LỜI CẢM ƠN
Với đề tài “Tìm hiểu về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa
phương ở xã Chuyên Mỹ, huyện Phú Xuyên - Hà Nội” em xin gửi lời cảm ơn
tới toàn thể các thầy cô giáo và đặc biệt em xin chân thành cảm ơn TS. Tạ
Quang Ngọc đã tận tình chỉ bảo em trong suốt quá trình học tập bộ môn cũng
như trong thời gian em tìm hiểu đề tài này. Cô đã trang bị cho em không chỉ
những kiến thức về bộ môn mà còn có cả kĩ năng sống,tạo tiền đề để em bồi
dưỡng thêm kiến thức chuyên ngành từ đó có thể vận dụng vào thực tiễn và tự
hoàn thiện bản thân mình.
Bản thân em đã cố gấng rất nhiều song do chưa có nhiều kinh nghiệm
và kiến thức hạn hẹp nên bài viết của em không thể tránh khỏi những thiếu
sót. Em rất mong sẽ nhận được đóng góp ý kiến của thầy cô giáo cũng như
của toàn thể bạn đọc để bài viết của em được hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
STT
1
2
3
4
5
Chữ cái viết tắt
HĐND
UBND
UBMTTQ
Đ/c
ĐTN CSHCM
Qua bài tiểu luận này, em mong muốn góp phần làm rõ hơn về cơ cấu
tổ chức, hoạt động chính địa phương ở xã Chuyên Mỹ, từ đó đưa ra các giải
pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương ở xã Chuyên
Mỹ trong giai đoạn hiện nay.
4
Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa
phương ở xã
1.1. Khái niệm, đặc điểm và vị trí vai trò của chính quyền địa
phương ở xã
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm của chính quyền địa phương xã
1.1.1.1. Khái niệm chính quyền địa phương ở xã
Theo Luật tổ chức chính quyền đại phương: chính quyền địa phương ở
cấp xã là cấp chính quyền địa phương gồm có Hội đồng nhân dân xã và Uỷ
ban nhân dân xã.
Chính quyền địa phương ở xã có HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước
ở địa phương và UBND do HĐND bầu ra là cơ quan chấp hành của HĐND,
cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương. Vì thế, chính quyền cấp xã là cấp
trực tiếp thực hiện nhiệm vụ cụ thể về quản lý hành chính nhà nước trên các
lĩnh vực chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng ở cơ sở, là cầu nối trực
tiếp giữa nhà nước và nhân dân, xử lý trực tiếp, kịp thời những yêu cầu hàng
ngày của nhân dân.
Cấp xã là cấp cuối cùng, gần dân nhất, sát dân nhất nên gọi là cấp cơ
sở.
Chính quyền cấp xã là cấp hành chính trực tiếp quan hệ với dân trong
hệ thống tổ chức bô máy hành chính.
Chính quyền địa phương cấp xã bao gồm HĐND và UBND là cấp thấp
nhất trong hệ thống chính quyền 4 cấp ở Việt Nam, thực hiện quyền lực nhà
- HĐND quyết định các vấn đề cảu địa phương do luật định; giám sát
việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị
quyết của Hội nhân dân.
Một mặt, với tư cách là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương,
HĐND được nhân dân giao quyền thay mặt thực hiện quyền lực nhà nước,
quyết định những vấn đề quan trọng để phát huy tiềm năng của địa phương,
6
xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội; biến ý chí của nhân địa phương trở
thành bắt buộc đối với dân cư trên lãnh thổ địa phương, giám sát hoạt động
của UBND cùng cấp, giám sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan nhà
nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội và đơn vị vũ trang nhân dân ở địa
phương.
Mặt khác, với tư cách là cơ quan đại diện, HĐND là cơ quan do cử tri
bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, trực tiếp và bỏ phiếu kín. HĐND là đại
diện tiêu biểu cho tiếng nói của các tầng lớp nhân dân địa phương, đại diện
cho trí tuệ tập thể của nhân dân.
1.1.2.2. Vị trí vai trò của UBND
Vị trí pháp lý và vai trò của UBND được quy định rõ tại Hiến pháp và
Luật tổ chức chính quyền địa phương.
