1: MỞ ĐẦU :
1.1 Lí do chọn đề tài :
Giáo dục và đào tạo có vị trí, vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát
triển của mỗi quốc gia, dân tộc. Nhiều quốc gia trên thế giới đã đạt được những
thành tựu to lớn trong quá trình phát triển nhờ sớm coi trọng vai trò của giáo dục
và đào tạo như Nhật Bản với quan điểm coi “Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng
đầu; cần kết hợp hài hoà giữa bản sắc văn hóa lâu đời Phương Đông với những
tri thức Phương Tây hiện đại”; hay Singapore với phương châm “Thắng trong
cuộc đua về giáo dục sẽ thắng trong cuộc đua về phát triển kinh tế”; cường quốc
Mỹ cũng luôn chú trọng đến việc “Tập trung cho đầu tư Giáo dục - Đào tạo và
thu hút nhân tài”; Một người bạn lớn của Việt Nam là Liên Xô trước đây cũng
đã khẳng định “Chính sách về con người là điểm bắt đầu và là điểm kết thúc của
mọi chính sách kinh tế - xã hội”.
Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn thế hệ trẻ “Non sông
Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh
quang sánh vai cùng các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ
một phần lớn ở công học tập của các em” (HCM toàn tập, 1995, tập 4, tr33).
Lời dạy của Người chứa đựng toàn bộ giá trị chân lý của thời đại mang
tên Người. Để không bị tụt hậu, để xây dựng và phát triển thành công một đất
nước độc lập tự do theo định hướng xã hội chủ nghĩa thì rất cần phải nhận thức
rõ hơn nữa vị trí và vai trò của giáo dục và đào tạo.
Trong suốt tiến trình cách mạng, Đảng và Nhà nước ta đã luôn khẳng định
giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là những chính sách trọng tâm, có vai
trò chính yếu của Nhà nước, được ưu tiên trước nhất, thậm chí đi trước một
bước so với các chính sách phát triển kinh tế - xã hội khác.
Với vị trí quốc sách hàng đầu, GD&ĐT có vai trò là nền tảng, động lực
thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò của GD&ĐT được thể hiện rõ
trong quan điểm của Đảng ở các kì đại hội. Nghị quyết TW 2 khoá VIII đã
khẳng định: “Phát triển GD&ĐT là nền tảng, động lực thúc đẩy sự phát triển
kinh tế - xã hội trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện
nay”. Thêm vào đó, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X cũng nhấn mạnh:

đầu. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả trong giáo dục thì nhất thiết đội ngũ giáo
viên phải tăng cường đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực,
chủ động , sáng tạo của học sinh để đáp ứng với yêu cầu xã hội .
Trong những năm gần đây bộ môn Công nghệ THPT đã được cung cấp
thêm các trang thiết bị, dụng cụ phục vụ cho việc dạy và học. Được tăng thời
lượng dạy và học. Đó là những thay đổi hết sức cần thiết, phù hợp với sự phát
triển tất yếu. Bởi đây là một môn khoa học kỹ thuật ứng dụng, có vị trí quan
trọng trong việc phát triển khả năng tư duy, tính sáng tạo cho học sinh . Và hơn
thế nữa , bộ môn Công nghệ góp phần rất lớn trong việc làm quen , định hướng
và lựa chọn nghề nghiệp của các em .
Tuy nhiên trong quá trình giảng dạy bài 29 “ Hệ thống đánh lửa ” chương VI : Cấu tạo của động cơ đốt trong - SGK Công nghệ lớp 11 . Tôi nhận
thấy giáo viên và học sinh còn gặp một số khó khăn như sau :
-Về phía giáo viên : Còn gặp khó khăn do lượng kiến thức bài học nhiều ,
phương tiện đồ dùng dạy học còn hạn chế . Mặt khác thời lượng bài học hạn chế
dẫn đến thường phải thuyết trình làm cho tiết dạy có phần nặng nề học sinh thụ
động lĩnh hội kiến thức .
-Về phía học sinh : Còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình lĩnh hội kiến thức .
Đòi hỏi khả năng tư duy tổng hợp đối với học sinh , cũng như mối liên hệ mật
thiết với các môn học khác , khả năng làm việc nhóm còn hạn chế .
1.2 Mục đích nghiên cứu :
Xuất phát từ tình hình thực tế hiện nay các trường THPT đã được trang bị
các trang thiết bị hiện đại phù hợp yêu cầu đổi mới dạy học theo công nghệ hiện
đại như máy chiếu đa năng, máy chiếu vật thể, máy tính...
Bản thân bộ môn Công nghệ 11 bước đầu cũng được trang bị kho dữ liệu và
một số phần mềm dạy học làm tiền đề cho việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy
. Nếu giáo viên biết tận dụng có hiệu quả các trang thiết bị hiện đại này và sử
dụng nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học sẽ giúp quá trình tiếp thu kiến
2



