I-

TÊN ĐỀ TÀI

“Một số giải pháp dạy trẻ 5-6 tuổi thực hiện tốt các hoạt động làm quen với
chữ viết”
II- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1 - Lý do chọn đề tài:
Việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi “làm quen chữ viết” là cơ hội tốt để
phát triển ngôn ngữ, khả năng tư duy sáng tạo, sự ghi nhớ có chủ định và rèn sự khéo
léo của cơ ngón tay,...Dạy trẻ làm quen với chữ viết là một trong những nội dung
quan trọng trong chương trình cho trẻ mẫu giáo lớn để chuẩn bị tâm thế vào lớp 1.
Việc học đọc, học viết còn gắn bó mật thiết với việc phát triển ngôn ngữ trọn vẹn.
Đây là bước khởi đầu giúp trẻ nhận biết con chữ, phát âm chuẩn và phát triển tốt khả
năng quan sát, so sánh những đặc điểm giống và khác nhau giữa các con chữ, đặc biệt
là phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ. Cho trẻ làm quen với chữ viết là chuẩn bị cho
trẻ kỹ năng tiền biết đọc, biết viết, khả năng ghi nhớ có chủ định…
Trên thực tế, việc dạy trẻ làm quen chữ viết ở lớp tôi còn bị hạn chế do chưa kích
thích được sự tự nguyện, thích thú khi tham gia học tập ở trẻ. Bên cạnh đó trẻ phát âm
chưa chính xác một số chữ cái do bộ máy phát âm ở trẻ còn đang trong giai đoạn hoàn
thiện và ảnh hưởng cách nói hằng ngày từ gia đình, địa phương là đa số. Xuất phát từ
những quan điểm trên và với mong muốn dạy trẻ nhận biết 29 chữ cái, hình thành kĩ
năng cơ bản về cách viết 29 chữ cái…,tôi mạnh dạn đi sâu và nghiên cứu đề tài: “Một
số giải pháp dạy trẻ 5-6 tuổi thực hiện tốt các hoạt động làm quen với chữ viết”
2 - Mô tả nội dung sáng kiến kinh nghiệm:
Giáo dục Mầm non là phát triển toàn diện cho trẻ, hình thành cho trẻ cơ bản ban
đầu về nhân cách con người, làm tiền đề cho sự phát triển tốt hơn trong những giai
đoạn tiếp theo. Thực tế hiện nay trong lớp tôi đầu năm có nhiều trẻ nói ngọng, nói lắp,
phát âm chưa chính xác. Trẻ không thích học môn Làm quen chữ viết vì khả năng ghi
nhớ chậm, kém nên tôi đã mạnh dạn đưa ra nhiều giải pháp khác nhau để gây sự thích
thú cho trẻ tham gia hoạt động. Để có thể đưa ra những biện pháp cụ thể và phù hợp


3

Trẻ có kỹ năng phát âm đúng, rõ các chữ

13/35

37,14%

4

Trẻ có kỹ năng tô, viết các chữ đúng qui
luật, gọn gàng khéo léo.

