VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

BÙI CAO PHƯƠNG

PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH
TỘI CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI

Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số: 60.38.01.05

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học Xã hội

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Phạm Văn Tỉnh

Phản biện 1: PGS.TS. Trần Đình Nhã

Phản biện 2: TS. Võ Thị Kim Oanh

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc
sỹ họp tại: Học viện Khoa học xã hội lúc 18 giờ 30 phút
ngày 10 tháng 10 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học



thiết đó tác giải lựa chọn đề tài: “Phòng ngừa tình hình tội chống
người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai” để làm luận
văn tốt nghiệp Thạc sỹ luật học.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Thời gian qua đã có khá nhiều công trình nghiên cứu có liên
quan đến tội phạm nói chung và tội chống người thi hành công vụ nói
riêng. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu trên hoặc chỉ mới nghiên
cứu phòng ngừa tình hình tội chống người thi hành công vụ ở một số
địa phương nào đó. Cũng có đề tài có nghiên cứu đến phòng ngừa
tình hình tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng
Nai nhưng lại tiếp cận theo hướng truyền thống là đi từ THTP đến
nguyên nhân và điều kiện của THTP và giải pháp phòng ngừa. Cho
đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, hệ
thống chuyên về phòng ngừa tình hình tội chống người thi hành công
vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Đây cũng chính là hướng tiếp cận
nghiên cứu của đề tài này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ lý luận và thực tiễn phòng ngừa
tình hình tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng
Nai, từ đó hướng đến mục đích đề xuất các giải pháp tăng cường
phòng ngừa tình hình tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn
tỉnh Đồng Nai trong thời gian tới một cách có hiệu quả.
- Nhiệm vụ nghiên cứu
+ Nghiên cứu hệ thống lý luận và cơ sở pháp lí cho việc phòng

2


tiễn; phương pháp thống kê; phương pháp nghiên cứu hồ sơ vụ án cụ
thể; điều tra xã hội học; phương pháp trao đổi với các chuyên gia, cán
bộ thực tế về vấn đề nghiên cứu.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Về lý luận: Luận văn góp phần hoàn thiện lí luận phòng ngừa
THTP nói chung, cũng như phòng ngừa tình hình tội phạm chống
người thi hành công vụ qua đó làm giàu thêm tri thức của Tội phạm
học về phòng ngừa tội phạm.
- Về thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của Luận văn có thể là một
trong những nguồn tài liệu tham khảo cho việc hoạch định chính sách
phòng ngừa tình hình tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn
tỉnh Đồng Nai trong thời gian tới.
Luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho việc
nghiên cứu, giảng dạy về hoạt động phòng ngừa tội phạm nói chung
và phòng ngừa tình hình tội chống người thi hành công vụ nói riêng
của các cơ quan Nhà nước trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,
phần nội dung của luận văn được cấu trúc thành 03 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về phòng ngừa tình hình tội
chống người thi hành công vụ
Chương 2: Thực trạng phòng ngừa tình hình tội chống người
thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
Chương 3: Tăng cường phòng ngừa tình hình tội chống người
thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai

4


Chương 1

phạm chống người thi hành công vụ có ý nghĩa đối với công tác
phòng ngừa tội phạm chống người thi hành công vụ trong thời gian
tới cả về mặt lý luận và trong thực tiễn [21, tr. 23].
1.2. Mục đích, các nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội
chống người thi hành công vụ
1.2.1. Mục đích phòng ngừa tình hình tội chống người thi
hành công vụ
Thứ nhất là nâng cao trách nhiệm vai trò chủ động của các ngành,
đoàn thể, tổ chức xã hội và các tầng lớp nhân dân tham gia phòng ngừa,
phát hiện đấu tranh ngăn chặn các loại tội phạm, tệ nạn xã hội.
Thứ hai là phát huy chức năng của các cơ quan Nhà nước, các
đơn vị sự nghiệp, các đơn vị vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị
– xã hội xây dựng chương trình hành động, gắn việc thực hiện các kế
hoạch phát triển kinh tế – xã hội với phòng ngừa tội phạm nói chung.
Thứ ba là không ngừng xây dựng, bổ sung, hoàn thiện hệ
thống pháp luật và tổ chức tuyên truyền giáo dục ý thức chấp hành
pháp luật, phục vụ kịp thời, có hiệu quả trong công cuộc đấu tranh
phòng ngừa tình hình tội phạm chống người thi hành công vụ.
Thứ tư là tiếp tục phát huy sức mạnh của quần chúng nhân
dân, xây dựng phong trào toàn dân tham gia phòng ngừa và đấu tranh
chống tội phạm chống người thi hành công vụ.
1.2.2. Các nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội chống người
thi hành công vụ

