Bộ YTẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÁI BÌNH

LE GIANG NAM

THựC TRẠNG TIÉP CẬN DỊCH vụ KHÁM CHỮA
BỆNH
CỦA NGƯỜI DÂN VÀ NĂNG Lực CUNG CẤP
DỊCH vụ
CỦA CÁC TRẠM Y TẾ XÃ HUYỆN NGHI LỘC
TỈNH NGHỆ AN NĂM 2014

LUÂN ÁN BÁC Sĩ CHUYÊN KHOA CẤP II


BỌ YTE
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y Dược THÁI BÌNH
THAI BINH-2014


BỌ YTE
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y Dược THÁI BÌNH
LÊ GIANG NAM

THựC TRẠNG TIÉP CẶN DỊCH vụ KHÁM CHỮA
BỆNH CỦA NGƯỜI DÂN VÀ NĂNG Lực CUNG
CẤP DỊCH VỤ CỦA CÁC TRẠM Y TẾ XÃ HUYỆN
NGHI LỘC TỈNH NGHỆ AN NĂM 2014

Chuyên ngành: Quản lý Y tế
Mã số: CK. 62 72 76 05

Tôi xin trân trọng cám ơn Trung tâm Y tế và các xã trên địa bàn
nghiên
cứu của huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, gia đinh và bạn bò đồng
nghiệp

nơi

tôi đang làm việc đã luôn động viên, tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong cả
quá
trình học tập và nghiên cứu.


Xin trân trọng cảm ơn!

TÁC GIẢ
LUẬN ÁN

Lê Giang
Nam


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu được tiên hành
nghiêm
túc, các sổ liệu và kết quả ncu trong luận án là trung thực và chưa từng
được
ai công bố trong bất kỳ một công trình nào khác. Nếu sai tôi xin hoàn
toàn
chịu trách nhiệm.

KHHGĐ
LTQĐTD

Ke hoạch hoá gia đình
Bệnh lây truyền qua đường tình dục

NKĐSS

Nhiễm khuấn đường sinh sán

SK.SS
TYT

Sức khoẻ sinh sản
Trạm y tế

TTB

Trang thiết bị

UNFPA

United Nations Population Fund
Quỹ Dân số Liên họp quốc

WHO

World Health Organization
Tổ chức Y tế Thế giới


cực của nền kinh tế thị trường và mặt trái của nó đã dẫn đến thay đối
mô

hình

tiếp cận và sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh [3], Ngành Y tế nước ta
đang
phải đối mặt với thách thức: y tế phải đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức
khoẻ
ngày càng cao, khám, chừa bệnh với kỳ thuật y tế chất lượng cao, song
song
là phải quan tâm đến chăm sóc sức khoẻ người nghèo, người cận
nghèo,

trẻ

em dưới 6 tuồi, các đối tượng chính sách, vùng khó khăn, vùng sâu,


12

vùng

xa

[4], Việc đảm bảo công bàng về chăm sóc sức khỏe nhân dân và trong
điều
kiện nền kinh tế thị trường là một vấn đề cấp bách, thách thức, vừa là
một
chính sách lâu dài [31].

13

Đê người dân có khả năng tiêp cận tôt hơn với các dịch vụ
khám

chữa

bệnh tại xã, nhiều văn bản quy định từ Chính phủ đến tinh, ngành và
huyện,
trong đó có tỉnh Nghệ An, đã được triển khai nhưng cho đến nay, chất
lượng
khám chừa bệnh tại tuyến xã vần còn thấp, việc người dân tiếp cận các
kỳ
thuật trong khám chừa bệnh tại trạm y tế xã còn nhiều hạn chế, các
bệnh

viện

tuyến trên luôn trong tình trạng quá tải.
Trong bối cảnh trên, đế đánh giá được thực trạng tiếp cận và sử
dụng
kỳ thuật trong khám chừa bệnh của người dân tại trạm y tế xã và đề
xuất

các

giải pháp can thiệp sẽ có ý nghTa rất thiết thực trong lập kế hoạch đào
tạo
nâng cao tay nghề cho đội ngũ y, bác sỳ, đồng thời cho việc hoạch
định


Chương 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1.
Nhu cầu và khả năng tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh của người
dân

1.1.1.

Nhu cầu khám, chữa bệnh của người dãn
Dân số Việt Nam đạt mốc 90 triệu người vào 01/11/2013, chậm

hơn

so

với dự báo 11 năm. Hơn 20 năm qua, Việt Nam giảm sinh được 20,8
triệu
người. Với quy mô dân số hiện nay, Việt Nam đứng thứ 3 khu vực
Đông

Nam

Á và thứ 14 trên thế giới. Theo háo cáo của Tồng cục Dân số KHHGĐ,

năm

2013 Việt Nam có chỉ tiêu mức giảm sinh đạt 0,1 %0 [25], Trong bổi
cảnh
trên, các chiến lược phát triển kinh tế, xã hội của Việt Nam cần phải


chung, sức khỏe sinh sản mới chiếm tỷ lộ thấp [20], [33].
Việt Nam đã đạt được những thành tựu rất đáng khích lệ và
được

cộng

đồng quốc tế đánh giá cao trong chăm sóc sức khỏe so với mức thu
nhập

bình

quân đầu người. Các chỉ số cơ bản như tuổi thọ trung bình của người
dân,

tý

lệ tử vong trẻ em dưới 5 tuối đều tốt hơn các nước có mức thu nhập
bình

quân

đầu người tương đương hoặc thậm chí cao hơn [4], Các chỉ số đánh giá
trong
Mục tiêu phát triến thiên niên kỷ về lĩnh vực y tế Việt Nam cũng đã và
đang
đạt được một cách ấn tượng, có thế kể đến như việc giảm tỷ lệ suy
dinh
dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi, giảm tỷ lệ tử vong ờ trẻ em dưới 5 tuổi,
giảm

