GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ CƠ THỂ TRÁNH
CÁC BỆNH KÍ SINH Ở MÔN SINH HỌC 7

A. ĐẶT VẤN ĐỀ.
A.
1.

Lý do chọn đề tài.
Cơ sở lý luận.

Như ta đã biết giáo dục Việt Nam là giáo dục con người xã hội chủ nghĩa, thời đại Hồ
Chí Minh, giáo dục toàn diện “Đức - trí - thể - mỹ” để đáp ứng với mọi nhiệm vụ của
bản thân và xã hội. Để đáp ứng nhiệm vụ nói trên đòi hỏi cả hệ thống chính trị, xã hội
cùng đồng lòng góp sức, quan tâm; ngành giáo dục phải có những chiến lược, giải
pháp tối ưu, mang tầm chiến lược; đặc biệt mỗi cán bộ, giáo viên hết lòng tâm huyết,
yêu nghề mến trẻ, từ đó không ngừng trau dồi kĩ năng nghiệp vụ, đổi mới phương
pháp, đầu tư tìm tòi, sáng tạo dạy cho các em những cái học sinh cần, những nhu cầu
xã hội đòi hỏi, cấp thiết và phù hợp với đối tượng, với vùng miền… để trở thành con
người mới, con người Xã Hội Chủ Nghĩa.
2.

Cơ sở thực tiển.

Địa phương xã nơi tôi công tác là một xã thuần nông nên vấn đề nhận thức chưa thực
sự sâu sắc, kinh tế nhiều hộ gia đình còn khó khăn nên hố phân, hố xí, nước thải còn
nhiều bất cập…nên rất nhiều người bị tiêu chảy, đại tràng, giun sán…mỗi năm. Nhiều
xóm bị ngập úng trong mùa mưa lũ nên các mầm mống bệnh kí sinh có điều kiện phát
tán. Trong 3 tháng hè năm 2013 tôi đã chứng kiến một số “câu chuyện” hết sức đau
lòng, tức cười. Tức cười vì nó còn xãy ra trong xã hội tiên tiến ngày nay và tôi tự nhủ
mình phải có một phần trách nhiệm trong đó. Tôi xin kể một vài câu chuyện để các
bạn cùng nghe:

Chương trình sinh học 7 và học sinh lớp 7, phần động vật không xương sống, nhất là
những bài có liên quan đến các loài kí sinh ở người và động vật.
4.

Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu.

Nhằm giúp các em có kĩ năng sống sạch sẻ, khoa học, văn minh…tránh được các
bệnh kí sinh đối với cơ thể. Rồi từ đó tuyên truyền với người thân và cộng đồng cùng
hưỡng ứng tham gia.
Tìm ra giải pháp tối ưu trong giảng dạy sinh học 7 nói riêng và sinh học trung học cơ
sở nói chung.
5.

Tính khoa học và thực tế:

Phòng bệnh hơn chữa bệnh; phòng bệnh một đồng, chữa bệnh ngàn đồng. Việc giáo
dục ý thức vệ sinh thân thể và vệ sinh ăn uống đối với học sinh lớp 7 là cần thiết vì các
em đã tự lo toan việc vệ sinh cá nhân, ăn uống cho mình và cả gia đình. Đặc biệt các
em đã và sắp tuổi dậy thì. Ở độ tuổi này các em đã đủ khả năng nhận thức, ý thức vấn
đề nên tương đối dễ áp dụng.


Áp dụng giáo dục đề tài này sẽ giúp các em có vốn sống văn minh, phòng trừ được
nhiều bệnh tật đáng tiếc và giảm được rất nhiều chi phí phải trả không cần thiết (như
hai người bệnh nhân ở trên)... cho bản thân, gia đình và xã hội.

