MỤC LỤC
Trang
1.MỞ ĐẦU .............................................................................................................1
1.1. Lý do chọn đề tài ……………………………………….................................1
1.2. Mục đích nghiên cứu .......................................................................................2
1.3. Đối tượng nghiên cứu .................................................................................... 2
1.4. Phương pháp nghiên cứu ................................................. ............................. 2
1.5. Những điểm mới của sáng kiến .......................................................................3
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN ................................................................................. 3
2.1. Cơ sở lý luận .................................................................................................. 3
2.2. Thực trạng của vấn đề .....................................................................................4
2.3. Giải pháp thực hiện ....................................................................................... 5
2.4. Hiệu quả của sáng kiến ..................................................................................15
2.4.1. Hiệu quả .................................................................................................... 15
2.4.2. Bài học kinh nghiệm ................................................................................. 16
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ ..............................................................................17
3.1. Kết luận ............................................................................... ..................... 17
3.2. Kiến nghị ................................................................................................... 17

1


1. MỞ ĐẦU
Môn Lịch sử là bộ môn có một vai trò vô cùng quan trọng. Bởi vì đây là bộ
môn giúp cho học sinh có thể hiểu biết về lịch sử của dân tộc và của thế giới. Qua
đó sẽ góp phần hoàn thiện và phát triển nhân cách của con người. Tuy nhiên do
đặc thù bộ môn đây là môn học nặng về lí thuyết, sự kiện, ngày tháng nên khi học
sinh học thường chán và khó nhớ. Trong những năm gần đây, do sự phát triển của
kinh tế thị trường nên học sinh thường thích chọn những môn khoa học tự nhiên
để thi đại học thì cơ hội việc làm sẽ thuận lợi hơn. Điều đó, dẫn tới một hệ quả là
thi tốt nghiệp, rồi đại học chất lượng môn lịch sử đang ở mức báo động.

xâm lược Mông – Nguyên…Các em phải tiếp xúc ngay bản đồ, lược đồ trong
những bài học đầu tiên của phần lịch sử Việt Nam lớp 7. Tuy nhiên, ở lớp 6, do
hạn chế của việc biên soạn sách giáo khoa, cũng như tài liệu, bản đồ, lược đồ nên
2


học sinh ít được làm quen với phương pháp khai thác và hiệu quả của việc sử
dụng bản đồ để khai thác diễn biến các cuộc kháng chiến, các cuộc tiến công, các
trận đánh…còn rất hạn chế. Cho nên lên đến lớp 7, học sinh sẽ không tránh khỏi
bỡ ngỡ, lúng túng khi tiếp cận với bản đồ, lược đồ. Mặt khác, nếu giáo viên không
có phương pháp khai thác phù hợp và hiệu quả sẽ làm giảm đi hứng thú học tập
bộ môn của học sinh, kéo theo đó chất lượng học tập của các em cũng suy giảm.
Mặt khác, để đảm bảo yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục,
người giáo viên phải là người luôn tự tìm tòi, sáng tạo, chủ động truyền tải kiến
thức theo hướng tích cực trên cơ sở “lấy học sinh làm trung tâm”,đổi mới các
phương pháp, cách thức tổ chức dạy học, trong đó có cả việc đổi mới sử dụng bản
đồ, lược đồ vào giảng dạy lịch sử.
Về phía học sinh, dường như lại không thích học môn lịch sử vì cho rằng
đó chỉ là môn phụ, không quan trọng, nội dung kiến thức quá Dài, khó nhớ, nhiều
sự kiện. Và cả ngoài xã hội cũng không xem trọng môn học này.
Chính vì lý do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài “Hình thành kĩ năng sử
dụng bản đồ, lược đồ vào dạy học phần lịch sử Việt Nam lớp 7” nhằm tạo ra
môi trường tương tác đa dạng hấp dẫn giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh
với nhau đồng thời gây hứng thú, phát huy tính tích cực chủ động và sáng tạo ở
học sinh. Góp phần nâng cao chất lượng bộ môn Lịch sử trong nhà trường.
1.2. Mục đích nghiên cứu.
Nhận thấy rõ tầm quan trọng của hệ thống bản đồ, lược đồ trong dạy học
lịch sử , bản thân tôi là một giáo viên bộ môn Lịch sử ở trường THCS, trực tiếp
giảng dạy chương trình Lịch sử lớp 7, tôi luôn suy nghĩ và xác định cho mình phải
làm thế nào để khai thác có hiệu quả hệ thống bản đồ, lược đồ theo hướng phát

huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng
lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng
kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học
tập cho học sinh”.
Bộ môn lịch sử ở trường phổ thông có vai trò quan trọng trong việc hình
thành thế giới quan, tình cảm, đạo đức, phát triển năng lực nhận thức và hành
động…cho học sinh.Tuy nhiên, hiện nay chất lượng giảng dạy và học tập bộ môn
Lịch sử chưa thực sự làm cho xã hội an tâm. Vì thế, việc đổi mới một cách toàn
diện về nội dung và phương pháp dạy học Lịch sử là rất cần thiết.
Thực tiễn đã khẳng định hiệu quả của việc sử dụng phương pháp trực quan
trong dạy học lịch sử do nhiều yếu tố quyết định: như chất lượng đồ dùng trực
quan, hiện vật, bản đồ, tranh ảnh lịch sử … Phương pháp sử dụng, kỹ năng, năng
lực sư phạm của giáo viên và đặc biệt là trình độ nhận thức của học sinh. Đồ dùng
trực quan, bản đồ, lược đồ được sử dụng tốt sẽ huy động được sự tham gia của
nhiều giác quan sẽ kết hợp được hai hệ thống tín hiệu trong quá trình nhận thức: “
Tai nghe – Mắt thấy.” Tạo điều kiện cho học sinh dễ hiểu, nhớ lâu, gây được mối
quan hệ thần kinh tạm thời khá phong phú, phát huy ở học sinh năng lực chú ý,
quan sát, hứng thú đặc biệt là tính tích cực hoạt động độc lập. Ngược lại, nếu
không sử dụng đúng mức mà bị lạm dụng thì dễ làm cho học sinh phân tán xử lý,
không tập trung vào các dấu hiệu cơ bản chủ yếu, thậm chí hạn chế phát triển
năng lực tư duy trừu tượng của học sinh
Xuất phát từ mục tiêu đó, những năm gần đây bộ môn lịch sử ở trường phổ
thông đã có nhiều đổi mới trong các khâu cơ bản của quá trình dạy học: đổi mới
việc sử dụng SGK; đổi mới cách thức kiểm tra, đánh giá; đổi mới phương phương
pháp dạy dọc – trong đó bao gồm cả đổi mới việc sử dụng đồ dùng trực quan vào
dạy học lịch sử, nhất là việc sử sụng bản đồ, lược đồ để dạy môn lịch sử lớp 7.
Một giai đoạn lịch sử có nhiều biến cố, đổi thay của dân tộc. Từ đó nhằm phát
huy tính tích cực, chủ động học tập của học sinh. Đồng thời nâng cao chất lượng
học tập bộ môn của học sinh. Cũng từ đó giáo dục lòng yêu nước, niềm tự hào
4

cụ thể về lịch sử…vai trò của bản đồ, lược đồ là rất quan trọng.
Vậy nên, việc sử dụng bản đồ, lược đồ vào dạy học Lịch sử nói chung, vào
dạy phần lịch sử lớp 7 nói riêng, được xem là một trong những công cụ đem lại
hiệu quả tích cực trong việc đổi mới việc dạy và học. Nhằm giúp người học hiểu
sâu, nhớ lâu các sự kiện, hiện tượng lịch sử. Từ đó, nâng cao chất lượng hiệu quả
giờ học, sự hứng thú, niềm say mê học tập bộ môn Lịch sử.
2.2.2. Nguyên nhân của thực trạng:
- Do cơ sở vật chất của nhà trường còn nhiều yếu kém: phòng thiết bị, đồ
dùng quá chật chội, đồ dùng của các môn xếp chồng chéo lên nhau; Bản đồ, lược
đồ thì không đầy đủ, hoặc có một số bản đồ đã quá cũ rách, thậm chí bị thất thoát
do giáo viên sử dụng, bảo quản chưa thật tốt và cán bộ phòng thiết bị làm việc
chưa nhiệt tình. Hiện tại nhà trường chưa có cán bộ quản lý phòng đồ dùng thiết
bị. Nên việc phân loại sắp xếp đồ dùng thiết bị còn rất hạn chế.
5