Điều 114 Hiến pháp và Điều 35 Luật tổ chức chính quyền địa phương
quy định: UBND ở cấp chính quyền địa phương do HĐND cùng cấp bầu ra là
cơ quan chấp hành của HĐND, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương,
chịu trách nhiệm trước HĐNND và cơ quan hành chính nhà nước câp trên.
UBND tổ chức việc thi hành Hiến pháp và pháp luật ở địa phương; tổ
chức thực hiện nghị quyết của HĐND và thực hiện các nhiệm vụ do cơ quan
nhà nước cấp trên giao.
UBND cấp xã có hai tư cách: là cơ quan chấp hành của HĐND, là cơ
Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân thường xuyên giám
sát việc thực hiện nhiệm vụ của đại biểu HĐND, đề nghị khen thưởng những
đại biểu có thành tích xuất sắc, đề nghị bãi nhiệm những đại biểu không còn
xứng đáng với sự tín nhiệm cuả nhân dân theo quy định của pháp luật.
1.1.3.3. Mối quan hệ giữa UBND với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể
nhân dân
Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc và người đứng đầu các đoàn thể
nhân dân được dự các phiên họp của UBND khi bàn về các vấn đề có liên
8
quan.
UBND tạo điều kiện thuận lợi để Mặt trận Tổ quốc và cac đoàn thể
nhân dân tổ chức động viên nhân dân tham gia xây dựng và củng cố chính
quyền nhân dân, tổ chức thực hiện các chủ trương chính sách, pháp luật của
Nhà nước, giám sát các hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử, cán
bộ công chức nhà nước.
UBND thực hiện ché độ thông báo tình hình mọi mặt của cơ sở cho
Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân.
UBND và các thành viên của UBND có trách nhiệm giải quyết và trả
lời các kiến nghị của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân.
1.2. Cơ sở pháp lý về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa
phương ở xã
1.2.1. Cơ sở pháp lý về tổ chức và hoạt động của HĐND
1.2.1.1. Tổ chức và hoạt động HĐND ở xã
Luật tổ chức chính quyền địa phương xác định tổng số đại biểu
HĐND xã được thực hiện như sau:
- Xã miền núi, vùng cao và hải đảo có từ 1.000 dân trởBan chấp hành
Đảng bộ cơ sở thực hiện sự lãnh đạo đối với HĐND và UBND xã, bằng chủ
quan liêu, tham nhũng trong phạm vi được phân quyền; biện pháp bảo vệ tài
sản của cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài
sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân trên địa bàn xã.
- Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Phó Chủ
tịch Hội đồng nhân dân, Trưởng ban, Phó Trưởng ban của Hội đồng nhân dân
xã; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Phó Chủ tịch Ủy
ban nhân dân và các Ủy viên Ủy ban nhân dân xã.
- Quyết định dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự toán thu,
chi ngân sách xã; điều chỉnh dự toán ngân sách xã trong trường hợp cần thiết;
phê chuẩn quyết toán ngân sách xã. Quyết định chủ trương đầu tư chương
10
trình, dự án của xã trong phạm vi được phân quyền.
- Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc
thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã; giám sát hoạt động của
Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng cấp, Ban của Hội
đồng nhân dân cấp mình; giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban
nhân dân cùng cấp.
- Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do
Hội đồng nhân dân xã bầu theo quy định tại Điều 88 và Điều 89 của Luật này.
- Bãi nhiệm đại biểu Hội đồng nhân dân xã và chấp nhận việc đại biểu
Hội đồng nhân dân xã xin thôi làm nhiệm vụ đại biểu.
- Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của Ủy ban nhân
dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã.
1.2.2. Cơ sở pháp lý về tổ chức và hoạt động của UBDN xã
1.2.2.1. Tổ chức và hoạt động UBND xã
Theo Luật tổ chức chính quyền địa phương:
UBND xã gồm Chủ tịch, Phó chủ tịch, Uỷ viên phụ trách quân sự, Uỷ
- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân
cấp, ủy quyền cho UBND xã.
1.2.2.3. Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã
Chủ tịch Uỷ ban nhân dân là người lãnh đạo và điều hành công việc của
Uỷ ban nhân dân, chịu trách nhiệm cá nhân về việc thực hiện nhiệm vụ,
quyền hạn của mình và cùng với tập thể Uỷ ban nhân dân chịu trách nhiệm về
hoạt động của Uỷ ban nhân dân trước Hội đồng nhân dân cấp xã và trước cơ
quan nhà nước cấp trên.
