TUYỂN TẬP TÀI LIỆU HAY, BÀI TẬP, GIÁO TRÌNH, BÀI GIẢNG, ĐỀ THI
PHỔ THÔNG, ĐẠI HỌC, SAU ĐẠI HỌC
LUẬN VĂN-KHOÁ LUẬN-TIỂU LUẬN NHIỀU LĨNH VỰC KHOA HỌC
GIÁO ÁN XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC CÁC
HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO
TRONG NHÀ TRƯỜNG
1
MỤC LỤC
MỤC LỤC......................................................................................................................................2
MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG NHÀ TRƯỜNG.........4
Thứ nhất, tổ chức tập huấn cho đội ngũ CBGV........................................................................................................... 5
Thứ hai, xây dựng các kĩ năng nền cho học sinh......................................................................................................... 5
Thứ ba, hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu về HĐTNST................................................................................................ 6
Thứ tư, tổ chức và duy trì tốt hoạt động của hội đồng tự quản lớp............................................................................6
Thứ năm, tổ chức phong phú các hình thức, phương pháp dạy học trên lớp..............................................................7
Thứ sáu, tạo cơ hội cho tất cả học sinh tham gia vào cả quá trình của HĐTNST...........................................................7
Thứ bảy, làm tốt công tác tham mưu, đề xuất, phối hợp............................................................................................ 9
Thứ tám, làm tốt vai trò trung tâm của nhà trường................................................................................................... 9
HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC.................................................11
Hội chợ xuân quê em ở trường Tiểu học.................................................................................................................. 11
Rèn kỹ năng sống cho học sinh................................................................................................................................. 18
Hoạt động trải nghiệm ngày “Hội xuân quê em”....................................................................................................... 29
BÀI HỌC KINH NGHIỆM SAU KHI TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO Cắt, tỉa hoa trang trí mâm cơm
ngày Tết.................................................................................................................................................................. 34
Bầu hội đồng tự quản - Một hoạt động trải nghiệm rèn kĩ năng sống và hình thành nhiều năng lực, phẩm chất cho
học sinh.
bản thân, khám phá bản thân, điều chỉnh bản thân mà còn biết cách tổ chức hoạt động, tổ chức
cuộc sống và biết làm việc có kế hoạch, có trách nhiệm” (Dự thảo Nội dung CT GDPT mới).
Thực hiện Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT về đánh giá học sinh tiểu học được áp dụng từ năm học
2014-2015, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Giang đã chỉ đạo tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng
tạo (HĐTNST) trong các trường tiểu học toàn tỉnh. Sau một năm thực hiện, bước đầu đã thu được
những kết quả tích cực. Đội ngũ cán bộ giáo viên đã nhận thức được về vai trò, vị trí của HĐTNST
trong quá trình phát triển toàn diện cho học sinh. Giáo viên các nhà trường đã mạnh dạn nghiên
cứu vấn đề và tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện. Thông qua việc tổ chức HĐTNST cho học sinh,
các nhà trường đã xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp với phụ huynh học sinh và cộng đồng. Đồng
thời, các nhà trường còn huy động sự tham gia của cộng đồng vào công tác giáo dục, chăm sóc học
sinh, nâng cao cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học phù hợp với nhiệm vụ, yêu cầu của mỗi nhà
trường. Đây cũng là nội dung thực hiện đúng vai trò của cha mẹ học sinh tham gia đánh giá học
sinh cùng với nhà trường theo hướng dẫn của Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT. Đối với học sinh được
tham gia HĐTNST, các em phấn khởi, mạnh dạn, tự tin, tự giải quyết vấn đề và có nhiều sáng tạo
mới trong học tập và sinh hoạt hàng ngày.
4
Học trường TH Đông Lỗ 1, huyên Hiêp Hòa thực hành trồng lạc ở thôn Hưng Đạo, xã Đông Lỗ.