6


1.2.2.1. Nguyên tắc Đảng lãnh đạo trong phòng ngừa tình hình
tội chống người thi hành công vụ
1.2.2.2. Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa trong phòng

của hoạt động phòng ngừa tình hình chống người thi hành công vụ
- Các cơ quan tư pháp địa phương là chủ thể chủ yếu trong
việc phòng ngừa tình hình tội chống người thi hành công vụ
- Các tổ chức xã hội, các tập thể quần chúng lao động và cá
nhân công dân là những chủ thể của việc phòng ngừa tình hình tội
chống người thi hành công vụ
Kết luận chương 1
Trong Chương 1 của luận văn tác giả đã trình bày hệ thống
những vấn đề lý luận về phòng ngừa tình hình tội chống người thi
hành công vụ. Trong hệ thống lý luận đó là khái niệm, mục đích, ý
nghĩa của phòng ngừa tình hình tội chống người thi hành công vụ;
các nguyên tắc, chủ thể phòng ngừa tình hình tội chống người thi
hành công vụ nói chung.
Toàn bộ những vấn đề lý luận chung về tội chống người thi
hành công vụ là cơ sở để nghiên cứu khảo sát thực trạng phòng ngừa
tình hình tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng
Nai một cách hệ thống, khoa học sẽ được tác giả trình bày trong
chương 2. Trên cơ sở những kết quả thu được phục vụ phòng ngừa
một cách có hiệu quả với loại tội phạm này.

8


Chương 2
THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH
TỘI CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH ĐỒNG NAI
2.1. Thực trạng nhận thức về mục đích, ý nghĩa, các
nguyên tắc, nội dung phòng ngừa tình hình tội chống người thi
hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2012 - 2016

tình hình tội phạm này.
Phần lớn các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cho
rằng: để phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và tội chống người thi
hành công vụ nói riêng muốn đạt hiệu quả cao cần phát huy tính dân chủ
trong cuộc sống và cần phải dựa trên nguyên tắc tổng hợp sức mạnh
phòng ngừa tội phạm của toàn xã hội đồng thời cần có cơ chế phối hợp
linh hoạt, hiệu quả giữa các chủ thể phòng ngừa tội phạm.
2.1.3. Thực trạng nhận thức về nội dung phòng ngừa tình
hình tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
giai đoạn 2012 – 2016
Đối với biện pháp phòng ngừa chung: công tác phòng, chống
tội phạm nói chung, tội chống người thi hành công vụ nói riêng ở địa
bàn tỉnh Đồng Nai đã thu được những kết quả nhất định. Tuy nhiên,
so với yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm chưa đáp ứng được
một cách đầy đủ, còn có biểu hiện xem nhẹ công tác phòng ngừa mà
chỉ chú trọng và nhấn mạnh nhiệm vụ đấu tranh trấn áp tội phạm.
Đối với các biện pháp phòng ngừa nghiệp vụ: Công tác quản lý
nhân khẩu, hộ khẩu trên địa bàn tỉnh gặp rất nhiều khó khăn, bất cập

10


do số lượng dân di cư lớn từ đó gặp nhiều trở ngại cho công tác rà
soát, xác minh tội phạm.
2.2. Thực trạng phòng ngừa tình hình tội chống người thi
hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2012 – 2016
2.2.1. Thực trạng áp dụng biện pháp kinh tế - xã hội
Công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực lao động việc làm
chưa hiệu quả; năng lực tổ chức thực thi chính sách an sinh xã hội ở
cơ sở còn hạn chế. Mức trợ cấp cho các đối tượng xã hội tuy tăng

đúng mức, thiếu thường xuyên; nội dung tuyên truyền còn nghèo nàn,
chưa sâu sát, phản ánh chưa đầy đủ thực tế về tình hình tội phạm nói
chung và tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.
Bên cạnh đó công tác giải thích pháp luật còn nhiều bất cập và
thiếu sót; các văn bản hướng dẫn còn chung chung và khó hiểu. Tất
cả những điều đó đã tạo thành một hành lang pháp lý chưa thật sự
vững chắc, một tâm lý chưa thoải mái và tự tin cho những người thực
thi công vụ và nó là nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm
chống người thi hành công vụ trên cả nước nói chung và trên địa bàn
tỉnh Đồng Nai nói riêng.
2.2.4. Biện pháp về quản lý trật tự xã hội
Những yếu tố tiêu cực trong lĩnh vực tổ chức, quản lý xã hội
tác động làm phát sinh tình hình tội phạm chống người thi hành công
vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai là:
Thứ nhất: Cơ chế quản lý nền kinh tế thị trường ở nước ta còn
nhiều bất cập và Đồng Nai là địa phương còn nhiều những sai sót
trong cơ chế quản lý gây ra những bất hợp lý và đi liền với nó là

12


những bức xúc của những đối tượng chịu tác động và bức xúc trong
xã hội. Khi cơ chế quản lý có sai sót, có khiếm khuyết thì dẫn tới
quyết định quản lý có thể không chính xác.
Thứ hai: hoạt động kiểm tra, giám sát đối với lực lượng thực
thi công vụ chưa được chú trọng thường xuyên, liên tục làm cho hoạt
động của lực lượng thực thi công vụ có nhiều kẽ hở gây bức xúc
trong một bộ phận người dân. Từ đó rất dễ nảy sinh loại tội phạm
này. Chẳng hạn, hoạt động của lực lượng Cảnh sát giao thông, cảnh
sát trật tự, cảnh sát khu vực của Công an tỉnh Đồng Nai… trong việc

Đồng Nai tuyên phạt bị cáo Trần Văn Thống mức 06 năm tù.
Như vậy, với một vụ án xét xử lưu động về hành vi chống
người thi hành công vụ như trên mà các cơ quan tư pháp cũng chưa
có sự thống nhất trong mức hình phạt, sự chênh lệch mức án đề nghị
và xử phạt của hai cơ quan sẽ tạo ra dư luận không tốt trong quần
chúng nhân dân về mức độ xử lý đối với loại tội phạm này.
2.2.5. Thực trạng tổ chức thực hiện các giải pháp phòng
ngừa tình hình tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh
Đồng Nai giai đoạn 2012 – 2016
Đối với hoạt động phòng ngừa tội phạm, lãnh đạo Công an tỉnh
Đồng Nai đã thường xuyên chỉ đạo các lực lượng xây dựng và kiểm
tra giám sát chặt chẽ việc triển khai thực hiện các kế hoạch, phương
án, quy trình trong xử lý tội phạm nhất là tội phạm hoạt động theo
kiểu băng, nhóm, xã hội đen; giải quyết các vụ gây rối trật tự công
cộng; xử lý vi phạm về an toàn giao thông...
2.3. Thực trạng đấu tranh chống tội chống người thi hành
công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2012 – 2016

14


2.3.1. Phần hiện của tình hình tội chống người thi hành
công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2012 – 2016
Một là: Thực trạng (mức độ) của tình hình tội phạm chống người
thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2012 - 2016.
Hai là: Diễn biến của tình hình hình tội phạm chống người thi
hành công vụ xảy ra trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2012 - 2016
Ba là: Về cơ cấu của tội phạm chống người thi hành công vụ
trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.
2.3.2. Phần ẩn của chống người thi hành công vụ trên địa

diễn biến của tình trạng chống người thi hành công vụ (xu hướng,
mức độ, cơ cấu, phương pháp, thủ đoạn…) sẽ diễn ra trong thời gian
tới nhằm đề ra các giải pháp phòng ngừa hữu hiệu để từ đó chủ động
ngăn chặn tình trạng phạm tội.
3.1.2. Nội dung dự báo
Tình hình tội phạm chống người thi hành công vụ trên địa bàn
tỉnh sẽ có xu hướng giảm về số vụ và số người vi phạm song tốc độ
giảm chậm và chưa vững chắc, tiềm ẩn nhiều nguy cơ nảy sinh các tội
phạm khác như cố ý gây thương tích hoặc gây rối trật tự công cộng.
Tính chất, mức độ tình trạng chống người thi hành công vụ diễn
biến phức tạp, mang tính kích động, lôi kéo nhiều người cùng tham gia.
Bởi vì: xu hướng chính trị hóa các hoạt động khiếu kiện đang ngày càng
gia tăng, nhất là các vụ khiếu kiện liên quan đến đất đai, tôn giáo, dân
tộc hay nhân quyền. Những hoạt động này càng trở nên phức tạp hơn
khi có sự tham gia kích động, lôi kéo, xúi giục của một số đối tượng cơ
hội chính trị, phản động, cực đoan tôn giáo, dân tộc.

16


Trong cơ cấu tội phạm chống người thi hành công vụ trên địa bàn
tỉnh Đồng Nai, thành phần xuất thân của người phạm tội là người nhập cư
chiếm từ 40 – 50% số người phạm tội; không nghề nghiệp hoặc nghề
nghiệp không ổn định có xu hướng tăng 20 – 30% số người phạm tội.
3.2. Tăng cường nhận thức về mục đích, ý nghĩa, các
nguyên tắc, nội dung trong phòng ngừa tình hình tội chống người
thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong thời gian tới
Thứ nhất: Đảng bộ và chính quyền các cấp ở Đồng Nai cần nhận
thức sâu sắc và đúng đắn trong việc đảm bảo an ninh trật tự tại địa phương
là vấn đề then chốt trong việc phát triển kinh tế xã hội ở địa phương.

dân kinh doanh, lao động để sinh sống, giảm bớt khó khăn về kinh tế,
Thứ ba, tổ chức dạy nghề, các lớp tập huấn hướng dẫn người
dân thực hiện có hiệu quả nguồn kinh phí được hỗ trợ như chuyển
giao kỹ thuật, giống cây trồng, phương tiện sản xuất…
3.3.2. Các biện pháp về văn hóa – giáo dục
3.3.2.1. Các biện pháp về văn hóa
Một là, các cơ quan có thẩm quyền như sở Văn hóa thể thao và
du lịch cần phải duy trì việc quản lý chặt chẽ văn hóa phẩm, kiểm
soát các ấn phẩm văn hóa, các trang web nội dung có tính chất đồi
trụy, chống sự xâm nhập văn hoá độc hại, bạo lực, phản động.
Hai là, phát huy hơn nữa các phong trào do Đảng và Nhà nước
ta phát động như: “Làng văn hóa”, “Khu phố văn hóa”, “Gia đình văn
hóa”, “Công sở văn hóa” với các tiêu chí rõ ràng; phong trào “Toàn
dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”.

18


Ba là, các cơ quan Nhà nước trên địa bàn tỉnh cần đặc biệt chú
ý tới chức năng thông tin và kiểm soát thông tin về các vụ việc mang
tính chất nhạy cảm.
3.3.2.2. Các biện pháp về giáo dục
Thứ nhất, các cấp ủy Đảng và chính quyền tại Đồng Nai cần
đặc biệt quan tâm tới việc trang bị cơ sở vật chất, xóa bỏ tình trạng
học ca 3, học ghép tại một số nơi trên địa bàn tỉnh đặc biệt là ở khu
vực thành phố Biên Hòa để tạo ra môi trường giáo dục văn minh,
hiện đại góp phần tạo ra hứng thú học tập với trẻ em.
Thứ hai, không ngừng nâng cao trình độ và tinh thần trách
nhiệm của giáo viên – nhất là giáo viên chủ nhiệm trong việc dạy dỗ
và quản lý học sinh.

Thứ nhất, cần tăng cường hơn nữa công tác quản lý cư trú, việc
đăng ký tạm trú, tạm vắng, công tác nắm hộ, nắm người để nắm rõ
các đối tượng đang cư trú trên từng địa bàn, góp phần cung cấp thông
tin khi cần phục vụ công tác điều tra, phát hiện tội phạm cũng như có
biện pháp phòng ngừa không để cho hành vi phạm tội xảy ra.
Thứ hai, tăng cường quản lý các phương tiện giao thông, cả
trên bộ và trên sông. Trong tình hình hiện nay cần nghiên cứu đưa
vào đăng ký quản lý toàn bộ phương tiện lao động có gắn động cơ để
dễ dàng phát hiện đối tượng có các hành vi vi phạm pháp luật.
Thứ ba, trong công tác quản lý, Cơ quan Công an cần thu nhập
đầy đủ thông tin về các đối tượng có tiền án, tiền sự, các đối tượng là
thanh thiếu niên hư hỏng không có việc làm đang lang thang, các đối

20


tượng nghiện hút, nghiện game, nghiện cờ bạc, thường xuyên gây
rối…để có biện pháp quản lý, theo dõi.
Thứ tư, tăng cường về số lượng và chất lượng cán bộ làm công
tác quản lý cư trú, quan tâm xây dựng cơ sở vật chất và đầu tư kinh
phí nhằm tạo điều kiện tốt cho Công an địa phương an tâm công tác,
tích cực vận động nhân dân tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an
ninh tổ quốc, phòng ngừa tội phạm.
Thứ năm, trong các kế hoạch tuần tra, kiểm soát, truy bắt các
đối tượng phạm tội cần đánh giá đúng mức về tính chất, mức độ của
các đối tượng chống đối cũng như trang bị đầy đủ các công cụ,
phương tiện hỗ trợ trong quá trình thi hành công vụ, đồng thời kịp
thời hỗ trợ, phối hợp, phối hợp bảo vệ lực lượng khi các đối tượng
chống đối.
3.4. Hoàn thiện tổ chức phòng ngừa tình hình tội chống

được đưa ra là các giải pháp có tính thực tiễn cao, dựa trên các văn
bản về định hướng phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa giáo dục cũng
như tăng cường công tác phòng chống tội phạm trong tình hình mới
của chính quyền tỉnh Đồng Nai.

22


KẾT LUẬN
Đồng Nai là một trong các tỉnh trọng điểm về an ninh, trật tự
của cả nước. Tình hình tội phạm nói chung và tội phạm chống người
thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong những năm qua
diễn biến khá phức tạp, có sự đan xen, liên kết, chuyển hóa tội phạm
hình sự và các loại tội phạm khác. Lực lượng công an tỉnh đã phối
hợp với các cơ quan chức năng, với các ban ngành, đoàn thể và các tổ
chức xã hội đã tiến hành nhiều biện pháp để phòng ngừa, đấu tranh
tội phạm hình sự nguy hiểm, trong đó có tội phạm chống người thi
hành công vụ.
Với yêu cầu đó, trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã
khái quát được những vấn đề lý luận chung, thực trạng và tăng cường
thực hiện các biện pháp phòng ngừa tình hình tội chống người thi
hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Cụ thể:
Chương 1: Đề tài làm rõ những vấn đề lý luận chung về phòng
ngừa tình hình tội chống người thi hành công vụ: khái niệm, ý nghĩa,
mục đích của việc phòng ngừa; làm rõ các nguyên tắc, các chủ thể, các
biện pháp phòng ngừa tình hình tội chống người thi hành công vụ.
Chương 2: Trên cơ sở kết quả nghiên cứu những vấn đề lý luận
chung, đề tài đã phân tích thực trạng nhận thức phòng ngừa tình hình
tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai từ năm
2012 đến năm 2016 thông qua các số liệu về tình hình tội chống