Chủ tịch Uỷ ban nhân dân có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:
- Lãnh đạo công tác của Uỷ ban nhân dân, các thành viên của Uỷ ban
nhân dân, các cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân:
+ áp dụng các biện pháp nhằm cải tiến lề lối làm việc; quản lý và điều
12
hành bộ máy hành chính hoạt động có hiệu quả; ngăn ngừa và đấu tranh
chống các biểu hiện quan liêu, vô trách nhiệm, hách dịch, cửa quyền, tham
nhũng, lãng phí và các biểu hiện tiêu cực khác của cán bộ, công chức và trong
bộ máy chính quyền địa phương;
+ Tổ chức việc tiếp dân, xét và giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo
của nhân dân theo quy định của pháp luật.
- Triệu tập và chủ tọa các phiên họp của Uỷ ban nhân dân;
- Chỉ đạo và áp dụng các biện pháp để giải quyết các công việc đột
xuất, khẩn cấp trong phòng, chống thiên tai, cháy, nổ, dịch bệnh, an ninh, trật
tự và báo cáo Uỷ ban nhân dân trong phiên họp gần nhất;
- Ra quyết định, chỉ thị để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình.
1.2.2.4. Phó chủ tịch xã và Thành viên Uỷ ban nhân dân cấp xã.
a. Uỷ ban nhân dân xã miền núi, hải đảo có dân số từ 5.000 người trở
lên; xã đồng bằng, trung du có dân số từ 8.000 người trở lên và xã biên giới
- Chủ tịch phụ trách chung, khối nội chính, quản lý công tác quy hoạch
đô thị.
- Các Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân:
+ Một Phó Chủ tịch phụ trách khối kinh tế - tài chính, xây dựng cơ sở
hạ tầng, khoa học - công nghệ, nhà đất và tài nguyên - môi trường.
+ Một Phó Chủ tịch phụ trách khối văn hóa - xã hội và các lĩnh vực xã
hội khác.
- Các ủy viên Uỷ ban nhân dân:
+ Một ủy viên phụ trách công an.
+ Một ủy viên phụ trách quân sự.
1.3. Thuận lợi và khó khăn trong tổ chức và hoạt động của chính
quyền địa phương xã
- Mặt thuận lợi: Đa số cán bộ xã là dân bản địa, bản thân và gia đình
sinh sống tại địa phương, hoạt động kinh tế chủ yếu tại địa phương, có quan
14
hệ làng xóm gần gũi với nhân dân địa phương nên hiểu tình hình địa phương
và gắn bó với cộng đồng dân cư ở địa phương. Trong thành phần cán bộ xã có
nhiều cán bộ đã về hưu, có quá trình công tác về sống tại địa phương. Từ đó,
có thể nói rằng mặt mạnh, thuận lợi của cán bộ xã là những người am hiểu
tình hình địa phương, có kinh nghiệm, gần gũi với nhân dân, gắn bó quyền lợi
và tình cảm với dân. Về mặt ngân sách, việc ban hành Luật ngân sách nhà
nước năm 1996 đã có quy định về các nguồn thu, chi của cấp xã tạo điều kiện
cho chính quyền xã chủ động trong việc bố trí ngân sách đáp ứng các yêu cầu,
nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội của nhân dân tại cơ sở.
- Khó khăn: Về cán bộ, phần lớn cán bộ xã là từ những thanh niên
“không thoát ly” được nên ở lại địa phương, qua các công tác ở đoàn thanh
niên, hội phụ nữ; số khác là bộ đội giãi ngũ sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân
Chương 2: Thực trạng tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương
ở xã Chuyên Mỹ
2.1. Một số nết về đặc điểm kinh tế xã hội ơ xã Chuyên Mỹ
2.1.1. Về vị trí địa lý
Xã Chuyên Mỹ nằm ở phía miền Trung Tây huyện Phú Xuyên, TP Hà
Nội. Nằm chải dài theo bờ hữu sông Nhuệ :
+ Phía Bắc giáp các xã Hoàng Long và xã Tân Dân huyện Phú
Xuyên.
+ Phía Đông giáp các xã Tân Dân, xã Vân Từ huyện Phú Xuyên.
