I. MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Hoạt động khám phá khoa học trong trường mầm non là một bộ phận
quan trọng của việc giáo dục trẻ ở lứa tuổi mầm non, có tác dụng góp phần tích
cực vào giáo dục toàn diện, hình thành ở trẻ những biểu tượng đúng đắn vể các
sự vật hiện tượng xung quanh, cung cấp cho trẻ những tri thức đơn giản có hệ
thống về thế giới xung quanh, giúp trẻ hiểu biết sơ đẳng về đặc điểm, tính chất,
mối liên hệ và sự phát triển của động vật, thực vật và con người. Cho trẻ khám
phá khoa học còn góp phần giúp trẻ phát triển và hoàn thiện quá trình tâm lý,
nhận thức, đặc biệt là cảm giác, tri giác, tư duy, ngôn ngữ và chú ý, giúp trẻ có
tâm hồn trong sáng, nhân hậu, biết kính yêu những người có công với đất
nước,trân trọng và giữ gìn sản phẩm lao động, yêu quí và bảo vệ thiên nhiên,
bảo vệ và gìn giữ những truyền thống văn hóa của dân tộc, góp phần hình thành
ở trẻ những xúc cảm, những kinh nghiệm của cuộc sống, giúp trẻ dễ dàng lĩnh
hội những nội dung các hoạt động vui chơi, lao động, học tập...
Từ khi mới sinh ra trẻ đã có nhu cầu tìm hiểu, khám phá về thế giới xung
quanh, khi trẻ càng lớn thì nhu cầu đó ngày càng lớn, nhưng vì trẻ nhỏ chưa có
vốn kinh nghiệm, trẻ chưa thể tự khám phá được về thế giới xung quanh nên
người lớn phải giúp đỡ trẻ, phải tổ chức, hướng dẫn trẻ tham gia vào các hoạt
động nhằm cho trẻ làm quen, khám phá về môi trường xung quanh. Khi trẻ được
làm quen với thế giới xung quanh sẽ giúp trẻ tích luỹ được vốn sống, vốn kinh
nghiệm, những kiến thức, kỹ năng về tự nhiên và xã hội, giúp trẻ phát triển toàn
diện về các mặt: Đức- Trí - Thể - Mỹ và Lao động, cụ thể đó là:
Đối với phát triển trí tuệ: Khi trẻ được làm quen với môi trường xung quanh
sẽ giúp trẻ biết được tên gọi, cấu tạo, đặc điểm, tính chất công dụng, cách sử
dụng và các mối quan hệ, liên hệ của các sự vật hiện tượng
Đối với phát triển thể lực: Qua việc cho trẻ làm quen với môi trường xung
quanh sẽ rèn luyện cho trẻ có một số kỹ năng vận động, giúp trẻ có thể lực tốt,
có đầu óc, thoải mái, sảng khoái.
Đối với giáo dục đạo đức: Qua việc cho trẻ làm quen với môi trường xung
quanh sẽ giáo dục cho trẻ có lòng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, yêu cây cỏ,

lng cho tr 5 6 tui khỏm phỏ khoa hc
4. PHNG PHP NGHIấN CU
Qua thc t ging dy v lm ti bn thõn ó s dng mt s phng phỏp
sau:
+ Phng phỏp quan sỏt
+ Phng phỏp m thoi
+ Phng phỏp trc quan
+ Phng phỏp thu nhn thụng tin
+ Phng phỏp thng kờ, x lý s liu
+ D gi trao i kinh nghim.
+ Cho tr thc hnh.
+ Nghiờn cu sỏch bỏo, ti liu v cỏc hot ng phỏp trin nhn thc cho
tr.
II. NI DUNG SNG KIN KINH NGHIM
1. C s lý lun ca sỏng kin kinh nghim
Trong những hoạt động ở lứa tuổi mầm non trẻ c
tiếp cận, môn KPKH là một bộ môn quan trọng đối với trẻ và
đặc biệt là trẻ 5 tuổi. Qua môn học này giúp trẻ tìm tòi
khám phá những điều kì diệu, thú vị, mới lạ xung quanh
cuộc sống của trẻ. Khi trẻ đc trực tiếp quan sát, thực hành,
thử nghiệm giúp trẻ phát triển óc sáng tạo, trí tng tng, khả
năng t duy và đặc biệt là vốn ngôn ngữ của trẻ c phát
triển. Hiểu biết và có thái độ đúng đắn đối với vạn vật
xung quanh trẻ.
Dy tr lm quen vi b mụn mụi trng xung quanh cú mt tm quan
trng trong quỏ trỡnh giỏo dc tr mm non. c bit l tr mu giỏo 5-6 tui.