Tuy nhiên, đây là một nội dung mới nên trong quá trình tổ chức HĐTNST cho học sinh, vẫn còn một
số ý kiến băn khoăn về yêu cầu, cách thức tổ chức thực hiện, về khả năng của học sinh... Để việc tổ
chức HĐTNST cho học sinh có hiệu quả, theo tôi cần tập trung thực hiện tốt một số biện pháp sau:
Thứ nhất, tổ chức tập huấn cho đội ngũ CBGV
Trước đây, khi tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, đa số giáo viên làm thay học sinh ở hầu hết
các khâu: lựa chọn nội dung, xây dựng kế hoạch, chuẩn bị... Học sinh chỉ tham gia thực hiện với số
ít học sinh trong lớp. Với yêu cầu tất cả học sinh đều được tham gia đầy dủ các bước khi tổ chức
HĐTNST là nhiệm vụ mới mẻ, khó khăn nên giáo viên còn rất lúng túng trong khâu xây dựng kế
hoạch, tổ chức thực hiện. Do vậy tổ chức tập huấn để mỗi giáo viên nắm chắc mục đích, ý nghĩa,
tổ chức sinh hoạt lớp, giờ chào cờ đầu tuần; khuyến khích các em tích cực tham gia trang trí lớp, tự
tổ chức các hoạt động vui chơi, đăng kí tham gia các câu lạc bộ, tránh làm thay, làm hộ học sinh.
Giáo viên chỉ đóng vai trò là người tư vấn giúp đỡ. Làm như vậy các em mới có cơ hội bộc lộ khả
năng của bản thân, rèn luyện các phẩm chất, năng lực cần thiết. Từ đó có thêm các kĩ năng cần
thiết để tổ chức HĐTNST hiệu quả.
6
Thứ năm, tổ chức phong phú các hình thức, phương pháp dạy học trên lớp.
HĐTNST có nội dung rất đa dạng và mang tính tổng hợp kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học,
nhiều lĩnh vực học tập và giáo dục. Vì thế, khi dạy học trên lớp, giáo viên cần tổ chức bằng nhiều
hình thức, phương pháp dạy học khác nhau: cá nhân, nhóm, trò chơi, đố vui, ứng dụng công nghệ
thông tin, các kĩ thuật dạy học tích cực. Đặc biệt là phương pháp Bàn tay nặn bột. Dạy học theo
phương pháp Bàn tay nặn bột chính là tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo ngay trong từng
môn học.
Thứ sáu, tạo cơ hội cho tất cả học sinh tham gia vào cả quá trình của HĐTNST
HĐTNST về cơ bản mang tính chất của hoạt động tập thể trên tinh thần tự chủ nhằm phát triển khả
năng sáng tạo và cá tính riêng của mỗi cá nhân trong tập thể. Thông qua HĐTNST hình thành những
năng lực, kỹ năng sống, phẩm chất tốt đẹp của học sinh. Chính vì thế, để tổ chức HĐTNST. Mỗi giáo
viên phải giúp đỡ, hỗ trợ các em thực hiện đầy đủ các bước cơ bản sau:
Bước
1. Xây
Bước
2. Xây
Bước
3. Công
tác
Bước
Bước 2. Học sinh phải định hình những công việc cần làm làm là gì? Tổ chức ở đâu? Những ai thực
hiện? Cần có sự giúp đỡ của ai ở trong hoặc ngoài nhà trường? Cần những gì về cơ sở vật chất,
thiết bị, đồ dùng... để thực hiện? Lúc này, vai trò của Hội đồng tự quản lớp được phát huy. Các em
vừa là người thu thập và xử lý thông tin, phân tích tình hình và tổ chức lớp để bàn bạc đi đến thống
nhất nội dung công việc cần làm.