+ Phía Nam giáp xã Vân Từ huyện Phú Xuyên và xã Minh Đức huyện
Ứng hoà.
+ Phía Tây giáp các xã Minh Đức, Đồng Tân, Trung Tú huyện Ứng
Hoà.
Là xã thuộc vùng đất chiêm trũng, cách trung tâm Huyện 6 km, cách
trung tâm Thủ đô Hà Nội 40 km.
- Tổng DT đất tự nhiên là 792,83 ha trong đó: DT đất nông nghiệp:
503,75 ha.
DT đất phi nông nghiệp: 289,08.
2.1.2. Về dân cư
Xã có 7 thôn là thôn Đồng Vinh, thôn Thượng, thôn Trung, thôn Ngọ,
thôn Hạ, thôn Bối Khê và thôn Mỹ Văn.
- Tổng số nhân khẩu 10.164; tổng số hộ: 2.683 trong đó (hộ nông
nghiệp 354; hộ CN-TTCN 1.604; hộ thương mại, dịch vụ 359; hộ khác là
366).
- Mật độ dân số bình quân toàn xã là 1.227 người/km2
17
dân, các thủ tục hành chính, đặc biệt thực thi nhiệm vụ đã dần dần dựa trên cơ
sở pháp luật. Tình trạng chủ quan tuỳ tiện cửa quyền đã giảm. Đội ngũ cán bộ
ở xã Chuyên Mỹ đã được nâng cao một bước rõ rệt về nhận thức, trình độ học
vấn, chuyên môn nghiệp vụ và năng lực quản lý. Cán bộ chính quyền xã điều
hành công việc nhanh nhạy, có hiệu quả hơn trước; làm việc nhiệt tình, tận
tụy, có ý thức trách nhiệm với công việc được giao.
Danh sách đội ngũ cán bộ xã Chuyên Mỹ
STT
1
2
3
4
5
6
7
Họ và tên
Đinh Ngọc Dư
Dương Văn Lang
Phạm Văn Đại
Chức danh
Bí Thư Đảng Uỷ, Chủ tịch UBND
PBT thường trực Đảng Uỷ, Chủ tịch HĐND
Uỷ viên ban thường vụ Đảng ủy, phó chủ
Vũ Đình Hân
tịch UBND
Uỷ viên thường vụ Đảng ủy, chủ tịch
Hạn chế:
- Việc tiếp xúc cử tri còn mang tính hình thức.
- Việc tự kiểm điểm, đánh giá hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân
dân xã trước cử tri nơi ứng cử chưa thực hiện có nền nếp
- Trong kỳ họp, tại diễn đàn, một bộ phận không nhỏ đại biểu HĐND
không tham gia phát biểu thảo luận, chất vấn.
- Việc chuẩn bị nội dung trả lời và giải trình những ý kiến chất vấn của
đại biểu còn chung chung, không rõ trách nhiệm, chưa thoả đáng.
- Việc chất vấn của một số đại biểu HĐND chưa mang tính xây dựng,
chưa thể hiện được yêu cầu chung, thậm chí còn mang tính cá nhân trong
công việc.
- Chức năng, nhiệm vụ của HĐND xã rất lớn, rất nhiều, nhưng nội
dung các kỳ họp, chất lượng các Nghị quyết của HĐND xã lại rất hạn chế,
chưa có hiệu lực hiệu quả cụ thể.
- Ở một số địa phương, hoạt động quyết định của Hội đồng nhân dân
còn mang tính hình thức. Tại một số kỳ họp, dự thảo Nghị quyết do Uỷ ban
nhân dân chuẩn bị chưa đảm bảo chất lượng, tính khả thi chưa cao nên phải
đưa ra khỏi chương trình trước kỳ họp hoặc không thông qua được tại kỳ họp.
- Hoạt động giám sát kém hiệu quả.
Tóm lại: HĐND chưa thể hiện đầy đủ, rõ nét vai trò là cơ quan quyền
lực Nhà nước ở cơ sở, chưa thực sự quyết định được những vấn đề quan trọng
về kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân trên địa bàn, chưa thực hiện được tốt
chức năng giám sát mọi hoạt động của UBND và đại biểu cho ý chí, nguyện
20
vọng quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở.
