MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, SÁNG TẠO
TRONG HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC CỦA TRẺ 4-5 TUỔI

I .PHẦN MỞ ĐẦU:

1. Lý do chọn đề tài.
Như chúng ta đã biết âm nhạc là nhu cầu của cuộc sống, là món ăn tinh thần
không thể thiếu được đối với đời sống con người. Âm nhạc là ngôn ngữ chung của
nhân loại. Nếu cuộc sống mà thiếu âm nhạc thì chẳng khác gì thiếu ánh sáng mặt
trời. Đặc biệt đối với trẻ mầm non thì những nốt nhạc trầm bổng, những giai điệu
mượt mà vui tươi, trong trẻo của các tác phẩm âm nhạc như là dòng sữa ngọt ngào
nuôi dưỡng cho tâm hồn trẻ thơ, qua đó giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách của
mình.
Trong chương trình giáo dục mầm non, hoạt động giáo dục âm nhạc là một
hoạt động nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là
nguồn cảm hứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật. Nó là một phương tiện hữu
hiệu cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục ở trường. Âm nhạc và vận động sáng
tạo khi được sử dụng một cách có mục đích, phù hợp sáng tạo sẽ giúp trẻ thu
nhận kinh nghiệm tích cực và tạo cho trẻ cảm giác hưng phấn, vui tươi.
Ca hát và nghe nhạc giúp trẻ duy trì tập trung, phấn khởi trong khi hoạt
động. Trẻ mẫu giáo thích hát theo lời bài hát, hay đung đưa người theo tiếng nhạc
có giai điệu êm dịu, vui tươi, nhộn nhịp. Ngoài ra, giáo viên Mầm non sử dụng âm
nhạc để ổn định lớp, nhóm, vào bài, chuyển tiếp các phần trong giờ học hoặc
chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác để tạo sự hứng thú, thư giãn, gây sự
chú ý cho trẻ.
Ý thức rõ vai trò của âm nhạc cho nên “Giáo dục âm nhạc” đã trở thành
một hoạt động không thể thiếu được trong trường lớp Mầm non và hơn nữa...Cùng
với sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, trong những năm qua, bản thân tôi đã và đang
cố gắng đi sâu tìm những biện pháp thích hợp nhằm phát huy tính tích cực , sáng
tạo của trẻ trong hoạt động làm quen giáo dục âm nhạc. Nhưng đối với đặc điểm
-1-


-2-


thao giảng, tổ chức các hoạt động để đưa giáo dục âm nhạc vào cho phù hợp thì sẽ
uốn nắn kịp thời và tạo điều kiện để cùng nhau thực hiện tốt.
Với tầm quan trọng của việc tổ chức làm đồ dùng dạy học, đồ chơi và nâng
cao chất lượng giáo dục âm nhạc thông qua việc tổ chức các hoạt động để phục vụ
chuyên môn nên bản thân tôi đã đề cập tới vấn đề: “Một số biện pháp phát huy
tính tích cực sáng tạo trong hoạt động âm nhạc của trẻ 4-5 tuổi”.
2. Mục tiêu , nhiệm vụ của đề tài:
* Mục tiêu:
- Tìm ra biện pháp phát huy nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động giáo dục
âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi phù hợp hơn.
* Nhiệm vụ:
- Nghiên cứu lí luận liên quan đến đề tài.
- Tìm hiểu thực trạng việc tổ chức hoạt động âm nhạc tại các lớp mẫu giáo
4-5 tuổi.
- Đề xuất một số biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Lớp mẫu giáo nhỡ 4 tuổi C trường mầm non Hưng Đạo , Huyện Đông
Triều, Quảng Ninh.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Một số biện pháp phát huy tính tích cực, sáng tạo trong hoạt động âm nhạc
của trẻ mâũ giáo 4-5 tuổi Trường mầm non Hưng Đạo- Đông triều- Quảng Ninh.
5. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu sử dụng tài liệu.
- Phương pháp tuyên truyền.
- Phương pháp đàm thoại nêu gương.
- Phương pháp dùng tình cảm.

