Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh qua các hoạt động ở trường

1. Phần mở đầu.
1.1. Lý do chọn sáng kiến.
Có lẽ sự mạnh dạn tự tin luôn là kĩ năng cần thiết của mỗi con người nói
chung và học sinh tiểu học nói riêng. Các em cần mạnh dạn để làm chủ bản thân mình
khi giao tiếp với mọi người xung quanh, làm chủ bản thân để chủ động tiếp thu và
lĩnh hội kiến thức....Sự mạnh dạn tự tin có thể chỉ được biểu hiện bằng cử chỉ, lời nói,
thái độ rất đơn giản và gần gũi trong cuộc sống. Song những điều tưởng chừng đơn
giản ấy nếu mỗi người giáo viên chúng ta không giúp các em thì kĩ năng đó các em
cũng khó hình thành được.
Năm học 2015-2016, tôi được Ban Giám hiệu phân công chủ nhiệm và
giảng dạy lớp 4B. Khi nhận lớp ban đầu, ôi thôi! học sinh của tôi cũng như tôi rụt rè,
e ngại thậm chí biết cũng chẳng giơ tay. Lúc này tôi cảm thấy lòng mình trĩu nặng. Có
nhiều đêm, tôi đã từng trăn trở và đặt ra rất nhiều câu hỏi cho mình. Mình phải làm
thế nào để học sinh mạnh dạn lên đây?
Lúc ấy trong tôi chỉ theo đuổi suy nghĩ tìm biện pháp để làm thay đổi học sinh
của mình nhưng tôi lại chưa từng nghĩ tới một yếu tố quan trọng rằng “Bản thân mình
chưa thay đổi được thì học sinh sao có thể đổi thay”. Và rồi đến một ngày trong một
cuộc họp hội đồng, đồng chí Chu Thị Yến - Hiệu trưởng nhà trường đã nói “Cô nào
thì trò nấy, các đồng chí muốn thay đổi học sinh thì chính bản thân các đồng chí phải
thay đổi”. Nghe xong câu nói ấy tôi như tìm được hướng đi cho mình. Và tôi đã cố
gắng nhiều thật nhiều để thay đổi bản thân. Điều đó thật khó vì “Giang sơn khó đổi
bản tính khó dời” nhưng vì học sinh tôi đã làm được. Qua một năm áp dụng những
biện pháp đó tôi thấy học sinh lớp tôi chủ nhiệm đã thay đổi rõ rệt, các em đã mạnh
dạn, chủ động trong mọi hoạt động khi đến trường. Vì vậy tôi đã chọn sáng kiến
“Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh qua các hoạt động ở trường”
để chia sẻ chút kinh nghiệm ít ỏi của mình.

Hà Thị Hòa - Tiểu học Lãng Sơn - Yên Dũng - Bắc giang


Năm học 2015 - 2016, tôi được nhà trường phân công giảng dạy lớp 4B,
tổng số học sinh 22 em trong đó có 12 học sinh nam và 10 học sinh nữ, có nhiều em
có hoàn cảnh gia đình khó khăn, chưa có sự quan tâm chu đáo, chặt chẽ của cha mẹ
Hà Thị Hòa - Tiểu học Lãng Sơn - Yên Dũng - Bắc giang

2


Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh qua các hoạt động ở trường

nên các em ở đây có một thực tế đáng quan tâm là khả năng giao tiếp còn hạn chế.
Hơn nữa, một số em ít có điều kiện tiếp xúc nơi đông người nên còn nhút nhát, ngại
giao tiếp, ít phát biểu chưa tự tin, một số em nói năng cộc lốc, không biết diễn đạt hết
ý của mình, còn một số em thì trong các giờ học khi được cô giáo gọi phát biểu là khóc.
Nguyên nhân học sinh còn rụt rè thiếu tự tin không phải hoàn toàn là ở học sinh.
Không phải bản chất của mỗi em học sinh đều có sự cố hữu cái rụt rè đó mà cái đó có
thể thay đổi được điều quan trọng là mỗi người thầy chúng ta sẽ làm gì và làm như thế
nào để bỏ được cái rụt rè của học sinh.
Bản thân tôi nghĩ để có thể thực hiện tốt trong công tác giảng dạy thì đòi hỏi giáo
viên phải không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Tuy nhiên, ở
đây không phải giáo viên nào có trình độ học vấn cao, tốt nghiệp giỏi thì sẽ giảng dạy
tốt mà ở đây giáo viên phải biết lựa chọn phương pháp dạy học nào là phù hợp với
từng đối tượng học sinh và với từng nội dung kiến thức. Qua quá trình công tác bản
thân nhận thấy giáo viên cần chú ý quan sát đến các đối tượng học sinh, đặc biệt là
học sinh nhút nhát, chưa mạnh dạn trước tập thể, e ngại khi gặp người ngoài. Để từ đó
tìm tòi nhiều phương pháp dạy học mới kích thích tính tích cực, chủ động của học
sinh. Đồng thời dạy học bám sát chương trình, thường xuyên thay đổi các hình thức tổ
chức trong các tiết học để tạo cho các em cơ hội được bày tỏ được chia sẻ, được nói
nhiều dần các em sẽ thành thói quen và không sợ sệt khi phát biểu ý kiến. Ngoài ra
cần phải thật sự gần gũi, quan tâm tìm hiểu và đến từng nhà các em học sinh để biết