- Nhiều giáo viên khi lên lớp thường có tâm lý “ngại” sử dụng bản đồ, lược
đồ, vì mất rất nhiều thời gian chuẩn bị (tìm kiếm, chọn lọc bản đồ, nghiên cứu nội
dung bản đồ, nắm rõ yêu cầu nội dung bài học…). Vì vậy, nếu có sử dụng thì
cũng làm đối phó, chiếu lệ, cho thấy bản thân người giáo viên chưa hết mình
trong công tác giảng dạy vì học sinh thân yêu.
- Về phía gia đình học sinh: Nhiều gia đình chưa quan tâm hết mình đối
với việc học tập của con em mình, mải làm ăn kinh tế. Nên có gia đình cả bố và
mẹ đều đi làm xa nhà, gửi con cái cho ông bà chăm sóc, không kiểm soát chặt chẽ
được việc học tập của con em mình, không có thời gian trò chuyện, động viên con
cái học tập. Nhiều phụ huynh học sinh còn có tư tưởng “môn chính’, ‘môn phụ”
nên cũng làm ảnh hưởng tới tâm lý học tập của học sinh.
- Về phía học sinh: Đối tượng học sinh lớp 7, do độ tuổi còn nhỏ, ý thức
việc học của các em chưa được coi trọng, mục tiêu học tập chưa rõ ràng, lại thiếu
sự quan tâm của bố mẹ, nên nhiều em chưa nghiêm túc, chưa chịu khó học bài;

7.5

Trung
bình
%
SL
%
26.8 15 36.6
17.9 15 38.5
22.5 30
37.5

Khá
SL
11
7
18

Yếu
SL
10
13
23

%
24.3
33.3
28.8

Kém

cách xác thực nhất những nội dung lịch sử. Những kí hiệu đó phải được đặt ở
bảng chú giải và rải rác trên bản đồ.
Ký hiệu, ước hiệu trong bản đồ lịch sử rất phong phú và mang tính tượng
trưng. Nổi bật trong các ký hiệu của bản đồ lịch sử là các loại mũi tên khác nhau,
chỉ hướng vận động mà chủ yếu là hướng tấn công hay rút lui của ta và địch có
màu sắc khác nhau.
Màu sắc của bản đồ cũng tuân thủ theo nguyên tắc chung: núi đồi màu
vàng, biển – đồng bằng màu xanh…
Đặc điểm màu sắc thể hiện: phía ta các mũi tên bao giờ cũng là màu đỏ
hoặc hồng; địch màu đen hoặc xám.
2.3.3. Các loại bản đồ lịch sử:
Bản đồ lịch sử gồm có hai loại chính: là bản đồ tổng hợp và bản đồ chuyên
đề, ở cấp THCS chủ yếu là loại bản đồ chyên đề.
Bản đồ tổng hợp phản ánh những sự kiện lịch sử quan trọng nhất của một
nước hay nhiều có liên quan một thời kì lịch sử nhất định trong những điều kiện
tự nhiên nhất định: Bản đồ chiến tranh thế giới thứ nhất, Bản đồ chính trị thế giới
sau chiến tranh thế giới thứ hai…
Bản đồ chuyên đề: là loại bản đồ đi sâu tìm hiểu diễn biến của các chiến
dịch, các trận đánh trong một phạm vi không gian nhất định: Bản đồ chiến thắng
Rạch Gầm – Xoài Mút, Bản đồ chiến thắng Bạch Đằn năm 938…
2.3.4.Vai trò của bản đồ, lược đồ trong môn học lịch sử:
Việc sử dụng bản đồ, lược đồ là cần thiết không thể thiếu được trong điều
kiện hiện nay, đem lại nhiều kết quả về mặt giá dưỡng giáo dục và phát triển. Cựu
chủ tịch hội đồng Bộ trưởng đã từng nói: “Dạy Địa lý mà không có lược đồ thì
không dạy được, dứt khoát là không, dứt khoát là đừng dạy”. Đây là câu tổng kết
kinh nghiệm dạy học của các nhà sư phạm nổi tiếng thế giới. Còn đối với dạy học
lịch sử thì sao? Học tập lịch sử là quá trình nhận thức những điều đã diễn ra trong
quá khứ để hiểu về hiện tại và hướng tới tương lai. Việc tái tạo bằng cách nào
ngoài những phương tiện hiện có của người thầy thì lược đồ, bản đồ giáo khoa là
một bộ phận khăng khít không thể tách rời trong dạy học lịch sử, tạo biểu tượng