người. Con người vừa là trung tâm của mọi sự phát triển, vừa là mục tiêu, động
lực của sự phát triển. Với tư cách là động lực cho sự phát triển, GD và ĐT chuẩn
bị cho con người sự phát triển bền vững trên tất cả các lĩnh vực, cho lợi ích hiện
tại và tương lai của đất nước.
Bên cạnh đó, từ thực tiễn hiện nay, trên cơ sở kinh tế thị trường, các nền
kinh tế tiên tiến trên thế giới đang trong quá trình thực hiện bước chuyển tiếp
trình độ phát triển từ kinh tế công nghiệp sang hậu công nghiệp và kinh tế tri
thức. Những thành tựu của cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đã biến
tri thức thành yếu tố quan trọng bên trong quá trình sản xuất và quyết định sự
phát triển của nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, giáo dục đã trở thành nhân tố
quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.

3


Hàm lượng tri thức trong nền kinh tế là nhân tố quy định sự phát triển.
hàng hoá nào có hàm lượng tri thức càng cao thì càng có giá trị. Tri thức là
nguồn tài nguyên rất đặc biệt, khác với những nguồn tài nguyên khác, tri thức là
vô hạn, càng khai thác càng giàu lên, càng cho đi ta càng thu về nhiều hơn. Do
vậy, phát triển dựa trên tri thức là phát triển bền vững. Mà tri thức thì chính là
những dữ liệu, thông tin hay những kỹ năng mà con người có được qua sự trải
nghiệm hoặc thông qua giáo dục. Như vậy, giáo dục chính là yếu tố để gia tăng
hàm lượng tri thức trong lĩnh vực kinh tế nói riêng và mọi lĩnh vực của đời sống
xã hội nói chung. Cho nên GD&ĐT có vị trí và vai trò đặc biệt quan trọng đối
với sự phát triển kinh tế - xã hội .
Mục tiêu của giáo dục hiện nay là: nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài, hướng tới công cuộc Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nước.
Việc nâng cao chất lượng giảng dạy gắn liền với đổi mới phương pháp dạy học,
nhằm nhằm phát huy tính tích cực chủ động của học sinh, lấy học sinh làm trung
tâm, việc thay đổi phương pháp giảng dạy để tiếp cận mang tính phù hợp với đối

những đặc tính bản chất của sự vật. Sự hình thành khái niệm là kết
quả của sự khái quát, tổng hợp biện chứng các đặc điểm, thuộc tính
của sự vật hay lớp sự vật. Vì vậy, các khái niệm vừa có tính khách
quan vừa có tính chủ quan, vừa có mối quan hệ tác động qua lại với
nhau, vừa thường xuyên vận động và phát triển. Khái niệm có vai trò
rất quan trọng trong nhận thức bởi vì, nó là cơ sở để hình thành các
phán đoán và tư duy khoa học.
•
Phán đoán: là hình thức tư duy trừu tượng, liên kết các khái niệm
với nhau để khẳng định hay phủ định một đặc điểm, một thuộc tính
của đối tượng. Theo trình độ phát triển của nhận thức, phán đoán được
phân chia làm ba loại là phán đoán đơn nhất , phán đoán đặc thù và
phán đoán phổ biến . Ở đây phán đoán phổ biến là hình thức thể hiện
sự phản ánh bao quát rộng lớn nhất về đối tượng .Nếu chỉ dừng lại ở
phán đoán thì nhận thức chỉ mới biết được mối liên hệ giữa cái đơn
nhất với cái phổ biến, chưa biết được giữa cái đơn nhất trong phán
đoán này với cái đơn nhất trong phán đoán kia và chưa biết được mối
quan hệ giữa cái đặc thù với cái đơn nhất và cái phổ biến. Để khắc
•

