CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số:………………………………………………..
1. Tên sáng kiến: “Một vài biện pháp nhằm xây dựng Ban chỉ huy Đội
vững mạnh trong trường tiểu học”.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác Đội.
3. Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1. Tình trạng các giải pháp đã biết
Những năm gần đây dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự dìu
dắt của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, phong trào hoạt động Đội của
Thiếu nhi cả nước ngày càng phát triển mạnh mẽ, hoạt động Đội đã thực sự trở
thành nơi hội tụ của Thiếu niên, Nhi đồng trong nhà trường xứng đáng là lực
lượng tích cực, góp phần rất lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy
nhiên với nhiều lí do khác nhau chủ quan cũng như khách quan nên công tác Đội
chưa được đẩy mạnh, việc chỉ đạo hoạt động Đội đã được quan tâm nhưng còn
sơ sài, nội dung còn nghèo nàn, lạc hậu, còn mang tính hình thức, chiếu lệ, có
một số trường giao nhiệm vụ cho Tổng phụ trách Đội hoặc khoán trắng cho giáo
viên chủ nhiệm lớp nên chất lượng hoạt động của một số Liên đội còn mang tính
hình thức, hiệu quả chưa cao. Trong thực tế hiện nay quá trình hoạt động Đội tại
đơn vị còn gặp nhiều khó khăn trong quản lý điều hành. Trong năm học này
trường có 19 lớp học với tổng số 535 học sinh, có 02 lớp ba học hai buổi trên
ngày, trường có 01 điểm chính và 2 điểm lẻ ở ấp, mỗi điểm cách nhau 02 km
được phân bổ đều ở ba điểm trường. Phần lớn các em là học sinh nghèo, học
sinh có hoàn cảnh khó khăn, cha mẹ ly hôn hoặc đi làm ăn xa…các em phải ở
với ông bà nên luôn thiếu thốn về vật chất lẫn tinh thần, thiếu sự quan tâm trong
học tập dẫn đến việc tổ chức các hoạt động tập trung của Liên đội gặp nhiều khó
khăn. Trước đây tôi cũng áp dụng một vài biện pháp nhằm xây dựng Ban chỉ
huy Đội vững mạnh trong trường tiểu học nhưng hiệu quả chưa cao;
1



b) Nội dung giải pháp
- Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp
Ở đề tài này, tôi đã tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến sự kém hiệu quả
trong hoạt động của Ban chỉ huy Đội, bản thân nghiên cứu và đưa ra một vài
biện pháp nhằm xây dựng Ban chỉ huy Đội vững mạnh, xứng đáng là một lực
lượng Ban chỉ huy Đội “vừa hồng, vừa chuyên”.
- Các bước thực hiện của giải pháp
* Phát hiện và lựa chọn Ban chỉ huy Đội
Lựa chọn Ban chỉ huy Đội là tiền đề rất quan trọng cho việc bồi dưỡng, vì
có lựa chọn được những em có năng lực, phẩm chất và nhiệt tình thì mới đào tạo
bồi dưỡng cho các em trở thành Ban chỉ huy Đội năng động, sáng tạo và hoạt
động có hiệu quả;
- Để lựa chọn được một Ban chỉ huy Đội có đầy đủ phẩm chất và năng lực,
hoàn thành nhiệm vụ được phân công cần có một số tiêu chuẩn chủ yếu sau:
+ Nắm vững Điều lệ Đội, thực hiện thành thạo Nghi thức Đội Thiếu niên
Tiền phong Hồ Chí Minh;
+ Gương mẫu trong tất cả các mặt: Học tập, lao động, hoạt động tập thể,
đạo đức, tác phong, đoàn kết với bạn bè, biết quan tâm chia sẻ…;
+ Có khả năng tổ chức và hoạt động chính trị xã hội, khả năng thu hút, tập
hợp được bạn bè vào hoạt động Đội, nhiệt tình với các hoạt động Đội.
- Việc lựa chọn Ban chỉ huy Đội là rất quan trọng, Tổng phụ trách Đội phải
thận trọng lựa chọn theo các bước như sau:
Thông qua hoạt động Đội của các em: Khi tham gia hoạt động các em sẽ
bộc lộ được những đặc điểm phẩm chất, năng lực, năng khiếu. Từ đó chọn ra các
em có được những tiêu chuẩn cần thiết để bồi dưỡng vào Ban chỉ huy Đội;
Căn cứ vào hướng dẫn của Điều lệ Đội: Việc chọn cử phải đảm bảo các
quy định:
+ Kết quả học tập chuẩn kiến thức, kĩ năng phải hoàn thành tốt;