trong tác phẩm. Đồng thời Âm nhạc cũng dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng
sống động của đời sống, giúp trẻ hình thành sự liên tưởng. Nhịp điệu rắn rỏi của
bản hành khúc gợi cho trẻ niềm vui, hào hứng phấn khởi... Bài hát êm dịu đưa trẻ
đến tt́ình cảm nhẹ nhàng.....
-4-


Ngoài ra Âm nhạc còn giúp trẻ phátt triển ngôn ngữ, phát triển tai nghe và
cảm xúc cho trẻ.
Với tôi âm nhạc giống như một bí quyết riêng giúp tôi thu hút trẻ, tạo ấn
tượng đẹp khi trẻ tới trường lớp.
Âm nhạc có khả năng tác động đến con người ngay từ thuở còn nằm trong
nôi nghe tiếng hát ru của bà của mẹ. Những phản ứng xúc cảm từ rất sớm,
những biểu hiện sinh động của trẻ khi nghe thấy nhạc âm đã khẳng định rằng
cho trẻ làm quen với âm nhạc từ những năm tháng đầu tiên sẽ là phương tiện
tích cực trong việc giáo dục trẻ em ở nhiều mặt như thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ,
chất...
Trong khi tác động đến tình cảm, âm nhạc cũng đồng thời hình thành ở trẻ
những tình cảm đạo đức. Âm nhạc trong trường mầm non có ảnh hưởng tốt đến
văn hóa trong hành vi của trẻ. Trong khi cùng hát, cùng múa, cùng chơi trò chơi
âm nhạc với những xúc cảm giữa trẻ xuất hiện sự cảm thông quan tâm đến nhau,
trẻ biết kiềm chế biết điều khiển vận động để cùng các bạn thể hiện bài hát, điệu
múa.
Âm nhạc giáo dục ở trẻ ý chí, tính tổ chức, sự kiên trì. Niềm vui phấn khởi
khi biểu diễn các bài hát điệu múa thú vị trước các trò chơi, âm nhạc còn động viên
những trẻ nhút nhát thiếu tự tin thêm mạnh dạn hòa nhập với các bạn trong mọi
hoạt động.
Cảm thụ âm nhạc gắn bó chặt chẽ với sự phát triển trí tuệ đòi hỏi trẻ phải
chú ý, quan sát và nhạy bén khi trẻ tập trung nghe nhạc, so sánh âm thanh tiến
hành theo các hướng khác nhau, làm quen với ý nghĩa biểu cảm của âm nhạc, ghi

* Thuận lợi: Từ khi về trường tôi được phân công dạy bán trú ở trường , lớp
tôi dạy lại rất được sự quan tâm, giúp đỡ của nhà trường cả về tinh thần lẫn cơ sở
vật chất phục vụ cho công tác giảng dạy hoạt động giáo dục âm nhạc. Cộng thêm
vào đó là sự giúp đỡ của đồng nghiệp, sự hỗ trợ của phụ huynh trong việc thu nhặt
nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi.
* Khó khăn: Phụ huynh của các cháu đa số làm nghề nông, buôn bán nên ít
nhiều chưa thực sự quan tâm đến việc học tập của trẻ. Đồ dùng phục vụ cho hoạt
đông giáo dục âm nhạc còn thiếu nhiều.
-6-


* Khảo sát:
* Về giáo viên:
-Nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của vấn đề hoạt động giáo dục âm nhạc cho
trẻ.
- Tổ mẫu giáo 4-5 tuổi gồm 8 đồng chí được phỏng vấn:
Quan trọng
Mức độ nhận thức của giáo viên

Số

triển hình thành nhân cách của trẻ.
Giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non.
Chọn nội dung giáo dục âm nhạc phù hợp với
nhận thưics của trẻ.
Việc tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục âm
nhạc đã lựa chọn

Số



3

37

5

63

3

37

* Thực trạng của trẻ mẫu giáo 4-5 tuổiTrường mầm non Hưng Đạo:
- Tổng số trẻ điều tra là 25 trẻ của lớp mẫu giaó 4-5 tuổi C Trường MN
Hưng Đạo:
Tiêu chí

