VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ NGỌC GIÀU

PHÒNG NGÙA TÌNH HÌNH TỘI SẢN XUẤT,
BUỒN BÁN HÀNG GIẢ
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành : Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số : 60.38.01.05

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Hồ Sỹ Sơn

Phản biện 1: PGS.TS. Phạm Văn Tĩnh
Phản biện 2: TS. Lê Nguyên Thanh

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ
họp tại: Học viện Khoa học xã hội lúc 14 giờ 15 ngày 09 tháng 10
năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội



nạn tham nhũng, làm thất thu ngân sách, thất thoát tài nguyên, tác
động xấu đến môi trường đầu tư, kinh doanh và hội nhập quốc tế”.
Do đó, cần phải có sự đầu tư nghiên cứu, tổng kết lý luận và thực
tiễn công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả
trên cả nước, nhất là đối với các đô thị lớn để đề ra những giải pháp
đấu tranh, phòng ngừa hiệu quả hơn đối với các tội phạm này.
Thành phố Hồ Chí Minh (Tp.HCM) là đô thị loại đặc biệt, là
trung tâm kinh tế lớn nhất của cả nước. Sự phát triển của nền kinh tế
nhiều thành phần cùng với những chính sách mở cửa thu hút vốn đầu
tư nước ngoài làm cho Thành phố trở thành một địa bàn năng động
với nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh. Các ngành nghề truyền
thống cùng với những sản phẩm mới đã tạo nên một thị trường hàng
hóa hết sức đa dạng. Với số dân cư đông đúc, lại nằm trong vùng
kinh tế trọng điểm phía Nam của Tổ quốc, Tp.HCM là một thị
trường tiêu thụ hàng hóa sôi động nhất cả nước. Tuy nhiên, là một thị
trường tiêu thụ rộng lớn nên Tp. HCM không tránh khỏi việc bị các
đối tượng phạm tội lợi dụng những “kẽ hở” trong chính sách kinh tế,
những hạn chế, yếu kém trong công tác quản lý kinh tế để tổ chức
sản xuất và đưa vào lưu thông nhiều loại hàng giả với đủ các chủng
loại, từ mặt hàng ngoại nhập đến những mặt hàng sản xuất trong
nước, từ hàng hóa cao cấp, đắt tiền đến hàng hóa tiêu dùng bình
2


thường… Thực trạng này đã gây nên những tác hại rất xấu đến đời
sống kinh tế, xã hội của Tp. HCM nói riêng và cả nước nói chung.
Thời gian qua, các cơ quan chức năng của Tp.HCM đã phát
hiện, xử lý nhiều vụ sản xuất, buôn bán hàng giả và đã thu được
những kết quả nhất định. Theo thống kê tội phạm của VKS Tp.HCM,
trong 5 năm (từ 2012 đến 2016), toàn Thành phố đã có 108 vụ án với

được nhiều nhà nghiên cứu lý luận và nhiều cán bộ thực tiễn quan
tâm nghiên cứu. Điều này được thể hiện qua một số công trình
nghiên cứu tiêu biểu đã được công bố sau đây:
1. GS. TS Nguyễn Xuân Yêm và PGS. TS Nguyễn Hòa Bình
(đồng chủ biên - 2003), Tội phạm kinh tế thời mở cửa, Sách chuyên
khảo, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội; 2. Mai Thị Lan (2008),Tội sản
xuất, buôn bán hàng giả theo pháp luật hình sự Việt Nam, Luận văn
Thạc sĩ, Đại học Quốc gia Hà Nội; 3. Vũ Anh Tuấn (2013), Hoạt
động của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về Trật tư quản lý
kinh tế và Chức vụ Công an Thành phố Hồ Chí Minh trong phòng
ngừa tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả, Luận văn Thạc sĩ, Đại
học Cảnh sát nhân dân; 4. Trương Văn Út (2013), Tội sản xuất, buôn
bán hàng giả theo hình sự Việt Nam (trên cơ sở số liệu của địa bàn
Thành phố Hồ Chí Minh), Luận văn Thạc sĩ, Đại học Luật Thành
phố Hồ Chí Minh; 5. Nguyễn Thị Tố Uyên (2014), Tội sản xuất,
4


buôn bán hàng giả theo Điều 156 BLHS, Luận văn Thạc sĩ, Đại học
Quốc gia Hà Nội.
Các công trình khoa học nêu trên đã đóng góp vào hệ thống khoa
học pháp lý những giá trị lý luận và thực tiễn nhất định. Nhiều công
trình nghiên cứu khá sâu sắc, toàn diện về tội sản xuất, buôn bán
hàng giả dưới góc độ khoa học luật hình sự. Tuy nhiên, cho đến nay,
chưa có công trình nào nghiên cứu về phòng ngừa tình hình tội sản
xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn Tp.HCM dưới góc độ tội phạm
học. Do vậy, về phương diện lý luận và thực tiễn, việc nghiên cứu đề
tài:“Phòng ngừa tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả trên
địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” là rất cần thiết và không trùng
lặp với các công trình khoa học đã công bố.

phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm cơ bản của
Đảng, Nhà nước ta về tội phạm và phòng, chống tội phạm.
- Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Để nghiên cứu đề tài, tác
giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp
phân tích, so sánh, tổng hợp, thống kê, khảo sát thực tiễn.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
- Ý nghĩa lý luận: Trên cơ sở kết quả nghiên cứu những vấn đề
lý luận về phòng ngừa tình hình tội phạm và thực tiễn phòng ngừa
tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn Tp.HCM, Luận
6


văn góp phần bổ sung cơ sở lý luận về phòng ngừa tội phạm và
phòng ngừa tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả nói riêng.
- Ý nghĩa thực tiễn: Những kết quả đạt được của Luận văn là
tài liệu tham khảo để các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, áp
dụng những biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa tình
hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả trong thực tiễn hiện nay. Đồng
thời, Luận văn còn là tài liệu tham khảo cho các hoạt động nghiên
cứu khoa học về phòng ngừa tội phạm và phòng ngừa tội phạm sản
xuất, buôn bán hàng giả.
7. Cơ cấu
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo,
Luận văn được cấu trúc thành ba chương, cụ thể như sau:
- Chương 1: Những vấn đề lý luận về phòng ngừa tình hình tội
sản xuất, buôn bán hàng giả.
- Chương 2: Thực trạng phòng ngừa tình hình tội sản xuất,
buôn bán hàng giả trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
- Chương 3: Tăng cường phòng ngừa tình hình tội sản xuất và

8


tội sản xuất, buôn bán hàng giả và làm rõ những ý nghĩa của phòng
ngừa tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả như ý nghĩa nhân văn,
ý nghĩa chiến lược, ý nghĩa kinh tế - xã hội; ý nghĩa chính trị.
1.1.2. Các cơ sở của phòng ngừa tình hình tội sản xuất,
buôn bán hàng giả
Trong nội dung này, tác giả đã phân tích, làm rõ các cơ sở của
phòng ngừa tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả, đó là: Cơ sở lý
luận; cơ sở chính trị - pháp lý và cơ sở thực tiễn.
- Cơ sở lý luận của phòng ngừa tình hình tội sản xuất, buôn
bán hàng giả chính là hệ thống lý luận về phòng ngừa tội phạm đã
được thừa nhận trong khoa học Tội phạm học.
- Cơ sở pháp chính trị - pháp lý của phòng ngừa tình hình tội
sản xuất, buôn bán hàng giả bao gồm: 1/ Các quan điểm, chủ trương,
đường lối của Đảng về đấu tranh phòng, chống tội phạm được nêu
trong các Chỉ thị, Nghị quyết…; 2/ Những quy định của Hiến pháp
và các văn bản pháp luật; 3/ Các văn bản quy phạm pháp luật của
Chính phủ và các Bộ, cơ quan ngang Bộ có liên quan tới công tác
phòng, chống tình hình tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả.
- Cơ sở thực tiễn của phòng ngừa tình hình tội sản xuất, buôn
bán hàng giả được xuất phát từ chính thực tiễn tình hình tội phạm.
Qua các số liệu thống kê của VKSND tối cao, tác giả đã làm rõ thực
trạng tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả ở Việt Nam trong 5
năm qua (từ 2012 – 2016) bằng việc phân tích các yếu tố cơ bản như:

9



- Biện pháp pháp luật.
1.3.2. Nhóm những biện pháp phòng ngừa riêng đối với
tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả
Theo tác giả, nhóm này bao gồm các biện pháp cụ thể như:
- Nâng cao ý thức của nhân dân trong việc phát hiện, tố giác
tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả;
- Tăng cường các công tác phòng, chống tội sản xuất, buôn
bán hàng giả của các cơ quan chức năng.
Kết luận Chương 1
Trong Chương 1, Luận văn đã phân tích, làm rõ những vấn đề
lý luận cơ bản về phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng
ngừa tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả nói riêng. Cụ thể là,
làm rõ khái niệm, các cơ sở và nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội
sản xuất, buôn bán hàng giả; các chủ thể và biện pháp phòng ngừa
tình hình tội phạm này. Trong đó, tập trung làm rõ về chủ thể và các
biện pháp phòng ngừa tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả. Đây
chính là cơ sở lý luận quan trọng để đánh giá thực trạng phòng ngừa
tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả trong Chương 2.

