VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỖ PHONG HÓA

NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH TỘI
CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO
SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỖ PHONG HÓA

NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH TỘI
CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO
SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số: 60.38.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC



3.1. Dự báo tình hình tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của người khác trên địa bàn quận 7, thành phố Hồ Chí Minh thời gian
tới................................................................................................................. 54
3.2. Hệ thống các giải pháp ngăn chặn và loại trừ tội cố ý gây thương tích
hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn Quận 7, thành
phố Hồ Chí Minh ........................................................................................ 55
KẾT LUẬN .................................................................................................... 69
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 71


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CYGTT

Cố ý gây thương tích hoạch gây tổn hại cho
sức khỏa của người khác

HĐND

Hội đồng nhân dân

TAND

Tòa án nhân dân

UBND

Ủy ban nhân dân

Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh từ 2010- 2014 ............................................. 32
Biểu đồ 2.7: Cơ cấu về độ tuổi của bị cáo phạm tội CYGTT trên địa bàn
Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2012-2016 ...................................... 34


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Khoản 1 Điều 20 Hiến pháp năm 2013 của nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam quy định: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân
thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra
tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm
phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm”. Như vậy, có thể
nói quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về tính mạng,
sức khỏe, danh dự và nhân phẩm là quyền cơ bản của công dân được Hiến
pháp ghi nhận và bảo vệ. Trong những năm qua, các cơ quan bảo vệ pháp luật
đã tích cực đấu tranh ngăn chặn các hành vi phạm tội xâm phạm tính mạng,
sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người nói chung và các hành vi cố ý
gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác nói riêng, góp phần
tích cực vào cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm. Thực tiễn áp dụng những
quy định của pháp luật hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại
sức khỏe của người khác (sau đây xin gọi tắt là Tội cố ý gây thương tích, viết
tắt là tội CYGTT)cho thấy, còn có nhiều bất cập, vướng mắc, nhiều vụ án
việc định tội rất phức tạp, dễ dẫn đến xét xử oan người vô tội, bỏ lọt tội phạm.
Quy định của pháp luật hình sự về về tội CYGTT còn chưa thống nhất, chưa
phù hợp với thực tiễn. Vì vậy, việc nghiên cứu sâu sắc những vấn đề lý luận
về tình hình tội CYGTT, lý giải nguyên nhân của tình hình này cũng nhưthực
trạng quá trình điều tra, truy tố, xét xử tội phạm này trong thực tiễn không
những có ý nghĩa lý luận - thực tiễn và pháp lý quan trọng, mà còn là vấn đề
mang tính cấp thiết.
Quận 7 là quận mới của phía nam thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí

xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của người khác gây hậu quả rất lớn, tỷ lệ
thương tích gây ra cho người bị hại cũng rất cao, có những trường hợp dẫn

2


đến chết người. Phần lớn những người phạm tội thường liên kết thành các
băng nhóm hoặc lôi kéo thêm người khác vào cùng gây mâu thuẫn để tạo cớ
đánh nhau hay trả thù cá nhân. Đối tượng thường sử dụng các loại hung khí
nguy hiểm như: dao, mã tấu, súng bắn điện, roi điện ... gây tâm lý hoang
mang, lo lắng trong nhân dân, loại tội phạm này diễn ra hầu hết ở các địa bàn
trong Quận.
Theo thống kê của TAND Quận 7, tính từ năm 2012đến năm 2016, số
vụ phạm pháp hình sự tại Quận 7 đã bị đưa ra xét xử là 1.375 vụ, trong đó có
tội CYGTT. Cụ thể, từ năm 2012 đến năm 2016, tổng số vụ phạm tội CYGTT
đã xét xử là 86 vụ, chiếm 6,25% tổng số vụ án hình sự.
Tình hình tội phạm CYGTT thực hiện trên địa bàn Quận 7 cũng như
mọi hiện tượng xã hội khác đều có quy luật riêng của nó. Vì thế, muốn đạt kết
quả trong công tác đấu tranh, phòng ngừa loại tội phạm này, chúng ta phải
đúc kết từ lý luận, đánh giá tổng kết thực tiễn, tìm hiểu rõ những nguyên nhân
và điều kiện dẫn đến phạm loại tội này, để từ đó có những biện pháp loại trừ
hoặc hạn chế sự tác động của các nguyên nhân và điều kiện đó, ngăn ngừa,
phòng, chống loại tội phạm này trên địa bàn Quận 7, TPHCM. Để làm được
điều này thì Tội phạm học là ngành khoa học có khả năng giải quyết được vấn
đề này hiệu quả nhất.
Trongnhững năm qua Quận ủy, HĐND, UBND Quận 7 đã tổ chức triển
khai thực hiện tốt Nghị quyết 09/CP và Chương trình quốc gia phòng, chống
tội phạm của Chính phủ, Chỉ thị 48-CT/TW ngày 22/10/2010 của Bộ Chính
trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội
phạm trong tình hình mới, Quyết định 282/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ

cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh.
Với tình hình trên, tác giả chọn đề tài“Nguyên nhân và điều kiện của
tình hình tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người
khác trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu. Đây là

