VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
PHẠM THỊ THOAN
CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÁN BỘ, CÔNG
CHỨC TỪ THỰC TIỄN CƠ QUAN THANH TRA CHÍNH PHỦ
Chuyên ngành : Chính sách công
Mã số
: 60 34 04 02
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI, 2017
Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Trần Khánh Đức
Phản biện 1:
PGS. TS. Trần Đình Hảo
Phản biện 2:
PGS. TS. Nguyễn Thị Hồng Hải
đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức phù hợp với tình hình đất nước.
Thời gian qua, Đảng ủy, Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ đã
đặc biệt quan tâm đến công tác cải cách hành chính nói chung, công
tác xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nói riêng. Thanh tra Chính
phủ đã xây dựng được đội ngũ cán bộ trưởng thành về nhiều mặt.
Tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém như: năng lực, trình độ
chuyên môn, nghiệp vụ còn hạn chế; nguồn nhân lực đông nhưng
chất lượng chưa cao, có nhiều mặt chưa ngang tầm với yêu cầu phát
triển của cơ quan Thanh tra Chính phủ trong tình hình mới. Nguyên
nhân của hạn chế này là do việc thực hiện công tác đào tạo, bồi
1
dưỡng cho cán bộ, công chức của Thanh tra Chính phủ vẫn còn
những hạn chế, yếu kém, chưa bám sát yêu cầu thực tiễn và chưa đáp
ứng yêu cầu nhiệm vụ của Thanh tra Chính phủ.
Trước yêu cầu nhiệm vụ mới cần phải có đội ngũ cán bộ,
công chức có trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức đáp ứng yêu cầu
nhiệm vụ đặt ra. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, công chức
của Thanh tra Chính phủ cần được đẩy mạnh hơn bao giờ hết. Để
công tác đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, công chức đạt được chất
lượng hiệu quả cao thì phải nghiên cứu hoàn thiện chính sách đào
tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, công chức một cách toàn diện, học viên
lựa chọn đề tài nghiên cứu “Chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán
bộ, công chức từ thực tiễn cơ quan Thanh tra Chính phủ” để
làm đề tài luận văn thạc sỹ chuyên ngành Chính sách công.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức từ trước đến
nay đã được một số cá nhân và tập thể nghiên cứu, có thể kể đến
một số tài liệu nghiên cứu như:
bộ, công chức cấp xã góp phần xây dựng chính quyền địa phương
vững mạnh”.
Các công trình nghiên cứu trên đã tổng hợp, phân tích và
luận giải những cơ sở lý luận cơ bản về chính sách công và chính
sách công trong lĩnh vực đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân
lực công chức; phân tích và đánh giá thực tiễn và đề xuất nhiều giải
pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực
công chức nói chung và ở một số ngành, địa phương nói riêng. Các
kết quả nghiên cứu trên tạo cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn để
tác giả nghiên cứu tham khảo trong quá trình giải quyết các vân đề,
nội dung được đặt ra trong luận văn của mình.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3
3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu những vấn đề lý luận về chính sách đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ, công chức và thực trạng thực hiện chính sách đào
tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Đề xuất một số giải pháp nhằm
góp phần hoàn thiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công
chức tại Thanh tra Chính phủ.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu, hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách đào
tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức.
Vận dụng lý thuyết về chính sách công để nghiên cứu chính
sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Thanh tra Chính phủ;
chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những ưu điểm,
hạn chế của chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Đồng
thời rút ra một số bài học kinh nghiệm hoạch định và tổ chức thực
hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Thanh tra
Ý nghĩa lý luận: Góp phần bổ sung, hoàn thiện cơ sở lý
luận về chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức nói chung,
chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Thanh tra
Chính phủ nói riêng; góp phân nâng cao chất lượng và hiệu quả
công tác hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ, công chức tại cơ quan Thanh tra Chính phủ.
Ý nghĩa thực tiễn: Đề xuất các giải pháp có tính khả thi
cao, giúp lãnh đạo Thanh tra Chính phủ điều chỉnh, hoàn thiện
chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức của cơ quan
Thanh tra Chính phủ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính.
7. Cơ cấu của luận văn
5
Luận văn này ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh
mục các chữ cái viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
được bố cục theo 3 chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về chính sách đào tạo, bồi dưỡng
cán bộ, công chức.
Chương 2: Thực trạng chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán
bộ, công chức từ thực tiễn cơ quan Thanh tra Chính phủ.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện chính sách đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ, công chức tại cơ quan Thanh tra Chính phủ.
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH
ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÁN BỘ, CÔNG CHỨC
1.1. Lý luận về chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ,
công chức
1.1.1. Khái niệm về chính sách công và chính sách đào
Theo Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05 tháng 3 năm
2010 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng công chức (có hiệu lực
thi hành kể từ ngày 01/5/2010), tại Điều 5 giải thích: “Đào tạo là
quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng
theo quy định của từng cấp học, bậc học” và “Bồi dưỡng là hoạt
động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc”.
Như vậy, theo quan điểm của chính sách công nói chung ở
trên và nhiệm vụ công tác ĐTBD CBCC có thể đưa ra quan điểm:
“Chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức là tổng thể
những quan điểm, thái độ, quyết định, quy định của Nhà nước với
các giải pháp, công cụ cụ thể về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công
chức góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có đủ trình độ,
7
năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức đáp ứng yêu cầu nhiệm
vụ xây dựng và phát triển đất nước”.
1.1.2. Vấn đề chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công
chức
* Vai trò của cán bộ, công chức trong nền hành chính quốc
gia
Đội ngũ CBCC có vai trò thực thi pháp luật để quản lý các
lĩnh vực của đời sống xã hội, bảo đảm hiệu lực của đường lối thể
chế của giai cấp cầm quyền.
*Vấn đề chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức
Chính sách là do con người tạo ra nhưng đồng thời chính
sách lại tác động mạnh mẽ đến hoạt động của con người. Chính
sách có thể mở đường, là động lực thúc đẩy tính tích cực, khả năng
sáng tạo, nhiệt tình, trách nhiệm của mỗi con người nhưng cũng có
khai, minh bạch, hiệu quả.
1.1.5. Các giải pháp, công cụ chính sách đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ, công chức
* Các giải pháp
- Đầu tư kinh phí xây dựng nội dung, chương trình đào tạo,
bồi dưỡng cán bộ công chức.
- Đầu tư kinh phí xây dựng đội ngũ giáo viên làm công tác
ĐTBD CBCC
- Đầu tư kinh phí xây dựng cơ sở vật chất ĐTBD CBCC
* Công cụ chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công
chức: Công cụ dựa vào quyền lực; Công cụ dựa vào tổ chức; Công
cụ dựa vào tài chính; Công cụ dựa vào thông tin, tuyên truyền.
1.1.6. Chủ thể chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công
chức
9
Chủ thể chính sách ĐTBD CBCC là: Quốc hội, Chính phủ,
Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố
trực thuộc Trung ương.
1.1.7. Các yếu tổ ảnh hưởng đến chính sách đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ, công chức
* Hệ thống chính trị
* Các yếu tố bên trong: Vai trò của công luận và truyền
thông; Hệ thống các giá trị xã hội và Hệ thống kinh tế
* Các yếu tố bên ngoài: Nguồn lực tài chính quốc gia, cạnh
tranh giữa khu vực công và khu vực tư về nguồn nhân lực, chất
lượng ĐTBD nguồn nhân lực trong đó có đội ngũ CBCC. Bên cạnh
đó là quá trình hội nhập quốc tế, yêu cầu nâng cao chất lượng quản
+ Thứ ba, vấn đề ĐTBD CBCC mang định hướng “cung”
mà chưa quan tâm đúng mức đến vấn đề “cầu”.
1.2. Thể chế về chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ,
công chức
Nhìn chung pháp luật nước ta đã có những quy định khá rõ
ràng, cụ thể trong vấn đề ĐTBD CBCC tạo cơ sở pháp lý cho hoạt
động diễn ra trong khuôn khổ quản lý của nhà nước, góp phần quan
trọng trong công tác công vụ, công chức.
1.3. Bài học kinh nghiệm của một số nước về đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ, công chức
1.3.1. Trung Quốc
Trung Quốc đặc biệt chú trọng nâng cao trình độ chính trị,
phẩm chất, năng lực chuyên môn cho đội ngũ công chức nhằm xây
dựng một đội ngũ công chức chuyên nghiệp và có chất lượng cao,
đây là một phần trong chiến lược thực hiện và đẩy nhanh quá trình
cải cách hệ thống công vụ.
1.3.2. Xingapo
11
Vấn đề đào tạo, bồi dưỡng công chức nhằm phát huy cao độ
tiềm lực của con người cho phát triển được Chính phủ Xingapo đặc
biệt quan tâm. Điều đó được thể hiện trước hết ở việc đầu tư rất lớn
cho đào tạo (xây dựng cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên; có chính
sách ưu đãi như giáo dục phổ thông được miễn phí, bao gồm cả học
phí, sách giáo khoa, máy tính, phí giao thông...).Việc đào tạo, bồi
dưỡng công chức theo hướng mỗi người đều cần được phát triển tài
năng riêng; tạo thói quen học tập suốt đời, liên tục học hỏi để mỗi
công chức đều có đầy đủ phẩm chất, năng lực, trình độ phục vụ tốt
cho nền công vụ.
CBCC từ thực tiễn cơ quan Thanh tra Chính phủ.
Chương 2
THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH
ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÁN BỘ, CÔNG CHỨC
TỪ THỰC TIỄN CƠ QUAN THANH TRA CHÍNH PHỦ
2.1. Giới thiệu chung về Thanh tra Chính phủ
2.1.1. Vị trí và chức năng
Thanh tra Chính phủ là cơ quan ngang Bộ của Chính phủ,
thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp
công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng
trong phạm vi cả nước; thực hiện hoạt động thanh tra, giải quyết
khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng theo quy định của
pháp luật.
2.1.2. Nhiệm vụ và quyền hạn
Thanh tra Chính phủ thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn quy
định tại Nghị định số 36/2012/NĐ-CP ngày 18 tháng 4 năm 2012 của
Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ
13
chức của Bộ, cơ quan ngang Bộ và những nhiệm vụ, quyền hạn cụ
thể quy định tại Nghị định số 83/2012/NĐ-CP ngày 09 tháng 10 năm
2012 của Chính phủ.
2.1.3. Cơ cấu tổ chức: Thanh tra Chính phủ gồm có 19 vụ,
cục và đơn vị.
2.14. Thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức tại cơ quan
Thanh tra Chính phủ
Hiện nay, Thanh tra Chính phủ có 645 người, trong đó khối
hành chính gồm 480 người (420 biên chế và 60 lao động hợp đồng),
khối sự nghiệp gồm 165 người [19].
ĐTBD của Trường Cán bộ Thanh tra vẫn còn tương đối mỏng về số
lượng, đa phần đội ngũ giảng viên ở Trường Cán bộ Thanh tra là
cán bộ kiêm chức, họ là những cán bộ có kinh nghiệm, có thâm niên
công tác, họ vừa làm việc ở trong các cơ quan tổ chức, vừa phụ
trách vai trò đứng trên bục giảng giảng dạy, hướng dẫn các học
viên. Đối với đội ngũ cán bộ giáo viên kiêm chức này họ có vai trò
rất quan trọng, vừa phụ trách việc xây dựng các chương trình đào
tạo, vừa trực tiếp đánh giá được chất lượng khóa đào tạo; thông qua
các bài giảng trên lớp họ biết được việc xây dựng các chương trình
đào tạo có áp dụng đúng đối tượng không? Nội dung, hình thức và
phương thức truyền đạt như vậy có đem lại hiệu quả cao không?
Tuy nhiên, hiện nay ở Thanh tra Chính phủ việc khuyến khích và
thu hút đội ngũ này tham gia giảng dạy cũng gặp nhiều khó khăn,
do ngoài giờ trên lớp đội ngũ này còn phải làm việc ở cơ quan,
nhiều lúc họ bận đi công tác nên họ không bố trí đủ thời gian, điều
này ảnh hưởng đến việc sắp xếp lịch học và ảnh hưởng đến hiệu quả
công tác ĐTBD CBCC của Thanh tra Chính phủ.
2.2.2. Đối tượng thụ hưởng chính sách đào tạo, bồi dưỡng
cán bộ, công chức tại Thanh tra Chính phủ
15
Hàng năm các đối tượng là cán bộ, công chức được cử đi
học thêm thường phải do sự chỉ đạo bằng văn bản của Lãnh đạo
Thanh tra Chính phủ, đây là những đối tượng như cán bộ, công
chức các Cục, Vụ, đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ.
2.2.3. Mục tiêu chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ,
công chức tại Thanh tra Chính phủ
Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức của Thanh tra Chính
phủ có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có
chức tại Thanh tra Chính phủ
- Quyết định số 1374/QĐ-TTg ngày 12 tháng 8 năm 2011
của Thủ tướng Chính phủ quy định về việc phê duyệt kế hoạch đào
tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức giai đoạn 2011 - 2015.
- Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05/3/2010 của Chính
phủ về đào tạo, bồi dưỡng công chức.
- Thông tư số 03/2011/TT-BNV ngày 25/01/2011 của Bộ
Nội vụ hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định
18/2010/NĐ-CP.
- Quyết định số 2036/QĐ-TTCP ngày 02/8/2011 của Thanh
tra Chính phủ về việc ban hành quy chế đào tạo, bồi dưỡng công
chức, viên chức của Thanh tra Chính phủ.
- Quyết định số 3823/QĐ-TTCP ngày 23/12/2012 của
Thanh tra Chính phủ về việc ban hành quy định quản lý và sử dụng
kinh phí đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cơ quan Thanh tra
Chính phủ..
- Chương trình số 20-CTr/ĐU.21 của Đảng ủy Thanh tra
Chính phủ về đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, nâng cao
trách nhiệm và chất lượng phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức,
viên chức giai đoạn 2011-2015.
17
- Kế hoạch số 3131/KH-TTCP ngày 24/11/2011 của Thanh
tra Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức giai đoạn
2011-2015.
- Kế hoạch về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức hàng
năm của Thanh tra Chính phủ.
2.2.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách đào tạo, bồi
công chức tại Thanh tra Chính phủ
* Ưu điểm
Chính sách ĐTBD CBCC từ thực tiễn cơ quan Thanh tra
Chính phủ được đưa vào thực thi trong thực tiễn bước đầu đã đạt
được những kết quả tốt, hoàn thành cơ bản các mục tiêu mà Thanh
tra Chính phủ đã đề ra, đáp ứng các yêu cầu và các bước trong chu
trình hoạch định chính sách, nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC.
* Hạn chế
- Thứ nhất, chính sách ĐTBD chưa thực sự chủ động, chưa
gắn chặt với nhu cầu công việc của cơ quan, đơn vị. đi
- Thứ hai, chính sách ĐTBD chủ yếu nhằm mục tiêu hoàn
thiện bằng cấp, chứng chỉ đáp ứng yêu cầu ngạch, bậc công chức mà
chưa quan tâm đúng mức đến chất lượng ĐTBD.
- Thứ ba, công tác quản lý ĐTBD còn nhiều bất cập.
- Thứ tư, nguồn tài chính cho chính sách ĐTBD vốn đã hạn
hẹp lại được sử dụng chưa hợp lý, nhiều khi lãng phí.
* Nguyên nhân
Nguyên nhân của những hạn chế nêu trên, cả về mặt chủ
quan và khách quan. Trong số các nguyên nhân chủ quan có vấn đề
về mặt nhận thức. Một bộ phận cán bộ, công chức chưa nhận thức hết
được vai trò, ý nghĩa của chính sách ĐTBD và trách nhiệm của mình
trong việc thực hiện nhiệm vụ này. Bên cạnh nguyên nhân chủ quan,
từ tinh thần, ý thức, thái độ của đội ngũ CBCC, chất lượng ĐTBD
19
chưa cao còn có nguyên nhân từ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức
thực hiện của các cơ quan trung ương và Thanh tra Chính phủ.
Kết luận Chương 2
Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ vai trò của chính sách ĐTBD
Đảng ủy, Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ cần đặc biệt quan
tâm đến công tác ĐTBD CBCC, nhận thức đúng đắn về tầm quan
trọng của công tác ĐTBD CBCC để từ đó đưa ra những quyết định
có tính hợp pháp và hợp lý nhằm thực hiện tốt các mục tiêu, giải
pháp, công cụ chính sách đã đề ra.
3.2. Điều chỉnh, bổ sung chính sách đào tạo, bồi dưỡng
cán bộ, công chức
Ngay khi xây dựng chính sách cần chú trọng đến vấn đề
thực tiễn liên quan đến việc lựa chọn, bố trí và sử dụng CBCC.
Những nội dung chưa cụ thể, chưa đủ cần phải được điều chỉnh, bổ
sung nâng cao tính hiệu lực của các quyết định để chính sách đi vào
thực tế phù hợp với nhu cầu, đáp ứng được chất lượng của ĐTBD
CBCC trong giai đoạn hiện nay mang lại hiệu lực, hiệu quả cao và
có tính khả thi khi đi vào trong thực tiễn.
3.3. Cải tiến quy trình hoạch định chính sách đào tạo,
bồi dưỡng cán bộ, công chức
Cải tiến quy trình hoạch định chính sách là cải tiến các giai
đoạn trong chu trình chính sách từ xác định và lựa chọn vấn đề,
soạn thảo và ban hành chính sách, thực hiện chính sách đến đánh
giá và kết thúc chính sách. Áp dụng vào thực tế Thanh tra Chính
phủ cần nâng cao hơn nữa vai trò của những người tham gia vào
hoạch định chính sách, những đối tượng trực tiếp thực hiện chính
sách, đưa ra những yêu cầu căn bản, những câu hỏi cần được giải
21
đáp trong quá trình hoạch định chính sách. Các gói giải pháp cần
được nêu ra, xem xét, đánh giá và thực thi hiệu quả.
3.4. Đề cao trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền
Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách ĐTBD CBCC tại
Thanh tra Chính phủ cần phải cải tiến các bước tổ chức thực hiện
chính sách.
Kết luận Chương 3
Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng chính sách ĐTBD
CBCC cơ quan Thanh tra Chính phủ, từ đó thấy được những mặt đã
đạt được và những mặt còn hạn chế, chưa tốt của công tác ĐTBD
CBCC của Thanh tra Chính phủ, tác giả đã mạnh dạn đề xuất một
số những phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả
hoạch định chính sách và thực thi chính sách của Thanh tra Chính
phủ nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu khách quan của công cuộc cải
cách hành chính phục vụ nhân dân.
KIẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN
1. Kiến nghị
Một số những kiến nghị, đề xuất để chính sách khi đi vào
thực tiễn được thực thi tốt hơn:
Một là, hoàn thiện chu trình chính sách ngay từ khâu hoạch
định chính sách.
Hai là, thực hiện chính sách phải đầy đủ, rõ ràng, công
khai.
Ba là, đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ
cho quá trình ĐTBD nâng cao năng lực hoạch định chính sách.
Bốn là, Nâng cao trình độ cho đội ngũ giảng viên tham gia
vào công tác ĐTBD.
23