Vì thông qua việc dạy trẻ khám phá môi trường xung quanh đã rèn khả năng
quan sát, so sánh, phân loại, khả năng chú ý tư duy tưởng tượng. Khám phá

ST
T
1
2

Kỹ năng
Khám phá môi
trường thiên nhiên
Khám phá môi
trường xã hội.
Kết quả chung

Tổng Giỏi - Khá
số
Số
Tỷ lệ
trẻ

Kết quả
Trung bình
Số
Tỷ lệ
trẻ

Số
trẻ

Tỷ lệ

Yếu


42,5%

35%

22,5%


Từ kết quả trên nên tôi luôn trăn trở và suy nghĩ để cải tiến nội dung, phương
pháp cho trẻ khám phá khoa học nhằm nâng cao chất lượng giờ học đạt kết quả
cao hơn.
3. Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn
đề
3.1. Các giải pháp
Để trẻ học tốt môn khám phá khoa học, tôi đã tiến hành một số giải pháp sau:
- Chuẩn bị đầy đủ và sử dụng hiệu quả đồ dùng trực quan.
- Tổ chức giờ học bằng giáo án điện tử.
- Lồng ghép vào môn học khác.
- Một số trò chơi, thí nghiệm cho trẻ khám phá khoa học
- Kết hợp giữa gia đình và nhà trường
3.2. Các biện pháp tổ chức thực hiện
3.2.1. Chuẩn bị đầy đủ và sử dụng hiệu quả đồ dùng trực quan:
Trong giờ học phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng trực quan đó là những đồ dùng
phong phú về chủng loại, có hình thức, màu sắc đẹp, rõ ràng, đảm bảo tính thẩm
mỹ, khoa học và phù hợp với trẻ.
Đồ dùng, đồ chơi phải phong phú về chủng loại và cô phải sử dụng sao cho
có hiệu quả. Việc sử dụng các loại đồ dùng trực quan phải phù hợp với nội dung
từng tiết dạy. Đối với những tiết chủ đề về môi trường xã hội thì giáo viên nên
lựa chọn tranh, ảnh để dạy trẻ. Thông qua các bức tranh trẻ được quan sát sẽ
giúp trẻ nắm bắt được những kiến thức mà cô truyền đạt. Đối với đồ dùng trực

