"Một số biện pháp giúp dạy trẻ 5 - 6 tuổi biết đếm, nhận biết số lượng, nhận biết chữ số
trong phạm vi 10".
"Làm quen với toán" ở lứa tuổi mầm non vô cùng quan trọng trong việc cung cấp những
kiến thức ban đầu cho trẻ. Cho trẻ làm quen với những biểu tượng toán ngay từ tuổi mầm non là
một việc rất cấn thiết vì đó chính là cơ hội tốt để giúp trẻ hình thành phẩm chất, năng lực hoạt
động cho mình như: Tìm tòi quan sát, so sánh thông qua hoạt động với toán để giúp trẻ hình
thành những biểu tượng về toán như: Số lượng, kích thước, hình dạng, định hướng không gian
để sau này trẻ vững vàng tự tin hơn khi tiếp nhận những kiến thức của môn toán những giai
đoạn tiếp theo.
Thế nhưng trong quá trình dạy trẻ làm quen với toán để giúp trẻ nhận biết sâu sắc, có
được những kiến thức mà mình mong muốn thì vấn đề không thể thiếu được ở đây đó là: Phải
truyền thụ những kiến thức của giáo viên đến với trẻ. Giáo viên cần phải tìm tòi, khám phá,
nghiên cứu để tải những kiến thức nội dung cần mang đến cho trẻ, sao cho trẻ cảm thấy đơn
giản, gần gũi mà lại dễ hiểu. Như vậy giờ học mới có hiệu quả. Nhưng để đạt được hiệu quả thì
giáo viên phải tìm ra phương pháp mới sáng tạo giúp trẻ tiến thu một cách dễ dàng hơn, qua đó
để trẻ được hoạt động một cách hứng thú.
Việc dạy cho trẻ nắm chắc các kiến thức trong hoạt động làm quen với biểu tượng toán
sơ đẳng, không những giúp cho trẻ học bộ môn toán sau này dễ dàng hơn mà còn giúp cho trẻ
tiếp thu kiến thức của các môn học khác một cách nhanh nhạy và chính xác hơn.
Dạy trẻ về biểu tượng toán là dạy trẻ cách làm quen và hình thành cho trẻ các biểu tượng
toán về tập hợp, số lượng, phép đếm... Trong đó yêu cầu của nội dung này là trẻ phải đếm được
thứ tự trong phạm vi đếm 10. Đây là một trong những nội dung chính nằm trong các nội dung
khác của việc dạy học cho trẻ làm quen với biểu tượng toán.
Do vậy việc cho trẻ làm quen với toán trong chương trình giáo dục mầm non là một hoạt
động hết sức quan trọng trong việc hình thành kiến thức cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi. Thông qua
việc cho trẻ làm quen với toán người lớn mà cụ thể là cô giáo giúp cho trẻ hiểu sâu hơn về
những kiến thức toán học.
Vậy làm thế nào để giúp trẻ 5-6 tuổi học tiết đếm, nhận biết số lượng, nhận biết chữ số
trong phạm vi 10 có hiệu quả đó là câu hỏi tôi luôn đặt ra và cũng là lý do tôi chọn đề tài: "Một
số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi biết đếm, nhận biết số lượng, nhận biết chữ số trong phạm vi
10".
trong phm vi 10 tụi ó mnh dn a ra nhng bin phỏp sau:
2.2. Cỏc bin phỏp:
Bin phỏp th nht: Xõy dng mụi trng trong v ngoi lp.
Mụi trng hc tp l ni cung cp cỏc ngun thụng tin, phong phỳ a dng nhm giỳp
tr tỡm tũi khỏm phỏ sỏng to v phỏt hin nhiu iu mi l, hp dn phỏt trin tr tớnh c
lp v hot ng tớch cc. Vi tm quan trng nh vy nõng cao cht lng giỏo dc tr 5 - 6
tui Lm quen vi toỏn núi chung v loi tit m, nhn bit s lng, nhn bit ch s trong
phm vi 10 núi riờng. Ngay t u nm hc bn thõn tụi ó xõy dng k hoch thc hin theo
tng ch , xõy dng mụi trng trong v ngoi lp, xõy dng gúc bộ lm quen vi toỏn v
lm cỏc dựng chi thay i theo tng ch .
Mt mụi trng hc tp tt cú hiu qu l mt mụi trng gõy hng thỳ cho tr, phỏt
huy c trớ tng tng, sỏng to cho tr. Chớnh vỡ vy tụi luụn c gng to ra nhiu dựng,
chi hp dn trang trớ xung quanh lp p cho tr hot ng.