7
Ở bước này, đối với học sinh lớp Một, lớp Hai, giáo viên có thể ghi chép giúp học sinh kế hoạch, đối
với học sinh lớp Ba, Bốn và Năm, giáo viên nên để học sinh tự ghi chép. Tùy theo, các em có thể
viết trong vở theo trình tự về nội dung, hình thức, công tác chuẩn bị, thời gian, địa điểm, đối tượng
tham gia... hoặc các em xây dựng bằng sơ đồ, bảng biểu... Như vậy, ngay từ hoạt động này, các em
được bộc lộ nhiều khả năng: Ngôn ngữ, giao tiếp, phân tích, phán đoán, lắng nghe, cách trình bày,
tổng hợp, tính toán... Đó là cái đích mà giáo viên đang rất cần ở các em. Vì thế, phát huy vài trò của
học sinh từ bước 2 là quan trọng để các em làm tốt các bước tiếp theo.
Trải nghiệm chia sẻ, đồng hành cùng với bạn khi gặp khó khăn trong cuộc sống...
Bước 3. Trong quá trình học sinh thực hiện bước này, giáo viên cần theo dõi, giúp đỡ học sinh việc
chuẩn bị thực sự phải an toàn về mọi mặt: Sức khỏe, tác phong, lời nói, ăn mặc, đồ dùng, dụng cụ...
phục vụ cho hoạt động. Đặc biệt giáo viên có thể tập huấn, hướng dẫn cho các em các kĩ năng nền
cần thiết: cách ghi chép, phỏng vấn hoặc dự đoán tình huống nảy sinh khi thực hiện, cách giải
quyết...
Bước 4. Học sinh tiến hành thực hiện công việc. Trong quá trình các em thực hiện, giáo viên cần
giúp đỡ và theo dõi. GV cần quan tâm đến những tình huống nảy sinh và sự sáng tạo trong cách giải
quyết của các em. Điều này giúp giáo viên có thể đánh giá đúng những phẩm chất năng lực của các
em.
Bước 5. Đây là bước cuối cùng của hoạt động, học sinh tự đánh giá lại quá trình hoạt động. Hội
đồng tự quản duy trì trực tiếp hoặc học sinh tự viết ra giấy, sau đó Hội đồng tự quản tổng hợp lại
các ý kiến.
Nội dung đánh giá phải được tổng hợp lại từ việc xây dựng ý tưởng đến tất cả các bước tổ chức
trường cần giao quyền tự chủ và khuyến khích giáo viên linh hoạt, sáng tạo trong việc xây dựng
chương trình thời khóa biểu.
Mặt khác HĐTNST không chỉ là trách nhiệm của riêng GVCN nên nhà trường cần đóng vai trò trung
tâm, định hướng tổ chức, chỉ đạo, điều hành, phân công trách nhiệm cho các thành viên trong nhà
trường; chủ động phối hợp với các lực lượng giáo dục khác khi tổ chức HĐTNST cho học sinh.
Bên cạnh đó, nhà trường cần đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài chính vụ cho hoạt động
của các em; khuyến khích, động viên đội ngũ giáo viên tích cực và sáng tạo trong quá trình tổ chức
hoạt động.
Tổ chức HĐTNST trong nhà trường góp phần thực hiện dạy học theo định hướng phát triển năng
lực, tạo cơ hội cho học sinh phát huy khả năng sáng tạo, biết vận dụng những kiến thức đã học vào
thực tế, đồng thời biết chia sẻ và quan tâm tới mọi người xung quanh.
Thực hiện tốt HĐTNST cũng chính là thực hiện tốt Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục đào tạo góp phần thực hiện tốt mục tiêu: “Phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành
phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho
học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo
đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Phát triển khả năng sáng tạo, tự học...” của người học. Mỗi nhà trường cần căn cứ vào khả năng,
điều kiện của học sinh, của trường, của cộng đồng địa phương để tổ chức HĐTNST sao cho học sinh
được chủ động, phấn khởi, tích cực tham gia.