4


huy Đội cách thực hiện các loại hồ sơ, sổ sách Đội, cách ghi chép biên bản, dự
thảo Nghị quyết, báo cáo sơ kết, tổng kết, báo cáo thi đua. Hướng dẫn cách tổ
chức điều khiển một cuộc họp, hướng dẫn cách xây dựng kế hoạch (Kế hoạch
tháng, kế hoạch thi đua theo chủ đề). Hướng dẫn cách tổ chức và điều khiển sinh
hoạt Đội, hoạt động ngoại khoá, hoạt động tập thể (Sinh hoạt các cấp Chi đội,
Liên đội), hướng dẫn cách kiểm tra đánh giá các phong trào thi đua dựa vào tiêu
chuẩn, mức độ đánh giá, các hình thức đánh giá và có thang điểm đánh giá cụ
thể;
Bồi dưỡng kĩ năng tổ chức điểu hành của Ban chỉ huy Đội, hướng dẫn thực
hiện các nghi lễ thủ tục của Đội và phương pháp tổ chức như: Lễ phát động chủ
đề, lễ kết nạp Đội viên, các hội thi...Hướng dẫn sinh hoạt Đội bằng nhiều hình
thức thi đua sôi nổi, nội dung phong phú hấp dẫn, phương pháp linh hoạt nhằm
giáo dục Đội viên theo mục tiêu của Đội. Thường xuyên thay đổi các hình thức
sinh hoạt như: Sinh hoạt thường kỳ, sinh hoạt truyền thống, sinh hoạt chuyên đề,
sinh hoạt vui chơi, giải trí…kết hợp với bồi dưỡng các kỹ năng như: Tập hợp,
thu hút điều khiển buổi sinh hoạt Đội, điều khiển tổ chức và hướng dẫn Liên Chi đội thực hiện tốt nội dung chương trình đã chuẩn bị;
+ Hướng dẫn cho Ban chỉ huy Liên - Chi đội các hoạt động học tập, văn
nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí. Hướng dẫn cách tổ chức Đại hội Liên
đội, cần bồi dưỡng cho Ban chỉ huy Đội cách điều khiển nghi lễ thủ tục như:
Chào cờ, tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu, giới thiệu Đoàn Chủ tịch điều khiển
Đại hội, cách viết báo cáo tổng kết và đề ra phương hướng nhiệm vụ của Đội
trong nhiệm kỳ mới. Cách điều khiển Đại hội: Hướng dẫn Đội viên thảo luận,
bầu Ban chỉ huy Đội thông qua Nghị quyết Đại hội, tổ chức các hoạt động chào
mừng như: Biểu diễn văn nghệ, trò chơi, báo tường, vẽ tranh…;
+ Hướng dẫn tổ chức và tham gia các hoạt động lớn của Đội như: Phát
động thi đua theo chủ đề, chủ điểm, tổ chức trò chơi lớn, tham gia hoạt động
ngoại khoá…nhằm mục đích tập hợp thu hút Đội viên, tạo phong trào và sân

Tác phong hướng dẫn phải vui vẻ, cởi mỡ, gần gũi, thân thiện, lời nói động
tác phải rõ ràng, mạch lạc, khẩu lệnh hô, đệm dứt khoát.
Hướng dẫn Nghi thức Đội
Bước 1:
6