B. NỘI DUNG
Thuận lợi và khó khăn.
Thuận lợi:
Ngoài môn sinh học còn có hệ thống y tế chăm lo, gia đình quan tâm...

Khi dạy bài 2: Phân biệt động vật với thực vật. Đặc điểm chung của động vật. Ở mục
IV. Vai trò của động vật, giáo viên giới thiệu những hình ảnh về động vật có ích có vai
trò quan trọng đối với tự nhiên và con người (cung cấp nguyên liệu, thực phẩm, dùng
làm thí nghiệm, hỗ trợ con người trong giải trí, thể thao..). Tuy nhiên một số loại có
hại truyền bệnh: Trùng sốt rét, trùng kiết lị, ruồi, muỗi, rận, rệp.... từ đó hạn chế môi
trường phát sinh của động vật có hại, tiêu diệt chúng ở thời kì ấu trùng... để đảm bảo
sức khoẻ cho con người, học sinh hiểu được liên quan giữa môi trường và chất lượng
cuộc sống của con người có ý thức bảo vệ đa dạng sinh học, bảo vệ cơ thể tránh tiếp
xúc với môi trường bị ô nhiểm.
Khi dạy bài 6. Trùng kiết lị và trùng sốt rét. Sau khi dạy xong bài cho học sinh thảo
luận nhóm hoàn thành bảng so sánh sau:
các đặc điểm
cần so sánh
Nơi kí
Tác hại
Con đương
Cách phòng
Đối tượng
sinh
truyền bệnh
tránh
so sánh
Trùng kiết lị
Trùng sốt rét
Từ kiến thức trên giáo viên giáo dục cho học sinh ý thức phòng chống bệnh bằng cách
giữ gìn vệ sinh môi trường; vệ sinh cá nhân; diệt ruồi, muỗi; ăn uống hợp vệ sinh, đi
ngũ phải mắc màn.


Khi dạy bài 7. Đặc điểm chung và vai trò thực tiến của Động vật nguyên sinh. Mục

Giáo viên giảng giải giun đũa kí sinh trong ruột người, trứng giun đi vào cơ thể qua
con đường ăn uống, giáo dục ý thức vệ sinh môi trường, vệ sinh cá nhân khi ăn uống,
xây nhà vệ sinh hợp lí, không bón phân tươi...xổ giun định kì 6 tháng một lần để tránh
các bệnh về giun sán kí sinh. Giáo viên kể câu chuyện thứ nhất ở trên. Giáo viên hát
bài “xòe bàn tay, đếm ngón tay...” cho các em làm theo mình, để kiểm tra vệ sinh bàn
tay của học sinh qua các tiết học; giáo dục các em có ý thức vệ sinh thân thể.
Khi dạy bài 14. Một số giun tròn khác và đặc điểm chung của ngành Giun tròn. Ở
mục I. Một số giun tròn khác. Giáo viên giới thiệu hình ảnh của một số giun tròn
(giun kim, giun móc câu, giun rễ lúa, giun chỉ...) Hầu hết giun tròn sống kí sinh và gây
nhiều tác hại ở người, động vật, thực vật từ đó hình thành ý thức học sinh cần giữ vệ
sinh môi trường và vệ sinh cá nhân. Bỏ một số thói quen mất vệ sinh như mút tay, ăn
bốc, đi chân đất...
Khi dạy bài 25. Nhện và sự đa dạng của lớp hình nhện. Mục II.1. một số đại diện.
Giáo viên cho học sinh quan sát hình 25.4; 25.5 đọc chú thích trả lời câu hỏi: Nêu đời
sống, tác hại và cách phòng chống bệnh ghẻ. Từ đó học sinh rút ra có lối sống sạch sẽ,
giặt giũ, vệ sinh nơi ở thường xuyên, thoáng mát...
Trong quá trình giảng dạy tôi đã trao đổi và mời bác Đặng Công Duẫn – Trạm
trưỡng y tế xã đến nói chuyên một buổi với học sinh lớp 7 về các phương pháp bảo vệ
sức khỏe thân thể. Đã được nhà trường nhất trí, học sinh phấn khởi, dư luận đồng tình,


