BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

ĐÀO THỊ LAN

QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
TUYẾN ĐƯỜNG TRẦN THÁNH TÔNG
QUẬN HAI BÀ TRƯNG - THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

Hà Nội – 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

ĐÀO THỊ LAN
KHOÁ: 2015 - 2017

QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
TUYẾN ĐƯỜNG TRẦN THÁNH TÔNG
QUẬN HAI BÀ TRƯNG - THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

QUAN CỦA TUYẾN PHỐ TRẦN THÁNH TÔNG. ................................. 8
1.1. Khái quát về quá trình hình thành, phát triển không gian kiến trúc
cảnh quan của khu phố Pháp ở Hà Nội....................................................... 8
1.1.1. Sơ lược về quá trình hình thành và phát triển của khu phố Pháp ở
Hà Nội......................................................................................................... 8
1.1.2. Nhận xét tổng quan về hình thái đô thị và kiến trúc cảnh quan Hà
Nội thời Pháp thuộc. ................................................................................. 10
1.1.3. Thực trạng về công tác quản lý không kiến trúc cảnh quan trên
tuyến phố Pháp.......................................................................................... 10


1.2. Giới thiệu về tuyến phố Trần Thánh Tông. ..................................... 11
1.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển tuyến phố Trần Thánh Tông. ...... 11
1.2.2. Hệ thống không gian kiến trúc cảnh quan trên tuyến phố Trần
Thánh Tông. .............................................................................................. 12
1.3. Thực trạng công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan trên
tuyến phố Trần Thánh Tông. .................................................................... 27
1.3.1. Thực trạng công tác quản lý không kiến trúc cảnh quan trên tuyến
phố tại Hà Nội và tuyến phố Trần Thánh Tông. ........................................ 27
1.3.2. Bộ máy quản lý ............................................................................. 29
1.3.3. Sự Tham gia của cộng của cộng đồng trong công tác quản lý kiến
trúc cảnh quan trên tuyến phố Trần Thánh Tông....................................... 30
1.3.4. Các dự án đang triển khai. ............................................................ 32
1.3.5. Những tồn tại trong công tác quản lý. ........................................... 32
1.4. Những vấn đề cần nghiên cứu. ......................................................... 34
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ
KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TUYẾN PHỐ TRẦN
THÁNH TÔNG. ......................................................................................... 36
2.1. Cơ sở lý thuyết về quản lý không gian kiến trúc cảnh quan ............. 36
2.1.1. Lý thuyết về kiến trúc cảnh quan. .................................................... 36

3.2.6. Huy động nguồn lực. ....................................................................... 83
3.2.7. Sự tham gia của cộng đồng.............................................................. 85
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................... 87
Kết luận ............................................................................................. 87
Kiến nghị ........................................................................................... 88
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 1
Tài liệu tiếng Việt ...................................................................................... 1
Tài liệu tiếng nước ngoài. .......................................................................... 3
Cổng thông tin điện tử .............................................................................. 3


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Viết tắt
BXD
CT
KTCQ
NXB
NĐ-CP
QCXDVN
QH
QHCT
QHĐT
QHXD
QHC
TTTN
TP
TT
TTg
UBND


13

Bảng 3.1

Độ nhô ra của các bộ phận công trình

69


DANH MỤC HÌNH VẼ, BẢN ĐỒ

Số hiệu hình
Hình a

Tên hình

Trang

Sơ đồ vị trí khu vực nghiên cứu

4

Hình 1.1

Cảnh quan tuyến phố Trần Thánh Tông

12

Hình 1.2



Hiện trạng hệ thống cột điện

20

Hình 1.8

Một số hình ảnh bảng biển quảng cáo trên tuyến phố

21

Hình 1.9

Hiện trạng thùng rác trên tuyến phố Trần Thánh
Tông

21

Hình 1.10

Hiện trạng hệ thống bờ rào trên tuyến phố

22

Hình 1.11

Hệ thống cây xanh, vườn hoa trên tuyến phố Trần
Thánh Tông

23

37

Hình 2.3

Minh họa các yếu tố của một Thành Phố( Kevin
Lynch)