Ví dụ: Cắt những chú thỏ bằng mút gián lên tường, vẽ các bức tranh con vật, phương
tiện giao thông, treo những chiếc vòng nhiều màu sắc..v..v.. nói chung trang trí theo chủ đề, cho
trẻ đếm và có thể học các môn khác.
Chúng ta biết rằng trẻ nhỏ luôn yêu thích cái đẹp, trí tưởng tượng của trẻ là vô cùng
phong phú do vậy môi trường học tập xung quanh trẻ là một yếu tố cực kỳ quan trọng kích thích
đứa trẻ tư duy và sáng tạo. Chúng ta cần tạo cho trẻ một tâm lý thật thoải mái, coi lớp học như
ngôi nhà thân yêu của mình và trong ngôi nhà đó trẻ được tham gia dọn dẹp, trang trí, sáng tạo
theo ý mình. Chính vì vậy tôi đã khuyến khích trẻ sưu tầm đồ chơi, tranh ảnh để trang trí lớp học
theo chủ đề.
Tôi xây dựng góc toán phong phú, nhiều chủng loại sắp xếp bố trí đồ chơi gọn gàng, đồ
chơi luôn để ở tư thế “mở’’ để kích thích trẻ hứng thú hoạt động, đồ dùng đồ chơi phải đảm bảo
thuận tiện cho thao tác sử dụng, được xắp xếp sao cho dễ lấy, dễ cất và đặc biệt có thể sử dụng
vào các môn học và các hoạt động khác. Góc toán phải được bố trí thật nổi, thật đẹp mắt, vừa
đảm bảo tính thẩm mỹ, lại vừa đảm bảo tính chính xác.
Các đồ dựng đồ chơi trong góc toán được phân chia thành từng “mảng” riêng biệt.
Những gì mà bản thân tôi làm không được tôi mạnh dạn đề xuất kiến nghị Ban giám hiệu
nhà trường để mua sắm thêm theo thông tư 02.
Qua thời gian tìm tòi sáng tạo, cần cù với sự chịu khó và nắm bắt qua các buổi tập huấn
hay tự học hỏi đồng nghiệp, qua các hội thi tự làm đồ dùng, đồ chơi đến nay tôi đã có số lượng
đồ dùng đồ chơi đầy đủ, hấp dẫn, đảm bảo an toàn với nhiều màu sắc, chủng loại khác nhau vì
vậy khi cho trẻ hoạt động làm quen với toán đặc biệt là tiết đếm, nhận biết số lượng, nhận biết
chữ số trong phạm vi 10 tôi cảm thấy tự tin hơn.
Biện pháp thứ ba: Phối hợp với phụ huynh để giúp trẻ học tốt: “ Bé làm quen với toán ”.
Như lời nhạc sĩ Phạm Tuyên đã viết “ Cô và mẹ là hai cô giáo, mẹ và cô như hai mẹ
hiền”. Như vậy điều không thể thiếu để giúp trẻ học tốt là cô và mẹ cùng kết hợp dạy dỗ trẻ, các
giờ đón, trả trẻ tôi đã mạnh dạn trao đổi với phụ huynh về những yêu cầu của bộ môn. Sự cần
thiết của đồ dùng, đồ chơi trong quá trình cho trẻ làm quen với toán từ đó phụ huynh hào hứng,
nhiệt tình tìm kiếm nguyên vật liệu để cùng cô làm đồ dùng, đồ chơi. Cụ thể đã cắt dán được đồ
dùng cho trẻ học toán như hoa, lá, bát, ca, xe ôtô, thuyền …..
Ngoài việc làm đồ dùng, đồ chơi ra tôi và phụ huynh cùng nhau trao đổi để phụ huynh
biết được mục đích, yêu cầu của môn học đối với độ tuổi, cách dạy trẻ
“ Làm quen với toán”.
Để khuyến khích tinh thần tham gia của phụ huynh qua các buổi tổ chức họp phụ huynh
tôi đã đánh giá mặt mạnh, mặt tồn tại trong thời gian qua mà phụ huynh và cô giáo đã làm được
để giúp trẻ học tốt loại tiết “đếm, nhận biết số lượng, nhận biết chữ số trong phạm vi 10”.
Biện pháp thứ tư: Cho trẻ làm quen với toán ở mọi lúc mọi nơi.