UBND xã hoan nghênh. Trong buổi sinh hoạt ngoài việc nói chuyện của bác Duẫn, tôi
còn tổ chức nhiều trò chơi mang tính rèn luyện kĩ năng và hiểu biết sâu các biện pháp
phòng tránh bệnh kí sinh. Cuối buổi đã trao nhiều suất quà cho học sinh và tập thể đạt
giải.
3. Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn nghiên cứu, thực hiện đề tài:
3.1. Bài học kinh nghiệm.
Giáo dục ý thức bảo vệ thân thể tránh các bệnh tật được áp dụng vào nhiều môn
học ở trường THCS trong đó có môn Sinh học nói chung và Sinh học 7 nói riêng, là
môn có khả năng đưa giáo dục bảo vệ thân thể vào một cách thuận lợi, vì một số nội

bảo vệ môi trường, vệ sinh thu y... cũng có thể áp dụng.
Bên cạnh đó sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, mạng Internet ngày càng phát
triển cũng là điều kiện tốt giúp giáo viên trao đổi kinh nghiệm, thu thập tư liệu dễ
dàng.
Để có sự thành công đòi hỏi người giáo viên phải chịu khó tìm tòi tư liệu liên
quan, những hình ảnh, câu chuyên minh họa thiết thực gần gũi nhất để giúp học sinh
dễ hiểu, dễ nhận biết, nếu có được những ví dụ, câu chuyện ở địa phương, trong học
sinh thì hiệu quả giáo dục sẽ càng cao.


Tùy điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, đối tượng học sinh mà giáo viên lựa
chọn hình thức, phương pháp lồng ghép thích hợp nhất.
Sáng tạo, linh hoạt trong việc tổ chức các hoạt động dạy học. Có hình thức phù
hợp; khuyến khích học sinh có ý thức học tập đạt kết quả tốt.
Giáo dục học sinh luôn luôn chuẩn bị đầy đủ những hiểu biết cần thiết cho nội
dung bài sắp học có liên quan đến bệnh kí sinh ở người, đặc biệt là sưu tầm tư liệu,
mẫu vật, hình ảnh... có liên quan.
Với các lí do trên, tôi chắc chắn đề tài này sẽ bổ ích với những ai quan tâm và
nó mang lại không chỉ hiệu quả trong giảng dạy mà còn giúp ích rất lớn trong cuộc
sống của các em mai sau và cả gia đình.

C. KẾT LUẬN – KHUYẾN NGHỊ:
1. Kết quả của việc ứng dụng đề tài sáng kiến kinh nghiêm.
Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy với những cố gắng của bản thân, sự hợp
tác tích cực của học sinh và cán bộ, giáo viên nhà trường việc thực hiện lồng ghép
giáo dục bảo vệ cơ thể tránh các bệnh kí sinh cho học sinh trong Sinh học 7 đã mang
lại những hiệu quả đáng kể: Học sinh biết vệ sinh cá nhân sạch sẽ hơn, ăn mặc gọn
ngàng hơn...
Học sinh đã nắm vững các nội dung kiến về bảo vệ cơ thể như : Sức khỏe là gì?
Nguyên nhân của bệnh tật? cách phòng chống một số bệnh tật? Vì sao cần phải bảo vệ

- UBND xã tham mưu với ngân hàng chính sách cho vay vốn ưu đãi để xây các


công trình vệ sinh, chăn nuôi hợp lí, đúng kĩ thuật.
- Trạm y tế kiểm tra sức khỏe định kì cho học sinh, nhân dân, tuyên truyền các
biện pháp chăm sóc sức khỏe, vệ sinh môi trường...
Trên đây là những kinh nghiệm của bản thân đã tích lũy được trong quá trình
giảng dạy của mình. Những nội dung đã trình bày ở trên không tránh khỏi những chủ
quan, sai sót, cẩn thận, sâu sắc... Rất mong sự đóng góp của Hội đồng khoa học các
cấp, các đồng nghiệp, bổ sung để đề tài được hoàn thiện hơn.
Trân trọng cám ơn!
Ngày 08 tháng 03 năm 2014