Nguyễn, Trịnh, Lê và đánh tan quân xâm lược Xiêm, Thanh (giáo viên đều phải
sử dụng bản đồ, lược đồ vào dạy học, mới làm cho giờ học trở nên sinh động,
kiến thức có hệ thống. Từ đó, giúp học sinh hiểu sâu và nhớ lâu nội dung kiến
thức bài học).
2.3.5.2. Sưu tầm, chọn lọc bản đồ, lược đồ:
Các loại bản đồ, lược đồ có liên quan đến nội dung kiến thức bài học đều
được in vào phần kênh hình trong SGK. Giáo viên muốn tường thuật một cuộc
kháng chiến thì không thể cầm cuốn SGK nhỏ trên tay để tường thuật được. Làm
như vậy rất phản khoa học, học sinh rất khó quan sát và khó tiếp thu, thậm chí
gây nên tâm lý chán nản và bức xúc. Vậy nên, chúng ta phải sử dụng bản đồ cỡ
lớn đủ để học sinh cả lớp có thể quan sát và dễ nắm bắt. Có nhiều cách để giáo
viên tìm kiếm bản đồ, lược đồ.
2.3.5.3. Tìm bản đồ có sẵn trong phòng thiết bị của nhà trường:
Trong vài năm qua, các nhà trường đã đã được trang bị rất nhiều đồ dùng,
thiết bị dạy học do Công ty cổ phần bản đồ và tranh ảnh giáo dục cung cấp. Trước
khi lên lớp, giáo viên chỉ cần đăng kí mượn bản đồ có liên quan đến nội dung kiến
thức bài học, cán bộ thiết bị sẽ tìm kiếm và chuẩn bị trước để giáo viên chủ động
8


lên lớp. Đây là một công việc quan trọng hàng đầu, và thường xuyên không thể
thiếu của người giáo viên dạy lịch sử, trong đó có bộ môn lịch sử lớp 7 - phần lịch
sử Việt Nam.
2.3.5.4. Vẽ bản đồ:
Tuy nhiên, không phải bất kì một bản đồ, lược đồ, đồ dùng dạy học nào
cũng đều có đủ trong phòng thiết bị. Ở một số trường học, cơ sở vật chất, thiết bị
còn yếu kém, thiếu thốn, có nhiều đồ dùng dạy học đã bị mất hoặc bị hư hỏng. Để
đảm bảo việc dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động học tập của
học sinh, giáo viên không thể dạy chay đối với những bài học yêu cầu phải có bản
đồ, lược đồ. Vậy nên, vẽ bản đồ cũng là một trong những yêu cầu quan trọng của

lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên (thế kỉ XVIII)”: Thời
9


điểm treo lược đồ thích hợp nhất là lúc nhận thấy thời cơ tiêu diệt quân Nguyên
đã đến và Vua Trần cùng với Trần Quốc Tuấn quyết định mở cuộc phản công và
tiến hành việc bố trí mai phục ở sông Bạch Đằng – Giáo viên treo lược đồ. Sau đó
thì đặt câu hỏi: Vì sao Trần Quốc Tuấn lại chọn sông Bạch Đằng để mai phục?
Giáo viên treo lược đồ yêu cầu học sinh dựa vào lược đồ để trả lời.
Xác định vị trí treo bản đồ, lược đồ:
Vị trí treo lược đồ cũng rất quan trọng, để học sinh trong cả lớp đều có thể
quan sát một cách rõ ràng. Ngoài ra, giáo viên nên cố định bản đồ bằng nam
châm. ( thông thường bản đồ thường được treo ở góc bên trái của bảng. Hết phần
khai thác giáo viên phải cuốn cất kịp thời).
Tư thế của giáo viên khi đứng chỉ bản đồ:
Có nhiều giáo viên không chú ý đến tư thế đứng của mình, khi tường thuật
bản đồ đã làm che khuất bản đồ. Vậy nên, để học sinh có thể quan sát hết bản đồ
và theo dõi phần tường thuật của giáo viên , yêu cầu người giáo viên phải đứng
nghiêng chếch so với bản đồ (có thể nghiêng chếch về bên phải hoặc bên trái)
Dụng cụ chỉ bản đồ:
Nhiều giáo viên đã coi nhẹ việc này, nên đã cầm thước kẻ để chỉ bản đồ,
lược đồ. Làm như vậy sẽ không đẹp mắt, phản cảm và thậm chí không hiệu quả vì
khi chúng ta cầm thước kẻ quá to thì việc khoanh vùng hoặc chỉ điểm sẽ không
chính xác.Vì vậy, giáo viên không nên dùng thước kẻ mà nên dùng que chỉ, bút
chỉ bản đồ, hoặc có thể dùng bút la de, giáo viên vừa đi lại vừa giảng giải ở nhiều
vị trí khác nhau, vừa tạo cảm giác thân thiện, gần gũi với học sinh.
Kĩ thuật đọc bản đồ:
- Giới thiệu tên của bản đồ và bảng chú giải
- Cách chỉ các điểm, các vùng, các dòng sông theo các hướng phải theo
đúng nguyên tắc: Chỉ các điểm thì chỉ đúng điểm diễn ra sự kiện, chỉ các vùng

đồ, lược đồ và đồ dùng dạy học nói chung cho việc dạy và học; Đồng thời giáo
dục ý thức bảo vệ cơ sở vật chất, thiết bị của nhà trường ở mỗi học sinh. Rất
nhiều giáo viên coi nhẹ việc làm này, khi sử dụng xong đã không cuốn, cất vào
phòng thiết bị cẩn thận, mà dựng vào đâu đó, như phòng bảo về, văn phòng…Đây
cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc thiếu, mất bản đồ, lược đồ
trong phòng thiết bị của nhà trường.
2.3.5.8. Hướng dẫn học sinh quy trình vẽ bản đồ, lược đồ lịch sử:
Ngoài việc hướng dẫn học sinh khai thác đúng phương pháp và hiệu quả
của bản đồ, lược đồ trong giờ học lịch sử, thì giáo viên cũng cần hướng dẫn học
sinh cách vẽ bản đồ, lược đồ. Đây là một trong những phương pháp quan trọng
giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về bản đồ, lược đồ. Từ đó, góp phần nâng cao hiệu
quả của việc khai thác và sử dụng bản đồ, lược đồ trong giờ học lịch sử nói
chung, phần lịch sử Việt Nam lớp 7 nói riêng. Ngoài ra, việc vẽ bản đồ, lược đồ
còn có tác dụng khắc phục được tình trạng thiếu đồ dùng trực quan, thiếu bản đồ,
lược đồ khi dạy học lịch sử. Mặt khác, còn góp phần nâng cao tính tự giác, tinh
thần lao động sáng tạo, sự tỉ mỉ, kiên nhẫn, chịu khó ở học sinh.
Các bước vẽ bản đồ, lược đồ:
Bước 1: Can bản đồ trên hình ảnh cần vẽ và can phóng to theo tỉ lệ phóng to theo
cỡ giấy yêu cầu.
Bước 2: Dùng bút chì xác định các vị trí địa danh thường là hình chấm tròn, điền
tên các địa danh.
Bước 3: Phác họa các đường ranh giới như biên giới, khu vực, sông, núi, ao hồ,
các mũi tên(đây là yêu cầu phức tạp đối với người vẽ, tuy nhiên cần sử dụng
phương pháp phác mảng - như môn Mĩ thuật hướng dẫn)
Bước 4: Kiểm tra các dữ liệu cần thể hiện trên đó.
Bước 5: Hoàn chỉnh và tô màu.
Bước 6: Lập bảng chú giải và ghi tên bản đồ, hoặc lược dồ.
Sau đây tôi xin trình bày một giáo án thực nghiệm:
Tiết 51 - Bài 25:
11

của mọi tầng lớp nhân dân, lần lượt lật đổ các tập đoàn phong kiến Nguyễn,
Trịnh, Lê và đánh tan các cuộc xâm lược của quân Xiêm, Thanh. Cụ thể, các em
sẽ được tìm hiểu trong tiết 51 - Bài 25: Phong trào Tây Sơn
Hoạt động của giáo viên – học sinh

