1. MỞ ĐẦU
- Lí do chọn đề tài
Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với cuộc sống của con người,
của sự vật và sự tồn tại của sự sống trên trái đất. Môi trường bao gồm các yếu
tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người.
Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường đang diễn ra liên tục ở tất cả các
nước trên thế giới, ô nhiễm môi trường ảnh hưởng tới toàn cầu như: Tình
trạng ô nhiễm không khí, nguồn nước, hạn hán, lũ lụt… xảy ra liên tục. Con
người là yếu tố chính làm cho tình trạng ô nhiễm càng gia tăng trầm trọng
nhưng chính con người cũng là nhân tố bảo vệ môi trường và cải thiện môi
trường sống. Chính vì vậy, tri thức về môi trường, những hành vi thái độ của
con người đối với môi trường phải được xem là một trong những giá trị nhân
cách của con người.
Bảo vệ môi trường là những hoạt động giữ cho môi trường trong lành,
sạch đẹp, đảm bảo tính cân bằng sinh thái, ngăn chặn và khắc phục hậu quả
mà con người hay thiên nhiên gây ra cho môi trường. Giáo dục bảo vệ môi
trường là yêu cầu cấp bách mang tính kinh tế, tính khoa học, tính xã hội sâu
sắc. Trong đó, giáo dục mẫu giáo là một khâu, một trong những nấc thang
hình thành nhân cách. Vì vậy không thể không tiến hành giáo dục môi trường
cho trẻ mẫu giáo trong trường mầm non. Đây là quá trình giáo dục có mục
đích nhằm phát triển ở trẻ những hiểu biết sơ đẳng về môi trường, có sự quan
tâm đến vấn đề môi trường phù hợp với lứa tuổi được thể hiện qua những
kiến thức thái độ, hành vi của trẻ đối với môi trường.
Đối với trẻ mẫu giáo, phương pháp giáo dục có hiệu quả là phải tạo cho
trẻ được trải nghiệm, tìm tòi khám phá môi trường xung quanh dưới nhiều
hình thức đa dạng theo phương châm “Học mà chơi, chơi mà học”. Đối với
trẻ nhỏ, gia đình là môi trường xã hội đầu tiên và gần gũi, vì vậy việc giáo
dục trẻ lứa tuổi mẫu giáo các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cần thiết
phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường, góp phần giáo dục
trẻ cách chăm sóc giữ gìn sức khoẻ cho bản thân trẻ, biết cách chăm sóc và
bảo vệ cây cối, bảo vệ các con vật nơi mình ở. Biết một số ngành nghề, văn

+ Phương pháp quan sát
+ Phương pháp thử nghiệm
+ Phương pháp thống kê toán học
+ Phương pháp xử lý thông tin
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận
Như chúng ta đã biết, môi trường là tổng hợp các điều kiện bên ngoài có
ảnh hưởng đến các vật thể, môi trường là toàn bộ các hệ thống tự nhiên và hệ
thống vật chất do con người tạo ra xung quanh mình, trong đó con người trong
quá trình sống và lao động đã khai thác những tài nguyên thiên nhiên hoặc nhân
tạo.
Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường là quá trình giáo dục có mục đích nhằm
giúp cho mọi người, mọi nhà, mọi tầng lớp trong xã hội cộng đồng nhận thức và
quan tâm đến các vấn đề của môi trường, giúp cho con người có những hiểu biết
và có thái độ tích cực, có khả năng và những hành vi tốt đối với việc bảo vệ môi
trường.
Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường nhằm giúp con người nhận thức đúng
đắn về môi trường, có ý thức trong việc khai thác, sử dụng các nguồn tài
nguyên và có ý thức trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ giữ gìn bảo vệ môi
trường. Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được xem là một trong những biện
pháp bảo vệ môi trường có hiệu quả và là nền tảng để cải thiện môi trường có
hiệu quả, đảm bảo cho sự phát triển bền vững.
Việc giáo dục trẻ mầm non là nền tảng của sự hình thành nhân cách. Trẻ
em ở lứa tuổi mầm non là lứa tuổi đang hình thành và phát triển nhân cách, cơ
2


thể non nớt của trẻ chịu sự tác động mạnh mẽ và ảnh hưởng của môi trường.
Ở lứa tuổi này trẻ rất nhạy cảm, tình cảm phát triển mãnh liệt đặc biệt là tính
đồng cảm dễ xúc cảm đối với con người và cảnh vật xung quanh. Do đó việc