39

Hình 2.4

Minh họa tầm nhìn, điểm nhìn

42

Hình 2.5

Bản Đồ định hướng QH Sử dụng đất quận Hai Bà

47


Trưng.
Hình 2.6

Các yếu tố tạo nên đô thị bền vững

51

Hình 2.7

Hình 3.4

Mẫu gạch lát cho vỉa hè 6m

73

Hình 3.5

Mẫu vật liệu gạch lát vỉa hè dành cho người khuyết
tật

73

Hình 3.6

Minh họa một số vị trí đặt biển quảng cáo và tỉ lệ đặt
biển quảng cáo

74

Hình 3.7

Khu vực nút giao Trần Hưng Đạo- Hàn ThuyênTăng Bạt Hổ- Trần Thánh Tông- Lê Thánh Tông

76

Hình 3.8

Bản đồ khu vực đề xuất từ đầu phố Trần Thánh Tông
đến hết nhà hàng Hoa Viên

1

PHẦN MỞ ĐẦU
 Lý do chọn đề tài.
Khu phố Pháp (Khu phố cũ) ở Hà Nội là một di sản đô thị quý giá
góp phần tạo nên bản sắc của không gian đô thị Thủ đô, đổng thời cũng là
minh chứng quan trọng cho một giai đoạn phát triển của Thành phố.
Giá trị di sản Đô thị của khu phố cũ bao gồm cả giá trị vật thể và phi
vật thể, trong đó tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan là yếu tố đặc thù
góp phần tạo nên bản sắc riêng cho cả Đô thị Hà Nội. Đây cũng là mục
tiêu cần được quan tâm để hướng tới xây dựng Hà Nội: Xanh - Văn hiếnVăn minh – Hiện đại và Bền vững.
Trong khu phố Pháp ngày nay, do sự tác động của của thời gian và
quá trình đô thị hóa thiếu kiểm soát đã khiến cho nhiều công trình giá trị bị
xuống cấp nghiêm trọng và được thay thế bởi các tòa nhà cao tầng hiện
đại. Thêm vào đó sự bùng nổ dân số đô thị và sự thiếu sót trong công tác
quản lý đã khiến cho khu phố Pháp ngày một mất đi bản sắc và đặc trưng
riêng của nó.
Trong định hướng quản lý quy hoạch kiến trúc Thành phố Hà Nội
đến 2030, ngoài hoàn thiện hệ thống Quy hoạch xây dựng theo đồ án Quy
hoạch chung được phê duyệt theo quyết định 1259/QĐ-TTg ngày 26 tháng
07 năm 2011, đã nhấn mạnh cần Quản lý không gian kiến trúc cảnh quan
các tuyến phố, xây dựng tuyến phố Trật tự, văn minh đô thị. Trong khu
phố cũ, theo quy chế quản lý Quy hoạch kiến trúc ban hành theo quyết
định 24/2015/QĐ-UBND ngày 13/08/2015 có nhấn mạnh quản lý các
tuyến phố chính trong đó có tuyến phố Bắc – Nam. Hiện nay, nhiều tuyến
phố chính theo hướng Bắc Nam đã có những nghiên cứu và để xuất bảo


2


- Cải tạo khu tập thể bệnh viện 108.
Với những thách thức trong cải tạo, bảo tồn như trên cho thấy cần phải
có nghiên cứu về quản lý không gian kiến trúc cảnh quan tuyến phố để góp
phần tạo lập diện mạo nội đô lịch sử của Thủ đô Hà Nội hướng tới xây dựng
tuyến phố Xanh – Sạch đẹp- có bản sắc.
Với mục tiêu như trên luận văn xác định chọn đề tài là: Quản lý không
gian kiến trúc cảnh quan tuyến phố Trần Thánh Tông, Thành phố Hà Nội.
 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu:
- Cụ thể hóa Quy hoạch chung thủ đô Hà Nội đến 2030 và tầm nhìn đến
2050, quy chế quản lý Quy hoạch kiến trúc chung thành phố Hà Nội, quy chế
quản lý quy hoạch kiến trúc khu phố cũ Hà Nội.
- Kiểm soát quá trình cải tạo, chỉnh trang không gian kiến trúc cảnh quan
hai bên tuyến phố nhằm xây dựng tuyến phố văn minh, hiện đại, bảo tồn công
trình có giá trị và di sản đô thị. Hình thành cấu trúc đô thị và đặc trưng văn hóa
của Thủ đô.
- Đề xuất công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan và bảo tồn
tuyến phố Trần Thánh Tông.
* Nội dung nghiên cứu:
- Đánh giá hiện trạng không gian kiến trúc cảnh quan tuyến phố Trần
Thánh Tông
- Đánh giá thực trạng công tác quản lý kiến trúc cảnh quan tuyến phố.
- Nghiên cứu các kinh nghiệm và quy định có liên quan về công tác quản
lý kiến trúc cảnh quan đường phố ở trong nước và quốc tế.