Có thể nói rằng hoạt động làm quen với toán rất phong phú và đa dạng về cả chiều rộng
lẫn chiều sâu. Việc tạo môi trường để gây hứng thú trong giờ học, giờ hoạt động vui chơi, hoạt
động ngoài trời mà ngay cả những hoạt động tự do mọi lúc mọi nơi trẻ đều hứng thú tham gia.
Ví dụ: Những hôm thời tiết đẹp sau khi dạy tiết đếm đến 10 nhận biết các nhóm đối
tượng trong phạm vi 10, nhận biết chữ số 10 tôi tổ chức cho trẻ cầm phấn vẽ hoa, lá, mà trẻ
thích sau khi trẻ thực hiện xong tôi cho trẻ đếm số lượng mà cháu A vẽ được và cho trẻ chọn số
tương ứng biểu thị. (có thể cho một vài cá nhân trẻ đếm).
Ví dụ: Khi dạy trẻ biết tạo nhóm có 6 đối tượng, nhận biết chữ số 6 ở chủ đề “bản thân”.
Tôi đã nghĩ ra chủ đề xuyên suốt giờ học đó là “sinh nhật búp bê tròn 6 tuổi”. Mở đầu tiết dạy
trong tiếng nhạc “chúc mừng sinh nhật” các cháu được lên đốt nến và thổi nến, nói những lời
chúc mừng sinh nhật có ý nhĩa, trẻ được đếm số nến, tặng quà cho búp bê. Sau đó trẻ sẽ được
bày cỗ sinh nhật búp bê. Như vậy trẻ rất thích thú.
Ví dụ:
Hoạt động1: ổn định tổ chức, gây hứng thú
- Hát bài : Cá vàng bơi . Cô hỏi trẻ: Bài hát nói về con gì?
+ Cá là động vật sống ở đâu?
+ Ngoài cá ra còn những con vật nào sống dưới nước?
- Ngoài giúp ích là cung cấp nguồn thực phẩm, ếch mẹ còn tặng lớp chúng ta câu chuyện rất
hay.
Cô kể nghe đoạn chuyện : “ Nồng nọc con tìm mẹ”
Hoạt động 2: Ôn nhận biết số lượng trong phạm vi 8.
+ Ếch mẹ sinh mấy quả trứmg ? Cho trẻ đếm
+ 8 quả trứng ếch mẹ sinh ra sẽ nở được bao nhiêu nồng nọc con ? Cho trẻ đếm
Cô làm tiếng ếch mẹ kêu và cho trẻ làm theo 8 tiếng kêu. Ếch mẹ đã tặng các con câu chuyện
thật thú vị, các con hãy hát một bài tặng gia đình nhà ếch.
Cho trẻ hát bài “ Chú ếch con”
Hoạt động 3: Tạo nhóm có số lượng 9, đếm đến 9, nhận biết chữ số 9
- Chơi: Giấu tay + Trong rá các con có gì?
Không chỉ có gia đình ếch, mà trong buổi học hôm nay có rất nhiều con cá và rùa đến thi tài với
lớp chúng ta.
Các con hãy xếp các con cá ra thành dãy hàng ngang từ trái sang phải giống cô.
Các con hãy chọn 8 con rùa, dưới mỗi con cá xếp một con rùa.
+ Các con hãy nhận xét, Số lượng nhóm cá và nhóm rùa như thế nào với nhau ?
+ Để biết số lượng của mỗi nhóm bằng mấy, các con hãy đếm cùng cô
+ Các con hãy đếm nhóm rùa trước
không căng thẳng, không gò ép. Trẻ hào hứng chơi khi trong trò chơi xuất hiện những trực quan
hấp dẫn.
Tuy nhiên các trò chơi không nên lặp đi lặp lại ở cùng một tiết học, sẽ dẫn đến trẻ bị nhàm
chán, không hứng thú tham gia hoạt động.Yêu cầu của trò chơi phải được nâng dần nên qua mỗi
lần chơi thì mới phát huy tính sáng tạo tính tích cực của trẻ, chính vì vậy tôi đã nghiên cứu, xác
định nội dung bài dạy để chọn trò chơi cho phù hợp, tuỳ từng trò chơi mà tôi tổ chức cho trẻ
chơi theo nhóm, tổ, cá nhân và tập thể.
Trong hoạt động làm quen với biểu tượng toán tôi thường sử dụng trò chơi học tập, và lựa
chọn trong nhiều trò chơi học tập để áp dụng với từng bài cho phù hợp
Ví dụ: Trò chơi “Về đúng nhà”
Tôi thường sử dụng trong phần ôn luyện cho tập hợp số lượng, phép đếm.