Đạt

Tỉ lệ Chưa Tỉ lệ

15

%
60

đạt
10


- vì lớp thuộc điểm lẻ nên không có phòng nghệ thuật riêng để trẻ hoạt động
âm nhạc.
- Trang thiết bị dụng cụ âm nhạc còn hạn chế đồ dùng chưa phong phú.
* Đánh giá thực trạng:
-7-


* Đánh giá giáo viên:
- Tổ chức thực hiện hoạt động gióa dục âm nhạc như thế nào, trong quá trình
thực hiện vận dụng phương pháp biện pháp hình thức như thế nào để phát huy tính
sáng tạo .
- Dự giờ đồng nghiệp khối Mẫu giáo 4 tuổi xếp loại tốt: 5 , xếp loại khá: 2;
trung bình : 1.
* Đánh giá trẻ:
- Các cháu vào học không đồng đều, có cháu mới đi học năm đầu tiên nên
chưa quen với nề nếp học tập, khả năng cảm thụ âm nhạc của các cháu chưa tốt,
ngồi lâu dễ chán, có một số cháu cá biệt ngồi hay nói tự do, một số cháu thì nhút
nhát không dám thể hiện mình trước đám đông. Mỗi khi có giờ âm nhạc tôi gặp rất
nhiều trở ngại ngay từ việc sắp xếp chỗ ngồi, chỗ vận động, mặc dù có sự hướng
dẫn của cô có cháu chưa biết cách hát đúng nhạc, chưa biết cách vận động, chưa
biết cách thể hiện tình cảm của mình vào trong bài hát.
* Đánh giá về cơ sở vật chất:
- Đồ dùng trực quan còn ít chưa đa dạng phong phú, thẩm mỹ chưa đạt,
giá trị sử dụng chưa cao. Đặc biệt là đồ dùng cho trẻ hoạt động còn rất ít.
- Phụ huynh phần lớn là công nhân, nên rất khó khăn trong việc hỗ trợ
đóng góp kinh phí để tạo góc hoạt động âm nhạc cho trẻ.
- Sau khi tìm hiểu thực trạng của lớp từ những thuận lợi và khó khăn trên
tôi luôn trăn trở làm thế nào để khắc phục những khó khăn và phát huy những mặt
thuận lợi để giúp trẻ bộc lộ hết khả năng cảm thụ âm nhạc của mình và tôi đã tìm
cho mình một số biện pháp, phương pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục âm

- Tập huấn chương trình giáo dục mầm non mới, tổ chức giáo dục tích hợp
chủ đề.
- Giáo viên tự bồi dưỡng xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục chủ đề phù
hợp với điều kiện của lớp, trường, nhận thức của trẻ, cách tổ chức thực hiện.
- Trao đổi kế hoạch một cách nghiên túc, có hiệu quả giáo dục cao.
- Cùng các đồng chí tổ trưởng chuyên môn nghiên cứu các mục tiêu, nhiệm
vụ các nguyên tắc, nội dung giáo dục âm nhạc và các phương pháp, biện pháp,
hình thức tổ chức hệ thống lại để cùng trao đổi với đồng nghiệp nghiên cứu xây
dựng, tổ chức thực hiện đảm bảo và có hiệu quả.
- Bản thân không ngừng học tập nâng cao nhận thức, công tác giáo dục tư
tưởng chính trị , đạo đức nhà giáo và lương tâm nghề nghiệp.
Giải Pháp 2: Luyện kỹ năng thực hành :
*Luyện kĩ năng ca hát - vận động theo nhạc:
-9-


Để dạy trẻ hát đúng giai điiẹu của bài hát thì yêu cầu giáo viên phải hát
dúng nhạc chính vì vậy mà tôi luôn tập luyện các bài hát dạy trẻ hát cũng như các
bài hát cho trẻ bằng cách phá nhạc bằng đàn, mua băng đĩa về nghe để luyện hát
cho chuẩn.
Khi hát thuộc mời đồng nghiệp nghe và đánh giá xem đã đúng nhạc chưa để
điều chỉnh .
Để tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc hay, hấp dẫn trẻ chính là hát kết hợp
vận động minh họa theo lời ca, sử dụng các dụng cụ âm nhạc gõ đệm theo nhịp,
tiết tấu chậm. Chính vì vậy tùy vào từng bài hát dạy trẻ mà tôi lựa chọn vận động
cho phù hợp .
Ví dụ: +Với bài hát : “Múa cho mẹ xem” thì dạy các động tác múa minh họa
theo lời bài hát.
+ Với bài hát: “ cả nhà thương nhau” thì dạy gõ đệm theo nhịp.
+ Với bài hát:

động giáo dục trên tiết học đòi hỏi giáo viên phải biết vận dụng các nội dung,
phương pháp, hình thức tổ chức một cách linh hoạt sáng tạo thì mới phát huy được
tính tích cực sáng tạo của trẻ khi tham gia vào hoạt động âm nhạc. Xác định được
đó là cốt lõi khi tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ tôi phải chuẩn bị kĩ từ khâu lựa
chọ nội dung bài dạy cách thức tổ chức sao cho hay nhất.
Để tổ chức bất cứ 1 hình thức âm nhạc nào cho trẻ thì đầu tiên phải xác định
mục tiêu yêu cầu của hoạt động đó, xác định điều kiện cho hoạt động đó để chuẩn
bị và cách thức tổ chức hoạt động đó như thế nào cho hay cho phù hợp.
+ Hoạt động góc: Trang trí góc nghệ thuật để trẻ biểu diễn văn nghệ ,chuẩn
bị các loại dụng cụ âm nhạc để trẻ hoạt động trong góc…
+ Hoạt động ngày hội ngày lễ:
Trong các ngày Hội khai trường, ngày nhà giáo Việt Nam, Tết trung thu,
ngày 1/6... Tôi tham khảo với nhà trường nên dành nhiều thời gian cho các cháu
biểu diễn văn nghệ. Đó cũng là một hình thức tuyên truyền về ngành học rất lớn.
Trẻ rất thích tự làm và được khen, giúp trẻ phát triển trí tuệ, nhanh nhẹn, hồn
nhiên, tự tin trước mọi người và cảm nhận được vẻ đẹp, cái hay của âm nhạc. Mặt
khác sự cảm thụ tích cực của trẻ về âm nhạc không nên dừng lại ở việc cho trẻ hát
lại những bài hát được người lớn truyền thụ mà tri thức và kỹ năng về âm nhạc sẽ
được hình thành và tồn tại lâu bền ở trẻ: Nếu các cháu được rèn luyện chu đáo và
được tham gia biểu diễn... Tất cả những hình thức biểu diễn, những tác phẩm âm
- 11 -


nhạc như đồng ca, đơn ca, hát kết hợp múa, hát kết hợp trò chơi, vận động theo
nhạc đệm, đều gây cho trẻ những hứng thú nhất định và nếu biểu diễn thành công
sẽ có giá trị giáo dục sâu sắc hơn. Vì sự giáo dục thẩm mỹ bằng nghệ thuật của âm
nhạc chỉ được coi là hoàn thiện khi một tác phẩm âm nhạc truyền thụ cho trẻ và
sau này chính những trẻ em đó tham gia tái hiện đầy đủ tác phẩm âm nhạc đó.
Cứ đến cuối chủ đề tôi lại tổ chức biểu diễn văn nghệ cuối chủ đề tại lớp. Có
đàn, dụng cụ âm nhạc cho các cháu biểu diễn giống như biểu diễn một đêm văn

Tóm lại:
Tôi thấy rằng để giúp bé phát huy tính tích cực , sáng tạo trong hoạt động
âm nhạc không phải ngày một ngày hai mà cần có biện pháp thực hiện thường
xuyên liên tục và cũng không có biện pháp nào là tối ưu còn phụ thuộc vào thực tế
lớp mà cô sử dụng các biện pháp cho phù hợp với những biện pháp trên tôi đã thu
được kết quả đáng mừng trên trẻ.
3.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp:
- Kế hoạch giáo dục chủ đề, kế hoạch giáo dục hằng ngày, kế hoạch giáo dục
âm nhạc.
- Môi trường có đủ đồ dùng, dụng cụ âm nhạc để tổ chức hoạt động âm
nhac: Trống, phách, đàn , ti vi, mũ múa….
- Kinh phí mua bổ xung đồ dùng, trang thiết bị dạy học
- Các nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi tự tạo cho hoạt động giáo dục âm
nhạc.
- Các hội thi văn nghệ và các ngày hội ngày lễ lớn được tổ chức tại lớp, tại
trường.

