ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
----------

Nguyễn Thị Ly

XÁC ĐỊNH MỘT SỐ ĐẶC TRƢNG CỦA CHÙM
ELECTRON TỪ LỐI RA CỦA MÁY GIA TỐC
ELECTRON TUYẾN TÍNH DÙNG TRONG XẠ TRỊ

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

Hà Nội 12/ 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
----------

Nguyễn Thị Ly

XÁC ĐỊNH MỘT SỐ ĐẶC TRƢNG CỦA CHÙM
ELECTRON TỪ LỐI RA CỦA MÁY GIA TỐC
ELECTRON TUYẾN TÍNH DÙNG TRONG XẠ TRỊ

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC
Chuyên ngành: Vật lý nguyên tử
Mã số

: 60440106



Khái niệm về ung thư [1, 2] ............................ Error! Bookmark not defined.

1.2.

Các phương pháp điều trị ung thư .................. Error! Bookmark not defined.

1.3.

Cơ Sở Của Xạ Trị ............................................ Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Cơ sở sinh học - Chu kỳ tế bào ................. Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Khái niệm “4 tái tạo”của sinh học phóng xạ........... Error! Bookmark not
defined.
1.3.3. Tác động của bức xạ lên cơ thể sống ......... Error! Bookmark not defined.
1.4. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN TRONG XẠ TRỊ. ... Error! Bookmark not
defined.
1.4.1. Liều chiếu. ................................................. Error! Bookmark not defined.
1.4.2. Liều hấp thụ. ............................................... Error! Bookmark not defined.
1.4.3. Liều sâu phần trăm. .................................... Error! Bookmark not defined.
1.4.4. Liều bề mặt. ................................................ Error! Bookmark not defined.
1.4.5. Liều sâu cực đại. ........................................ Error! Bookmark not defined.
1.4.6. Vùng cân bằng điện tích. ............................ Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 2 THIẾT BỊ VÀ PHƢƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM XÁC ĐỊNH
MỘT SỐ ĐẶC TRƢNG CỦA CHÙM ELECTRON TỪ LỐI RA CỦA MÁY
GIA TỐC ELECTRON TUYẾN TÍNH DÙNG TRONG XẠ TRỊ ............. Error!
Bookmark not defined.
2.1. CẤU TẠO MÁY GIA TỐC XẠ TRỊ PRECISE [4,7]. .... Error! Bookmark
not defined.
2.2.

Bảng 3.1 Số liệu liều sâu phần trăm của chùm electron năng lượng 12MeV tương
ứng với trường chiếu 5cmx5cm, 10cmx10cm, 14cmx14cm…………………………53
Bảng 3.2 Số liệu liều sâu phần trăm của chùm electron năng lượng 15MeV tương
ứng với trường chiếu 5cmx5cm, 10cmx10cm, 14cmx14cm…………………………56
Bảng 3.3 Số liệu liều sâu phần trăm của chùm electron năng lượng 18MeV tương
ứng với trường chiếu 5cmx5cm, 10cmx10cm, 14cmx14cm…………………………58


DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1 : Chu kỳ tế bào…………………………………………………………………………………6
Hình 1.2: Tác động của bức xạ lên cơ thể sống……………………………………………………11
Hình 1.3. Mối tương quan giữa liều hấp thụ và tỉ lệ sống sót của tế bào………………………13
Hình 1.4. Mô tả cách tính PDD………………………………………………………………………15
Hình 2.1: Sơ đồ khối của máy gia tốc thẳng trong xạ trị…………………………………………18
Hình 2.2: Mô hình máy gia tốc thẳng trong xạ trị…………………………………………………18
Hình 2.3. Cấu trúc đầu máy gia tốc Precise Elekta…………………………………………………21
Hình 2.4. Cấu trúc bộ phận gia tốc của máy Precise Alekta………………………………………21
Hình 2.5. Sơ đồ ghép nối hệ đo với máy tính………………………………………………………...25
Hình 2.6. Phantom nước………………………………………………………………………………..26
Hình 2.7. Detector Scanditronix / Wellhofer Compact Chamber CC13…………………………27
Hình 2.8. Cấu tạo buồng ion hóa CC13………………………………………………………………27
Hình 2.9. Hình ảnh mặt trước CCU…………………………………………………………………..28
Hình 2.10. Mặt sau CUU……………………………………………………………………………….29
Hình 2.11. Giao diện phần mềm OmniPro-Accept…………………………………………………29
Hình 2.12. Hình học đo liều bức xạ phát ra từ máy gia tốc tuyến tính………………………….30
Hình 2.13: PDD trong nước với kích thước trường 10x10cm2, SSD= 100cm
(a)

những


năng lượng 12 MeV trong trường chiếu 14cm x 14 cm.............................................................. 38
Hình 3.4 Phân bố liều hấp thụ phần trăm trong phantom ứng với chùm electron
năng lượng 15MeV trong trường chiếu 5cm x 5 cm................................................................... 41
Hình 3.5

Phân bố liều hấp thụ phần trăm trong phantom ứng với chùm electron năng lượng

15 MeV trong trường chiếu 10cm x 10 cm................................................................................ 42
Hình 3.6 Phân bố liều hấp thụ phần trăm trong phantom ứng với chùm electron
năng lượng 12 MeV trong trường chiếu 14cm x 14 cm.............................................................. 43
Hình 3.7

Phân bố liều hấp thụ phần trăm trong phantom ứng với chùm electron

năng lượng 18 MeV trong trường chiếu 5cm x 5 cm................................................................. 46
Hình 3.8

Phân bố liều hấp thụ phần trăm trong phantom ứng với chùm electron năng lượng

18 MeV trong trường chiếu 10cm x 10 cm..................................................................................47
Hình 3.9 Phân bố liều hấp thụ phần trăm trong phantom ứng với chùm electron
năng lượng 18 MeV trong trường chiếu 14cm x 14 cm..............................................................48


MỞ ĐẦU
Xạ trị hay ứng dụng bức xạ ion hoá vào điều trị ung thư đã được bắt đầu từ
những năm đầu của thế kỷ XX, khi người ta dùng kim Radium phóng xạ cắm vào
khối u để tiêu diệt tế bào ung thư. Qua nhiều giai đoạn phát triển, cho đến những
năm 1950 máy xạ trị Cobalt-60 đã được ứng dụng chiếu xạ ngoài điều trị ung thư
đạt hiệu quả tốt.

Chương 1: Tổng quan, đề cập đến cơ sở sinh học và vật lý ứng dụng trong xạ
trị, phương pháp và thiết bị xạ trị
Chương 2: Thiết bị và phương pháp nghiên cứu, mô tả hệ thống máy gia tốc
Precise và các thiết bị liên quan, phương pháp tiến hành đo đạc thực nghiệm thu
thập dữ liệu các chùm tia trong đề tài.
Chương 3: Kết quả và bàn luận

2


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Mai Trọng Khoa, Nguyễn Xuân Kử (2012) - Một số tiến bộ về kỹ thuật
ung thư và ứng dụng trong lâm sàng – NXB Y học, Hà Nội 2012
2. Mai Trọng Khoa (2013), Y học hạt nhân, NXB Y học 2013
3. Nguyễn Kim Ngân, Lê Hùng (2004), Sinh học phóng xạ, Nxb Đại học
Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
4.

Trần Đức Thiệp (2002), Máy gia tốc, NXB Khoa học và
Kỹ thuật, Hà Nội.

Tiếng Anh
5. Barrett A., Jane Dobbs, Stephen Morris, Tom Roques (2009), Practical
Radiotherapy Planning - Fourth Edition, CRC Press, Italy.
6. IAEA, (2000), Absorbed Dose Determination in External Beam
Radiotherapy An International Code of Practice for Dosimetry Based on
Standards of Absorbed Dose to Water, International Atomic Energy
Agency.
7. Information about the first Elekta Precise accelerator installed in Poland,