lâu nay.
Trong lớp tôi chủ nhiệm có 22 em học sinh nhưng hoàn cảnh mỗi học sinh khác
nhau. Có em học sinh mồ côi cả cha lẫn mẹ, có em mồ côi bố mẹ đi làm ăn xa, có em
thì bố mẹ bỏ nhau, có em thì bố ốm đau bệnh tật mẹ đi nước ngoài nhiều năm không
về..... Chính do hoàn cảnh đã làm cho các em tự ti rất nhiều khi đến trường. Nhận
thức được điều đó tôi đã chủ động xuống thăm gia đình học sinh để tìm hiểu hoàn
cảnh gia đình các em. Biết được hoàn cảnh của học sinh tôi đã trò chuyện với các em
nhiều hơn để lắng nghe tâm tư nguyện vọng của các em. Làm như vậy tôi đã thấy
mình đã xóa được bức tường ngăn cách giữa cô và trò. Các em không còn sợ sệt nữa
và đã mạnh dạn chia sẻ những tâm tư tình cảm của bản thân mình trong cuộc sống.

Hà Thị Hòa - Tiểu học Lãng Sơn - Yên Dũng - Bắc giang

4


Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh qua các hoạt động ở trường

Chắc trong đời tôi không thể nào quên được lời chia sẻ của em Nguyễn Thị Hồng Hà
“Cô ơi! bố em mất lâu rồi cô ạ. Nếu mẹ em đi lấy chồng thì em chẳng biết ở với ai.
Nếu có một điều ước thì em chỉ ước bố em sống lại để cho em đỡ khổ thôi ”. Nói đến
đây em gục mặt xuống bàn và khóc nức nở. Còn em Chu Thị Đoan Trang thì tâm sự
“Cô ơi! bố em sắp lấy vợ khác rồi. Em buồn lắm” vừa nói nước mắt em vừa rơi thật
tội nghiệp. Khi nghe những lời tâm sự ấy trong cổ họng tôi lúc này nghèn nghẹn
không nói lên lời.
Cũng là trẻ thơ mà sao tạo hóa lại ban cho em một cuộc sống nghiệt ngã đến vậy?
Còn nhiều và nhiều những lời tâm sự nữa của các em lắm tôi không sao kể hết. Các
em đáng thương lắm vậy mà trước đây tôi đã không lắng nghe để chia sẻ vớ các em.
Thậm chí quát mắng và dùng ngón tay để chỉ các em. Tôi đâu biết rằng khi chỉ tay 1
ngón vào các em thì 3 ngón còn lại đang chỉ về phía mình. Khi quan tâm gần gũi với

Mơ ước của em sau này sẽ làm gì?
Thường ngày em làm những việc gì?......
Tôi hình thành cho các em tự hỏi và tự trả lời sau đó bạn hỏi mình trả lời, từ đó
hình thành được các câu hỏi và câu trả lời đầy đủ nội dung, có chủ ngữ vị ngữ. Không
những thế, bản thân còn khuyến khích các em cùng chia sẻ những cảm nhận, những
suy nghĩ, những quan sát của mình với cô với bạn một cách thoải mái, tự nhiên không
gò bó, áp đặt.
Trong giờ chào cờ đầu tuần lớp khi đến lượt lớp mình trực ban tôi đã cho các em
diễn kịch trước toàn trường. Những lời nhận xét khô khan đã biến thành một tiểu
phẩm. Được làm nhiều được nói nhiều thì dần các em sẽ hình thành thói quen và
không còn mất bình tĩnh khi nói trước đông người. Ngoài ra tôi cũng cho các em giải
câu đố, hát đố.... và tự tổ chức một trò chơi cho các bạn trong lớp, trường. Như vậy kĩ
năng nói trước đông người của học sinh sẽ được hình thành.
Khi kĩ năng đã thành thói quen thì học sinh sẽ mạnh dạn, tự tin khi nói trước đông
người.
* Giải pháp thứ ba: Rèn sự mạnh dạn thông qua các hoạt động ngoài giờ lên
lớp.
Việc trải nghiệm của các em bắt đầu một ngày học mới là tôi cho các em vệ sinh
trường lớp. Trưởng ban vệ sinh sẽ phân công các thành viên trong lớp khu vực vệ sinh
của từng nhóm và trong từng nhóm sẽ có những thành viên của ban vệ sinh để giám
Hà Thị Hòa - Tiểu học Lãng Sơn - Yên Dũng - Bắc giang