Việc sử dụng các đồ dùng trực quan phải được giáo viên sử dụng một cách
linh hoạt, sáng tạo. Trong một tiết dạy, cô không nên sử dụng một loại đồ dùng
từ đầu đến cuối mà cô phải biết phối hợp sử dụng nhiều loại đồ đùng trực quan
sao cho phù hợp, linh hoạt theo từng phần để giúp trẻ không nhàm chán.
Việc kết hợp sử dụng các loại đồ dùng trực quan trong tiết học sẽ giúp cho
trẻ có cảm giác mới lạ, hấp đẫn trẻ, lôi cuốn trẻ, thu hút sự chú ý của trẻ, từ đó
trẻ sẽ tham gia hoạt động để khám phá kiến thức một cách tích cực và hiệu quả
hơn.
Cụ thể: Khi sử dụng tranh ảnh để dạy trẻ thì cô phải chọn những tranh còn
mới, có màu sắc tươi tắn, đường nét rõ ràng, đẹp. Bức tranh vẽ phải giống với
thực tế, có kích thước vừa phải để trẻ tri giác. Còn khi cô sử dụng các loại đồ
chơi để dạy trẻ thì cô phải lựa chọn những đồ chơi còn mới, sạch sẽ, có hình
dáng đẹp, giống với thực tế, có màu sắc hấp dẫn bởi chính màu sắc, hình dạng
và tính thẩm mỹ của đồ chơi đã lôi cuốn sự chú ý của trẻ khiến trẻ tập chung chú
ý quan sát để khám phá về đối tượng đó. Khi sử dụng vật thật thì cô phải sử
dụng những vật có hình dạng đẹp, sạch sẽ, có màu sắc rõ ràng, có kích thước
vừa phải, không độc hại, nguy hiểm cho trẻ. Khi lựa chọn những con vật thì cô
phải chú ý chọn những con vật khoẻ mạnh, sạch sẽ, đáng yêu để khi cô đưa ra
những vật thật sẽ gây ra cho trẻ sự cảm tình, thích thú khiến trẻ say mê khám
phá đối tượng từ đó trẻ sẽ nắm bắt kiến thức một cách dễ dàng và sâu sắc hơn.
3.2.2. Tổ chức giờ học bằng giáo án điện tử:
Xã hội của chúng ta ngày một văn minh hiện đại, trình độ khoa học ngày
càng phát triển cao cùng với sự bùng nổ thông tin nên việc áp dụng công nghệ
thông tin vào giảng dạy đã trở thành một yêu cầu tất yếu đối với các cấp học.
Đối với ngành học mầm non việc áp dụng công nghệ thông tin vào trong giảng
dạy là hết sức cần thiết. Một phần thay đổi không khí lớp học, tạo cho trẻ tâm
thế thoải mái, gây hứng thú cho trẻ trong việc tiếp thu kiến thức. Một phần nâng
cao chất lượng trong giáo dục và cũng là bước đầu cho trẻ làm quen với nền
công nghệ thông tin.
Khi cho trẻ khám phá khoa học, tuỳ theo chủ đề và yêu cầu của nội dung bài

vật lên màn hình và cho trẻ đưa ra nhận xét về điểm giống và khác nhau của 2
con vật.....
Trong hoạt động khám phá khoa học, nếu chỉ dạy đơn thuần các bước cơ bản
thì sẽ vô cùng cứng nhắc. Vì vậy tôi đã kết hợp nhiều thủ thuật khác nhau để giờ
học trở nên mềm dẻo và lôi cuốn hơn. Tôi có thể sử dụng hình thức kể chuyện
để đưa vào giờ học. Khi sử dụng hình thức kể chuyện thì yêu cầu cốt truyện phải
đảm bảo tính lô gich từ đầu đến cuối, đảm bảo hấp dẫn và tính giáo dục cao.
Không nên sử dụng cùng một cốt chuyện cho tất cả các loại tiết, tránh sự nhàm
chán cho trẻ. Tuỳ từng loại tiết và chủ đề mà chọn cốt chuyện và đồ dùng trực
quan cho phù hợp. Ví dụ: Ở đề tài: “Một số động vật sống trong rừng”. Tôi đã
kể thành câu chuyện: “ Trong một khu rừng nọ có muôn loài muông thú sinh
sống. Vào một buổi sáng đẹp trời, các con vật rủ nhau đi dạo…..Đi đầu hàng là
một con vật trông rất oai phong, chúng mình cùng đoán xem đó là con vật nào
nhé! “ Lông vằn, lông vện, mắt xanh
Dáng đi uyển chuyển, ne nanh tìm mồi” ( Con Hổ)
Sau khi trẻ đoán tên con vật, tôi bật màn hình cho trẻ xem hình ảnh con Hổ
và cho trẻ nêu nhận xét về con Hổ…
Còn nếu sử dụng trò chơi thì yêu cầu trò chơi đó phải toát lên nội dung
chính của bài, đảm bảo yêu cầu của bài học. Một số trò chơi hay được sử dụng
như: Tìm lá cho cây, cây nào quả ấy....