4


yêu cầu cấp thiết để làm rõ các vấn đề về lý luận và thực tiễn nhằm cung cấp
thêm các luận cứ khoa học cho công tác đấu tranh, phòng, chống loại tội
phạm này trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong thời gian qua tình hình tội phạm nói chung và tội CYGTT nói
riêng diễn ra hết sức phức tạp, có chiều hướng gia tăng làm ảnh hưởng tình
hình an ninh trật tự, ảnh hưởng đến tính mạng sức khỏe của con người và đây
là vấn đề nóng bỏng, bức xúc của nhân dân đòi hỏi các ngành, các cấp quan
tâm đề ra các biện pháp giải quyết.
Trước tình hình đó đã có khá nhiều đề tài nghiên cứu về tội phạm này,
dưới các góc độ khác nhau và ở các địa bàn khác nhau. Trong những năm
qua, có thể kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu được công bố như:
- Luận án Tiến sĩ Luật học của tác giả Nguyễn Đình Đức “Đấu tranh
phòng, chống tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của
người khác” công bố năm 1997, đã giải quyết một số vấn đề lý luận và thực
tiễn áp dụng pháp luật hình sự đối với tội CYGTT.
- Luận văn thạc sĩ Luật học của tác giả Nguyễn Thị Minh Nguyệt “Đấu
tranh phòng, chống tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe
của người khác tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế” công bố năm 2002, đã đề
cập hoạt động đấu tranh, phòng, chống tội CYGTT tại địa bàn tỉnh Thừa
Thiên Huế.
- Luận văn thạc sĩ Luật học của tác giả Thái Hoàng Minh, “Tội cố ý gây

Căn cứ vào tình hình tội CYGTT, đề tài xác định các nguyên nhân và
điều kiện của tình hình tội CYGTT trên địa bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí
Minh, từ đó đề xuất các biện pháp phòng ngừa loại tội phạm này.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được mục đích nghiên cứu, đề tài cần tập trung giải quyết
những nhiệm vụ cụ thể sau:

6


- Nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về nguyên nhân và điều kiện
của tội CYGTT.
- Nghiên cứu thực tiễn, thu thập số liệu tội CYGTT trên địa bàn Quận
7, TP HCM từ năm 2012 đến 2016.
- Nghiên cứu làm rõ nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội
CYGTT trên địa bàn Quận 7, TP HCM.
- Dự báo và đề xuất giải pháp phòng ngừa tội CYGTT trên địa bàn
trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu tình hình tội CYGTT trên địa bàn Quận 7, TP
HCM để tìm ra các mối liên hệ hay sự phụ thuộc của nó vào các hiện tượng,
các quá trình kinh tế - xã hội khác, tức là đi tìm nguyên nhân và điều kiện của
tội CYGTT.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Luận văn nghiên cứu phòng ngừa tội CYGTTđược quy
định tại Điều 134 Bộluật Hình sự năm 2015 dưới góc độ Tội phạm học;
- Không gian: Luận văn nghiên cứu trên địa bàn Quận 7, TP HCM;
- Thời gian nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu, thu thập số liệu thực tế
trong khoảng thời gian 5 năm, từ 2012 – 2016, gồm số liệu thống kê xét xử sơ

tội phạm học.
Về mặt áp dụng thực tiễn: Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo
trong triển khai thực hiện các biện pháp phòng ngừa tội CYGTT trên địa bàn
Quận 7, TP HCM.

8


7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục.
Kết cấu luận văn gồm có 3 chương như sau:
Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về nguyên nhân và điều kiện
của tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
Chương 2: Nguyên nhân, điều kiện của tội Cố ý gây thương tích hoặc
gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn quận 7, thành phố Hồ
Chí Minh.
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội Cố ý gây
thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác thực hiện trên địa
bàn Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh.