6


Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh qua các hoạt động ở trường

sát. Giáo viên cũng phải là người tham gia cùng học sinh để học sinh nhận thấy việc
vệ sinh trường lớp là trách nhiệm chung của tất cả mọi người khi đến trường chứ
không phải việc của riêng ai. Khi thấy cô làm thì trò cũng sẽ làm theo. Như vậy kĩ


các em sẽ biết quý và trân trọng những sản phẩm của người lao động. Các em biết bày
tỏ ý kiến và quan điểm của mình với cô và với bạn như vậy chứng tỏ các em đã mạnh
dạn hơn rất nhiều.
Trong những tiết sinh hoạt lớp, ngoài những việc đánh giá nhận xét tôi đã cho các
em thể hiện sở trường của mình trước lớp. Có em thì thích hát, có em thì vẽ, có em thì
thích nhảy khiêu vũ... và đây có lẽ là thời gian mà các em mong chờ nhất sau một
tuần. Khi được lên trình diễn sở thích của mình các em rất thích. Tôi có cảm giác lúc
này học sinh đã bóc được cái lớp vỏ nhút nhát của mình mà thể hiện hết tài năng cho
cô và các bạn xem.
Đặc biệt qua những hoạt động trải nghiệm sáng tạo do nhà trường tổ chức như:
“Ngày hội mĩ thuật, Ngày hội đọc sách và Tết làm điều hay” các em đã được tham gia
nó góp phần rèn kĩ năng rất nhiều.
Trong buổi trải nghiệm “Tết làm điều hay tôi cho các em bán hàng tạp hóa”. Các
em chủ động bày hàng theo từng mặt hàng. Để chuẩn bị cho buổi bán hàng đó tôi đã
cho các em đưa ra ý tưởng lớp mình sẽ bán những mặt hàng nào thì phù hợp trong dịp
tết Nguyên Đán? Số lượng mỗi mặt hàng là bao nhiêu? Và cô giáo chỉ là người hỗ trợ
tư vấn thêm cho học sinh. Sau đó học sinh sẽ tự phân công nhau theo nhóm làm
những công việc như: Nhóm thì viết lời giới thiệu các mặt hàng của gian hàng lớp
mình, nhóm thì viết bảng giá các mặt hàng, nhóm thì viết những lời mời khách mua
hàng, nhóm thì kê bàn ghế, nhóm thì làm thiếp để tặng khách mua hàng. Lúc này học
sinh sẽ chủ động tham gia vào các nhóm theo năng lực và sở thích của mình. Khi
trong một nhóm quá đông và một nhóm có ít học sinh tham gia thì giáo viên phải là
người tư vấn định hướng cho các em. Khi được chủ động tham gia ngay từ khâu
chuẩn bị thì học sinh sẽ rất tích cực và sẽ mạnh dạn hơn rất nhiều nếu các em không
được tham gia bàn bạc. Sau buổi trải nghiệm chính học sinh là người kiểm tra số tiền
thu được và các em cũng chính là những người lựa chọn những bạn có hoàn cảnh khó

Hà Thị Hòa - Tiểu học Lãng Sơn - Yên Dũng - Bắc giang


định) cho học sinh hỏi nhau về những kiến thức cũ của những môn học có trong buổi
học đó. Ban đầu học sinh còn lúng túng khi đặt câu hỏi để hỏi nhau nhưng tôi đã định
Hà Thị Hòa - Tiểu học Lãng Sơn - Yên Dũng - Bắc giang