12/35

34,29%

5

Trẻ nhận biết, phân biệt đúng từng chữ
cái khi nghe đọc và phát âm

11/35

31,42%

6

Trẻ thuộc và đọc đúng 29 chữ cái

2


- Sử dụng giáo cụ đồ dùng đồ chơi, đầy đủ phong phú
- Ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy
- Vận dụng trò chơi linh hoạt khéo léo để lôi cuốn trẻ tham gia
- Tạo môi trường chữ viết đa dạng, phong phú, hấp dẫn trẻ
- Luyện kỹ năng tô, viết theo đường chấm mờ
4- Xác định kết quả cần đạt:
- Bước đầu tạo cho trẻ sự hứng thú tham gia vào hoạt động học làm quen với chữ
cái
- Trẻ có kĩ năng phát âm đúng và ghi nhớ tốt
- Trẻ có kĩ năng cầm bút, tô -viết, sao chép đúng chữ cái
III- NHỮNG GIẢI PHÁP CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Thực tế hiện nay trong lớp tôi đầu năm có nhiều trẻ nói ngọng, nói lắp, phát âm
chưa chính xác. Trẻ không thích học môn Làm quen chữ viết vì khả năng ghi nhớ
chậm và kém và còn một số nguyên nhân như: khả năng ghi nhớ và biểu đạt ngôn ngữ
ở mỗi trẻ khác nhau, đa số các cháu phát âm chưa chính xác các âm v,r… vì ảnh
hưởng từ cách nói hằng ngày, vẫn còn một số trẻ bộ máy phát âm chưa hoàn thiện: âm
“t” trẻ đọc thành “c”
1. Giải pháp 1: Xây dựng, tổ chức các hoạt động học theo hướng tích hợp
Tất cả các kỹ năng nghe nói, đọc, viết đều phát triển và có mối quan hệ qua lại
với nhau, không dạy ngôn ngữ một cách riêng rẽ mà được tích hợp trong các hoạt
động nhằm thúc đẩy tất cả các nhu cầu và sự phát triển của trẻ về trí tuệ, hiểu biết về
xã hội, tình cảm...Thông qua các môn học nhằm hình thành cho trẻ các kỹ năng trong
học tập và sự phát triển toàn diện của trẻ về các mặt khác: tình cảm xã hội, thể chất
nhất là các nhóm cơ nhỏ.Sự lồng ghép hòa quyện ấy được tôi thể hiện như sau:
- Lồng ghép trong môn văn học
Cụ thể: Cô đọc đồng dao có chữ v:


- Đối với hoạt động Tạo hình: Trò chơi chữ cái rất đa dạng và phong phú. Để
lôi cuốn tất cả trẻ tham gia vào các trò chơi với chữ cái tôi luôn tìm ra nhiều hình thức
khác nhau vừa luyện tai nghe, luyện phát âm tôi còn giúp trẻ phát triển các cơ tay
thông qua môn học Tạo hình với trò chơi tô màu hình vẽ có chứa chữ cái theo yêu
cầu.
Cụ thể: Khi làm quen với chữ n, m xong, đến trò chơi tìm chữ tôi cho trẻ tô
màu ô chữ có chứa chữ n hoặc m và gọi tên hình ảnh trẻ vừa tô được. Ví dụ: Tôi vẽ
các quả đan xen vào nhau như mận, xoài, táo, chuối…những ô nằm trong quả mận
đều có chữ m. Các ô khác thì chứa các con chữ khác. Tôi yêu cầu trẻ tìm và tô màu đỏ
ô có chữ m. Khi trẻ thực hiện xong bài tập tôi hỏi con tô được quả gì thế?
- Đối với hoạt động Âm nhạc: Về luyện phát âm cho trẻ cách đơn giản nhất là
viết một vài câu thơ đồng dao có chứa chữ cái và yêu cầu trẻ đọc theo cô nhưng đôi
lúc trong một bài thơ chỉ có một vài chữ cái vừa học thì không thể nào giúp trẻ luyện
phát âm tốt được, tôi mạnh dạn sáng tác những câu có vần có điệu và có nhiều chữ
vừa học để việc luyện phát âm cho trẻ được nhiều hơn
Cụ thể: Chữ l, b tôi cho trẻ luyện phát âm qua hai câu: Bà ba bán bánh bò bông
Bán luôn lá lựu, lá lài, lá lê