4

- Đề xuất các giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan tuyến phố Trần
Thánh Tông, Hà Nội.



Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra khảo sát, chụp ảnh hiện trạng, thu thập thông tin,
nghiên cứu tài liệu, phương pháp xử lý thông tin.


5

- Phương pháp phân tích tổng hợp và đề xuất giải pháp.


Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa lý luận: Góp phần hoàn thiện lý luận về không gian kiến trúc
cảnhquan, đồng thời cụ thể hóa quy chế quản lý khu phố cũ của Hà nội theo
quyết định 24/2015/QĐ-UBND ngày 13 tháng 08 năm 2015.
-

Ý nghĩa thực tiễn: góp phần tạo căn cứ để các cơ quan quản lý chính

quyền địa phương tham khảo, để cộng đồng dân cư hiểu rõ vai trò và trách
nhiệm của mình.


Các khái niệm, thuật ngữ.
1. Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị: “Quy chế quản lý quy

hoạch, kiến trúc đô thị là văn bản pháp lý quản lý thực hiện theo đồ án quy

kiến trúc, cảnh quan đô thị và phù hợp với điều kiện, đặc điểm tự nhiên, đồng
thời tôn trọng tập quán, văn hóa địa phương; phát huy các giá trị truyền thống
để gìn gìữ bản sắc của từng vùng, miền trong kiến trúc cảnh quan đô thị”, với
đối tượng bao gồm về cảnh quan đô thị: tuyến phố, trục đường, quảng trường,
công viên, cây xanh và kiến trúc đô thị: Nhà ở, các tổ hợp kiến trúc, các công
trình đặc thù khác.[12]
6. Quản lý kiến trúc cảnh quan tuyến đường: Công tác quản lý kiến trúc
cảnh quan tuyến đường có thể được hiểu là toàn bộ các hoạt động quản lý
nhằm tạo lập các không gian vật thể, cảnh quan tuyến phố hài hòa và nâng
cao chất lượng, môi trường đô thị.[12]
7. Cộng đồng: là nhóm dân cư trong một khu vực xác định có mối quan
hệ chung về phát triển kinh tế - xã hội, về văn hóa theo định hướng chung của
nhà nước, của từng địa phương.


7



Cấu trúc của luận văn

PHẦN MỞ ĐẦU

PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VÀ THỰC TRẠNG
CÔNG TÁC QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
TUYẾN PHỐ TRẦN THÁNH TÔNG.

Khái quát quá
trình hình thành


Các yếu tố tác
động đến
quản lý
KGKTCQ

Định
hướng
KGKTCQ
Tuyến phố

Kinh
nghiệm
thực
tiễn

CHƯƠNG III: CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC
CẢNH QUAN TRÊN TUYẾN PHỐ TRẦN THÁNH TÔNG

Quan điểm, nguyên tắc

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Các nhóm giải pháp chung về
Quản lý KGKT Cảnh quan trên
tuyến phố Trần Thánh Tông



trình phát triển đô thị. Xây dựng một đô thị đúng tầm trên cở sở có những giải
pháp quản lý hiệu quả và có lộ trình thực hiện hợp lý.
Để giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan tuyến phố Trần Thánh Tông có hiệu
quả một mặt tuân theo các văn bản pháp lý hiện hành, như: Luật Quy hoạch –
đô thị số 30/2009/QH12 ngày 17/06/2009 của Quốc hội; Nghị định số
38/2010/NĐ-CP ngày 07/04/2010 của Chính phủ quy định về quản lý không
gian, kiến trúc, cảnh quan…, Quyết định số 24/2015/QĐ-UBND ngày
13/8/2015 về Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc Khu phố cũ Hà Nội, các