5


•

phục hạn chế đó, nhận thức lý tính phải vươn lên hình thức nhận thức
suy luận .
Suy luận: là hình thức tư duy trừu tượng liên kết các phán đoán lại
với nhau để rút ra một phán đoán có tính chất kết luận tìm ra tri thức
mới. Tùy theo sự kết hợp phán đoán theo trật tự nào giữa phán đoán

khi học sinh chưa học buộc các em phải chấp nhận .
- Mặt khác vì thời lượng có hạn chỉ là 1 tiết , điều kiện cơ sở vật chất còn
có mặt hạn chế nên rất khó đối với học sinh trong việc lĩnh hội kiến thức.
Tuy nhiên nếu sử dụng tốt các phương tiện dạy học , tăng cường ứng dụng công
nghệ thông tin trong các bài học, kết hợp hài hòa với một số phương pháp dạy
học truyền thống và tích cực thì quá trình tiếp thu kiến thức và vận dụng vào
thực tế của học sinh ,cũng như chất lượng bài học sẽ đạt hiệu quả cao hơn . Qua
đó học sinh sẽ cảm thấy hứng thú, say mê tìm hiểu và quan tâm đúng mức đối
với môn học .
6


Trước đây khi giảng dạy Bài 29 : Hệ thống đánh lửa – Môn Công nghệ
11 . Phương pháp mà giáo viên sử dụng chủ yếu là thuyết trình trong điều kiện
trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn .Việc tận dụng kênh hình SGK vẫn còn có
vấn đề hạn chế . Việc giải thích các kiến thức vật lý liên quan trong nội dung
còn thiếu hệ thống bảng biểu . Do vậy học sinh còn hạn chế trong việc nắm bắt
vấn đề, khó vận dụng liên hệ được các kiến thức liên quan trong việc giải thích
nguyên lý làm việc của hệ thống ... Trong khi các kiến thức này cần được trực
quan hoá bằng hình ảnh , bằng video clip , bằng bảng so sánh ... Mặt khác do
thời gian eo hẹp nên học sinh khó trao đổi và so sánh kiến thức với bạn , giáo
viên cũng khó nắm bắt và giúp đỡ học sinh .
Qua thực tế giảng dạy và rút kinh nghiệm từ chính bài giảng của mình, và
kết quả học tập thu được của học sinh theo từng năm học. Tôi thấy cần phải tích
cực đổi mới hơn nữa phương pháp dạy học .Tăng cường ứng dụng công nghệ
thông tin trong bài dạy. Nhằm giúp học sinh tích cực chủ động , hứng thú hơn
nữa trong quá trình lĩnh hội kiến thức . Giúp các em thấy rõ mối liên hệ thực
tiễn của bài học cũng như đề cao ý thức tiết kiệm năng lượng và ý thức bảo vệ
môi trường .
Tuy nhiên một thực tế đáng nói nữa là trong quá trình thực hiện giáo án

+ Nêu nhiệm vụ , phân loại hệ thống đánh lửa ? Tại sao lại hay sử dụng hệ thống
đánh lửa điện tử không tiếp điểm .
+Điốt thường và điốt chỉnh lưu có điều khiển có mấy chân , điều kiện để mở là
gì ?
+Máy phát điện xoay chiều 1 pha gồm mấy phần chính ? khi rô to quay điều gì
xảy ra ?
+Buzi là chi tiết có mấy điện cực ? Giữa chúng là chất gì? Khi nào thì xuất hiện
tia lửa điện giữa 2 điện cực ?
+Nêu hệ số biến áp ? Để có thể tạo ra điện áp cao áp thì số vòng thứ cấp phải
như thế nào đối với sơ cấp ?
+Nêu cấu tạo , nguyên lý làm việc của hệ thống đánh lửa điện tử không tiếp
điểm .
* Đối với học sinh :
- Thực hiện các yêu cầu chuẩn bị trước bài ở nhà đã được giáo viên yêu cầu .
-Phân công nhóm trưởng .
-Nhóm trưởng phân công công việc cho các thành viên .
-Các thành viên trong nhóm ghi nội dung trả lời ra giấy .
b-Tổ chức thực hiện :
Hoạt động 1: Ổn định lớp - kiểm tra bài cũ – Phân công nhiệm vụ : 5 phút
*Câu hỏi : Nêu nhiệm vụ , đặc điểm hình thành hòa khí trong động cơ Điezen?
*Đặt vấn đề vào bài : ... Nghiên cứu tìm hiểu hệ thống đánh lửa trong ĐCĐT.
- GV nêu yêu cầu của bài học :
+HS nắm được nhiệm vụ , phân loại của hệ thống của hệ thống đánh lửa .
+HS nắm được sơ đồ , cấu tạo , nguyên lý làm việc của hệ thống đánh lửa điện
tử không tiếp điểm .
-Giáo viên phân công các nhóm và nêu nhiệm vụ nghiên cứu cho từng nhóm :
+ 2 bàn cạnh nhau 1 nhóm , mỗi nhóm có một nhóm trưởng đã phân công từ tiết
trước .
+ Các nhóm thảo luận theo hệ thống câu hỏi mà GV đã nêu từ tiết trước . Cần
tập trung vào các nội dung sau :