Hoạt động 1:
? Mùa thu năm 1773, nghĩa quân Tây
Sơn đã thu được thắng lợi ntn?
GV: (HS trả lời đúng). GV treo lược
đồ “Tây Sơn khởi nghĩa chống các thế

Nội dung ghi bảng
II. TÂY SƠN LẬT ĐỔ CHÍNH
QUYỀN HỌ NGUYỄN VÀ ĐÁNH
TAN QUÂN XÂM LƯỢC XIÊM:
1.Lật đổ chính quyền họ Nguyễn:

12


lực phong kiến và chống quân xâm
lược nước ngoài” vào góc trái của bảng
đen; GV đứng chếch về một bên, dùng
que chỉ giới thiệu tên lược đồ và bảng
chú giải, sau đó yêu cầu HS nhắc lại
nội dung bạn vừa trả lời, (HS vừa nhắc
lại GV vừa kết hợp với chỉ trên lược
đồ):
- Tháng 9 năm 1773, hạ phủ thành Quy
Nhơn.

- Năm 1784, 5 vạn quân Xiêm kéo vào
GV bổ sung, kết luận
xâm lược nước ta
- Giặc hung bạo, độc ác, cướp của,
13


giết người…
? Trước tình hình đó, Nguyễn Huệ đã => Nhân dân ta rất căm thù, tìm cách
làm gì?
chống trả.
(Tháng 1.1785 kéo quân vào Gia Định,
đóng đại bản doanh ở Mĩ Tho, chọn
khúc sông Tiền từ Rạch Gầm đến Xoài
Mút ( Châu Thành -Tiền Giang) làm
trận quyết chiến với giặc).
? Vì sao Nguyễn Huệ lại chọn khúc
sông này?
( HS trả lời: Đoạn sông từ Rạch Gầm
đến Xoài Mút dài khoảng 6 km, rộng
hơn 1 km, có chỗ gần 2 km. Hai bên bờ
sông cây cối rậm rạp, giữa dòng có cù
lao Thới Sơn. Địa hình thuận lợi cho
việc đặt phục binh).
Như vậy, sau khi HS trả lời đúng,
GV treo lược đồ chiến thắng Rạch
Gầm – Xoài Mút lên góc bên trái của
bảng đen, giới thiệu tên lược đồ và
bảng chú giải. GV yêu cầu một HS
khác trả lời lại nội dung và kết hợp

- Bị tấn công bất ngờ và mãnh liệt,
chiến thuyền quân Xiêm bị đánh tan
tác hoặc bị đốt cháy. Binh lính Xiêm bị
tiêu diệt gần hết, chỉ còn vài nghìn tên
sống sót theo đường bộ chạy về nước.
Nguyễn Ánh thoát chết sang Xiêm lưu
vong.
GV yêu cầu một học sinh khá lên
tường thuật lại.
? Nêu kết quả trận Rạch Gầm – Xoài
mút?
? Hãy rút ra ý nghĩa chiến thắng trận
Rạch Gầm – Xoài Mút?
Gv bổ sung, kết luận

* Kết quả: Trận Rạch Gầm – Xoài
mút thắng lợi vẻ vang
* Ý nghĩa:
- Là một trong những trận thủy chiến
lớn nhất và lừng lẫy nhất trong lịch sử
chống giặc ngoại xâm của dân tộc
- Đập tan âm mưu xâm lược của bọn
phong kiến Xiêm, bảo vệ nền độc lập
dân tộc và toàn vẹn lãnh thổ.

IV. CỦNG CỐ BÀI:
? Em hãy tường thuật trên lược đồ chiến thắng trận Rạch Gầm – Xoài Mút?
V. BÀI TẬP:
GV hướng dẫn học sinh làm bài tập .