4


Ngoài việc sáng tác tự do như thế tôi còn luyện phát âm cho trẻ thông qua các
bài hát, trò chơi âm nhạc.
Cụ thể: cô cháu cùng xướng âm đối đáp theo tiết tấu: cô xướng âm kết hợp la la - la - la, các cháu đáp lại là - là - là - là hoặc ngược lại.
2. Giải pháp 2: Định hướng, gợi mở giúp trẻ liên tưởng và liên hệ thực tế
Hãy để trẻ so sánh tưởng tượng chữ giống như những đồ vật nào trẻ thường
thấy trong cuộc sống. Điều này giúp trẻ dễ nhớ, khắc sâu hơn. Cô cho trẻ quan sát,
nhận xét ,so sánh điểm giống và khác nhau giữa các chữ cái, hoặc chữ cái đó có gì đặc
biệt, khác lạ…
Cụ thể: Chữ v giống như cái mỏ gà trống đang gáy, 2 ngón tay đưa lên, chữ o


con kiến thật bắt mắt sau đó tôi đặt kiến lên một chiếc lá. Tôi yêu cầu trẻ tìm bông
hoa, chấm tròn, chân có chứa chữ h hoặc k dán vào con kiến cho nó đẹp. Cả nhóm trẻ
thực hiện một bài tập một cách say mê. Kết quả có một đàn kiến đủ màu bò trên vách
tường trông thật dễ thương làm sao
Hoặc: Trong tiết học chữ v tôi giới thiệu tranh con voi sau đó giới thiệu từ “con
voi”. Hoặc tôi sử dụng con voi làm từ đồ chơi sau đó giới thiệu từ “con voi” và giới
thiệu chữ cái sẽ làm quen là “v” kế tiếp cho trẻ phát âm và sờ đường bao chữ v. Và
trong suốt giờ học phải sử dụng rất nhiều giáo cụ hỗ trợ cho tiết dạy như: giáo cụ chơi
trò chơi để củng cố. Chẳng hạn như trò chơi “Về đúng nhà” thì cô phải làm nhà có
dán chữ v…, mỗi trẻ đội mũ có chữ gì thì về nhà có chữ cái đó
4. Giải pháp 4: Ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy
Hiện nay việc ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy hầu như ở tất cả các
môn. Điều này gây cho trẻ sức hấp dẫn và thú vị, giờ học không còn nhàm chán. Việc
ứng dụng vào giờ học một cách phù hợp thì mang lại hiệu quả cao còn như “lạm
dụng” công nghệ thông tin thì gây phản ứng ngược, giờ học sẽ nhàm chán, trầm lắng
và trẻ sẽ dễ mệt mỏi…Cho nên đối với môn Làm quen chữ viết, tôi thiết kế giáo án
điện tử có tranh kèm từ để giới thiệu, sau đó cho trẻ tìm chữ cái học rồi nếu trẻ tìm
đúng vào chữ cái đó đã học rồi thì nó sẽ biến mất. Sau đó cho trẻ xem từng nét cấu tạo
nên chữ. Trong giáo án điện tử có những hiệu ứng xuất hiện và biến mất gây sự chú ý
cho trẻ, giúp trẻ dễ nhớ hơn
Cụ thể: trong tiết làm quen chữ e, ê. Tôi dạy kết hợp cùng Power Point. Đầu
tiên tôi cùng trẻ trò chuyện về gia đình trẻ, về tình yêu thương, sự chăm sóc của mẹ
dành cho bé từ khi lọt lòng, sau đó cho trẻ xem tranh và hỏi “Mẹ đang làm gì?” (Mẹ
đang bế bé). Tôi giới thiệu từ: “mẹ bế bé” cho trẻ đọc vài lần sau đó cho trẻ tìm chữ
cái học rồi. Gọi vài trẻ tìm xong tôi giới thiệu chữ cái sẽ học hôm nay là “e”. Tôi phát
âm mẫu chậm, rõ cho trẻ nghe và yêu cầu trẻ phát âm. Tôi cho cá nhân trẻ đọc và sửa
cách phát âm trẻ cho đúng. Tiếp tục cho từng trẻ sờ chữ e và hỏi trẻ về cấu tạo của
chữ. Tôi ghép từng nét chữ trong Power Point cho trẻ xem. Tương tự với chữ ê cũng
thế. Tôi cho trẻ so sánh từng nét chữ xem e, ê giống nhau nét nào? (giống nhau đều có