2.2. Thực trạng về việc giáo dục trẻ mẫu giáo 5 tuổi có ý thức bảo vệ
môi trường tại trường mầm non Lam Sơn.
Trường mầm non Lam Sơn nằm trên địa bàn của phường Lam Sơn- TP
Thanh Hoá. Là trường mầm non đạt chuẩn mức độ II. Trong những năm gần
đây điều kiện kinh tế của địa phương ngày càng có những bước tăng trưởng
vượt bậc, nhận thức của phụ huynh về giáo dục mầm non ngày càng được
nâng cao.
Năm học 2015-2016 tôi được nhà trường phân công chăm sóc giảng dạy
các cháu ở độ tuổi mẫu giáo lớn (5-6 tuổi) với tổng số cháu là 50, trong đó có
3


27 cháu nam và 23 cháu nữ. Từ những đặc điểm tình hình của trường lớp tôi
nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
a. Thuận lợi
Được sự chỉ đạo sát sao của Phòng Giáo dục và Đào tạo TP Thanh Hoá,
sự quan tâm giúp đỡ của các cấp, các ngành, BGH nhà trường, ngay từ đầu
năm học tôi và các đồng nghiệp đã được học tập các lớp chuyên đề, dự nhiều
hoạt động bổ ích rút ra được nhiều kinh nghiệm trong quá trình chăm sóc giáo
dục trẻ.
- Trang thiết bị ở trường được đầu tư nhằm nâng cao chất lượng dạy và
học của cô và trẻ.
- Được hội cha mẹ học sinh nhiệt tình ủng hộ, phối kết hợp với giáo viên
trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
- Các cháu ở lớp hầu hết đều ngoan, thông minh, ngộ nghĩnh, đi học đều
nên tôi cũng dành thời gian trò chuyện tình cảm với trẻ, giúp trẻ gần gũi, thân
thiết và không có cảm giác buồn chán khi đến lớp.
b. Khó khăn
- Nhiều trẻ trong lớp lần đầu tiên đi học nên chưa được qua các độ tuổi
mẫu giáo bé và mẫu giáo nhỡ nên chưa được rèn dũa về vệ sinh cá nhân cũng

trường mầm non
2

Biết giữ gìn vệ sinh nơi
trường lớp, nơi công cộng

50

12/50=
24%

10/50=
20%

8/50
= 16%

20/50
= 40%

3

Biết cất dọn đồ dùng đồ chơi

50

10/50=

10/50=


5

Không vứt rác ra đường, biết
bỏ rác vào thùng, nhắc nhở
người lớn không được xả rác
bừa bãi

50

8/50=
16%

7/50=
14%

10/50
20 %

25/50
= 50%

6

Phân biệt được các hành
động đúng, sai với môi
trường

50

9/50

4

Biết chăm sóc và bảo vệ cây

Qua bảng khảo sát trên có thể thấy: Nề nếp giữ gìn vệ sinh trong ăn
uống, sinh hoạt của trẻ còn chưa cao, ý thức giữ gìn vệ sinh nơi công cộng và
trường lớp còn thấp, khi chơi đồ chơi xong số trẻ biết cất dọn đúng nơi quy
định chưa đạt với yêu cầu, nhiều trẻ kỹ năng chăm sóc cây còn kém. Ý thức
không vứt rác ra đường, biết bỏ rác vào thùng, phân biệt các hành động đúng
sai với môi trường và biết tiết kiệm điện nước trong sinh hoạt còn chưa cao.
Từ thực trạng trên tôi tiến hành lên kế hoạch để tích hợp các nội dung
giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi trong các hoạt động
khác nhau khi có điều kiện phù hợp.
2.3. Một số biện pháp giáo dục trẻ mẫu giáo 5 tuổi có ý thức bảo vệ
môi trường trong trường mầm non
2.3.1. Tích hợp lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường thông
qua nội dung tích hợp các chủ đề trong năm.
Phạm vi hoạt động của trẻ mẫu giáo tuy chưa rộng nhưng lại rất phong
phú đa dạng nên rất có điều kiện để lồng ghép nội dung giáo dục môi trường
vào chương trình chăm sóc giáo dục trẻ.
Thông qua hoạt động học tập, vui chơi chương trình chăm sóc giáo dục
trẻ mẫu giáo giúp trẻ làm quen với môi trường xung quanh, làm quen với thế
giới động vật, thực vật, các hiện tượng tự nhiên, làm quen với một số nghề
nghiệp trong xã hội trong đó có công việc làm sạch đẹp môi trường.
Hoạt động học tập là hoạt động có khả năng giáo dục môi trường một
cách toàn diện và có hệ thống. Trẻ được tham gia nhiều vào các hoạt động
khác nhau: Phát triển thể chất, khám phá khoa học, âm nhạc, làm quen tác
5