Ngoài ra khi làm giáo án điện tử tôi còn sử dụng các hình ảnh đẹp, hấp dẫn
để đưa lên màn hình sao cho phù hợp với đề tài và chủ đề mà trẻ đang thực hiện.
Ví dụ ở chủ đề động vật, tôi thường tìm những con vật động để gây hứng thú
cho trẻ như: Con Gà đang gáy, con Chim đang gật gù, con Chó đang vẫy đuôi,
con Mèo đang chớp mắt.... Ngoài ra tôi còn tìm một số trò chơi trên màn hình để
thu hút trẻ như trò chơi "chiếc nón kỳ diệu". Tôi đã tạo một chiếc nón và làm
hiệu ứng để mỗi khi trẻ lên bấm vào nút "Enter" trong máy tính thì chiếc nón sẽ
quay một vòng, khi mũi tên trong chiếc nón dừng vào ô số nào thì trẻ phải đọc

nhật hoặc cô kể một câu chuyện ngắn hấp dẫn tạo ra tình huống có vấn đề để lôi
cuốn trẻ, thu hút sự chú ý của trẻ.
Việc lựa chọn những hình thức để đưa vào trong phần giới thiệu bài phải phù
hợp với nội dung dạy, sao cho sinh động, hấp dẫn với trẻ. Những hình thức giới
thiệu bài phải luôn thay đổi trong các tiết học để cho trẻ khỏi bị nhàm chán.


Ví dụ: Phần giới thiệu bài của tiết dạy “làm quen một số loại rau” cô có có
thể cho trẻ chơi một trò chơi “ Bé làm nghề nông”. Cô cho trẻ cùng nhau thi đua
chạy ra vườn rau ( mô hình vườn rau mà cô chuẩn bị ) để hái những cây rau rồi
mang về và mong muốn cùng cô và các bạn khám phá, tìm hiểu về những loại
rau đó.
Hoặc đối với các tiết dạy cho trẻ làm quen với một số loại hoa, cây… cô có
thể cho trẻ đi tham quan một vườn hoa, rau, cây…( mô hình mà cô chuẩn bị có
nhiều loại hoa, rau có màu sắc khác nhau, tươi, đẹp) trẻ sẽ được đi từ trong lớp
ra ngoài sân, lúc đó trẻ sẽ có hứng thú và mong muốn được quan sát vườn hoa,
rau đẹp mà cô vừa giới thiệu. Mặt khác, trẻ được vận động, được đi ra ngoài trời
sẽ tạo ra sự thay đổi, tạo không khí mới cho trẻ, khiến trẻ có cảm giác dễ chịu,
thoải mái, sảng khoái và lúc tới nơi trẻ sẽ tập trung chú ý ngắm nhìn những cây
hoa, cây rau thật vì màu sắc đẹp rực rỡ, tươi tắn từ đó tạo sự hứng thú cho trẻ,
trẻ muốn khám phá về đối tượng.
Đối với tiết dạy một số loại quả, hoa, cô cũng có thể đưa ra hình thức là kể
một câu chuyên ngắn, hoặc hình thức hội thi của một số loại rau , quả cùng nhau
khoe sắc, cùng nhau nói về mình (có thể qua mô hình, rối hoặc qua một đoạn
băng mà cô thiết kế). Cô sẽ tạo ra một tình huống là ban giám khảo không biết
lựa chọn loại hoa, quả nào và nhờ lớp sẽ chọn giúp ban giám khảo....
Không những phần giới thiệu bài phải lựa chọn hình thức sinh động, sáng tạo
và thay đổi thường xuyên mà trong các phần của tiết dạy cũng phải lựa chọn
những hình thức sinh động và không được lặp đi lặp lại nhiều lần. Đối với phần
cung cấp kiến thức cho trẻ thông qua việc cho trẻ tri giác đối tượng cô cũng cần