11


Chương 2
THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI SẢN XUẤT,
BUÔN BÁN HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH
2.1. Thực trạng các cơ sở lý luận, chính trị và pháp luật của
phòng ngừa tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa
bàn Thành phố Hồ Chí Minh
Từ kết quả nghiên cứu, khảo sát thực tiễn, tác giả đã phân tích,

Hai là, tiến độ ban hành văn bản quy định chi tiết, nhất là đối với
thông tư, thông tư liên tịch còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý
nhà nước về phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả;
Ba là, một số văn bản quy định chi tiết thi hành pháp luật về chống
buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả còn thiếu tính khả thi,
chưa bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật.
2.2. Thực trạng tổ chức các lực lượng phòng ngừa tình
hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn Thành phố Hồ
Chí Minh
2.2.1. Thực trạng tổ chức lực lượng của các cơ quan có
chức năng, nhiệm vụ trực tiếp phòng, chống tội phạm trên địa bàn
Thành phố Hồ Chí Minh

13


Trong nội dung này, tác giả đã trình bày, phân tích các số liệu
khảo sát thực tiễn về cơ cấu tổ chức, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ
của đội ngũ cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ phòng, chống tội phạm
sản xuất, buôn bán hàng giả của các cơ quan Công an, VKS, Tòa án.
2.2.2. Thực trạng tổ chức lực lượng của các cơ quan chức
năng khác
Bằng các số liệu và ví dụ thực tiễn, tác giả đã chứng minh:
Bên cạnh lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ phòng ngừa, đấu tranh
trấn áp tội phạm như Công an, VKS, Tòa án, thì các lực lượng, cơ
quan quản lý khác như: Cơ quan Tư pháp; Sở Công thương; Quản lý
thị trường, lực lượng Thanh tra chuyên ngành … cũng đã tạo thành
một lực lượng to lớn, rộng khắp trong mặt trận đấu tranh phòng,
chống tội buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả của Thành phố.
Tuy nhiên, so với yêu cầu thực tiễn, thì lực lượng phòng, chống tội

tăng trưởng; thực hiện các chính sách thu hút đầu tư; triển khai các
giải pháp bình ổn thị trường, phát triển thị trường hàng hóa dịch vụ;
tập trung đầu tư xuất khẩu sản phẩm có lợi thế cạnh tranh và chiếm tỉ
trọng lớn trên thị trường; chú trọng phát triển thị trường xuất khẩu, ưu
tiên phát triển các thị trường trọng điểm gắn với xây dựng, quảng bá
thương hiệu quốc gia; tích cực đầu tư cho hoạt động nghiên cứu, phát
triển đổi mới công nghệ, phát triển phần mềm, chú trọng bảo hộ sở hữu
15


trí tuệ trong chuyển giao công nghệ, tạo bước phát triển mới của thị
trường khoa học - công nghệ; thực hiện các chính sách an sinh xã hội,
hỗ trợ người nghèo giảm nghèo bền vững... Tp, HCM đã đạt được
những thành tựu kinh tế đáng ghi nhận. Tuy nhiên, quá trình tổ
chức thực hiện biện pháp kinh tế -xã hội vẫn còn có những hạn
chế như sau: Thứ nhất, Thành phố chưa giải quyết dứt điểm
tình trạng thất nghiệp – một trong những nguyên nhân phát sinh
tội pham; Thứ hai, Tp.HCM chưa có các giải pháp hữu hiệu để
giải quyết những ảnh hưởng tiêu cực của quá trình đô thị hóa.
2.3.2.Thực trạng tổ chức thực hiện biện pháp chính trị, tư tưởng
Nội dung này đã nêu rõ những hiệu quả đạt được từ việc tổ
chức thực hiện những biện pháp tuyên truyền, giáo dục ý thức pháp
luật, trách nhiệm công dân trong phòng, chống buôn lậu, gian lận
thương mại và hàng giả. Đồng thời cũng chỉ ra điểm hạn chế của Tp.
HCM trong quá trình tổ chức thực hiện biện pháp chính trị, tư tưởng.
2.3.3. Thực trạng tổ chức thực hiện biện pháp quản lý Nhà
nước, quản lý kinh tế trong lĩnh vực phòng ngừa tội sản xuất,
buôn bán hàng giả
Trong những năm qua, Tp.HCM đã tích cực tổ chức thực hiện
những biện pháp quản lý Nhà nước, quản lý kinh tế như: Cải cách

được phát hiện và đa số mới phát hiện được những vụ việc nhỏ lẻ;
17


- Chất lượng truy tố, xét xử nhiều vụ án sản xuất, buôn bán
hàng giả chưa đảm bảo đúng tinh thần của cải cách tư pháp.
2.4. Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại trong công
tác phòng ngừa tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả của
Thành phố Hồ Chí Minh
Thứ nhất, do Tp.HCM chưa có cơ quan chuyên trách để tập
trung nghiên cứu lý luận về phòng ngừa tội phạm và tổng kết thực
tiễn để bổ sung, hoàn thiện hệ thống cơ sở lý luận về phòng ngừa
tình hình tội phạm; Thứ hai, do một số cơ quan, tổ chức, đơn vị còn
chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc ý nghĩa của công tác phòng ngừa tội
phạm; Thứ ba, một số cơ chế, chính sách, quy định của pháp
luật về quản lý kinh tế - xã hội còn sơ hở, thiếu đồng bộ, dễ bị
lợi dụng; hệ thống quy định pháp luật liên quan tới việc phát
hiện, xử lý vi phạm, tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả
chưa đầy đủ, thiếu thống nhất; Thứ tư, do các cơ quan chức
năng còn thiếu cán bộ và chất lượng cán bộ làm công tác
phòng, chống tội phạm còn hạn chế; Thứ năm, công tác phối
hợp hoạt động của các cơ quan chức năng và chất lượng điều
tra, truy tố, xét xử tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả chưa
đáp ứng thực tiễn.; Thứ sáu, cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ
công tác còn thiếu hụ, lạc hậu, chưa đáp ứng được yêu cầu
công tác.
2.5. Dự báo hoạt động phòng ngừa tình hình tội sản xuất,
buôn bán hàng giả trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
18


Chương 3
TĂNG CƯỜNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI SẢN XUẤT,
BUÔN BÁN HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH
3.1. Tăng cường hoàn thiện cơ sở lý luận, cơ sở chính trị pháp lý của phòng ngừa tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng
giả
3.1.1. Hoàn thiện cơ sở lý luận
3.1.2. Hoàn thiện cơ sở chính trị - pháp lý
3.2. Tăng cường tổ chức các lực lượng phòng ngừa tình hình
tội sản xuất, buôn bán hàng giả của Thành phố Hồ Chí Minh
3.2.1. Tăng cường nguồn nhân lực phòng ngừa tội phạm
3.2.2 Tăng cường mối quan hệ phối hợp hoạt động của các
chủ thể phòng ngừa tội phạm
3.3. Tăng cường tổ chức thực hiện các biện pháp phòng
ngừa tình hình tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa
bàn Thành phố Hồ Chí Minh
3.3.1. Tăng cường tổ chức thực hiện các biện pháp phòng
ngừa xã hội (các biện pháp phòng ngừa chung)
- Các biện pháp kinh tế - xã hội;
- Các biện pháp chính trị - tư tưởng, văn hóa- giáo dục;
- Các biện pháp tổ chức - quản lý:
- Các biện pháp hoàn thiện pháp luật;

20


3.3.2. Tăng cường tổ chức thực hiện các biện pháp phòng
ngừa nghiệp vụ (các biện pháp phòng ngừa riêng)
Thứ nhất, cần tăng cường công tác nắm tin báo, tố giác về tội
phạm sản xuất, buôn bán hàng giả;

sở vật chất - kỹ thuật cho hoạt động phòng ngừa tình hình tội sản
xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn Tp.HCM. Đây là những vấn đề
cốt lõi, có liên quan mật thiết, hữu cơ với nhau, trong đó tăng cường
hệ thống lý luận và cơ sở chính trị - pháp lý về phòng ngừa tình hình
tội sản xuất, buôn bán hàng giả có vai trò là nền tảng, định hướng
cho hoạt động của các chủ thể phòng ngừa và tổ chức thực hiện các
hoạt động phòng ngừa tình hình tội phòng ngừa tình hình tội sản
xuất, buôn bán hàng giả. Còn tăng cường thực hiện các biện pháp
phòng ngừa xã hội và các biện pháp phòng ngừa nghiệp vụ là để hiện
thực hóa, những vấn đề lý luận và đường lối, chính sách, pháp luật
về phòng ngừa tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả nhằm ngăn
chặn, đẩy lùi và tiến tới xóa bỏ hoàn toàn tội phạm sản xuất, buôn
bán hàng giả trong đời sống xã hội của Tp. HCM.

22


KẾT LUẬN
Phòng ngừa tội sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn
Tp.HCM hiện nay đang trở thành vấn đề cấp thiết đối với chính
quyền và nhân dân Thành phố. Bởi tội phạm này đang ngày càng gia
tăng và đã gây ra những tác hại không nhỏ về kinh tế - xã hội, làm
giảm hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước, quản lý xã
hội và kìm hãm sự phát triển của Tp.HCM trong công cuộc đổi mới
và hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, trong thực tế, công tác phòng
ngừa tình hình tội phạm tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả
trên địa bàn Tp.HCM đang gặp phải những khó khăn, vướng mắc
nhất định trong việc phát hiện và xử lý những loại hành vi vi phạm,
tội phạm này. Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài “Phòng ngừa
tình hình tội sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn Thành