+ Ở chủ đề “Thế giới thực vật”. Giáo dục trẻ biết quá trình phát triển của
cây, ích lợi của cây xanh đối với môi trường sống và biết tác hại của việc chặt
phá rừng bừa bãi làm cho môi trường ô nhiễm, thiên tai xảy ra nhiều và ảnh
hưởng nghiêm trọng đến đời sống của con người.
+ Ở chủ đề “Thế giới động vật”. Giáo dục trẻ yêu quý các con vật nuôi,
mong muốn và thực hiện những hành động tốt để chăm sóc bảo vệ những con
vật gần gũi.
+ Ở chủ đề “Phương tiện và luật lệ giao thông”. Giúp trẻ hiểu được một
số quy định đơn giản để đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông và các hành
vi khi tham gia giao thông. Biết được các phương tiện giao thông thải ra khói
bụi như: Ô tô, xe máy, tàu hoả…thải khói vào không khí. Giáo dục trẻ khi đi
6


trên đường biết bịt khẩu trang, đội mũ bảo hiểm tránh tai nạn, khi được bố mẹ
đưa đến trường phải nhắc bố mẹ để xe đúng nơi quy định, không cho xe đi
vào sân trường vì khói bụi sẽ làm ô nhiễm môi trường. Ngoài ra giáo dục trẻ ý
thức giữ gìn các đồ dùng, phương tiện đi lại của gia đình sạch sẽ gọn gàng.
+ Ở chủ đề “Nước và các hiện tượng tự nhiên”. Giúp trẻ biết về các hiện
tượng tự nhiên như: Gió, mây, mưa, sấm chớp, sét, lũ lụt, hạn hán… Qua đó
trẻ biết phân biệt đặc điểm của nước, nguồn nước sạch, nước bẩn, ích lợi của
nước sạch, biết tiết kiệm nước sạch, tránh xa nguồn nước bẩn gây ô nhiễm và
gây bệnh tật cho con người.
+ Ở chủ đề “Quê hương đất nước, Bác Hồ và trường tiểu học”. Giáo dục trẻ ý
thức bảo vệ môi trường chính là bảo vệ cảnh quan, vẻ đẹp của quê hương
mình. Qua các câu chuyện về Bác Hồ trẻ biết cùng nhau tiến bộ, biết giúp đỡ
người thân làm những công việc nhỏ vừa sức để môi trường nơi mình ở luôn
sạch đẹp.
Như vậy, việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo
thông qua các chủ đề rất phong phú, đa dạng. Chúng ta cần lồng ghép tích

- Góc nghệ thuật: Trẻ biết làm một số đồ dùng, đồ chơi từ những nguyên
vật liệu thiên nhiên và phế liệu thải bỏ như: Gáo dừa, vỏ hộp làm bộ gõ nhạc,
tre làm phách…. Trẻ múa hát, đọc thơ theo chủ đề, đặt câu đố về các con vật
và cây cối, đồ dùng. Thông qua đó trẻ nhận biết được mối quan hệ của chúng
với môi trường xung quanh.
- Góc thiên nhiên: Khi trẻ chăm sóc cây, lau lá, nhổ cỏ, xới đất, tưới cây,
nhặt lá khô, gieo hạt, trồng cây…..trẻ cảm nhận được công việc của người
trồng nên những cây xanh. Khi chơi với cát, nước trẻ biết phải rửa tay sạch sẽ khi
chơi xong.