+ Tập hợp đội hình, điểm số báo cáo; hô đáp Khảu hiệu Đội;
+ Kiềm tra trang phục, khăn quàng, kiểm tra sức khỏe;
+ Kiểm tra bài cũ (Nếu có);
+ Văn nghệ hoặc trò chơi khởi động nhẹ phù hợp với nội dung tiết học.
Bước 2:
+ Tổng phụ trách nêu tên động tác sau đó thực hiện mẫu để các em quan sát
(Mỗi động tác thực hiện ít nhất 2 lần 8 nhịp thực hiện chậm để các em quan sát);
+ Tổng phụ trách vừa thực hiện mẫu vừa phân tích cụ thể từng nhịp động
tác để Đội viên nắm;
+ Cho Đội viên xem tranh ảnh và phân tích động tác (Nếu có tranh);
+ Gọi cán sự lên thực hiện động tác để xem mức độ tiếp thu ra sao? Đội
viên quan sát nhận xét;
+ Tổng phụ trách Đội gọi Đội viên nhận xét sau đó Tổng phụ trách Đội
nhận xét tuyên dương (Nếu thực hiện chính xác);
+ Tổng phụ trách yêu cầu cán sự thực hiện lại và chỉnh sửa, uốn nắn (Nếu
thực hiện chưa chính xác).
Bước 3:
+ Tổng phụ trách hô nhịp và thực hiện mẫu (Thực hiện với tốc độ chậm, sử
dụng phương pháp soi gương), Đội viên quan sát và thực hiện theo Tổng phụ
trách;
+ Chọn 1 cán sự thực hiện mẫu, Tổng phụ trách hô nhịp (Thực hiện với tốc
độ vừa phải, sử dụng phương pháp soi gương), Đội viên quan sát và thực hiện
theo.

a) Đội Thiếu nhi Tháng Tám.

b) Hội Nhi đồng cứu quốc.

c) Đội Thiếu niên Tiền phong Việt Nam. d) Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ
Chí Minh.
Đáp án b) Hội Nhi đồng cứu quốc.
Câu 4: Theo nghi thức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, có
bao nhiêu yêu cầu đối với đội viên?
a) 6 yêu cầu

b) 7 yêu cầu

c) 8 yêu cầu

d) 9 yêu cầu

Đáp án: b) 7 yêu cầu
8


Câu 5: Người đội trưởng đầu tiên của Đội TNTP Hồ Chí Minh là ai?
a) Nông Văn Thàn

b) Nông Văn Dền

c) Lý Thị Nì

d) Lý Thị Xậu



c) Trịnh Công Sơn

d) Phạm Tuyên

Đáp án b) Phong Nhã
Câu 10: Trong Nghi lễ chào cờ động tác chào được thực hiện khi nào?
a) Trống chào cờ đánh

c) Khi hát Quốc ca
9


b) Cờ đang kéo lên

d) Cả a và b đều đúng

Đáp án: d) Cả a và b đều đúng
+ Hướng dẫn phương pháp tổ chức các hoạt động: Trò chơi, hoạt động trại,
các kỹ năng nút dây, dấu đi đường, mật thư, truyền tin, Morse, Semaphore…
dạy hát, dạy múa, kể chuyện;
Ví dụ: Phương pháp hướng dẫn trò chơi;
Vui chơi là một nhu cầu tự nhiên trong sinh hoạt hằng ngày của các em
thiếu nhi. Trò chơi tác động trực tiếp đến trí tuệ, tình cảm và thể lực cho các em
góp phần tạo không khí đoàn kết, thân ái trong tập thể.
Chọn trò chơi:
+ Chọn phù hợp với đối tượng về sức khoẻ trình độ, hoàn cảnh;
+ Chú ý đến mục đích giáo dục cái gì? Kĩ năng nào?;
+ Chuẩn bị cơ sở vật chất: sân chơi, phần thưởng, phải chú ý đảm bảo cơ sở
vật chất, tránh hư hỏng thất thoát, đảm bảo sự an toàn cho người chơi.