10
HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC
Trải nghiệm sáng tạo là một trong những hoạt động đang được các trường
Tiểu học trong tỉnh Bắc Giang chú trọng tổ chức cho học sinh theo định hướng
Nghị Quyết số 29 - NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Ban chấp hành
Trung ương Đảng. Đây là một hoạt động hữu ích hướng tới phát triển năng lực
cho người học. Tôi đã rất may mắn được tham dự một buổi Hội chợ xuân quê
dưỡng tâm hồn các em, giúp cho các em thêm yêu cuộc sống này. Chúng tôi
cũng tin rằng dạy nghê thuật cho các em có một con đường rất ngắn và hiêu
quả đó là cho các em được trải nghiêm. Sự nhạy cảm, tinh tế và sáng tạo trong
nghê thuật chỉ có thể được sinh ra từ trong những trải nghiêm về nghê thuật
của ngày hôm nay.
Học sinh trải nghiệm sáng tạo trong hoạt động biểu diễn văn nghệ
12
Rời sân khấu - trung tâm của sân trường, theo hướng dẫn của hai “MC
chuyên nghiêp” chúng tôi tới thăm các gian hàng của hội chợ dọc hai bên sân
khấu. Phía tay phải sân khấu là 4 gian hàng: gian hàng ẩm thực với nhiều món
ăn hấp dẫn, gian hàng bánh kẹo với muôn vàn sắc màu sặc sỡ, gian hàng bánh
truyền thống với các loại bánh được làm từ gạo nếp Phì Điền nổi tiếng của Lục
ngạn, gian hàng nông sản với các sản phẩm nhà nông được chính bàn tay của
các em học sinh và phụ huynh xã Quỳnh Sơn làm ra. Phía tay trái sân khấu là 3
gian hàng lần lượt là: gian hàng thư pháp, gian hàng văn phòng phẩm, gian
hàng bán các sản phẩm được làm ra bởi bàn tay của các em học sinh Nhà
trường.
Chúng tôi dừng chân ở gian hàng bánh – nơi các em đang cùng với sự giúp
đỡ của phụ huynh học sinh làm những chiếc bánh truyền thống mang hương vị
quê hương. Quan sát các em vừa nặn bánh vừa trao đổi với vị phụ huynh về
cách làm, về ý nghĩa của món ăn… tôi thấy các em thật là hoạt bát và vui vẻ.
Chị Nguyễn Thị Tươi (phụ huynh của học sinh Hoàng Thị Phương Nhung) nói với
tôi rằng “Tổ chức những hoạt động như thế này, phụ huynh học sinh tuy có vất
vả vì phải trợ giúp các em nhưng rất hữu ích đối với các em. Các em không chỉ
được vui vẻ mà còn được rèn các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống của các em
như biết tự tay làm ra các sản phẩm phục vụ bản thân, biết cách giao tiếp, biết
cách trò chuyên cởi mở, linh hoạt hơn…”.
vừa lòng khách đi” mà các em còn học được cách tính toán và biết quý trọng
đồng tiền, quý trọng công sức lao động, đặc biêt thấu hiểu hơn ý nghĩa của
những câu tục ngữ các em đã từng học “Tay làm hàm nhai”, “Có làm thì mới có
ăn”…
14
Học sinh trải nghiệm sáng tạo trong hoạt động kinh doanh
Chia tay các “Nhà kinh doanh”, chúng tôi tiếp tục di chuyển xuống phía sân
dưới – nơi dành cho hoạt động thể dục thể thao của Nhà trường để xem các em
đang thử sức mình trong các trò chơi: bịt mắt bắt dê, kéo co, đập niêu, đánh
đu…đầy lí thú. Có những trò chơi cần sự khéo léo, nhanh nhẹn, có những trò
chơi cần sự tập trung tinh thần, lắng nghe và phán đoán tốt, có những trò chơi
cần sức khỏe của mỗi cá nhân, có những trò chơi lại cần sức mạnh của tập thể.
Nhưng tất cả đều khiến các em thích thú, vui vẻ, thoải mái tinh thần. Các em
vui chơi có thưởng và vì màu cờ sắc áo của đội mình nên ai cũng hết sức cố
gắng. Góc trò chơi nào cũng náo nhiêt, đông vui vì sự reo hò, cổ vũ của đồng
đội. Tôi nhìn thấy tinh thần tập thể gắn bó, đoàn kết và yêu thương trong mỗi
đội chơi. Vui chơi đã kéo các em sát lại, gần nhau hơn. Các em là chính mình khi
được thỏa sức thể hiên tài năng, sự khéo léo và sáng tạo.
