TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

BÀI GIẢNG
HỌC PHẦN: THỰC TẬP LẮP RÁP, CHẾ TẠO THIẾT
BỊ CƠ ĐIỆN TỬ Ô TÔ
SỐ TÍN CHỈ: 02
LOẠI HÌNH ĐÀO TẠO: ĐẠI HỌC CHÍNH QUY
NGÀNH: CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT Ô TÔ

Hưng Yên - 2015


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG
HỌC PHẦN: THỰC TẬP LẮP RÁP, CHẾ TẠO
THIẾT BỊ CƠ ĐIỆN TỬ Ô TÔ
SỐ TÍN CHỈ: 03
LOẠI HÌNH ĐÀO TẠO: ĐẠI HỌC CHÍNH QUY
NGÀNH: CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT Ô TÔ

Hưng Yên, năm 2015


Bài 1: Thiết kế mạch nguyên lý
1.1. Cảm biến tốc độ động cơ loại quang
Cảm biến quang gồm hai loại, khác nhau chủ yếu ở phần tử cảm quang :
- Loại sử dụng một cặp LED - photo transistor.
- Loại sử dụng một cặp LED – photo diode.


Ứng dụng của PWM trong điều khiển
PWM được ứng dụng nhiều trong điều khiển. Điển hình nhất mà chúng ta thường hay
gặp là điều khiển động cơ và các bộ xung áp, điều áp... Sử dụng PWM điều khiển độ
nhanh chậm của động cơ hay cao hơn nữa, nó còn được dùng để điều khiển sự ổn định
tốc độ động cơ.
PWM còn gặp nhiều trong thực tế ở các mạch điện điều khiển. Điều đặc biệt là PWM
chuyên dùng để điều khiển các phần tử điện tử công suất có đường đặc tính là tuyến tính
khi có sẵn 1 nguồn 1 chiều cố định. Như vậy PWM được ứng dụng rất nhiều trong các
thiết bị điện-điện tử. PWM cũng chính là nhân tố mà các đội Robocon sử dụng để điều
khiển động cơ hay ổn định tốc độ động cơ.

3


Trên là đồ thị dạng xung khi điều khiển bằng PWM. Với độ rộng xung đầu ra tương ứng
và được tính bằng %. Tùy thích do chúng ta điều khiển.
Nguyên lý hoạt động của PWM
Đây là phương pháp được thực hiện theo nguyên tắc đóng ngắt nguồn của tải một cách có
chu kì theo luật điều chỉnh thời gian đóng cắt. Phần tử thực hiện nhiện vụ đó trong mạch
các van bán dẫn.
Mạch nguyên lý điều khiển tải bằng PWM

Xét hoạt động đóng cắt của một van bán dẫn. Dùng van đóng cắt bằng Mosfet (Mosfet là
Transistor hiệu ứng trường - Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor)

4


Nguyên lý: Trong khoảng thời gian 0 - t0, ta cho van G mở, toàn bộ điện áp nguồn Ud

+ Tín hiệu răng cưa: Xác định tần số của PWM
+ Tín hiệu tựa (Ref) là tín hiệu xác định mức công suất điều chế (Tín hiệu DC).
Xét sơ đồ mạch sau :

Với tần số xác định được là f = 1/(ln.C1.(R1+2R2) nên chỉ cần điều chỉnh R2 là có thể
thay đổi độ rộng xung dễ dàng. Ngoài 555 ra còn rất nhiều các IC tạo xung vuông khác.
2- Tạo xung vuông bằng phần mềm

6


Đây là cách tối ưu trong các cách để tạo được xung vuông. Việc tạo bằng phần mền cho
độ chính xác cao về tần số và PWM. Và mạch đơn giản hơn rất nhiều. Xung này được tạo
dựa trên xung của CPU.
Lấy 1 đoạn ví dụ tạo PWM trong chip 8501 :

PWM trong điều khiển động cơ và trong các bộ biến đổi xung áp
1-Trong động cơ : Điều mà chúng ta dễ nhận thấy rằng là PWM rất hay được sử dụng
trong động cơ để điều khiển động cơ hoạt động nhanh , chậm, thuận ,nghịch và ổn định
tốc độ cho nó. Cái này được ứng dụng nhiều trong điều khiển động cơ 1 chiều.
Sơ đồ nguyên lý của mạch điều khiển động cơ DC

7


Đây là mạch đơn giản điều khiển động cơ. Nếu muốn điều khiển động cơ quay thuận
quay ngược thì phải dùng đến cầu H.
2- Trong các bộ biến đổi xung áp: Trong các bộ biến đổi xung áp thì PWM đặc biệt quan
trọng trong việc điều chỉnh dòng điện và điện áp ra tải. Bộ biến đổi xung áp có nhiều loại
như là biến đổi xung áp nối tiếp và bộ biến đổi xung áp song song. Lấy ví dụ 1 mạch



Các linh kiện sử dụng trong mạch cảm biến quang
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Led thu
Led phát
IC thuật toán LM324
Tụ điện
Điện trở
Biến trở

2.3. Mô phỏng hoạt động mạch điều khiển tốc độ động cơ
Cách lấy linh kiện tượng tự như trên
Các linh kiện sử dụng trong mạch điều khiển tốc độ động cơ
1.
2.
3.
4.
5.

LM555
Tụ điện
Điện trở
Biến trở

22


3.2. Thiết kế mạch in điều khiển tốc độ động cơ bằng phần mềm protues
Tương tự như thiết kế mạch cảm biến

23