Đại hội Chi đội, Liên đội. Phương pháp xây dựng kế hoạch hoạt động, dự thảo
Nghị quyết, báo cáo, ghi chép sổ sách Đội;
Giữa năm học: Bồi dưỡng cho Ban chỉ huy kĩ năng nghiệp vụ công tác Đội
như: Nghi thức, nút dây, dấu đi đường, truyền tin, morse, semaphore, mật thư…,
trò chơi, múa hát, kể chuyện và phương pháp tổ chức điều khiển sinh hoạt tập
thể;
Cuối năm học: Hướng dẫn phương pháp tổng hợp đánh giá thi đua, kiểm
tra công nhận Chi đội, Liên đội mạnh.
+ Bồi dưỡng thường xuyên: Tổng phụ trách Đội xây dựng chương trình
bồi dưỡng Ban chỉ huy Đội trong kế hoạch hoạt động của Liên đội ngay từ đầu
năm học theo các nhiệm vụ liên quan tới chức năng, nhiệm vụ của từng thành
viên, từng Chi đội, Liên đội. Thời gian bồi dưỡng thường xuyên theo tuần,
tháng, học kì;
11


Ban chỉ huy Liên đội hai đợt trong một học kì: Nội dung hoạt động, biện
pháp thực hiện;

Ban chỉ huy Chi đội hai tháng một lần: Hướng dẫn nội dung yêu cầu cách
tổ chức sinh hoạt Đội theo chủ điểm, định kỳ, chuyên đề.
+ Bồi dưỡng theo chuyên đề: Có thể tổ chức bồi dưỡng theo nhiệm vụ của
từng cấp chỉ huy ở các khối lớp (Lớp 4, Lớp 5) nhằm trao đổi, rút kinh nghiệm,
tổ chức hoạt động giữa các khối lớp. Tổ chức cho Ban chỉ huy dự các buổi sinh
hoạt, hoạt động của các Chi đội để giao lưu học hỏi.
+ Bồi dưỡng thông qua việc tổ chức các hoạt động lớn: Ban chỉ huy Liên
đội và Ban chỉ huy các Chi đội kết hợp tổ chức tham gia các hoạt động như: Hội
thi nghi thức Đội, vui để học, giao lưu học sinh giỏi. Qua các hoạt động, các em
chính thức được tham gia thực hiện, được quan sát nhận xét, Ban chỉ huy sẽ rút
ra được những kinh nghiệm thực tiễn. Phải kết hợp nhiều phương pháp bồi

bạc và quyết định;
- Khi thảo luận, mọi thành viên có quyền phát biểu, trình bày ý kiến của
mình;
- Khi quyết định thì số ít phải tuân theo số nhiều, mọi quyết định dựa vào ý
kiến của đa số;
- Khi chỉ đạo thực hiện thì cấp dưới phải phục tùng cấp trên, đội viên phải
phục tùng chỉ huy Đội;
- Khi thực hiện các hoạt động Đội, vai trò chủ động sáng tạo của mỗi Đội
viên và tập thể Đội được đề cao. Các em tự đề xuất các hình thức hoạt động và
tìm biện pháp giải quyết công việc.
Các hoạt động tự quản của Đội bao gồm:
Họp Đội là hoạt động thường xuyên của tổ chức Đội. Trong buổi họp, Đội
viên có quyền phát biểu ý kiến xây dựng nội dung, kế hoạch công tác Đội. Họp
Đội thể hiện rõ nét sự tự quản của Đội và có nhiều hình thức họp như:
- Sinh hoạt thường kỳ của Đội: Là các cuộc họp theo lịch định kỳ nhằm bàn
bạc triển khai các hoạt động Đội và giáo dục Đội viên theo Nghị quyết của Liên
đội, Chi đội đề ra;
13


- Đại hội Đội: Tổ chức Đại hội Đội vào đầu năm học để xây dựng chương
trình kế hoạch hoạt động năm học mới và bầu Ban chỉ huy Đội;
- Họp các ban chuyên môn của Đội: Là cuộc họp một số Đội viên có năng
khiếu, khả năng để bàn bạc về một hoạt động nào đó (Lao động học tập văn
nghệ…);
- Họp chỉ huy Đội: Họp Ban chỉ huy Liên - Chi đội để bàn bạc những chủ
trương, biện pháp để thực hiện chủ trương, Nghị quyết của Đội;
- Họp bất thường của Đội: Là những cuộc họp không theo lịch nhằm triển
khai những việc đột xuất.
Chỉ huy Đội - Bộ máy tự quản của Đội