Hình 1: Hoạt động chăm sóc cây xanh ở góc thiên nhiên của bé
- Góc Xây dựng - Lắp ghép: Qua các trò chơi lắp ghép xây dựng các
công trình như: Công viên xanh, vườn bách thú, khu chung cư gia đình, vườn
rau ao cá Bác Hồ,….trẻ biết bố trí, xếp đặt các khu vực trong mô hình hợp lý,
gọn gàng, sạch đẹp. Biết sử dụng các nguyên vật liệu đã qua sử dụng để tạo
thành các sản phẩm phục vụ cho góc xây dựng.

8


Hình 2: Hoạt động của bé ở góc Xây dựng-Lắp ghép
Tóm lại: Thông qua quá trình chơi trẻ hiểu được ý nghĩa môi trường đối
với đời sống con người. Được thực hiện các thao tác chơi mô phỏng những
công việc hàng ngày của người lớn giúp trẻ cảm thấy mình “Quan trọng” và
có ý thức cùng chung tay bảo vệ môi trường.
* Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua tổ chức sinh hoạt như giờ
ăn, ngủ cho trẻ
Đây là hoạt động nhằm hình thành các nề nếp thói quen trong sinh hoạt,
đáp ứng nhu cầu được vui vẻ thoải mái của trẻ.
Ví dụ: Trẻ biết lao động trực nhật như: Cùng cô kê bàn ăn ngay ngắn, xếp

vỏ sò, vỏ hến, vỏ ốc cườm…để làm nên các bức tranh về các chủ đề, làm bưu
thiếp. Sử dụng vỏ chai nước rửa bát, vỏ hộp sữa chua, lon bia, vỏ cây, bát
nhựa dùng một lần, sỏi, đá, len vụn,… làm mô hình, đồ chơi. Cho trẻ vẽ và
thể hiện những ấn tượng của trẻ về môi trường. Tô màu, cắt dán những hình
ảnh về môi trường, quá trình phát triển của cây cối, con vật, về môi trường
10


sống của chúng. Trong quá trình trẻ thực hiện cô trò chuyện với trẻ và cho trẻ
thảo luận với nhau về những sản phẩm mà trẻ đang làm, ý nghĩa của chúng
nhằm chính xác hoá những ấn tượng của trẻ về môi trường. Qua đó giáo dục
trẻ ý thức tiết kiệm và ý thức lao động sáng tạo.

Hình 4: Mô hình “Động vật sống trong rừng”
- Lên kế hoạch cho trẻ hoạt động lao động vệ sinh trường lớp như: Thu
gom rác xung quanh trường (Nhặt lá rụng, vỏ hộp sữa, túi ni lông, giấy kẹo
bánh…), lau đồ dùng đồ chơi, các giá đồ chơi của lớp, sắp xếp đồ chơi đúng
nơi quy định.

11


Hình 5: Bé với hoạt động chăm sóc môi trường
- Thực hiện các bài tập đánh giá vệ sinh môi trường, điều kiện sống của
cây cối, con vật, các hành động tốt - xấu đối với môi trường.
- Làm thí nghiệm về cây cần nước và ánh sáng, thí nghiệm nước bẩn do
rác, lọc nước bằng cát vàng, không khí ô nhiễm do bụi- khói.
- Xử lý tình huống có thực: Lợi dụng những tình huống có thật trong
thực tế để giáo dục trẻ chăm sóc và bảo vệ môi trường.
Ví dụ: Xử lý đồ dùng của góc phân vai sau buổi chơi như: Cuống rau, vỏ

thái độ, hành vi tích cực về các địa danh và môi trường, biết bảo vệ, giữ gìn
môi trường và các địa danh nơi diễn ra lễ hội.
Ví dụ: Gần đến ngày tết thì phát động “Tết trồng cây” trẻ cùng cô sưu
tầm các loại cây và trồng, tổ chức tưới và chăm sóc. Ngày 8-3 thì phát động
phong trào “Bông hoa điểm 10” trẻ cùng nhau phấn đấu có những hành động
bảo vệ môi trường, gom lá rụng bỏ vào thùng rác làm sạch sân trường, lau lá
ở góc thiên nhiên, giúp đỡ cô và các bạn.
Ngoài ra vận dụng mọi lúc mọi nơi để giáo dục trẻ: Giờ ngủ dậy, giờ
chơi, trả trẻ …qua các bài thơ, câu chuyện, bài hát về môi trường. Đàm thoại,
thảo luận, trò chuyện về các nhu cầu sống của con người với cây cối, các con
vật, các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, tác hại của môi trường bị ô
13