trong gia đình.
Hay khi cho trẻ làm quen với chữ cái: b,d, đ. Tôi cho trẻ tìm chữ cái b
trong các từ “bánh chưng”, chữ đ trong từ “hoa đào”, chữ d trong từ “ dưa
hành”, qua đó trẻ được xem các hình ảnh về tết và trò chuyện cùng cô về
những món ăn cũng như phong tục tập quán của người việt nam trong ngày
tết.
3.2.5. Một số trò chơi, thí nghiệm giúp trẻ khám phá khoa học:
Ngày nay khoa học kỹ thuật đã có những bước tiến quan trọng, vì vậy
đối với trẻ, việc trang bị cho mình những kiến thức bao quát và chính xác về
các lĩnh vực của thiên nhiên và xã hội là rất cần thiết. Không phải thí nghiệm
nào cũng là 1 phát minh tuy nhiên không có phát minh nào là không có thí
nghiệm. Những thí nghiệm nhỏ, đơn giản, dễ tiến hành nhưng lại hiệu qủa vì
đem dến cho trẻ những hiểu biết về thế giới xung quanh, trẻ sẽ có điều kiện để
suy nghĩ, khám phá những bí ẩn của cuộc sống. Dưới đây là một số thí
nghiệm tôi đã tiến hành và kết quả thu được rất cao, trẻ rất hứng thú và vô
cùng say mê với các thí nghiệm ấy.
a. Các trò chơi thực nghiệm với cây và hạt.
a.1. Sự phát triển của cây từ hạt:
* Mục đích: - Giúp trẻ biết được quá trình phát triển của cây.
- Tạo sự hứng thú cho trẻ trong việc gieo trồng, chăm sóc, theo dõi sự phát
triển của cây.
* Chuẩn bị: - Hạt đậu tương.- Khay và bông thấm nước. Một chậu đất nhỏ và
dụng cụ làm đất.

* Cách tiến hành: - Ngâm hạt vào trong nước ấm khoảng 2 đến 3 tiếng rồi
lấy ra. Đặt hạt vào những miếng bông thấm nước để trong khay, mỗi miếng
bông để vào một khay.


- Cô cùng trẻ làm đất cho vào chậu cây, gieo hạt đã nảy mầm vào chậu cây,

và phát triển.Thiếu một trong các yếu tố trên cây sẽ bị héo úa, vàng lá và chết.


b. Các trò chơi với nước, không khí và ánh sáng:
b.1. Bóng cây thay đổi:
* Mục đích: Giúp trẻ biết rằng ánh sáng mặt trời chiếu vào các vật tạo ra
bóng trên mặt đất. Bóng có thể thay đổi theo những thời điểm khác nhau
trong ngày khi mặt trời ở các vị trí khác nhau.
* Cách tiến hành:
- Đố trẻ biết bóng người hoặc bóng cây dưới ánh sáng mặt trời trong ngày có
thay đổi không?
- Cùng trẻ đo bóng của một người hoặc của một cây dưới ánh sáng mặt trời ở
3 thời điểm trong ngày.
- Cho trẻ nhận xét và so sánh khi nào bóng ngắn nhất, khi nào bóng dài nhất?

* Giải thích và kết luận:
- Ánh sáng mặt trời chiếu vào phần vướng cây xanh nên không đi qua được
nên tạo ra bóng trên mặt đất.
- Bóng thay đổi vào các thời điểm khác nhau trong ngày là do mặt trời di chuyển.
b.2. Có gì trong chai không ?
* Mục đích: Giúp trẻ biết không khí không có màu, không có mùi, bằng mắt
thường ta không nhìn thấy được.
* Chuẩn bị: - Một chai thủy tinh không đựng gì.
- Một chậu hay một bể cá nhỏ đựng nước.
* Cách tiến hành:
- Cho trẻ quan sát chai, nhìn, ngửi xem trong chai có chứa gì không.
- Sau đó cô hoặc trẻ cho chai nằm vào đáu chậu hoặc bể nước, sau đó cho trẻ
nhận xét theo cách hiểu của trẻ và nhận xét hiện tượng xảy ra là bong bóng
nổi lên từ miệng chai.- Giáo viên tiếp tục hỏi để trẻ suy đoán và lý giải.


bn, t ú tr bit hũa ng hn, nhanh nhn hn tr yờu thớch mụn hc,
thớch c tham gia cỏc hot ng khỏm phỏ khoa hc, to cho tr nim
vui, phn khi khi vo lp.
- Trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động khám phá, điều
đáng nói ở đây trẻ thờng xuyên thảo luận cùng nhau.
- Tr luụn sụi ni trao i bn bc, c bit hn kh nng tri nghim ca tr
qua hot ng khỏm phỏ phỏt trin lờn rt nhiu
- Trẻ hoàn toàn chủ động trong các buổi thực hành và là một
thành viên tuyên truyền đến gia đình trong việc ăn uống
hợp vệ sinh và thực hiện tốt luật an toàn giao thông .