2.2.2.2. Thực trạng hoạt động của UBND
2.2.2.2.1. Kết quả đạt được trong những năm qua
còn nhiều khó khăn nhưng sự nghiệp giáo dục đào tạo đã đạt được nhiều
thành tích . Nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục đào tạo trong sự
nghiệp phát triển kinh tế, xã hội, luôn chăm lo cho sự nghiệp trồng người, chú
trọng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho lớp lớp các thế hệ học sinh
21
và quan tâm đến đời sống vật chất tinh thần cho đội ngũ các nhà giáo. Trường
học thì được sự quan tâm của UBND huyện.Tiêu chí về trường học cũng được
xã quy hoạch đầu tư xây dựng Trường THCS xã đạt chuẩn quốc gia năm
2016.
Công tác y tế: Duy trì phát huy tốt phong trào phòng và chữa bệnh
chăm soc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, kết hợp với các hội các tổ chức từ
thiện khám chữa bệnh cho người già, những gia đình hoàn cảnh khó khăn. Hệ
thống y tế cơ sở được đầu tư nâng cấp.
Công tác dân số gia đình và trẻ em: Được sự quan tâm của Đảng, sự
giúp đỡ của các tổ chức công tác này được triển khai sâu rộng, được nhân dân
ủng hộ đặc biệt là việc tuyên truyền vận động các cặp vợ chồng chỉ nên có hai
con đã phát huy được tác dụng mạnh mẽ.
Về công tác vệ sinh môi trường: xã đã chỉ đạo các thôn tổng vệ sinh
môi trường vào thứ 7 hàng tuần; hướng dẫn cho các hộ sản xuất kinh doanh
phải đăng ký cam kết về vệ sinh môi trường, đặc biệt là các chất thải về
nguyên liệu làng nghề và khói bụi không làm ô nhiễm môi trường. Đối với
các tiêu chí về cứng hóa kênh mương.
Về xây dựng nông thôn mới: Chuyên Mỹ là một trong 6 xã của huyện
được chọn hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới trong năm 2016.
Đến nay, xã Chuyên Mỹ đã đạt và cơ bản đạt 16/19 tiêu chí xây dựng NTM.
Cùng với nguồn vốn hỗ trợ các cấp, xã đã huy động nhân dân ủng hộ, đóng
góp làm đường giao thông, kênh mương nội đồng. Tỷ lệ đường làng ngõ xóm
Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững.
•
Hạn chế thiếu sót
Việc bố trí sử dụng các cán bộ chuyên môn còn nhiều tuỳ tiện, chưa
dựa trên những tiêu chuẩn, căn cứ khách quan, chưa thực sự xuất phát và đáp
ứng theo yêu cầu nhiệm vụ.
Hoạt động quản lý hành chính của UBND xã còn nhiều yếu kém tuỳ
tiện, ở một số nơi còn có biểu hiện chưa thực sự dựa theo pháp luật mà còn
nặng về tập quán, thói quen, tình cảm đạo đức...
Việc ban hành các quyết định, văn bản quản lý, áp dụng pháp lụât còn
23
có nhiều sai sót, có khi không đúng thẩm quyền, thể thức, kể cả có nơi giải
quyết một số vụ việc còn sai luật (quản lý đất đai, tài chính, xử lý vi phạm...).
Việc tổ chức chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hoá, giáo
dục, y tế, an ninh trật tự, thu chi ngân sách... còn nhiều lúng túng, tuỳ tiện
- Năng lực, tính chủ động trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chưa cao,
chưa thực hiện tốt chức năng là cơ quan chấp hành của HĐND và có xu
hướng đẩy việc xuống cho trưởng bản tự biến thành cấp trung gian, làm cho
các trưởng bản phải làm quá sức, quá nhiều việc vốn là của UBND xã (thu
thuế, tuyên truyền pháp lụât,...).
2.2.3. Nguyên nhân của thực trạng trên
* Nguyên nhân của các mặt đạt được:
- Do nhận thức được vị trí vai trò của chính quyền địa phương xã là
một tế bào quan trọng cấu thành đất nước, là nơi tổ chức thực hiện thắng lợi
mọi chủ trương đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. Các cấp uỷ Đảng từ Thành phố đến cơ sở quan tâm lãnh đạo việc đổi mới tổ
sản xuất kinh doanh, quan tâm nhiều hơn đến lợi ích kinh tế cuối cùng, mục
tiêu lý tưởng bị phai nhạt.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©