88

văn bản pháp lý của địa phương và đồ án quy hoạch được duyệt. Mặt khác,
phải có những giải pháp cụ thể.
Từ đó, luận văn đề xuất các giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan tuyến
phố. Các giải pháp chung bao gồm từ khâu xác định cơ sở phân vùng, phân
vùng quản lý cho tới việc đưa ra các tiêu chí quản lý chung về kiến trúc cảnh
quan tuyến phố. Ngoài ra, luận văn cũng đã xác định giải pháp về bộ máy
quản lý cụ thể là xác định rõ chức năng, nhiệm vụ – đây là khâu quan trọng,
trực tiếp giúp công tác quản lý trên địa bàn được hiệu quả hơn. Không những
vậy, yếu tố cộng đồng trong quản lý kiến trúc cảnh quan cũng cần được xác
lập rõ, vai trò trong việc huy động cộng đồng vào quản lý theo quy hoạch là
không thể phủ nhận. Đồng thời với các giải pháp đó, xây dựng một chế tài và
lộ trình thực hiện sẽ giúp công tác quản lý trên địa bàn hợp lý và có tính thực
tế hơn.
Trong phạm vi của luận văn, cũng như trình độ có hạn, tác giả cũng chỉ
mong muốn đề xuất một vài giải pháp nhằm xây dựng một tuyến phố khang
trang đồng bộ, gìn giữ được những công trình kiến trúc có giá trị còn lại trên
tuyến, phát huy tối đa giá trị về mặt kiến trúc cảnh quan của khu vực trung
tâm Hà Nội, từ đó chúng ta có những giải pháp cho các tuyến phô khác, các


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tiếng Việt
1. Nguyễn Thế Bá (1992), “Lý thuyết quy hoạch xây dựng đô thị”, Nxb
KH&KT, Hà Nội.
2. Nguyễn Thế Bá (2004), “Quy hoạch xây dựng phát triển đô thị”, Nxb
xây dựng, Hà Nội.
3. Lê Trọng Bình (2009), “Bài giảng Quản lý thẩm vấn cộng đồng trong
công tác quy hoạch đô thị”, Hiệp hội các đô thị Việt Nam, Hà Nội.
4. Vũ Cao Đàm (2009), “Phương pháp nghiên cứu khoa học”, Nxb Giáo
dục Hà Nội.
5. Đỗ Hậu (2008), “Quy hoạch xây dựng đô thị với sự tham gia của cộng
đồng” Nxb Xây dựng, Hà Nội.
6. Đỗ Hậu (2001), “Xã hội học đô thị” , Nxb Xây dựng, Hà Nội
7. Hàn Tất Ngạn (2008), “Kiến trúc cảnh quan”, Nxb xây dựng, Hà Nội.
8. Đào Ngọc Nghiêm (2013), “Bài Giảng chuyên đề QHXD Thủ đô Hà
Nội”, Lớp đào tạo cán bộ Quản lý ĐT Hà Nội (dự án Hội QHPTĐT
VN và tổ chức Koica Hàn Quốc).
9. Đào Ngọc Nghiêm (2014), “Thể chế trong QHXD và Quản lý Đô thị”,
Bài giảng chuyên đề lớp cao học – Trường ĐH Xây Dựng Hà Nội.
10. Nguyễn Vinh Phúc (2010), “Phố và đường Hà Nội”, Nxb giao thông
vận tải, Hà Nội.
11. Kim Quảng Quân (2010), “Thiết kế đô thị”, Nxb xây dựng, Hà Nội.
12. Bộ Xây dựng (1997), Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam, Nxb Xây dựng,
Hà Nội.


13. Bộ Xây dựng (2010), Thông tư số 19/2010/TT-BXD ngày 22/10/2010
về hướng dẫn lập qui chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị.
14. Bộ Xây dựng (2008), QCXDVN 01:2008 Quy chuẩn xây dựng Việt

Cổng thông tin điện tử
28. www.ashui.com
29. www.hoankiem.gov.vn
30. www.kienviet.net
31. www.hanoi.org.vn
32. www.diachiso.vn
33. www.khoahoc.tv
34. www.nz.open2view.com
35. www.gachterrazzo.com.vn