ThS. NGUYỄN THỊ DUYÊN
PGS. TRƯƠNG THANH HƯƠNG
Viện tim mạch Việt nam


BỆNH TAĐMP LÀ GÌ?
 TAĐMP là một dạng TAP, được đặc trưng bởi tổn thương mô bệnh học và huyết động
của phổi, do nhiều nguyên nhân gây ra, bệnh tiến triển từ từ tăng dần tăng hậu
gánh thất phải, suy tim phải & tử vong.
 Bệnh thường được chẩn đoán ở giai đoạn muộn do triệu chứng ko đặc hiệu nên tỉ lệ
tử vong cao (2.8y)
 Tỉ lệ mắc: 15-50ca/1y(TG), 8.4%(VTM)

ESC 2015 - European Heart Journaldoi:10.1093/eurheartj/ehv317


PHÂN LOẠI

I. Tăng áp ĐMP

Tiền mao mạch

Hậu mao mạch

Định nghĩa

mPAP ≥ 25mmHg
PAWP ≤ 15 mmHg

mPAP ≥ 25mmHg
PAWP >15mmHg

1.4.2. Bệnh TBS
1.4.3. HIV
1.4.4. Tăng áp lực TMC3-4%
1.4.5. Schitosomiasis
1’. Bệnh lý tắn nghẽn TMP và/hoặc
U mao mạch phổi
1’’. TAP dai dẳng ở trẻ sơ sinh


CÁC PHƯƠNG TIỆN CHẨN ĐOÁN TAĐMP

X.Q

ĐTĐ
Khám
lâm
sàng

MRI
Siêu
âm
tim

Miễn
dịch

Sinh
hoá

Thôn


Theo dõi & đánh giá điều trị.


Chẩn đoán

THÔNG SỐ SIÊU ÂM NÀO ?

Milan A, Magnino C, Veglio F, Echocardiographic indexs for the non-invassive evaluation of pulmonary
hemodynamics. Jam Soc Echocardiography. 2010;23:225-39


ƯỚC TÍNH ÁP LỰC ĐMP

Chẩn đoán
Theo vận tốc dòng hở ba lá

Theo vận tốc dòng hở phổi

TR

Theo vận tốc ĐRTP
RVOT

PR
mean

diast

PAAcT

= 4x (PRend-diast vel)² + RAP


Mean PAP:

= 1/3(sPAP) + 2/3(PADP)
= 4x(early PR velocity)² + RAP

Modified from Garvan Kane

= 0.61xsPAP + 2 mm Hg
(Chemla’s Equation)

Reynolds, BS, RDCS, Terry. The
Echocardiographer’s Pocket
Reference. Arizona: 2007. Print.


Modified from Garvan Kane

ƯỚC TÍNH ÁP LỰC NHĨ PHẢI

Chẩn đoán

Đk TMC dưới

Thay đổi khi hít
vào

ALNP ước tính

20

Tính theo dòng chảy tâm thu TM gan

Phân suất đổ đầy tâm thu TM gan :
Vs/ (Vs + Vd) < 55%   áp lực nhĩ phải.
với độ nhạy & độ đặc hiệu cao.
Sóng A rộng hơn sóng S.
Đk TM gan >11mm


Chẩn đoán

ƯỚC TÍNH SỨC CẢN PHỔI (PVR)

 PVR là hậu gánh thất phải, giúp phân biệt TAP là do tăng lưu lượng hay do bệnh mạch máu phổi.
 PVR tương quan với tiên lượng và đáp ứng điều trị.
 Tiêu chuẩn vàng là RHC nhưng có tỷ lệ biến cố 1.1%, tử vong 0.05%.
CÁCH TÍNH PVR trên SAT:
 Có thể ước lượng thông qua tỉ lệ giữa vận tốc đỉnh HoBL/tích phân vận tốc theo thời gian dòng
chảy ĐRTP (TVI) : PVR = [(TRV/TVIRVOT) x 10] + 0.16 (CT Abbas)*
 PVR = (RVSP –E/e’)/TVIRVOT ( PT Dahiya hiệu chỉnh) ( độ nhạy: 91%, độ đặc hiệu: 91%)

PVR = [(TRV/TVIRVOT) x 10] + 0.16 (CT Abbas)*
= (3.9 / 10.2) x10 + 0.16; = 0.38 x10 + 0.16; = 3.8+ 0.16
= 3.98 WU

*Abbas, AE et al. JACC 2003. 41: 1021-1027
#Dahiya, A et al . Heart 2010. 96: 2005-2009
Modified from Garvan Kane

3. VAI TRÒ CỦA SAT TRONG SÀNG LỌC


SÀNG
LỌC

TẠI SAO?

Thời gian sống còn của TAĐMP vô
căn KHÔNG được điều trị đặc hiệu
theo NYHA
(Theo NIH 1980)
Độ NYHA

TG sống trung bình*

I và II

58.6 tháng

III

31.5 tháng

IV

6 tháng

D'Alonzo GE, et al. Ann Intern Med. 1991;115(5):343-9.