chủ động trong công việc;
- Khi giao việc cho các em, lúc đầu cho các em làm thử, Tổng phụ trách
trực tiếp theo dõi, uốn nắn những điều chưa đạt, dần dần chỉ làm cố vấn;
- Mỗi lần các em tiến hành công việc, sau đó nên cho các em tự kiểm điểm,
tự rút ra bài học kinh nghiệm cho mình. Như thế việc chỉ huy trực tiếp của Tổng
phụ trách được thay thế dần bằng việc tự làm của Ban chỉ huy, Tổng phụ trách
trở thành chỉ huy gián tiếp;
- Muốn các em phát huy vai trò tự quản của mình, Tổng phụ trách phải biến
các chủ trương kế hoạch công tác thành công việc vừa sức của các em. Các em
tự giác chấp nhận và tự giác hoàn thành. Khi các em có kiến nghị, sáng kiến dù
nhỏ cũng phải tôn trọng, lúc đó các em sẽ cảm nhận thấy công tác Đội là của
chính mình;
- Trong các hoạt động các em tự bàn bạc tìm ra cách giải quyết và tích cực
chủ động thực hiện công việc. Tuy nhiên phải kết hợp phát huy tính chủ động
sáng tạo của các em với sự hướng dẫn, giúp đỡ khéo léo của Tổng phụ trách;
- Giao nhiệm vụ cho Đội viên, giám sát giúp đỡ quá trình thực hiện nhiệm
vụ của các em, đồng thời khuyến khích động viên kịp thời các thành tích, kết
quả đạt được của các em là yêu cầu bắt buộc, giao nhiệm vụ không phải là
“khoán trắng” cho các em thực hiện;
15


Những kết quả đạt được dù nhỏ nhưng được mọi người biết đến, đánh giá
đúng mức cũng là nguồn khích lệ các em tiếp tục phấn đấu vươn lên;

Mọi công tác đối với Đội viên muốn đạt hiệu quả phải tiến hành thông qua
Ban chỉ huy Đội, phải tin tưởng tôn trọng các em, tôn trọng tổ chức Đội của các
em. Nếu thiếu lòng tin, không có ý thức tôn trọng các em, nghĩ rằng các em
không có khả năng thực hiện thì không thể phát huy được vai trò tự quản.
3.3. Khả năng áp dụng của giải pháp

hoạt, sáng tạo và luôn đổi mới mà hàng đầu là Liên đội trưởng, Chi đội trưởng;
Ban chỉ huy Đội phát huy được vai trò tự quản của mình trong tập thể;
100% các em trong Ban chỉ huy Đội thường xuyên tham gia các lớp tập
huấn về kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ công tác Đội giúp các em luôn vững
vàng và chủ động trong công việc, biết linh hoạt và xử lý được các tình huống
xảy ra;
Trong năm học này, Liên đội chúng tôi đã coi trọng công tác lựa chọn, bồi
dưỡng và phát huy tính tự quản của Ban chỉ huy Đội, nó là yếu tố quyết định sự
thành công của công tác Đội và phong trào Thiếu nhi của Liên đội. Kết quả của
2 năm như sau:
* Hội thi “Chỉ huy Đội giỏi” cấp trường năm học 2014 - 2015 có 20 em
tham gia đạt kết quả như sau:
Xuất sắc: 05 em - Tỉ lệ: 25%; Giỏi: 08 em - Tỉ lệ: 40%;
Khá: 07 em - Tỉ lệ: 35%; Trung bình: Không có
* Hội thi “Chỉ huy Đội giỏi” cấp trường năm học 2015 - 2016 có 20 em
tham gia đạt kết quả như sau:
Xuất sắc: 09 em - Tỉ lệ: 45%; Giỏi: 10 em - Tỉ lệ: 50%;
Khá: 01 em - Tỉ lệ: 5%; Trung bình: Không có
3.5. Tài liệu kèm theo: Không có./.
Hương Mỹ, ngày

tháng

năm

2015
17