hệ thống đánh lửa như sau :
HTĐL thường

HTĐL

HTĐL
có tiếp điểm

HTĐL
có tiếp điểm
HTĐL điện tử
(bán dẫn)
HTĐL
không tiếp điểm

Hình 29.1Sơ đồ phân loại hệ thống đánh lửa

Hoạt động 3 :Tìm hiểu cấu tạo hệ thống đánh lửa điện tử không tiếp điểm
(10 phút )
-GV trình chiếu sơ đồ , cấu tạo hệ thống đánh lửa điện tử không tiếp điểm rồi
yêu cầu 1 nhóm nêu cấu tạo của hệ thống .

9


II. Hệ thống đánh lửa điện tử không tiếp điểm
1. Cấu tạo :
Ma-nhê-tô
Biến áp đánh lửa
Bugi

10


+Biến áp đánh lửa là biến áp đặc biệt có số vòng thứ cấp gấp hàng nghìn lần sơ
cấp nên khi sơ cấp có điện thì thứ cấp có điện áp cao áp cung cấp cho 2 cực của
Buzi để Buzi đánh lửa .

Giới thiệu một số linh kiện điện tử trong hệ thống đánh
lửa điện tử không tiếp điểm.
Đ1

U
~

U1

+

U2

Rtải U-

-

Điôt

π
2π
8π


12


Hoạt động 4 :Tìm hiểu nguyên lý làm việc của hệ thống đánh lửa điện tử
không tiếp điểm (15 phút )
-GV nêu câu hỏi : Khi nam châm vĩnh cửu quay thì 2 cuộn dây có hiện tượng gì
? Tại sao ?
-HS trả lời , gv nhận xét nhấn mạnh .
-GV hỏi cuộn điều khiển được bố trí như thế nào ? tại sao ?
-HS trả lời , gv nhận xét nhấn mạnh .
-GV nêu câu hỏi : Khi nam châm vĩnh cửu quay và khóa 4 mở thì hiện tượng
xảy ra trong mạch là gì ? Tại sao ?
-HS trả lời , gv yêu cầu nhóm khác nhận xét sau đó trình chiếu sơ đồ 29.2 để
nhấn mạnh .

II. Hệ thống đánh lửa điện tử không tiếp điểm
2. Nguyên lý làm việc
4

Đ1

W1 -

w2

3

2

Đ2


2

Đ2

WN

+
CT

1

ĐĐK
WĐK

- Khi tụ CT tích đầy điện. Đây chính là thời điểm đánh lửa.
+ Dòng điện phóng đi theo mạch: Cực (+) CT  ĐĐK Mát W1 Cực (-) CT.
+ Do có dòng điện với trị số khá lớn phóng qua W1 trong thời gian rất ngắn làm cho
cuộn W2 xuất hiện sức điện động lớn tạo ra tia lửa điện ở bugi.

-GV nêu câu hỏi : Khi nam châm vĩnh cửu quay và khóa 4 đóng thì hiện tượng
xảy ra trong mạch là gì ? Tại sao ?
-HS trả lời , gv yêu cầu nhóm khác nhận xét sau đó trình chiếu sơ đồ 29.2 để
nhấn mạnh . Đặc biệt giải thích khái niệm nối tắt về mát để hs khắc sâu .

14


2. Nguyên lý làm việc :
4

năng lượng và ít gây nhiễu ảnh hưởng đến môi trường .
+ GV dùng máy chiếu vi tính trình chiếu Videocip của hệ thống đánh lửa điện tử
không tiếp điểm để hs quan sát tìm hiểu khắc sâu kiến thức .
+Cuối giờ GV nhận xét sự chuẩn bị và hoạt động của các nhóm , nêu các sai
xót phổ biến cần khắc phục . Dặn dò HS về nhà tiếp tục tìm hiểu thêm về hệ
thống đánh lửa và đọc trước bài hệ thống khởi động .
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
So sánh với kết quả những năm trước khi ứng dụng công nghệ thông tin
trong bài giảng chưa gọn gàng nhuần nhuyễn và chưa tổ chức thảo luận nhóm .
Tôi nhận thấy một số vấn đề như sau :
- GV không mất nhiều thời gian cho việc thiết kế bài trình chiếu vì chỉ
trình chiếu các hình ảnh cần thiết không phải gia công nhiều ở chỗ thay vì phải
vẽ thì chỉ cần dùng máy ảnh hoặc điện thoại cảm ứng chụp lại hình ảnh . Học
sinh không phải mệt mỏi khi phải nhìn vào trình chiếu nhiều slide .