Học sinh trải nghiệm sáng tạo trong các trò chơi
15
Tạm biêt sân chơi náo nhiêt, chúng tôi trở lại nơi có các gian hàng thư pháp,
văn phòng phẩm... và được các “chàng trai, cô gái quê” mặc áo the, khăn xếp
“chào mời đon đả, nói năng dịu dàng”. Các em trong vai chủ hàng mến khách
đã mời chúng tôi uống nước, thăm gian hàng của mình một cách lịch thiêp và
Niềm vui của cô giáo khi học sinh “Lớn lên” qua các hoạt động trải
nghiệm sáng tạo.
Rèn kỹ năng sống cho học sinh
Năm học 2015- 2016, ngành giáo dục Yên Dũng đưa hoạt động trải nghiêm
là nhiêm vụ trọng tâm rèn kỹ năng sống cho học sinh. Chính vì vậy, trường tiểu
học Lãng Sơn không chỉ quan tâm, chăm lo về giáo dục văn hóa, thể chất mà
còn luôn chú trọng bồi dưỡng cho học sinh những kỹ năng sống cần thiết cho
cuộc sống sau này. Ngay từ đầu năm, trường đã có kế hoạch xây dựng các hoạt
động trải nghiêm chung cho học sinh toàn trường. Nhà trường đã tổ chức nhiều
hoạt động trải nghiêm chung cho học sinh với các chủ điểm như: Vui tết trung
thu năm 2015; Mĩ thuật với chúng em; Ngày hội Đọc sách gia đình; Tết làm điều
hay. Cô, trò cùng phụ huynh lớp 1A đã tích cực tham gia vào các hoạt động trải
nghiêm này. Thông qua viêc tham gia vào các hoạt động trải nghiêm sáng tạo,
các em được phát huy vai trò chủ thể, tính tích cực, chủ động sáng tạo của bản
thân.
18
Một số hình ảnh học sinh lớp 1A tham gia hoạt động trải nghiêm của nhà trường
Lớp 1A tham gia ngày hội Mỹ thuật
19
Lớp 1A tham gia ngày hội Đọc sách gia đình năm 2015
20
21
này nhờ các bác phụ huynh), chuẩn bị các bước hay tiến trình trải nghiêm như:
Giáo viên hướng dẫn các em cách làm, làm mẫu, cho học sinh thực hành trải
nghiêm- giáo viên quan sát hướng dẫn giúp đỡ những em gặp khó khăn. Khi học
sinh thực hành trải nghiêm xong thì giáo viên có nhận xét đánh giá mang tính
động viên khích lê các em.
22
Trải nghiêm vê sinh lớp học
23
Trong các hoạt động mà lớp tôi đã trải nghiêm, tôi ấn tượng nhất là hoạt
động trải nghiêm nhặt rau, rửa rau. Để thực hiên được hoạt động trải nghiêm
24
này thì khâu chuẩn bị rất quan trọng. Tôi nhờ các bậc phụ huynh chuẩn bị cho
mỗi em một mớ rau (chưa nhặt), mỗi nhóm chuẩn bị 3 cái rổ. 2 giờ chiều ngày
15/02/2016 hoạt động trải nghiêm bắt đầu. Tôi hỏi: Ở nhà các em đã được nhặt
rau rửa rau bao giờ chưa? Em thì trả lời được làm rồi và rất nhiều em chưa phải
nhặt rau và rửa rau bao giờ cả. Tôi nói: Hôm nay cô trò mình sẽ thực hành nhặt
rau rửa rau nhé. Trước tiên tôi gọi từng em đứng dậy giới thiêu tên rau mình đã
chuẩn bị. Sau đó tôi hướng dẫn các em cách nhặt từng loại rau mà các em đã
chuẩn bị, tôi thấy các em chăm chú quan sát như muốn được làm ngay. Sau khi