9


Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh qua các hoạt động ở trường

hướng cho các em rằng muốn đặt được câu hỏi cho bạn thì các em phải xem thời khóa
biểu hôm sau có những tiết gì để ôn lại những bài học đó và ghi ra những câu hỏi để
mai mình sẽ hỏi bạn. Từ đó tôi thấy các em rất hứng thú và đưa ra những câu hỏi rất
trọng tâm. Đó cũng là biện pháp rèn kĩ năng cho các em có thói quen học bài cũ ở nhà
và tự các em sẽ hình thành được kĩ năng nhớ thời khóa biểu. Và đó cũng là cách mà
tôi bớt đi một khâu trong tiết dạy đó là bước “Kiểm tra bài cũ”. Tôi để ý thấy rằng
kiểm tra bài cũ khi học sinh kiểm tra nhau học sinh rất mạnh dạn. Những em còn nhút
nhát khi được chia sẻ với bạn, các em được nói nhiều thì tự nhiên cái nhút nhát ấy sẽ
biến mất dần ở con người các em. Sẽ dần dẫn đến trong những lúc cô giáo điều hành
lớp các em sẽ tự tin để nói và xa hơn nữa các em sẽ không sợ sệt và mạnh dạn giao
tiếp với thầy cô hay khách lạ đến trường. Đó là cái đích mà tôi muốn học sinh đạt
được. Và bây giờ học sinh lớp tôi đã hình thành được thói quen, ngay cả khi cô giáo
chủ nhiệm không có tiết đầu các em cũng làm tốt.
Trong những giờ học chính tôi cũng cho các em trải nghiệm. Trong tiết tập đọc tôi
cho các em trải nghiệm làm thầy làm cô và lúc này tôi chỉ như là một học sinh của các
em để đưa ra câu hỏi định hướng hay câu hỏi chốt bài. Một tiết tập đọc có tương đối
nhiều hoạt động tôi đã cho học sinh lựa chọn theo năng lực và sở thích. Em thích điều
hành hoạt động nào thì cho học sinh điều hành hoạt động ấy. Tôi quan sát thấy khi học
sinh điều hành hoạt động luyện đọc các em chú ý lắng nghe bạn đọc vô cùng. Các em
phát hiện ra những chỗ bạn đọc sai từ hay bỏ từ, đọc diễn cảm... rất nhiều. Đều đó
chứng tỏ khi các em được trải nghiệm làm thầy làm cô thì học sinh còn hình thành

Em thưa cô thế trẻ con sinh ra trước người lớn ạ? Còn trong giờ học toán thì học sinh
hỏi nhau: Tại sao bài toán có lời văn bạn lại phải ghi đáp số? Trong mỗi tiết học có rất
nhiều câu hỏi được đưa ra, khi không trả lời được các em đã biết nhờ sự giúp đỡ cuả
các bạn khác và cô giáo.
Trong giờ học rất cần sự động viên vì vậy tôi đã dần hình thành cho các em được
thói quen khen bạn khi bạn có tín hiệu trả lời đúng thì các em tự vỗ tay. Khi các em đã
mạnh dạn hơn tôi đã định hướng cho các em vỗ tay khen bạn khi bạn đặt được câu hỏi
hay và những câu trả lời tốt để không làm mất thời gian của tiết học. Khi phát biểu

Hà Thị Hòa - Tiểu học Lãng Sơn - Yên Dũng - Bắc giang

11


Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh qua các hoạt động ở trường

học sinh nói nhỏ, tôi đã hình thành được cho các em thói quen động viên bạn bằng
cách vỗ tay và nói đồng thanh câu “To lên bạn ơi” chứ không phả là những lời chê
bai. Như vậy các em sẽ tự tin điều chỉnh giọng đọc của mình.
Một bàn tay thì không thể tạo nên tiếng vỗ. Vì vậy, muốn học sinh mạnh dạn tự tin
theo tôi nghĩ thì trước hết người thầy phải mạnh dạn để chỉ đường dẫn lối cho các em.
Từ đó phải tạo cơ hội cho các em được nói được chia sẻ trong mọi tiết học cũng như
trong tất cả các hoạt động khi các em đến trường.
* Giải pháp thứ năm: Phối hợp với phụ huynh cùng rèn tính mạnh dạn tự tin
cho học sinh:
Có không ít phụ huynh khi gửi con đến trường yên tâm giao trọng trách giáo dục
học sinh cho nhà trường mà quên rằng vai trò của cha mẹ là vô cùng quan trọng trong
việc phối hợp với nhà trường giáo dục con bởi “Cha mẹ là những người thầy đầu tiên
của các em”. Cha mẹ cần đi cùng với con suốt quãng đường đời mà những năm tháng
tuổi thơ sẽ tạo nên một nền tảng vững chắc cho học sinh khi trưởng thành.