15


- Vì có phân công nhóm và đưa hệ thống câu hỏi thảo luận từ tiết trước
nên có sự chuyển biến rõ rệt trong việc tiếp cận kiến thức và việc vận dụng
những kiến thức đó vào bài học . Các em đã hiểu sâu sắc vấn đề, không còn cảm
thấy quá trừu tượng . Trong giờ học các em rất sôi nổi tham gia trao đổi kiến
thức, chủ động hình thành kĩ năng . Học sinh hiểu bài và thấy rõ mối liên hệ rất
gần gũi với thực tế của bài học . Qua đó các em có ý thức tìm hiểu và yêu thích
môn học hơn .
- Khi dùng máy chiếu đa vật thể trình chiếu kết quả thảo luận của các
nhóm ghi trên giấy đã tiết kiệm được rất nhiều thời gian và HS có thể so sánh
đối chiếu và có ý thức hơn khi thảo luận nhóm .
Cụ thể khi tiến hành khảo nghiệm trong năm học 2015-2016 đối với học
sinh lớp 11, đặc biệt ở 2 lớp 11A1 và 11A2 như sau:

11
0
0
(14,6%)
(62,5%)
(22,9%)
11A2
45
15
25
2
0
0
(33,3%)
(62,3%)
(4,4%)
Nhìn vào bảng tổng hợp kết quả, ta thấy việc ứng dụng công nghệ thông
tin và thảo luận nhóm trong bài giảng đã đem lại hiệu quả cao hơn. Số lượng
học sinh đạt điểm giỏi ở lớp 11A2 nhiều hơn và số lượng học sinh trung bình ít
hơn so với 11A1 .Mặc dù khả năng nhận thức của HS lớp 11A1 cao hơn HS
lớp 11A2 khá nhiều. Giờ học sôi nổi hơn , học sinh được làm việc tích cực hơn,
16


đa số các em hiểu bài ngay tại lớp và có khả năng ghi nhớ vận dụng vào làm
bài kiểm tra cao hơn. Mặt khác giáo viên đỡ phải thuyết trình 1 chiều hơn ,
Thông qua thảo luận theo nhóm được tổ chức chặt chẽ học sinh đã thực sự chịu
khó tích cực lĩnh hội kiến thức . Đây chính là sự vận dụng thế mạnh của công
nghệ thông tin kết hợp với phương pháp dạy học tích cực để tạo nên hiệu quả
của giờ dạy .

kinh nghiệm trong nhóm , tổ chuyên môn.
*
* *
Qua nhiêu năm công tác giảng dạy bộ môn Công nghệ ở trường THPT
Lam Kinh, với niềm say mê nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm với công việc
được giao và những trăn trở về khó khăn trong quá trình giảng dạy và học tập
bộ môn Công Nghệ .Tôi nhận thấy cần phải tăng cường cải tiến phương pháp
17


giảng dạy, kết hợp các phương pháp dạy học tích cực đồng thời tăng cường sử
dụng công nghệ thông tin trong dạy học giúp học sinh tiếp thu kiến thức một
cách tích cực, chủ động . Sau một thời gian học hỏi ,nghiên cứu và thử nghiệm
bản thân tôi đã xây dựng , tích lũy được một số kinh nghiệm giảng dạy và đã
thu được một số hiệu quả nhất định trong công tác chuyên môn, nghiệp vụ .
Tuy nhiên đây chỉ là là những đúc rút dựa trên những kinh nghiệm của
bản thân trong quá trình công tác . Với mong muốn có thể giúp học sinh thêm
say mê, hứng thú học môn học hơn, góp phần tích cực cho công tác dạy chữ ,
dạy người , hướng nghiệp cho học sinh . Rất mong nhận được sự đóng góp ý
kiến của các thầy cô và các bạn đồng nghiệp . Xin chân thành cảm ơn !
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thọ Xuân , ngày 20 tháng 5 năm 2016

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết . Không sao chép nội dung
của người khác .

Phạm Đức Minh