ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA KINH TẾ
--------------------

TRẦN THỊ NGỌC QUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

Hà Nội -2005


2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA KINH TẾ
--------------------

TRẦN THỊ NGỌC QUYÊN

HIỆP ĐỊNH ƯU ĐÃI VÀ BẢO HỘ ĐẦU TƯ VIỆT - NHẬT VÀ TÁC
ĐỘNG CỦA NÓ ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP
CỦA NHẬT BẢN VÀO VIỆT NAM

Chuyên ngành: Kinh tế thế giới và Quan hệ kinh tế quốc tế
Mã số

: 62.31.07.01

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS LÊ BỘ LĨNH


Trần Thị Ngọc Quyên
MỤC LỤC
Trang
Phần mở đầu........................................................................................................4
Phần nội dung......................................................................................................9
Chương1:Cơ sở của sự hình thành Hiệp định ưu đãi và bảo hộ

đầu tư Việt- Nhật
1.1 Xu hướng hình thành các hiệp định đầu tư nước ngoài...................…...
11
1.1.1 Hiệp định đầu tƣ đa phƣơng…………………………………………… ..15
1.1.2 Hiệp định đầu tƣ khu vực………………………………………………..17
1.1.3 Hiệp định đầu tƣ song phƣơng…………………………………………..18
1.2 Chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam.............24
1.2.1 Mục tiêu.....................................................................................................26
1.2.2 Định hƣớng................................................................................................27
1.3 Sự điều chỉnh trong chính sách FDI của Nhật Bản.................................32
1.3.1 Sự điều chỉnh chính sách cơ cấu thị trƣờng................................................32
1.3.2

Sự

điều

chỉnh

chính

sách

khi

ký

định.......................39
Chương 2: Phân tích một số nội dung cơ bản của Hiệp định ưu đãi

và bảo hộ đầu tư Việt- Nhật


5

2.1 Hiệp định ưu đãi và bảo hộ đầu tư............................................................51
2.1.1 Giới thiệu chung......................................................................................51
2.1.2 Phân tích nội dung ưu đãi và bảo hộ đầu tư .........................................52
2.1.1.1

Nội dung ƣu đãi đầu tƣ.........................................................................52

2.1.1.2

Nội dung bảo hộ đầu tƣ........................................................................65

2.2 Đánh giá tác động của Hiệp định ưu đãi và bảo hộ đầu tư....................73
2.2.1 Tác động của Hiệp định ..........................................................................75
2.2.1.1 Tác động đến hiệu quả JDI vào Việt Nam .............................................75
2.2.1.2 Tác động đến động thái và cơ cấu FDI của Việt Nam............................77
2.2.1.3 Tác động đến quan hệ thƣơng mại Việt Nam - Nhật Bản.......................79
2.2.2


Nam.....……98
3.21 Xem xét lại các quy định liên quan đến đầu tư..................................…..98
3.2.2 Nâng cao khả năng thực thi của các cơ quan chức năng.....................102
3.2.3 Hoàn thiện hoạt động thu hút đầu tư liên quan đến thể chế........……111
3.2.4 Xây dựng và hoàn thiện cơ sở hạ tầng liên quan đến ..........................115
Phần kết luận..................................................................................................119


6

Tài liệu tham khảo..........................................................................................121


7

DANH MỤC VIẾT TẮT TIẾNG ANH
APEC - Asia-Pacific Economic Cooperation
AIA

- Asean Investment Area

BITs - Bilateral Investment Treaties
IIAs

- International Investment Agreements

MAI - Multibilateral Agreement on Investment
MFN - Most Favoured Nations
NT


lấy việc thu hút nguồn vốn FDI của Nhật Bản theo yêu cầu chuyển dịch cơ cấu
kinh tế Việt Nam là một trong những mục tiêu quan trọng.
Chúng ta đang đẩy mạnh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và lợi ích đạt
đƣợc từ điều này là rất lớn. FDI là một trong những nhân tố quan trọng góp phần
thúc đẩy sự tăng trƣởng kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả của thu hút vốn đầu tƣ trực
tiếp của Nhật Bản vào Việt Nam còn chƣa cao. Hơn nữa, chúng ta đang phải đối
mặt với sự cạnh tranh khốc liệt của Trung Quốc và các nƣớc ASEAN. Cho nên,
Việt Nam cần phải tăng cƣờng các chính sách ƣu đãi đồng thời cải thiện mạnh
mẽ môi trƣờng đầu tƣ trong nớc.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu hiệp định Ƣu đãi và bảo hộ đầu tƣ Việt –
Nhật và tác động của nó đối với đầu tƣ trực tiếp của Nhật Bản tại Việt Nam là
hết sức cần thiết.
2. Tình hình nghiên cứu
Đầu tƣ nƣớc ngoài nói chung và đầu tƣ trực tiếp của Nhật Bản nói riêng là
nội dung đƣợc nhiều học giả trong và ngoài nƣớc quan tâm nghiên cứu. Ở nƣớc
ta đã có nhiều tác giả công bố những công trình liên quan đến đầu tƣ của Nhật
Bản vào Việt Nam nhƣ:


9

- “Quan hệ kinh tế Việt Nam – Nhật Bản đang phát triển” của tác giả Đỗ
Đức Định, NXB KHXH, HN1996
- “Điều chỉnh chính sách kinh tế của Nhật Bản” của tác giả Dƣơng Phú
Hiệp - Nguyễn Duy Dũng, NXB CTQG, HN2002
Một số luận án liên quan đến đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài của Nhật Bản đã
đƣợc bảo vệ thành công nhƣ:
- Luận án tiến sỹ kinh tế của tác giả Nguyễn Thắng :”Đầu tư trực tiếp của
Nhật Bản vào các nước ASEAN”
- Luận án tiến sỹ kinh tế của tác giả Nguyễn Xuân Thiên: “Đầu tư trực

- Nhật.
Tuy nhiên, vì Hiệp định này bao gồm các điều khoản với nhiều nội dung.
Do vậy, luận văn sẽ tập trung phân tích một số nội dung ƣu đãi và bảo hộ chính
trong Hiệp định, từ đó sẽ phân tích tác động của nó đối với việc thu hút đầu tƣ
trực tiếp của Nhật Bản vào Việt Nam và đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao
khả năng cạnh tranh của nền kinh tế cũng nhƣ hoàn thiện hơn nữa môi trƣờng
đầu tƣ của Việt Nam.
5. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình triển khai, luận văn sử dụng phƣơng pháp duy vật biện
chứng, duy vật lịch sử, phƣơng pháp thống kê, phân tích và tổng hợp. Để hoàn
thành luận văn, tác giả đã chú trọng tới việc sử dụng các nguồn tƣ liệu tin cậy,
cụ thể là các số liệu của World Investment Report, JETRO v.v... và các công
trình nghiên cứu của nhiều chuyên gia kinh tế trong và ngoài nƣớc.
6. Những đóng góp mới của luận văn


11

TÀI LIỆU THAM KHẢO
TIẾNG VIỆT
1.Đinh Văn Ân, (2004) “Cải cách và sự phát triển kinh tế Việt Nam trong
thời gian gần đây”, Báo cáo tại Diễn đàn Quốc tế Tăng cƣờng quan hệ kinh tế
Việt Nam – Nhật Bản,.
2.Diễn đàn quốc tế Tăng cường quan hệ kinh tế Việt Nam-Nhật BảnNâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam (2004).
3.Vũ Kim Dũng (2004) Tại sao các nước đang phát triển thu hút được ít
vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài, Tạp chí Kinh tế và phát triển,Tr.39-42.
4.Vũ Văn Hà-Trần Anh Phƣơng (2004), Quan hệ kinh tế Việt Nam-Nhật
Bản trong bối cảnh quốc tế mới và triển vọng, Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế,
Tr.57-62.
5.Phùng Thị Minh Hằng, (2004) Những quy định của WTO liên quan đến

18.Shigeru Takagi (2004) Các vấn đề nhằm tăng cường mối quan hệ kinh
tế Nhật – Việt, Bộ kinh tế Công nghiệp Nhật Bản.
19.Phạm Tiến - Mạnh Hùng, Bức tranh đầu tư quốc tế: Bảy xu hướng
chính trong thời kỳ 2003-2005, Kinh tế 2003-2004-Thời báo kinh tế, Tr 79-81.
20.Đinh Trọng Thịnh, (12/2003) “FDI Nhật Bản tại Việt Nam: Vấn đề và
giải pháp”, Tạp chí Tài chính, , Tr.44 – 47.


13

21.Nguyễn Văn Tuấn (2/2005) Tự do hoá đầu tư và yêu cầu đặt ra đối với
việc hoàn thiện môi trường đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam, Tạp chí
Những vấn đề Kinh tế thế giới, Tr. 66-74.
TIẾNG ANH
22.http://www.dei.gov.vn
23.http://www.mofa.go.jp
24.http://www.unctad.org/iia -International Investment Report
25.Moran, Theodore, Foreign Direct Investment and Development: The
New Policy Agenda for Developing Countries and Economics in Transition,
1998.
26.JBIC, Survey Report on Overseas Business Operations by Japanese
Manufacturing Companies, (November 2003).
27.Jacques Morisset, Using Tax Incentives to Compete for Foreign
Investment: are They Worth the Costs, 2001.
28.Report,

Vietnam–Japan

Joint