3.4. Kết quả:
Sau một thời gian áp dụng phương pháp, biện pháp trên vào các hoạt
động âm nhạc do tôi tổ chức. Tôi thấy có sự chuyển biến rõ rệt trẻ hứng thú tham
gia các hoạt động vận động, hát , múa, biểu diễn và trò chơi âm nhạc.
- 13 -


Khả năng âm nhạc được nâng lên đặc biệt là cách vận động, cách thể hiện
tình cảm của mình và khả năng sáng tạo của trẻ được bộc lộ rõ nét trong từng bài
học âm nhạc. Các cháu hứng thú tham gia vào các hoạt động âm nhạc, mạnh dạm
trước đám đông, có nhiều cách vận động sáng tạo, phụ huynh rất vui và phấn khởi
khi về nhà các cháu hát và biểu diễn các bài hát mà mình thích.
* Kết quả về giáo viên:


92

đạt
2

%
8

2

8

tiết tấu.
* Kết quả về cơ sở vật chất:
- Xây dựng một góc tuyên truyền về các bài hát dân ca và đặt lời mới
cho các bài dân ca việt nam của cô của trẻ đa dạng, phong phú.
- Làm được nhiều dụng cụ âm nhạc và trang phục biểu diễn như trống, mõ,
đàn….
III. KẾT LUẬN,KIẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN
- 14 -


Giáo dục âm nhạc cho các cháu Mẫu giáo là một vấn đề không những vì nó
là một loại hình nghệ thuật, mà nó là nghệ thuật thì không phải ai cũng diễn xuất
được , đòi hỏi phải có năng khiếu , không những thế phải có sự tập luyện thường
xuyên. Chúng ta được biết rằng âm nhạc gắn liền với con người từ lúc chào đời
cho đến khi giã từ cuộc sống. Những tác phẩm âm nhạc được nghe từ thuở bé
thường để lại những dấu vết rất sâu sắc và khá lâu dài trong tình cảm và nhận thức

toàn diện, vì trẻ em hôm nay là thế giới của ngày mai .
2. KIẾN NGHỊ

Để phát huy tính tích cực , sáng tạo trong hoạt động âm nhạc của trẻ (5-6
tuổi) trong giai đoạn hiện nay thông qua việc thực hiện các biện pháp trên đã phần
nào đạt được một số kết quả như đã nêu. Bản thân xin có một số đề xuất một số
vấn đề sau:
- Cần tạo điều kiện cho giáo viên tham quan học tập ở các đơn vị bạn để trao
đổi, học hỏi kinh nghiệm.
- Cần tăng cường hơn nữa các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng ca hát, vận
động theo nhạc, tổ chức các lớp dạy đàn, dạy múa...
Trên đây là một số sáng kiến kinh nghiệm của tôi đã áp dụng thành công
trong việc giúp trẻ phát huy tính tích cực, sáng tạo trong hoạt động âm nhạc. Lần
đầu tiên thực hiện đề tài này không tránh khỏi những lúng túng, thiếu sót, rất mong
các bạn đồng nghiệp góp thêm ý kiến để đề tài được hoàn chỉnh hơn .
Tôi xin chân thành cảm ơn
Hưng Đạo , ngày 25 tháng 03 năm 2015
Người viết

Ngô Thị Thúy
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO, PHỤ LỤC.

1. Phương pháp cho trẻ làm quen với hoạt động âm nhạc
- 16 -


Bộ Giáo dục và Đào tạo Hà Nội 1994
2. Chương trình chăm sóc giáo dục mẫu giáo và hướng dẫn thực hiện
Bộ Giáo dục và Đào tạo Hà Nội năm 1994
3. Giáo dục học mầm non