góc học tập cho trẻ chép từ, tô màu chữ cái, ghép từ theo tranh, Các góc chơi đều ghi
tên , các đồ dùng đồ chơi đều có tên, cho trẻ tô chữ theo đường chấm mờ, cắt những
mẫu chữ cái đẹp và dán vào bộ sưu tập…
Cụ thể: Chủ đề của lớp về thế giới động vật, tôi cho trẻ tự vẽ tranh con vật và
đặt tên tranh, cô giáo ghi tên và trẻ sao chép rồi dán vào góc chủ đề... Mỗi nhóm con
vật tôi đều để tên như: Động vật hoang dã hoặc tên từng con vật. Nội dung bức tranh
chủ đề sống động về hình ảnh mà còn đa dạng về chữ viết nên trẻ rất thích xem và đọc
các chữ cái mà bạn sao chép. Cách học này giúp tăng cường sự phát triển trí não của
trẻ và giúp trẻ nhớ tốt hơn. Khuyến khích trẻ tìm kiếm các chữ cái trong môi trường
xung quanh, miêu tả lại những gì bé thấy, tự viết lại nó, phát âm nó và học nghĩa của
từ, điều này sẽ giúp phát triển nhận thức của trẻ và khơi dậy sự yêu thích của bé với
chữ cái.
- Dán nhãn tên các đồ vật vào vị trí trung tâm của các đồ vật trong phòng học
- Viết tên trẻ lên giấy hoặc ở góc kiểm diện, bình cờ bé ngoan, góc cảm xúc,
góc mừng sinh nhật
- Cho trẻ nói và vẽ hình ảnh mang ý nghĩa tên của trẻ. Ví dụ: “Tên cháu là
Mai”, Mai là hoa mai màu vàng nở trong dịp tết Nguyên đán sau đó cháu có thể vẽ
hoa mai hoặc phụ giúp cô trang trí cây mai
- Tổ chức nhóm hoạt động mọi lúc mọi nơi theo tên các trẻ có tên bắt đầu cùng
một chữ cái.
Cụ thể:
7


Nhóm 1: Các cháu có tên bắt đầu bằng chữ V (Vân, Vy, Vũ, Vinh...) khoanh
tròn chữ v trong 1 bài thơ
Nhóm 2: Các cháu có tên chứa chữ R (Trinh, Trang, Trí, Trúc…) gạch chân
chữ r trong 1 bài thơ
- Thiết kế các từ được làm ra từ các nguyên vật liệu khác nhau như : giấy màu,
miếng xốp, những hạt lấp lánh, hạt đỗ ...

tô vẽ bông hoa theo đường chấm mờ sau đó tô màu bông hoa để luyện đôi tay tô ngay
ngắn hơn mà trẻ rất thích
8


Kết quả đạt được ở học kỳ II
STT

Nội dung

Đầu năm

Cuối năm

Tăng

1

Trẻ thực hiện đúng các bài
tập làm quen chữ viết

15/35

42,86% 35/35

100%

57,14%

2

12/35

34,29% 35/35

100%

65,71%

5

Trẻ nhận biết, phân biệt đúng
từng chữ cái khi nghe đọc và
phát âm

11/35

31,42% 34/35

97,14%

65,72%

6

Trẻ thuộc và đọc đúng 29 chữ
cái

03/35

8,57%

- Đồ dùng cho cô và trẻ hoạt động phải hấp dẫn, mới lạ, đa dạng vật liệu
- Phải biết phối kết hợp với phụ huynh cùng tạo môi trường hoạt động làm
quen chữ viết cho trẻ trong và ngoài lớp học
+ Đối với trẻ
Qua một năm áp dụng các biện pháp trên tôi nhận thấy các cháu có sự tiến bộ rõ
rệt:
Trẻ rất thích học môm làm quen chữ viết và tích cực tham gia vào các hoạt động
nhận biết chữ cái thông qua các trò chơi với chữ cái, yêu thích tìm hiểu chữ cái ở môi
trường xung quanh như đọc được các chữ cái ở tên góc chơi, biển hiệu trên đường đi
học…Trẻ thấy hứng khởi khi đến lớp, mạnh dạn trong giao tiếp với mọi người và trao
đổi với bạn trong hoạt động học và chơi.
V- KHẢ NĂNG NHÂN RỘNG
Với những giải pháp trong sáng kiến kinh nghiệm này, bản thân đã thực hiện và
đạt hiệu quả trong từng tiết dạy. Và đã được các bạn đồng nghiệp trong trường vận
dụng vào giảng dạy cho trẻ ở lớp đạt kết quả tốt. Nếu được nhân rộng ra giáo viên các
trường bạn thì việc áp dụng và thực hiện sẽ đạt hiệu quả cao hơn nữa.
VI- KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Môi trường giáo dục luôn có tác động rất lớn đến sự hình thành và phát triển
nhân cách con người thông qua các mối quan hệ xã hội đa dạng. Trẻ em là những
mầm non tương lai của đất nước chính vì vậy phải chăm sóc giáo dục thật tốt ngay từ
khi trẻ còn ở độ tuổi mầm non. Trẻ phải được giáo dục toàn diện để phát triển các
mặt: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, tình cảm xã hội.
Trường học thân thiện của lứa tuổi mầm non là nơi không chỉ tạo điều kiện
cho trẻ vui chơi, học tập mà còn là môi trường sống lành mạnh, an toàn, nơi đó trẻ
phải được đối xử công bằng, được quan tâm chăm sóc, giáo dục, được bảo vệ và tích
cực tham gia vào quá trình học tập để phát triển nhận thức một cách toàn diện. Vì vậy
việc tổ chức cho trẻ làm quen chữ viết trong trường mầm non là một trong những yếu
tố quan trọng để xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực và phát huy tối đa
“Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”



Nhận xét, đánh giá của Hội đồng khoa học trường MN Thực hành Măng non
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số giải pháp dạy trẻ 5-6 tuổi thực hiện tốt các
hoạt động làm quen với chữ viết” của Bà Mạc Hồng Vân; đơn vị trường Mầm Non
Thực hành Măng Non Phường 9 đã được Hội đồng khoa học trường đánh giá, đạt
điểm: . . . . . . . Xếp loại : . . . . .
(Sáng kiến kinh nghiệm “Một số giải pháp dạy trẻ 5-6 tuổi thực hiện tốt các
hoạt động làm quen với chữ viết” đã đưa vào vận dụng đạt hiệu quả trong năm học
2016 - 2017)
TM. Hội đồng Khoa học Trường MN.TH Măng Non
CHỦ TỊCH HĐ

Lê Thị Liên
HIỆU TRƯỞNG

Nhận xét, đánh giá của Hội Đồng khoa học
Ngành GD-ĐT thành phố Vĩnh Long
Kinh nghiệm giảng dạy “Một số giải pháp dạy trẻ 5-6 tuổi thực hiện tốt các hoạt động
làm quen với chữ viết” của Bà Phạm Thị Phương, chức vụ giáo viên trường Mầm Non Thực
Hành Măng Non Phường 9 đã được hội đồng khoa học Ngành GD-ĐT thành phố Vĩnh Long
đánh giá.
Điểm ……… xếp loại ...............
(Kinh nghiệm giảng dạy “Một số giải pháp dạy trẻ 5-6 tuổi thực hiện tốt các hoạt động
làm quen với chữ viết” đã đưa vào vận dụng đạt hiệu quả từ năm 2016 đến năm 2017).
TM.Hội đồng khoa học Ngành GD-ĐT TP Vĩnh Long
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

12