mạnh dạn ra chào khách ....
Tôi luôn tiếp xúc phụ huynh với một thái độ tích cực thân thiện mạnh dạn trao đổi
cụ thể với phụ huynh về tình hình học tập ở trường, nắm bắt kịp thời những thông tin
về đặc điểm tâm lý tính cách của cá nhân học sinh, mời phụ huynh vào lớp làm quen
với một số hình thứ tổ chức dạy học mới như: Học sinh ngồi học theo nhóm... .Bên
cạnh đó, chúng tôi cũng liên lạc thường xuyên với gia đình học sinh “Qua trao đổi
trực tiếp, điện thoại” để tìm hiểu sinh hoạt của học sinh ở gia đình, thông tin cho cha
mẹ biết tình hình của các em ở lớp, những thay đổi các em để kịp thời có biện pháp
giáo dục phù hợp.
Ngoài ra tôi cũng dành thời gian để đi thăm gia đình học sinh để tạo mối quan hệ
gần gũi thân thiết với phụ huynh. Có như vậy thì biện pháp giáo dục học sinh sẽ hiệu
quả hơn.
3.

Phần kết luận.

3.3.

Ý nghĩa, phạm vi áp dụng của sáng kiến kinh nghiệm.

Như vậy bằng nhiều hình thức khác nhau, bản thân luôn cố gắng rèn cho học sinh
những kĩ năng cơ bản có hiệu quả, thể hiện rõ nét ở sự tiến bộ của học sinh trong nhận

Hà Thị Hòa - Tiểu học Lãng Sơn - Yên Dũng - Bắc giang

13


Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh qua các hoạt động ở trường




Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh qua các hoạt động ở trường

Nắm vững những đặc trưng về phương pháp và hình thức tổ chức dạy các kĩ năng
giao tiếp, ứng xử vào các môn học và các hoạt động khác.
Tập trung vào việc đầu tư soạn giảng, lồng ghép kĩ năng sống vào các môn học.
Luôn tạo mọi điều kiện để các em có thể bày tỏ, thể hiện mình, tham gia tốt các
buổi hoạt động ngoại khóa của trường, lớp.
Điều quan trọng là mỗi thầy cô giáo phải rèn cho mình tác phong sinh hoạt chuẩn
mực, phải hết lòng thương yêu, gần gũi với học sinh.
Sống, học tập, lao động là những vấn đề thiết yếu mà bản thân luôn cố gắng để
ươm mầm cho thế hệ trẻ. Bởi trẻ em là hạnh phúc của gia đình, tương lai của đất
nước, là lớp người kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc, là nhân tố để cây
đời mãi mãi xanh tươi. Việc chăm sóc và giáo dục trẻ em, bồi dưỡng trẻ em trở thành
công dân tốt của đất nước là một công việc vô cùng quan trọng mà mỗi giáo viên
chúng ta phải cùng có trách nhiệm.
Không ngừng học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện bản thân trở thành tấm
gương cho học sinh noi theo học tập.
Tạo môi trường lớp học thân thiện, có nhiều cơ hội cho học sinh vui chơi, sinh
hoạt và học tập cùng nhau, để trẻ trải nghiệm kỹ năng mạnh dạn tự tin. Lớp học thật
sự là một tổ ấm yêu thương còn cô giáo là một người bạn lớn luôn luôn lắng nghe,
thấu hiểu và biêt khuyến khích tính mạnh dạn tự tin cho trẻ .
Muốn học sinh nên người và đạt hiệu quả giáo dục như mong muốn cô giáo phải
dành nhiều thời gian dạy học sinh tính “Mạnh dạn tự tin”, sử dụng nhiều hình thức
khác nhau và ở mọi lúc mọi nơi.
Thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa, tham quan, lễ hội với các hình
thức phong phú sinh động hấp dẫn tạo cơ hội cho học sinh được trải nghiệm một cách
tích mạnh dạn tự tin khi giao tiếp với người thân, bạn bè.
Phối hợp tốt với phụ huynh, tạo mối quan hệ gắn bó thân thiết giữa phụ huynh và

TÁC GIẢ SÁNG KIẾN

Hà Thị Hòa

Hà Thị Hòa - Tiểu học Lãng Sơn - Yên Dũng - Bắc giang

16


Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh qua các hoạt động ở trường

Hà Thị Hòa - Tiểu học Lãng Sơn - Yên Dũng - Bắc giang

17