35.0
10.5
23.1

Khá
SL
15
12
27

%
37.5
31.6
34.6

Trung
bình
SL
%
11 27.5
19 50.0
30 38.5

Yếu
SL
0
3
3

%

7A
40
25
62.5
14
35.0
01
2.5
7B
41
20
48.8
19
46.3
02
4.9
Tổng
78
45
55.6
33
43.2
03
3.7
Bảng 3: Kết qủa học kì I năm học 2016-2017
c. Kết quả mũi nhọn năm học 2016-2017:
- Có 5/5 HS đạt giải cấp huyện, trong đó: 1 em đạt giải nhất , 2 em đạt giải
nhì, 2 em đạt giải 3
- 01 HS đạt giải cấp Tỉnh.
Đối chiếu bảng 1 với bảng 2 và 3, cho thấy việc áp dụng sáng kiến vào

học sinh. Trong năm học 2016- 2017, trường THCS Nga An là trường duy nhất
trong huyện đang thí điểm mô hình “Trường học mới”, bản thân cũng đã mạnh
dạn áp dụng đề tài vào giảng dạy môn Khoa học xã hội lớp 7. Kết quả, cho thấy
các em học sinh cũng rất hào hứng, tích cực và chủ động trong việc tiếp thu kiến
thức thông qua hệ thống bản đồ, lược đồ mà giáo viên cung cấp cùng với việc
khai thác tài liệu “Hướng dẫn học” của học sinh.

3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:
3.1. Kết luận :
17


Việc sử dụng và khai thác bản đồ, lược đồ là một khâu không thể thiếu
trong dạy học lịch sử nhất là ở các bài có kênh hình trong SGK. Hầu hết, các kênh
hình này đều chứa đựng lượng thông tin lịch sử cơ bản, yêu cầu giáo viên hướng
dẫn học sinh khai thác thông qua hệ thống câu hỏi gợi mở cho học sinh dựa vào
kênh chữ để trả lời. Từ đó, giáo viên tổng kết cho học sinh ghi nhớ. Lược đồ, bản
đồ là một loại đồ dùng trực quan quy ước buộc giáo viên lên lớp phải nắm được
yêu cầu sử dụng và tuân theo trình tự khai thác nhất định, tránh thực hiện qua loa,
đại khái, chiếu lệ, làm mất thời gian, giảm tác dụng của kênh hình. Việc sử dụng
và khai thác bản đồ, lược đồ vào dạy học lịch sử một cách nghiêm túc và nhuần
nhuyễn là một trong những phương pháp đặc thù đặc trưng của bộ môn Lịch sử.
Vậy nên, việc áp dụng đề tài vào giảng dạy lịch sử tại trường THCS Nga An,
trong vài năm học qua đã chứng minh tính đúng đắn, thiết thực, sự cần thiết và
hiệu quả của đề tài mà bản thân đã áp dụng.
3.2. Kiến nghị:
Từ những điều nói trên, tôi xin đề xuất một số ý kiến như sau:
- Phòng Giáo dục và Đào tạo Nga Sơn, nên tổ chức thường xuyên các buổi
chuyên đề, ngoại khóa, thao giảng cụm chuyên môn để trao đổi kinh nghiệm về
việc sử dụng đồ dùng dạy học, nhất là bản đồ, lược đồ vào dạy học lịch sử nói

DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI
ĐỒNG KHOA HỌC CẤP HUYỆN, CẤP TỈNH XẾP LOẠI
19


Họ vá tên: Nguyễn Thị Phượng
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường THCS Nga An –Nga Sơn Thanh Hóa
TT

Tên đề tài
1. Hoạt động ngoại khóa trong
giờ dạy môn Lịch sử ở
trường THCS
2. Hoạt động ngoại khóa trong
giờ dạy môn Lịch sử ở
trường THCS
3. Đổi mới kiểm tra, đánh giá
góp phần thúc đẩy đổi mới
phương pháp dạy học lịch
sử ở trường THCS.
4. Chức năng giáo dục của bộ
môn Lịch sử ở trường
THCS
5. Hình thành kĩ năng, phương
pháp sử dụng bản đồ, lược
đồ vào dạy phần Lịch sử
Việt Nam lớp 7.
6. Sử dụng kiến thức liên môn
vào giảng dạy nhằm nâng


2008-2009

Huyện

C

2009-2010

Huyện

C

2012-2013

Huyện

B

2013-2014

Huyện

A

2014-2015

Huyện

B