9


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU
KIỆN CỦA TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI
CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC
1.1. Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm
1.1.1. Khái niệm Tình hình tội phạm
Tình hình tội phạm là trạng thái, xu thế vận động của các tội phạm

chính là việc nghiên cứu quy luật phát sinh và tồn tại tội phạm. Nội dung này
thuộc về đối tượng nghiên cứu của tội phạm học. Với tư tưởng, tội phạm học
Việt Nam cũng như các khoa học pháp lý hình sự khác, không có lý luận
riêng về quan hệ nhân - quả, mà chỉ cụ thể hóa nội dung cặp phạm trù nhân quả của triết học Mác- xít vào lĩnh vực nghiên cứu của mình và theo đó
những khái niệm của cặp phạm trù này được hiểu và vận dụng trong tội
phạm học.
Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm là tổng hợp những
ảnh hưởng và quá trình xã hội, xác định tình hình tội phạm là hậu quả của
chúng.Đó là toàn bộ những hiện tượng, quá trình xã hội làm phát sinh tình
hình tội phạm.
Giữa nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm có mối liên hệ
chặt chẽ với nhau.Về bản chất, điều kiện không dẫn đến việc thực hiện tội
phạm.Tuy nhiên, nếu không có các điều kiện thuận lơị thì nguyên nhân cũng
không thể thể hiện được bản chất của mình - không thể làm nảy sinh tội
phạm. Nguyên nhân và điều kiện luôn luôn tồn tại độc lập và đứng bên cạnh
nhau như những tiền đề không thể thiếu được của tội phạm nói chung và tội
phạm cụ thể nói riêng.
Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm không phải là những
ảnh hưởng của quá trình xã hội tồn tại vĩnh viễn và cố định.Chúng có thể
11


chuyển hóa lẫn nhau hoặc có thể bị triệt tiêu bởi những yếu tố tích cực của
xã hội.
Khi đề cập đến nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm nói
chung, GS.TS Võ Khánh Vinh cho rằng: “Nguyên nhân của tình hình tội
phạm là những hiện tượng xã hội tiêu cực ở trong mối liên hệ tương tác hai
mức độ sinh ra và tái sản xuất ra tình hình tội phạm như là hậu quả tất yếu
của mình. Điều kiện của tình hình tội phạm là những hiện tượng xã hội tiêu
cực, tự mình không sinh ra tình hình tội phạm và các tội phạm, mà là hỗ trợ,

môi trường sống bên ngoài với các yếu tố tâm - sinh lý tiêu cực bên trong cá
nhân con người cùng với yếu tố tình huống nhất thời thuận lợi đã dẫn đến
việc thực hiện một hành vi (hành động hoặc không hành động) mà Luật hình
sự quy định là tội phạm”[25].
Như vậy, về mặt lý thuyết, nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội
phạm là hai phạm trù khác nhau, giữ vai trò khác nhau trong việc sinh ra kết
quả- THTP.Giữa nguyên nhân và điều kiện của THTP luôn luôn đi liền với
nhau không tách rời nhau, sự phân biệt đâu là nguyên nhân, đâu là điều kiện
chỉ mang tính tương đối.hơn nữa, thực tế đấu tranh và phòng ngữa tội phạm
lại luôn đòi hỏi loại trừ cả những gì thuộc về nguyên nhân và loại trừ cả
những gì thuộc về điều kiện phát sinh tội phạm.
1.2.Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của
người khác theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành
1.2.1. Khái niệm tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của người khác
Căn cứ vào khái niệm tội phạm trong khoa học luật hình sự Việt Nam,
có thể phát triển khái niệm Tội CYGTT là:“hành vi nguy hiểm cho xã hội
được quy định trong BLHS, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực

13


hiện một cách cố ý, gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người
khác”.
Tội CYGTT được quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015,
mới được sửa đổi, bổ sung tại Điều 1 khoản 22 Luật sửa đổi bổ sung một số
điều của Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13 năm 2017.
1.2.2.Một số đặc điểm pháp lý hình sự đặc trưng của tội cố ý gây
thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
Về phía người phạm tội:

Về phía nạn nhân.
Nạn nhân phải bị thương tích hoặc bị tổn thương đến sức khoẻ ở mức
đáng kể, nếu thương tích không đáng kể thì chưa phải là tội phạm.
Theo quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật hình sự năm 2015, thì
người bị thương tích hoặc bị tổn hại đến sức khỏe phải có tỷ lệ thương tật từ
11% trở lên hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp tại khoản
1 điều này thì người phạm tội mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Căn cứ để
xác định tỉ lệ thương tật là kết luận của Hội đồng giám định y khoa. Như vậy
dù trên 11% hay dưới 11% thì yêu cầu cơ bản nhất là phải có thương tích
hoặc tổn hại đến sức khỏe nạn nhân mới có cơ sở truy cứu trách nhiệm hình
sự đối với tội này.
1.3. Nguyên nhân và điều kiện của tội cố ý gây thương tích hoặc
gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
Căn cứ vào khái niệm nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm
nói chung, căn cứ vào các đặc điểm pháp lý hình sự đặc trưng của tội
CYGTT, có thể rút ra một số nhận định về nguyên nhân và điều kiện của tội
CYGTT như sau:
- Khái niệm nguyên nhân và điều kiện của tội CYGTT: Là sự tác động
qua lại giữa các yếu tố tiêu cực của môi trường sống bên ngoài với các yếu tố
tâm - sinh lý tiêu cực bên trong cá nhân con người cùng với yếu tố tình huống

15


nhất thời thuận lợi đã dẫn đến việc thực hiện hành vi CYGTT mà Luật hình
hiện hành quy định là tội CYGTT.
- Bản chất của nguyên nhân và điều kiện tội CYGTT chính là sự tác
động qua lại giữa các nhân tố bên trong và bên ngoài, từ môi trường vĩ mô,
môi trường hình thành nhân cách con người đến các diễn biến bên trong của
quá trình hình thành nhân cách và các tình huống cụ thể, từ đó làm nảy sinh ý

Sài Gòn bao bọc phía Đông với hệ thống cảng chuyên dụng, trung chuyển
hàng hoá đi nước ngoài và ngược lại, rất thuận lợi cho việc phát triển thương
mại và vận tải hàng hoá cũng như hành khách đi các vùng lân cận.
2.1.2. Đặc điểmvề địa hình thổ nhưỡng
Địa hình quận 7 tương đối bằng phẳng, độ cao địa hình thay đổi không
lớn, trung bình 0,6m đến 1,5m.Thổ nhưỡng của Quận 7 thuộc loại đất phèn
mặn.
17


Nguồn nước chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều, một nữa năm
ngọt, một nữa năm mặn, độ mặn tăng cao và kéo dài ngay cả trong mùa mưạ
Hệ thông sông rạch chính của quận 7 bao gồm sông Sài Gòn, sông Nhà Bè,
sông Phú Xuân, rạch Đĩa, rạch Ông Lớn, kênh Tẻ và nhiều rạch nhỏ.
2.1.3. Đặc điểm vềhệ thống giao thông
Tổng diện tích đường bộ trên địa bàn quận khoảng 38 ha, chiếm 1,86%
diện tích tự nhiên. Trong đó các cầu Tân Thuận 1, Tân Thuận 2, Kinh Tẻ và
Rạch Ông kết nối giữa Quận 7 với nội thành, góp phần quan trọng vào sự phát
triển kinh tế của quận.
Quận có khoảng 1.020 ha sông rạch, chiếm 28,38% diện tích tự nhiên.
2.1.4. Đặc điểm vềcác cảng sông
Trên địa bàn quận 7 có 3 cảng lớn là Cảng Bến Nghé, Cảng Last Tân
Thuận Động, Cảng Bông Sen và một số cảng chuyên dùng phục vụ cho nội bộ
như Cảng Rau quả, Cảng Dầu thực vật...
2.1.5. Đặc điểm vềtổ chức hành chính
Với tổng diện tích tự nhiên là 3576 ha, quận phân chi thành 10 phường:
Phú Mỹ, Phú Thuận, Tân Phú, Tân Thuận Đông, Bình Thuận, Tân Thuận
Tây, Tân Kiểng, Tân Quy, Tân Phong, Tân Hưng; phường có diện tích lớn
nhất là phường Phú Thuận là 829 ha, phường có diện tích nhỏ nhất là phướng
Tân Quy là 86 ha.

gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn quận 7, thành phố
Hồ Chí Minh từ năm 2012 đến năm 2016
Phần hiện là một phạm trù của tình hình tội phạm bao hàm toàn bộ
những hành vi phạm tội và chủ thể của các hành vi đó đã được phát hiện,theo
pháp luật hình sự và có trong thống kê hàng năm.[24]
Như vậy, đối với tình hình tội CYGTT, phần hiện của nó được biểu
hiện thông qua các tiêu chí đã được khái quát chung đó là: Mức độ, diễn biến,
cơ cấu và tính chất của tình hình tội CYGTT.

19