Trò chơi 1: “Câu cá:( Chủ đề thế giới động vật ).
Chuẩn bị: Mỗi tổ 1 cần câu có móc câu, 10 con cá, trên miệng mỗi con có làm vòng tròn để
trẻ câu
Luật chơi: Trẻ phải nhảy qua các con suối (số con suối tương ứng với số lượng cần dạy trẻ,
ví dụ 5, 6, 7, ....10) không dẫm vào vạch và câu được cá bỏ vào giỏ. Nếu dẫm vào vạch phải
quay trở lại.
Cách chơi: Chia lớp làm 2 (Hay 3) đội tuỳ ý, số trẻ bằng nhau. Lần lượt từng trẻ phải nhảy
qua các con suối (Ví dụ bài số 8 thì 8 con suối ).Sau đó cầm cần câu, câu cá bỏ vào giỏ. Cứ như
vậy bạn này về, bạn khác tiếp tục lên. trong thời gian “một bản nhạc”, tổ nào câu được nhiều cá
là thắng cuộc.
* Trò chơi 2: “Nghe âm thanh tạo số lượng.”
Mục đích trò chơi
- Trẻ đếm số lượng trong phạm vi 10
- Trẻ được vận động cơ thể
- Luyện tai nghe cho trẻ
Cách tiến hành:
Tuỳ theo chủ đề Tôi lựa chọn các hoạt động và âm thanh hợp lý, cho trẻ đếm sau đó cho trẻ
trên màng hình với tiếng gáy ò ó o .......các hiệu ứng, âm thanh, tiếng động các hình ảnh sinh
động làm hứng thú với trẻ từ đó gây được sự chú ý với trẻ hơn.
Từ những biện pháp đưa ra tôi đã thu được một số kết quả như sau:
* Đối với bản thân:
- Nắm chắc phương pháp dạy bộ môn làm quen với toán.
- Nâng cao phong cách nghệ thuật lên lớp.
- Bài dạy có nhiều sáng tạo. Sưu tầm, lồng ghép được nhiều trò chơi đưa vào dạy trẻ một cách
nhẹ nhàng, gây được hứng thú cho trẻ.
- Nội dung và các hình thức đưa ra phù hợp với yêu cầu bài dạy, phù hợp với trẻ được đồng
nghiệp đánh giá cao. Các giờ làm quen với toán đều được xếp loại khá giỏi.
- Với sự cố gắng của bản thân, sự giúp đỡ của các bậc phụ huynh, đồng nghiệp tôi đã tận dụng
được nhiều nguyên liệu sẵn có để tạo ra rất nhiều đồ dùng đồ chơi để đưa vào dạy trẻ.
* Đối với trẻ:
Sau khi thực hiện các biện pháp trẻ lớp tôi rất hứng thú hoạt động, tiến bộ rõ rệt cụ thể
như sau:
- 90% - 96% trẻ hứng thú học, hiểu nội dung bài học thích học toán mà đặc biệt là tiết đếm,
nhận biết số lượng, nhận biết chữ số trong phạm vi 10
- Trẻ hứng thú chơi trong góc toán. Sáng tạo trong giờ chơi.
- Số trẻ đánh giá lĩnh vực phát triển nhận thức loại tốt chiếm 85% - 90%.
- Vốn từ của trẻ phong phú, diễn đạt ngôn ngữ toán chính xác mạch lạc hơn. - Quan trọng nhất
là trẻ mạnh dạn tự tin trong giao tiếp. Linh hoạt và có kỹ năng trong giờ học toán.
Toán học rất cần thiết trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Chương trình toán học ở trường
mầm non góp phần hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ, là những kiến thức tiền khoa
học, trang bị cho trẻ những kỹ năng cụ thể nhằm giúp trẻ có bước đầu thực hành định hướng
trong các mối quan hệ toán học. Nội dung, phương pháp, biện pháp phải phù hợp với đặc điểm
sinh lý của trẻ. Cần sử dụng hợp lý các phương pháp, biện pháp trong tiết dạy sẽ làm tăng hứng
thú học tập của trẻ đặc biệt là phương pháp trò chơi, làm cho việc học của trẻ trở lên thoải mái
nhẹ nhàng hơn
Trong chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non, môn làm quen với toán đóng vai
trò quan trọng nhằm hình thành cho trẻ những biểu tượng ban đầu về toán học, nhất là đối với