VIỆN HÀN LÂM
KHOA HOC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỖ PHONG HÓA

NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH TỘI
CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO
SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số: 60.38.01.05

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: TS. Hoàng Xuân Châu

Phản biện 1: PGS.TS. Phạm Văn Tỉnh
Phản biện 2: PGS.TS. Trần Đình Nhã

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc
sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội 11 giờ 00 ngày 09 tháng 10
năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hộ



Với tình hình trên, tác giả chọn đề tài“Nguyên nhân và điều
kiện của tình hình tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của người khác trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh”
để nghiên cứu. Đây là yêu cầu cấp thiết để làm rõ các vấn đề về lý
luận và thực tiễn nhằm cung cấp thêm các luận cứ khoa học cho công
tác đấu tranh, phòng, chống loại tội phạm này trên địa bàn Quận 7,
thành phố Hồ Chí Minh.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong thời gian qua tình hình tội phạm nói chung và tội
CYGTT nói riêng diễn ra hết sức phức tạp, có chiều hướng gia tăng
làm ảnh hưởng tình hình an ninh trật tự, ảnh hưởng đến tính mạng
sức khỏe của con người và đây là vấn đề nóng bỏng, bức xúc của
nhân dân đòi hỏi các ngành, các cấp quan tâm đề ra các biện pháp
giải quyết.
Trước tình hình đó đã có khá nhiều đề tài nghiên cứu về tội
phạm này, dưới các góc độ khác nhau và ở các địa bàn khác nhau.
Trong những năm qua, đã có một số công trình nghiên cứu được
công bố như:
Luận án Tiến sĩ Luật học của tác giả Nguyễn Đình Đức “Đấu
tranh phòng, chống tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của người khác” công bố năm 1997, đã giải quyết một số
vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự đối với tội
CYGTT.
Luận văn thạc sĩ Luật học của tác giả Nguyễn Thị Minh
Nguyệt “Đấu tranh phòng, chống tội cố ý gây thương tích hoặc gây
tổn hại cho sức khỏe của người khác tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên
Huế” công bố năm 2002, đã đề cập hoạt động đấu tranh, phòng,
chống tội CYGTT tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.
2



- Nghiên cứu thực tiễn, thu thập số liệu tội CYGTT trên địa
bàn Quận 7, TP HCM từ năm 2012 đến 2016.
- Nghiên cứu làm rõ nguyên nhân và điều kiện của tình hình
tội CYGTT trên địa bàn Quận 7, TP HCM.
- Dự báo và đề xuất giải pháp phòng ngừa tội CYGTT trên địa
bàn trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu tình hình tội CYGTT trên địa bàn Quận
7, TP HCM để tìm ra các mối liên hệ hay sự phụ thuộc của nó vào
các hiện tượng, các quá trình kinh tế - xã hội khác, tức là đi tìm
nguyên nhân và điều kiện của tội CYGTT.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Luận văn nghiên cứu phòng ngừa tội CYGTT
được quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 dưới góc độ
Tội phạm học;
- Không gian: Luận văn nghiên cứu trên địa bàn Quận 7, TP
HCM;
- Thời gian nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu, thu thập số liệu
thực tế trong khoảng thời gian 5 năm, từ 2012 – 2016, gồm số liệu
thống kê xét xử sơ thẩm hình và 86 bản án.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận:Luận văn được nghiên cứu dựa trên
cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, những quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật
của Đảng và Nhà nước ta trong lĩnh vực phòng ngừa tội phạm.
5.2. Phương pháp nghiên cứu:Luận văn sử dụng các phương
pháp nghiên cứu sau: Phương pháp biện chứng; phương pháp hệ
4



Chương 2: Nguyên nhân, điều kiện của tội Cố ý gây thương
tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn quận
7, thành phố Hồ Chí Minh.
Chương 3: Giải pháp khắc nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội
Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
thực hiện trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh.

6


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGUYÊN NHÂN VÀ
ĐIỀU KIỆN CỦA TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC
GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC
1.1. Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm
1.1.1. Khái niệm Tình hình tội phạm
Tình hình tội phạm là trạng thái, xu thế vận động của các tội
phạm (hoặc nhóm tội phạm hoặc loại tội phạm) đã xảy ra trong một
đơn vị không gian và thời gian xác định.[7]
Tình hình tội phạm (sau đây được viết tắt là THTP) được thể
hiện thông qua thực trạng, diễn biến, cơ cấu, tính chất của THTP,
trên cơ sở đó giúp cho các cơ quan có thẩm quyền xây dựng được
biện pháp phòng ngừa tội phạm sát hợp với thực tiễn.
1.1.2. Khái niệm nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội
phạm
Qua quá trình nghiên cứu, tác giả nhận thấy nguyên nhân và
điều kiện là có sự tác động qua lại giữa nhiều yếu tố, đặc biệt là yếu
tố môi trường và con người. Có thể hiểu nguyên nhân của tình hình

- Hành vi khách quan của tội phạm: Hành vi của tội phạm này
là những hành vi có khả năng gây ra thương tích hoặc tổn thương
khác làm tổn hại đến sức khỏe của con người.
- Công cụ, phương tiện sử dụng:
Nếu người phạm tội sử dụng các phương tiện có tính nguy
hiểm cao như: lựu đạn, súng, chất nổ, dao găm… phần nào đó có thể
xác định người phạm tội mong muốn cho nạn chết.
- Vị trí trên cơ thể mà người phạm tội gây ra thương tích, tổn
hại sức khỏe cho người khác.
- Mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công.
8


- Hậu quả của tội phạm: Hậu quả của tội CYGTT thể hiện ở tỷ
lệ thương tật (tỷ lệ %) mất sức lao động của nạn nhân.
- Về hình phạt: để cá thể hóa hình phạt, so với BLHS năm
1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 thì Điều luật đã sửa đổi, bổ sung và
chia lại khung hình phạt cho hợp lý và rút ngắn khoảng cách hình
phạt giữa các khoản, tạo cho cơ quan tố tụng nhiều cân nhắc khi
quyết định hình phạt cho bị cáo. Đặc biệt, Bộ luật Hình sự 2015 đã
bỏ quy định tại Điều 105 BLTTHS năm 1999 sửa đổi bổ sung 2009
c. Chủ thể của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của người khác
Chủ thể của tội CYGTT có thể là bất kỳ người nào có năng
lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo luật định.
d. Mặt chủ quan của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại
cho sức khỏe của người khác
-Về lỗi:Người phạm tội cố ý phạm tội. Nghĩa là: Người phạm
tội nhận thức rõ hành vi của mình có thể gây thương tích hoặc gây
tổn hại cho sức khỏa của người khác, thấy trước hậu quả của hành vi

10


Chương 2
NGUYÊN NHÂN, ĐIỀU KIỆN CỦA TỘI PHẠM CỐ GÂY
THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE
CỦA NGƯỜI KHÁC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7 - THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH
2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội quận 7
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên - Vị trí địa lý
Quận 7 được hình thành từ 05 xã phía Bắc và một phần Thị
trấn huyện Nhà Bè cũ với tổng diện tích tự nhiên là 3576 ha nằm về
phía Đông nam Thành phố.
2.1.2. Đặc điểm về địa hình thổ nhưỡng
Địa hình quận 7 tương đối bằng phẳng, độ cao địa hình thay
đổi không lớn, trung bình 0,6m đến 1,5m.Thổ nhưỡng của Quận 7
thuộc loại đất phèn mặn.
2.1.3. Đặc điểm về hệ thống giao thông
Tổng diện tích đường bộ trên địa bàn quận khoảng 38 ha,
chiếm 1,86% diện tích tự nhiên. Trong đó các cầu Tân Thuận 1, Tân
Thuận 2, Kinh tẻ và Rạch Ông kết nối giữa Quận 7 với nội thành,
góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của quận.
Quận có khoảng 1.020 ha sông rạch, chiếm 28,38% diện tích
tự nhiên.
2.1.4. Đặc điểm về các cảng sông
Trên địa bàn quận 7 có 3 cảng lớn là Cảng Bến Nghé, Cảng
Last Tân Thuận Động, Cảng Bông Sen và một số cảng chuyên dùng
phục vụ cho nội bộ như Cảng Rau quả, Cảng Dầu thực vật...
2.1.5. Đặc điểm về tổ chức hành chính


12


a. Thực trạng (mức độ) của tình hình tội cố ý gây thương tích
hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn quận 7,
thành phố Hồ Chí Minh
Mức độ của tình hình tội phạm là đặc điểm định lượng của
tình hình tội phạm, bao hàm tổng thể những hành vi phạm tội đã xảy
ra trong thực tế và các chủ thể thực hiện các hành vi đó trong một
đơn vị thời gian và không gian nhất định.
Mức độ của tình hình tội CYGTT được phản ánh qua số vụ và
số bị cáo đã được xét xử sơ thẩm hình sự về tội CYGTTtrên địa bàn
quận 7, thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2012 đến năm 2016.
b. Diễn biến của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của người khác trên địa bàn quận 7, thành phố Hồ Chí
Minh giai đoạn 2012-2016
Tác giả lấy năm 2012 làm năm định gốc để phân tích tình hình
tội phạm theo phương pháp so sánh định gốc như nêu ở trên. Nếu lấy
số liệu năm 2012 định gốc là 100% thì từ số liệu thu thập được tác
giả nhận thấy: tình hình tội cố gây thương tích hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của người khác trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí
Minh trong 05 năm từ năm 2012 đến 2016 giao động không ổn định,
không theo quy luật, nhưng có xu hướng giảm so với đầu kỳ năm
2012. Khi tình hình tội phạm chung trên địa bàn giảm sẽ kéo theo
tình hình tội phạm CYGTT giảm theo.
c. Cơ cấu của tình hình tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn
hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ
Chí Minh giai đoạn 2012-2016
Cơ cấu của tình hình tội phạm chính là đặc điểm định tính của
tình hình tội phạm. Nói đến cơ cấu của tình hình tội phạm là nói đến

14


Về dân tộc, qua thống kê cho thấy rằng, tỷ lệ dân tộc Kinh
chiếm đa số trong tổng số bị cáo, chiếm tỷ lệ 94%, các dân tộc khác
chiếm tỷ lệ rất nhỏ.
* Cơ cấu về học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo, trình trạng hôn
nhân, độ tuổi
- Về học vấn:Thống kê trong 300 bản án với 452 bị cáo cho
thấy rằng:
Không biết chữ: 5 bị cáo, chiếm tỷ lệ 3.33%.
Tiểu học: 44 bị cáo, chiếm tỷ lệ 29,33%.
Trung học cơ sở: 56 bị cáo, chiếm tỷ lệ 37,33%.
- Về việc làm:Thống kê trong 86 bản án với 150 bị cáo cho
thấy rằng:
Học sinh sinh viên:7 bị cáo, chiếm tỷ lệ 4,68%.
Công nhân, nông dân:

21 bị cáo, chiếm tỷ lệ 14%.

Lao động tự do: 22 bị cáo, chiếm tỷ lệ 14,66%.
Không có việc làm:46 bị cáo, chiếm tỷ lệ 30,66%.
Có nghề nghiệp ổn định khác:

54 bị cáo, chiếm tỷ lệ 36%

- Về độ tuổi,việc xem xét độ tuổi của người phạm tội cố ý gây
thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác giúp cho
chúng ta biết được độ tuổi nào dễ phạm tội, từ đó có biện pháp phòng
ngừa có hiệu quả.

86,33%;số bị cáo bị kích động phạm tội bộc phát nhưng có sẵn hung
khí trong người tạo điều kiện cho bị cáo dễ dàng phạm tội chiếm tỷ
lệ 15,33%; số bị cáo có chuẩn bị hung khí chiếm tỷ lệ 37,37%.
* Cơ cấu xét theo phương thức gây án
Tác giả sử dụng chất liệu nghiên cứu là các báo cáo thống kê
của Viện kiểm sát nhân dân Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh và
nghiên cứu 86 bản án của Tòa án nhân dân Quận 7, thành phố Hồ
Chí Minh với 150 bị cáo.
16


d. Tính chất của tình hình tội cố ý gây thương tích hoặc gây
tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn Quận 7, thành phố
Hồ Chí Minh giai đoạn 2012-2016
Tính chất của tình hình tội CYGTT được rút ra trên cơ sở nhận
định Mức độ, Diễn biến (động thái) và Cơ cấu của tình hình tội phạm
này trong sự vận động trong không gian và thời gian nhất định, qua
đó nó cho biết về xu hướng, khuynh hướng phạm tội, mức độ nguy
hiểm, phức tạp của tình hình tội phạm này.
2.2.2. Phần ẩn của tình hình tội cố ý gây thương tích hoặc
gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn Quận 7,
thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn năm 2012-2016
Phần ẩn tội phạm CYGTT là các tội phạm CYGTT đã thực tế
xảy ra nhưng không được thể hiện trong thống kê tội phạm vì không
được phát hiện, không được xử lý hoặc không được đưa vào thống
kê tội phạm.
Trong tình hình tội CYGTT trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ
Chí Minh tội phạm ẩn được thể hiện dưới 3 loại: Tội phạm ẩn khách
quan (hay còn gọi là tội phạm ẩn tự nhiên); tội phạm ẩn chủ quan
(hay còn gọi là tội phạm ẩn nhân tạo) và tội phạm ẩn thống kê

TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO
SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
3.1. Dự báo tình hình tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn
hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn quận 7, thành phố
Hồ Chí Minh thời gian tới
Qua dữ liệu và phân tích tại Chương 2, có thể dự báo tình hình
tội cố ý gây thương tích trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí
Minh thời gian tới như sau:
a) Về mức độ của tình hình tội phạm: Mức độ của tình hình tội
cố ý gây thương tích trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh
trong thời gian tới sẽ xu hướng giảm so với năm định mức (năm
2012).
b) Về cơ cấu của tình hình tội phạm: Căn cứ vào các cơ cấu đã
nghiên cứu và phần tích ở Chương 1, có thể dự báo cơ cấu của tình
hình tội CYGTT trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh như
sau:
* Về địa giới hành chính: Tình hình tội CYGTT tại các
phường trong quận sẽ có xu hướng giảm trong những năm tới.
* Cơ cấu nhân chủng học: Tỷ trọng nam giới và dân tộc kinh
vẫn tiếp tục chiếm đa số.
* Cơ cấu trình độ học vấn: Tỷ lệ người không có việc làm
chiếm tỷ lệ không cao. Bên cạnh đó, theo tình hình phát triển giáo
dục, rút kinh nhgiệm từ những năm trước, cơ cấu người phạm tội
CYGTT có trình độ học vấn thấp cũng sẽ giảm.
19


* Cơ cấu hình phạt: Tỷ lệ hình phạt tù vẫn sẽ chiếm tỷ lệ cao.
Lý do là tình hình tội cố ý gây thương tích tội CYGTT ngày càng gia

Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2012-2016 chỉ có 2
phương thức gây án đó là phương thức gây án 1 bước (bộc phát thực
hiện hành vi phạm tội) và phương thức gây án 2 bước (có chuẩn bị
và thực hiện hành vi phạm tội).
c. Những giải pháp không để tái phạm tội cố ý gây thương tích
hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
Như đã phân tích ở trên, qua dữ liệu thống kê cho thấy tái
phạm chiếm tỷ lệ 14,54% và tái phạm nguy hiểm chiếm tỷ lệ 7,54%.
Do đó, các giải pháp ngăn chặn không cho tái phạm như sau:
* Về các cơ quan tố tụng: Cần phải điều tra, truy tố, xét xử và
thi hành bản án một cách kịp thời, nghiêm minh và đúng pháp luật,
đưa ra một số vụ án điểm, xét xử lưu động các vụ án CYGTT để tạo
tác dụng răn đe, phòng ngừa chung.
* Về gia đình, nhà trường: Đối với các trường hợp bị xét xử
tội CYGTT sau khi đã chấp hành xong bản án gia đình cần quan tâm,
quản lý, giáo dục, tác động để họ nhận thức được sai lầm, khuyết
điểm của mình từ đó họ trở thành người tốt có ích cho xã hội.
* Các cơ quan, các ngành đoàn thể địa phương: Các cơ quan
thi hành án hình sự có trách nhiệm trong việc quản lý, cải tạo người
phạm tội phải đổi mới cơ bản việc giáo dục người phạm tội, làm cho
họ nhận thức được sai lầm và tự nguyện khắc phục sữa chữa những
sai lầm khuyết điểm của mình và không tái phạm.
3.2.2. Những giải pháp loại trừ tội cố ý gây thương tích hoặc
gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn Quận 7,
thành phố Hồ Chí Minh
a. Những giải pháp về mặt văn hóa - giáo dục
* Giải pháp về giáo dục:
21



trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới,
trong đó về mức độ thì trong thời gian tới tình hình loại tội phạm này
có xu hướng giảm, tuy nhiên tình hình tội phạm thủ đoạn ngày càng
phức tạp, sử dụng hung khí nguy hiểm, có sự câu kết giữa các băng
nhóm. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề ra một số giải pháp thiết thực
nhằm góp phần ngăn chặn, tiến tới loại trừ loại tội phạm này ra khỏi
đời sống xã hội.
Với khả năng và kinh nghiệm nghiên cứu của bản thân còn
hạn chế nên quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn không tránh
khỏi những khiếm khuyết nhất định. Vì vậy, tác giả rất mong nhận
23