nhiễm đối với sức khoẻ của con người để trẻ thấy được ý nghĩa và tầm quan
trọng của môi trường đối với cuộc sống con người. Có thể cho trẻ xem những
hình ảnh về việc xả rác bừa bãi nơi công cộng, nơi chùa chiền, di tích để trẻ
cảm nhận được đó là những hành vi không đúng và hiểu rằng không chỉ trong
gia đình, trường lớp mà bất cứ ở nơi đâu cũng cần phải bảo vệ, gìn giữ môi
trường làm cho quê hương thêm tươi đẹp
2.3.4. Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua công tác phối kết hợp
cùng phụ huynh
- Phụ huynh là nguồn động viên khích lệ và luôn sát cánh bên nhà trường
bởi vì không những rèn nề nếp cho trẻ của mình mà còn tuyên truyền cho các
bậc phụ huynh khác cùng ý thức để bảo vệ môi trường và nhiệt tình ủng hộ
các phong trào của trường lớp.
- Cần tuyên truyền với phụ huynh về sự ô nhiễm môi trường của địa
phương hiện nay bằng cách:
+ Các hình ảnh về tình trạng ô nhiễm hiện nay trên các dòng sông, ao hồ,
khu chợ.

Với một số biện pháp và hình thức nêu trên trong quá trình tham khảo,
tìm tòi, thực hiện tôi đã thu được một số kết quả sau:
- 100% trẻ ở lớp bước đầu có ý thức bảo vệ môi trường từ những việc
làm đơn giản.
- Cụ thể là:
Theo kết quả khảo sát tháng 3 năm 2016:
Tổng
số trẻ

TT

Nội dung khảo sát

1

Nề nếp giữ gìn vệ sinh trong
ăn uống, sinh hoạt của trẻ ở
trường mầm non

50

2

Biết giữ gìn vệ sinh nơi
trường lớp, nơi công cộng

50

3


sử dụng

50

Đạt
Tốt

Khá

20/50

20/50

TB

= 40%

10/50
=40 % = 20%

20/50

18/50

= 40 %

12/50

= 36% =24 %



=42 %

09/50
=40 % = 18%

18/50

24/50

=36 %

08/50
=48 % =16 %

18/50

20/50

= 36%

0

12/50
=40 % = 24%

0

0


trường để khuyến khích trẻ tiến bộ.
- Tạo điều kiện cho trẻ được đi tham quan, dạo chơi các khu vực quanh
trường.
- Ứng dụng công nghệ thông tin vào bài dạy và tổ chức các hoạt động
cho trẻ để gây hứng thú cho trẻ tham gia học tập.
- Thường xuyên trò chuyện với trẻ về môi trường, đặt ra các tình huống
để trẻ được nêu ý kiến giải quyết.
- Tạo điều kiện để trẻ được trải nghiệm tham gia các hoạt động bảo vệ,
giữ gìn môi trường cùng cô.
- Phối kết hợp giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo dục ý thức bảo
vệ môi trường cho trẻ.
- Bản thân luôn trau dồi, học hỏi, tham gia các lớp chuyên đề do phòng
giáo dục và nhà trường tổ chức, tích luỹ kinh nghiệm và phấn đấu hơn nữa để
góp phần vào công tác chăm sóc giáo dục trẻ ngày một tốt hơn.
3.2. Kiến nghị, đề xuất

16


- Để trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của môi trường xung quanh cũng như
tầm quan trọng của môi trường đối với cuộc sống con người, đề nghị nhà
trường tổ chức cho các cháu được tham quan một số danh lam thắng cảnh
trong thành phố.
- Tổ chức hội thi cấp trường về ý thức bảo vệ môi trường cho các cháu
như: Tranh vẽ về môi trường, đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu đã qua sử
dụng, vườn cây của bé
Trên đây là một số kinh nghiệm rút ra từ bản thân. Rất mong được sự
góp ý bổ sung của cấp trên cũng như các bạn đồng nghiệp để chúng ta cùng
nhau làm tốt công tác giáo dục trẻ mẫu giáo ý thức bảo vệ môi trường.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