Tiền sử gia đình: 6-12%(có TS), 20% (nếu có đột biến gen BMPR2)
Bệnh mô liên kết: 8-30% (XCB); 20-25%(CREST); 4-14%(lupus); 21%
(VKDT)
Bệnh tim bẩm sinh: TA lớn (100%), VSD>10mm (50%), PDA>10mm (50%)..
Tăng áp lực TMC: 10% (4% TAP nặng, CCĐ ghép gan)
Huyết khối TM sâu/ Tiền sử NMP: 3-4%
Dùng thuốc : 1/20000 (Fen Phen > 3 tháng), Methamphetamin
Nhiễm HIV: 0.5%
Bệnh hồng cẩu hình liềm: 2-3.75%
Nhiễm sáng máng: 4.6%5
Hachulla E et al. Arthritis Rheum 2005; Mukerjee D et al. Ann Rheum Dis 2003;
Sitbon O et al. Am J Respir Crit Care Med 2008;
Machado RF, Gladwin MT. Chest 2010; Fonseca GH, et al. Eur Respir J 2011; Lapa M et al. Circulation 2009


SÀNG
LỌC

Galie N, et al: EurRespir J. 2009; 34; 1219-1263

CÔNG CỤ NÀO?


SÀNG
LỌC

THÔNG SỐ THƯỜNG ÁP DỤNG

Vận tốc đỉnh dòng hở
ban lá (m/sec)


> 50

Có/không

A: Tâm thất

B: Động mạch phổi

TAP
(mức độ bằng chứng)
Không bị TAP (I-B)

Chắc chắn bị (I-B)
C: TMC dưới & nhĩ phải

Tỷ lệ đường kính đáy
TP/TT >1.0

Thời gian giảm tốc dòng tống
máu thất phải trên doppler
21mm và bị xẹp khi hít vào
(
quan TAP/CTEPH

Class

Level

Có YTNC/bệnh lý liên
quan TAP/CTEPH

Class

Level

Nên xem xét chẩn đoán
khác

IIa

C

Tiếp tục theo dõi trên SAT

IIa

C

Xem xét chẩn đoán khác
& tiếp tục theo dõi trên
SAT


ESC 2015 - European Heart Journaldoi:10.1093/eurheartj/ehv317


SÀNG
LỌC

SIÊU ÂM TIM GẮNG SỨC
PHÁT HIỆN TAĐMP TIỀM TÀNG/KHI GẮNG SỨC

Tác giả

Bệnh nguyên TAP

PP gắng sức

Áp lực NP

sPAP
khởi đầu

sPAP
đỉnh (g/s)

Oeberg & cs

TLN ko triệu chứng
(n=10, 4 nữ)

Xe đạp nằm
nghiêng phải

23 ± 8

40 ± 11

Meller & cs

TLN+TLT
n=52, 42 nữ

Xe đạp nằm ngửa

TMC dưới

20.7 ± 5.3

37 (24 -76)

Covacs & cs

Bệnh mô liên kết
n=172, 155 nữ

Xe đạp nằm ngửa

TMC dưới

27 ± 5

56 ± 10




SÀNG
LỌC

NGƯỠNG CHẨN ĐOÁN TAĐMP

Mức sPAP >45mmHg (SAT gắng sức) cho thấy sự kết hợp tốt nhất giữa độ nhạy & độ đặc hiệu
Giảm mức sPAP > 40mmHg (SAT lúc nghỉ) sẽ làm tăng độ nhạy nhưng làm giảm độ đặc hiệu.
Nagel et al. Arthritis Research & Therapy (2015) 17:165,p7.


3

CHẨN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN
Phát hiện các bệnh TBS có luồng thông trong & ngoài tim

Phát hiện các bệnh van tim trái

Phát hiện các bệnh suy chức năng tâm trương thất trái
(đơn thuần hoặc do chức năng thất phải quá kém)

Hammerstingl C, Schueler R, Bors L, et al: Diagnostic value of echocardiography in the diagnosis of pulmonary
hypertension. PLoS ONE 2012;7:e38519.


3

Hammerstingl C, Schueler R, Bors L, et al: Diagnostic value of echocardiography
in the diagnosis of pulmonary hypertension. PLoS ONE 2012;7:e38519.


Không tràn dịch màng ngoài tim

Tràn dịch màng ngoài tịm nhẹ vừa
Siêu âm Doppler

≥2+ bệnh VHL (hở/hẹp)

Không có/tổn thương nhẹ VHL(hở/hẹp)

Suy chức năng tâm trương độ II/III

Chức năng tâm trương bình thường/giảm độ I (E/A đảo
chiều)

Hở ba lá thay đổi

Hở ba lá thay đổi (hở ba lá>hở hai lá)

Không có dấu hiệu khuyết ở phổ doppler
ĐRTP

Có dấu hiệu khuyết ở phổ doppler ĐRTP

PASP thay đổi (thường 10 (>15) (GII/IV)