- TrÎ cã th¸i ®é ®óng ®¾n víi m«i trưêng sèng xung quanh
trÎ.
- Trẻ biết yêu cái đẹp và cã lßng mong muèn t¹o ra c¸i ®Ñp vµ b¶o
vÖ m«i trường sèng xung quanh trÎ.


STT
1
2

K nng
Khỏm phỏ mụi
trng thiờn nhiờn
Khỏm phỏ mụi
trng xó hi.
Kt qu chung

Kt qu kho sỏt ln 2 nh sau:

40

39

97,5%

1

2,5%

0

0%

40

97,5%

2,5%

0%

Qua kt qu kho sỏt cho thy cỏc bin phỏp cho tr khỏm phỏ khoa hc
c ỏp dng t hiu qu, c th:
- S tr t tt - khỏ tng rừ rt: t 42,5% lờn 97,5% ; S tr trung bỡnh gim t 35
% xung cũn 2,5 % . S tr yu kộm gim t 22,5% n khụng cũn % no na.
4.2. i vi bn thõn v nh trng
- Qua cỏc hot ng khỏm phỏ khoa hc, bn thõn tụi cng ó cú c nhiu
kinh nghim, cỏch hng dn cng cú phn linh hot v sỏng to hn.
- Bản thân tôi đã đút rút đợc nhiều kinh nghiệm nhiều

để ý đến từng trẻ, hiểu rõ đặc điểm nhận thức của từng trẻ, nắm bắt tình hình và
phân loại đối tượng để có biện pháp giáo dục kịp thời giúp trẻ tiếp thu một cách
dễ dàng, đặc biệt là trẻ khuyết tật, trẻ cá biệt và trẻ có hoàn cảnh khó khăn.
- Tận dụng nguyên vật liệu đơn giản để làm đồ dùng dạy học.
- Áp dụng công nghệ thông tin vào bài học một cách khoa học, đạt hiệu quả
cao, tránh lạm dụng quá mức.
- Tạo môi trường cho trẻ khám phá khoa học trong và ngoài lớp một cách
phong phú, hấp dẫn và được thay đổi thường xuyên theo chủ đề.
- Luôn tiếp thu cái mới, sử đổi, bổ sung cái cũ phù hợp với chương trình giáo
dục mầm non mới hiện nay.
- Giáo viên luôn tìm tòi những lời giới thiệu hay, sưu tầm, sáng tác các trò
chơi, câu đố, làm đồ dùng trực quan, đẹp, mang tính thẩm mỹ và tính giáo dục
cao, gây sự tò mò, ham hiểu biết của trẻ đối với môn khám phá khoa học.
- Có sự hiểu biết về các lĩnh vực khám phá.
- Phải kết hợp giữa nhà trường và gia đình để giúp trẻ khám phá khoa học đạt kết
quả cao, tạo tiền đề để trẻ bước vào lớp 1 tiểu học một cách thuận lợi nhất.
2. Kiến nghị
Để các hoạt động của trẻ nói chung, cũng như hoạt động khám phá khoa
học nói riêng đạt hiệu quả cao hơn nữa, tôi xin đưa ra một số kiến nghị, kính
mong ban giám hiệu và các cấp lãnh đạo xem xét. Cụ thể:
- Thường xuyên bồi dưỡng kiến thức của môn học cho giáo viên
- Tăng cường cho giáo viên đi dự giờ, thăm lớp ở các trường bạn để học hỏi
thêm kinh nghiệm.
- Đầu tư thêm một số cơ sở vật chất mang tính công nghệ hiện đại để thực
hiện chương trình được thuận lợi hơn.
Trong quá trình hướng dẫn cho trẻ khám phá khoa học, với vốn kinh nghiệm
còn hạn chế, sẽ không tránh khỏi những khiếm khuyết. Rất mong được sự góp ý,
giúp đỡ của các cấp lãnh đạo để bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn
chỉnh hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn !