1.3. Đối với giáo viên.
- 100 % CBGV đạt trình độ chuẩn trở lên, yêu nghề, mến trẻ, đoàn kết giúp đỡ
nhau hoàn thành nhiệm vụ.
3



- Ý thức chăm sóc và bảo vệ cây xanh còn kém, còn có các cháu vẫn còn tình trạng
ngắt lá, bẻ cành, vất rác bừa bãi hoặc có thái độ thờ ơ, vô cảm trước trước môi
trường chưa tốt.
- Một số cháu còn chưa có ý thức giữ gìn vệ sinh chung biểu hiện còn vứt các vỏ
hộp sữa, vỏ bánh kẹo…ra ngoài sân trường.còn có 1 số cháu vặn vòi nước tràn ra
ngoài nhà vệ sinh gây lãng phí nguồn nước.
- Một Số cháu kiến thức về môi trường còn hạn chế nên chưa có hành vi đúng với
bảo vệ môi trường.
Khảo sát ban đầu : Ngay từ đầu năm học căn cứ vào cơ sở lý luận, thực trạng, kết
quả thực tế năm học trước tôi đã xây dựng kế hoạch đưa ra tiêu chí khảo sát chất
lượng ban đầu cho trẻ như sau:
ST
T

Nội dung khảo sát

khảo sát trên trẻ

Số trẻ
25

1

Kết quả

Tổng
Tốt

khá


Trẻ có phản ứng với các

5c= 2%

6c=24% 4c=12% 10c=40%

hành vi của con người 25

9c=36% 5c=20% 4c=16% 7c=28%

sinh cá nhân, vệ sinh
2
3
4

môi trường sạch sẽ.
Trẻ tham gia tích cực

8c=32% 5c=20% 5c=20% 7c=28%

làm bẩn môi trường và
phá hoại môi trường.

5


Với kết quả trên tôi mong muốn tích lũy kinh nghiệm cho bản thân, đồng nghiệp
cũng như các bậc cha mẹ để tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục bảo vệ môi
trường thuận lợi và có hiệu quả, giúp trẻ nhận biết về môi trường xung quanh và
hình thành thói quen tốt bảo vệ môi trường tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ Kinh

+ Hàng ngày muốn lớp luôn sạch đẹp chúng ta phải làm gì? (Cất đồ chơi đúng nơi
qui định, ngăn nắp gọn gàng)
+ Khi cô thấy trẻ có những hành vi tốt như có ý thức tự giác cất đồ dùng đồ chơi
đúng nơi qui định, lau đồ dùng cùng cô, sắp xếp bàn ghế gọn gàng… cô phải động
viên khen trẻ kịp thời, khuyến khích trẻ lần sau tiếp tục tham gia.

(Hình ảnh cô và trẻ đang quan sát lịch vệ sinh hàng ngày của bé)
* Kết quả: Sau 1 thời gian tôi phân công trẻ vệ sinh theo lịch: Trẻ rất tự giác làm
công việc của mình, lớp tôi gọn gàng sạch sẽ hẳn lên, mà ngược lại các bạn lại có ý
thức giữ gìn vệ sinh lớp học.
2. Cô dùng phương pháp quan sát, làm các thí nghiệm minh họa, dùng lời giúp
trẻ hiểu được tầm quan trọng của 1 số hiện tượng tự nhiên đối với môi trường
sống.
7


Ví dục 1: Cô cho trẻ quan sát hiện tượng thời tiết :“gió”, “nắng”, “mưa”…
* Mục đích:
- Giúp trẻ quan sát hiện tượng tự nhiên, vật thật, tranh vẽ, hoạt động của con người
để trẻ có thái độ, hành vi phù hợp trong việc bảo vệ môi trường, bảo vệ các con vật,
cây cối.
- Trẻ được tham gia trải nghiệm, qua đó có thể cung cấp hoặc củng cố kiến thức về
môi trường và bảo vệ môi trường.
* Thực hiện:
+ Hỏi trẻ thời tiết hôm nay thế nào?
+ Có gió hay không ?
+ Gió trời tự nhiên cho bạn cảm giác gì?( Dễ chịu)
+ Ai biết về tác dụng của gió( thả diều, chong chóng, quạt gió, thuyền buồm đi
đánh cá…)
+ Cho trẻ quan sát chong chóng đang quay.

+ Cây sống được nhờ cái gì?( Nhờ nước)
9


+ Muốn cho cây được xanh tốt thì chúng ta phải làm gì? ( Tưới, chăm sóc cây)

(Hình ảnh cô và trẻ làm thí nghiệm tác dụng của nước đối với cây xanh )
Thí nghiệm 2: Làm thí nghiệm về nước sạch, nước bẩn :
- Mục đích:
+ Giúp trẻ nhận biết được lợi ích của nước và có ý thức và có ý thức, hành vi bảo
vệ môi trường nước.
- Chuẩn bị:
+ Một chậu nước mưa sạch. Một chậu nước bẩn,
+ Hai con cá đang sống được và bơi trong chậu nước
- Tiến hành:
+ Cô cùng trẻ thả 2 con cá, một con vào chậu nước sạch, 1 con vào chậu nước bẩn
bị ô nhiễm.
+ Sau 1 thời gian khoảng 30 phút mang 2 chậu cá ra quan sát cho trẻ nhận xét hiện
tượng gì xảy ra với 2 con cá.( Chậu nước bẩn cá bị chết, chậu nước sạch cá vẫn
sống)
+ Nếu không có nước thì con người sẽ như thế nào? Cây trồng, vật nuôi sẽ ra sao?
+ Vậy chúng ta làm gì để bảo vệ nguồn nước? ( không vứt rác thải xuống ao, hồ…)
10


+ Cô giáo dục: Chúng ta không được vứt rác thải và xác chết động vật xuống ao
,hồ…sẽ làm ô nhiễm nguồn nước động vật dưới nước chết, nước sinh hoạt bị nhiễm
khuẩn sẽ gây bệnh cho con người. Các con nhớ bỏ rác thải vào đúng nơi qui định.
* Kết quả:
Qua các thí nghiệm này tôi thu được 1 số kết quả sau: Lớp tôi đa số trẻ đã biết

Để tạo hứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt động này một cách tích cực tôi đã tổ
chức dưới dạng các trò chơi như sau:
Trò chơi 1 : “ Nói nhanh – nói đúng” tôi chia lớp ra thành 2 đội.
Cách chơi: Cô nói nhóm nguyên liệu cần sưu tầm sau đó nhiệm vụ của các đội
là phải nói lên được một nguyên liệu có thể sử dụng làm đồ dùng đồ chơi.
Luật chơi: Đội nào kể được nhiều nguyên vật liệu hơn là đội đó thắng cuộc.
13


Xác định mức độ tham gia của trẻ cụ thể ( trẻ tham gia công đoạn nào trong quá
trình chuẩn bị nguyên vật liệu...)
Trò chơi 2: “ Nhận dạng nguyên vật liệu qua mẫu”
Để chơi được trò chơi này tôi phải chuẩn bị sẵn 1 mẫu đồ chơi sau đó cho trẻ
chuyền tay nhau khi có hiệu lệnh dừng ở bạn nào thì bạn đó phải nói được một
nguyên vật liệu có trong đồ dùng, đồ chơi đó. Luật chơi là không được nhắc lại
nguyên vật liệu mà bạn đã nói trước.
Trước khi hướng dẫn trẻ làm một số đồ dùng, đồ chơi nào đó chúng ta cần:
Xác định nguyên vật liệu cần dùng cho một hoạt động hướng dẫn trẻ làm ĐDĐC
để có kế hoạch chuẩn bị đầy đủ nguyên vật liệu, đảm bảo sạch sẽ an toàn và sử
dụng dễ dàng.
Ví dụ: Để chuẩn bị nguyên liệu để hướng dẫn trẻ làm “ Con công” trẻ phải
kể được các nguyên vật liệu đó là: xốp màu, vỏ hộp sữa chua, thìa sữa chua, keo
nến, hột vòng; Hay để làm con “Gà mái” cần có: rơm, keo nến, hạt na, chỉ buộc;
Làm con “Hươu cao cổ” cần có: cói khô, xốp màu, que kem; Làm con bướm, con
cá cần có: vỏ ngao, vỏ trai, hạt vòng, xốp màu ; Làm “Thuyền buồm” cần có: Vỏ
can nước rửa bát, xốp màu, que kem; Làm con trâu cần có lá mít, lá đa; Làm chiếc
đồng hồ đeo tay cần có lá dừa....
- Trong quá trình chuẩn bị nguyên vật liệu để làm đồ chơi tôi cho trẻ quan sát
màu sắc ( xanh, đỏ, vàng...) hình dáng ( tròn, dài, nhọn, bẹt...) tính chất (cứng,
mềm, xốp, ráp...) tạo điều kiện để trẻ tiếp xúc trực tiếp để nhận biết nguyên vật

các trò chơi “Bé tập làm nội trợ” chú ý dạy trẻ có ý thức tiết kiệm nước và các
nguyên liệu chế biến thức ăn, nhiên liệu khí đốt vệ sinh sạch sẽ và thu gom đồ dùng
gọn gàng, đúng nơi qui định sau khi chơi xong.
*Trò chơi học tập:
+ Trò chơi 1: Trẻ tìm hiểu các hiện tượng môi trường qua sách, báo, tập san…trẻ tô
màu hành vi tốt, gạch chéo hành vi xấu đối với môi trường, phân biệt môi trường
sạch, môi trường bẩn và tìm ra nguyên nhân của chúng.
+ Trò chơi 2: Giải 1 số câu đố về môi trường như
Ai cầm cái chổi

Chuyện gì sẽ xảy ra

Nước vừa độc vừa hôi

Chăm chỉ miệt mài

Nếu chặt cây phá rừng

Chớ nên đổ ra sông

Quét dọn hàng ngày

Mưa trên nguồn thả sức

con người lấy nước dùng

Phố phường sạch sẽ?

Cuốn trôi sạch cửa nhà?


- Cho trẻ xem 1 số tranh ảnh, video về môi trường bị ô nhiễm như: Khí thải các loại
xe, khói thải nhà máy…, nguyên nhân làm cho môi trường bị ô nhiễm.
- Cô hỏi trẻ:
+ Khí thải do đâu mà có (chất thải các loại xe, do chất thải cá nhà máy…)
+ Chúng ta phải làm gì để không hít phải khói bụi?( Đeo khẩu trang, mũ bảo
hiểm..)
* Hoạt động học: Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường có thể tích hợp trong các
hoạt động khác nhau.
Ví dụ : Trong hoạt động tạo hình cô cho trẻ xé dán đề tài từ những họa báo cũ để
tiết kiệm giấy, sử dụng hồ dán đủ lượng đúng khoa học không bôi nhoe ra bàn,ra
vở…nhắc nhở trẻ nói vừa đủ nghe, không nói to, không kéo lê bàn tránh gây ra
tiếng ồn và làm cho bàn ghế nhanh hỏng. Sau khi làm xong cất đồ chơi gọn gàng.
* Hoạt động dạo chơi:
- Tham quan 1 số nước ao hồ bẩn và nước sạch, phân biệt 1 số đặc điểm của chúng.
- Quan sát các phương tiện giao thông và khí thải, khói bụi của chúng ra môi
trường qua hàng rào.
- Quan sát sân trường hôm nay bẩn hay sạch? Vì sao…?
- Mỗi bạn cần làm gì để sân trường luôn sạch sẽ?
- Quan sát nhà vệ sinh xem hôm nay có bạn nào đi vệ sinh sai nơi qui định không,
nhà vệ sinh bẩn hay sạch…Từ đó giáo dục trẻ đi vệ sinh đúng nơi qui định…
18


* Vệ sinh trước khi vào lớp:
- Sau khi dạo chơi cô nhắc trẻ rửa tay, chân trước khi vào lớp
- Hỏi trẻ rửa tay như thế nào tiết kiệm nước( xả nước vừa phải, rủa xong vặn vòi
ngay…)
* Kết quả: Sau 1 thời gian tôi lên kế hoạch thực hiện việc lồng ghép việc giáo dục
bảo vệ môi trường vào các thời điểm trong ngày tôi thu được 1 số thành quả sau:
STT

giáo dục theo kế hoạch đã lên.
- Lập kế hoạch phối hợp với phụ huynh theo từng chủ đề. Ví dụ: Ở chủ đề trường
mầm non có bài thơ, bài hát nào đã học cô treo lên góc trao đổi với phụ huynh để
về nhà phụ huynh có thể dạy trẻ thêm mọi lúc mọi nơi.hoặc chủ đề đó cô có thể huy
động phụ huynh làm, sưu tầm tranh ảnh, làm đồ dùng đồ chơi, nộp nguyên liệu phế
thải trong sinh hoạt hàng ngày cho cô làm đồ chơi.
- Phát động phụ huynh ủng hộ và trồng cây xanh bảo vệ môi trường vào các dịp
của ngày lễ như ngày khai giảng, ngày 20/11, ngày đầu xuân….
19


- Phát động phụ huynh cùng tham gia lao động quét dọn , tu sửa bảo vệ môi trường
cảnh quan trường, lớp học.
Kết quả:
Qua trong năm học tôi làm tốt công tác phối hợp với phụ huynh lớp tôi thu được
56 đồ dùng đồ chơi có giá trị ,80 vỏ hộp và chai lọ đẹp cho cô làm đồ, 18 tranh ảnh
có nội dung giáo dục phù hợp với chương trình CSDG trẻ. 25 cây xanh có giá trị
bóng mát cao. 95% phụ huynh tham gia họp phụ huynh thường xuyên để trao đổi
tình hình của con em mình,
IV. KIỂM NGHIỆM:
Từ khi áp dụng các biện pháp trên đến nay tôi đã thu được một số kết quả như
sau :
-

Đối với học sinh :
ST
T

Nội dung khảo sát


0c= 0%

ngăn nắp, vệ sinh cá
nhân, vệ sinh môi
2

trường sạch sẽ.
Trẻ tham gia tích
cực vào các hoạt

3

25

động.
Biết chia sẻ và hợp
tác với những người
25
xung quanh.

19c = 76%

5c = 20%

1c = 4%

0c = 0%

14c = 56% 6c = 24%


Từ việc áp dụng các biện pháp trên vào giảng dạy đạt kết quả tôi rút ra một số
kinh nghiệm sau :
- Để trẻ có những kiến thức và kỹ năng bảo vệ môi trường phù hợp với khả năng
của trẻ, điều quan trọng là giáo viên phải luôn gương mẫu cho trẻ làm theo, luôn
có ý thức hướng dẫn nhắc nhở trẻ kiên trì thực hiện những việc làm hàng ngày
có ý nghĩa bảo vệ môi trường, trên cơ sở đó giáo dục trẻ biết yêu quí, gần gũi với
môi trường và nhận biết được hành vi tốt xấu của con người với môi trường.
- Giáo viên phái kiên trì, chịu khó nghiên cứu kiến thức ký năng về bảo vệ môi
trường
- Sưu tầm tranh ảnh, tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương làm đồ
dùng, đồ chơi cho trẻ hoạt động.
- Nâng cao chất lượng giảng dạy qua ứng dụng công nghệ thông tin, Phối hợp
với nhà trường, phụ huynh có sự giáo dục đồng bộ.
II. ĐỀ XUẤT:

21


Để trẻ tiếp thu kiến thức bảo vệ môi trường ngày càng tốt hơn, hứng thú hơn
với hoạt động này, rất mong muốn lãnh đạo nhà trường quan tâm nhiều hơn nữa
trong công tác:
- Khi mua đồ dùng đồ chơi nên mua ở những cơ sở sản xuất có kiểm nghiệm,
tránh mua đồ dùng đồ chơi không rõ nguồn gốc xuất xứ mà chúng có thể đào
thải độc hại ra môi trường.
- làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục với các đoàn thể trong thôn xóm không
đổ rác thải ra xung quanh trường học, thường xuyên tham gia lao động quét dọn
cùng nhà trường để con em đi học ở môi trường luôn sạch sẽ.
- Trồng nhiều cây xanh hơn nữa để lấy bóng mát trẻ chơi và cải thiện môi
trường “xanh, sạch, đẹp”
Trên đây là một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5 tuổi