sán

khoa như sau: băng huyết: 69/2.692, sản giật: 7/441, uốn ván sơ sinh:
23/36,
vỡ tử cung: 7/66, và nhiễm trùng hậu sản: 11/300.
Mô hình bệnh tật ở Việt Nam đang có những thay đổi và chuyến
biến

rõ

rệt. Người dân ở nhũng huyện nghèo khó khăn đang phải gánh chịu
một

gánh

nặng bệnh tật kép đó là trong khi gánh nặng các bệnh tật về các bệnh
truyền
nhiễm, thiếu hụt dinh dưỡng, tử vong trẻ em và các điều kiện liên quan


18

đến
sức khỏe bà mẹ vùng nông thôn nghèo còn rất lớn thì các bệnh không
lây
nhiễm cũng đang gia tăng góp phần làm gánh nặng hơn gánh nặng
bệnh

tật


mức sống thấp hơn cho biết ốm nhiều hơn so với nhóm giàu. Nhìn
chung
người dân vùng nông thôn, đặc biệt là những người sống ở vùng nghèo


19

có
cầu khám chừa bệnh cao.

nhu


20

Mặt khác, ngày nay cùng với điều kiện phát triển kinh tế xã hội
của

đất

nước, người dân đã có ý thức hơn trong việc chăm sóc sức khòc cho
bản

thân

và gia đình, khi gia đình có người ốm đau là họ đã lo lắng và đi khám
chừa
bệnh bằng hình thức này hay hình thức khác (mua thuốc điều trị, đến
trạm


tập
quán, điều kiện địa lý... nhìn chung có 03 khả năng xảy ra đó là: không
điều
trị gì, tự điều trị và đi khám chữa bệnh. Tỷ lệ sử dụng dịch vụ y tế gồm


21

cả
khám và điều trị nội trú, ngoại trú và tự mua thuốc về chữa phản ánh
khả
năng tiếp cận, tức là về mặt địa lý, tài chính, văn hóa... có tới được cơ
sở

y

tế

để sử dụng. Tỷ lệ ốm đau không sử dụng dịch vụ y tế toàn quốc là
không

cao

chỉ chiếm là 4% [9].
Theo báo cáo y tế Việt Nam năm 2006 [4], có gần 60% số hộ
gia

đình

nghèo mắc nợ do chi phí khám chữa bệnh và có khoảng 1/3 tồng số


vụ

y

tế ở những nhóm thu nhập khác nhau tại thành phố Mỹ Tho, tính Tiền
Giang,
năm 2009 cho thấy có mối liên quan chặt chẽ giữa thu nhập gia đình
và

sử

dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Nhóm có thu nhập cao được hưởng
dịch

vụ

chăm sóc sức khỏe tốt hơn so với nhóm thu nhập thấp và có sự bất
công

bàng

trong chăm sóc sức khỏe giũa các nhóm thu nhập khác nhau trên địa
bàn
nghiên cứu. Một số nghiên cứu cho thấy, có một tỷ lệ lớn các trường
hợp

mang

thai ngoài ý muốn và khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế rất hạn chế ờ

bệnh nhẹ, có thê tự khỏi, nhưng cũng có thể người ốm không tiếp cận
được
với các dịch vụ y tế do những lý do điều kiện ở xa cơ sở y tế, địa hình
hiểm
trở khó đi lại hoặc không có tiền chi phí cho việc đi khám chừa bệnh.
Tỷ

lệ

các đợt ốm không điều trị lớn nhất là các hộ dân tộc thiểu số tới 22%
cao

hơn

nhiều so với dân tộc kinh (3,4%). Có sự khác biệt lớn nhất là tỷ lệ các
đợt

ốm

không điều trị theo mức độ giàu nghèo. Tỷ lệ không điều trị bệnh ở
nhóm
nghèo nhất là cao nhất (6,1%) so với 2,3% ở nhóm giàu nhất. Loại
bệnh

tật

và

mức độ nặng nhẹ của bệnh có ảnh hưởng tới việc điều trị. Những
người

thông thay đổi hành vi cho người dân rất quan trọng trong việc dự
phòng

và

điều trị bệnh. Vai trò của truyền thông trực tiếp trong cung cấp thông
tin

về

chăm sóc sức khỏe nói chung, SKSS cho nhóm phụ nữ nói chung, phụ
nữ
trong độ tuổi sinh đẻ nói riêng, đã được chứng minh có hiệu quả trong
một

số

tài liệu và nghiên cứu khác. Bên cạnh đó phải kể đến vai trò của truyền
thông
lồng ghép vào các hoạt đông chăm sóc sức khỏe khác cũng đã mang
lại

hiệu

quả rất đáng khích lệ [36], Những vấn đề này đã và đang được thực
hiện
một trong những những nhiệm vụ chính của các TYT xã.

như


phù
hợp trong trường hợp bệnh nhẹ, và có biết về những loại thuốc thông
dụng
như thuốc hạ sốt paracetamol hoặc một số thuốc cảm.
Theo nghiên cứu của Nguyền Đức Thanh [35] về sức khỏe sinh
sàn

vị

thành niên cho kết quả có 0,3% thanh thiếu niên nói đã từng mắc bệnh
LTQĐTD đã đi điều trị tại các cơ sở y tế công, một sổ nhở tới điều trị
tại

các