I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, là
nấc thang đầu tiên của chặng đường giáo dục nhân cách con người. Chính vì vậy
giáo dục mầm non đóng vai trò hết sức quan trọng, người giáo viên mầm non có
vai trò trọng trách vô cùng lớn lao trong việc đào tạo giáo dục những chủ nhân
tương lai của đất nước.
Trong chương trình giáo dục mầm non, bộ môn tạo hình là loại hình nghệ
thuật phản ánh thế giới xung quanh. cuộc sống con người một cách đa dạng phong
phú và hấp dẫn đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non. Thông qua tạo hình trẻ được thử
sức mình trong việc thể hiện và cải tạo thế giới riêng của mình.
Trẻ lứa tuổi mầm non có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh bởi thế
giới xung quanh chứa đựng bao điều mới lạ hấp dẫn. Trẻ thường tỏ ra dễ xúc cảm
với cảnh vật xung quanh, trẻ dễ bị cuốn hút trước cảnh vật có nhiều màu sắc. Một
bông hoa đẹp, một bức tranh sinh động, một đồ chơi ngộ nghĩnh cũng có thể gây
cảm xúc cho trẻ. Với đặc điểm như vậy nên năng khiếu nghệ thuật thường được
nảy sinh ngay từ tuổi ấu thơ. Trẻ biết đánh giá, khái quát, phản ánh ấn tượng của
bản thân không phụ thuộc vào thực tế. Trẻ rất thích sử dụng màu sặc sỡ mang tính
chất phản ánh biểu tượng, mỗi sản phẩm của trẻ mang một nội dung, một tên gọi
khác nhau
Đặc biệt trong giờ học xé dán trẻ thích tự tay xé dán được một cái gì đó dù các
hình còn đơn giản như ngôi nhà, cái cây, bông hoa, ô tô ... nhưng mang lại cho trẻ
cảm xúc thực sự khi tạo ra được một sản phẩm. Còn đối với những gì trẻ không
thích, không hứng thú thì trẻ sẽ làm đại khái cho xong và tự cảm thấy hài lòng.
Hơn nữa tư duy của trẻ gắn liền với cảm xúc, ý muốn chủ quan nên trẻ ghi nhớ
những gì trẻ cảm thấy thích thú và say mê thực hiện ý tưởng của mình. Ngoài ra,
giờ xé dán còn hình hình thành ở trẻ những kỹ năng như ngồi ngay ngắn, kỹ năng
cầm nguyên liệu, sử dụng nguyên liệu tạo ra được sản phẩm mà trẻ yêu thích,
những kỹ năng này rất cần thiết để hình thành nhân cách cho trẻ sau này.
Chính vì thế, là một giáo viên mầm non tôi luôn muốn được mở rộng, trau dồi
kiến thức của bản thân, đồng thờì góp phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao chất
5. Khảo sát trước khi thực hiện biện pháp
Ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát phân loại khả năng tạo hình
của trẻ để nắm tình hình chất lượng của lớp.
Nội dung
Hứng thú tham gia
HĐ xé dán
Có kỹ năng xé dán
Kỹ năng sắp xếp bố
cục bức tranh
Tổng
số trẻ
Tốt
15 trẻ
20,5%
73 trẻ 14 trẻ
19,1%
16 trẻ
21,9%
2/31
Đầu năm (tháng 9)
khá
TB
20 trẻ
25 trẻ
27,4%
Qua khảo sát đánh giá đầu năm trên trẻ tôi thấy việc dạy cho trẻ biết cảm nhận cái
đẹp và hứng thú tham gia vào bộ môn tạo hình là một vấn đề tôi phải đầu tư suy
nghĩ
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1.Cơ sở lý luận
Trẻ em hôm nay là thế giới ngày mai. Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia
đình, là tương lai của mỗi dân tộc.Việc bảo vệ và chăm sóc, giáo dục trẻ em là trách
nhiệm của nhà nước, của xã hội và của mỗi gia đình. Đối với việc giáo dục và phát
triển nhân cách cho trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non, hoạt động tạo hình đóng vai trò
vô cùng quan trọng trong sự phát triển trẻ nhỏ về mọi mặt như: thẩm mỹ, đạo đức,
trí tuệ, thể lực và lao động. Hoạt động tạo hình là một hoạt động học tập mang tính
nghệ thuật, giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh và phản ánh thế giới thông qua
các hình tượng nghệ thuật, trong các hình thức hoạt động mang tính nghệ thuật.
Nghệ thuật tạo hình là một loại hình nghệ thuật hấp dẫn với trẻ và là môn
học quan trọng trong chương trình giáo dục mầm non. Đó là phương tiện quan
trọng trong giáo dục thẩm mỹ và có tác dụng to lớn trong việc hình thành nhân
cách cho tre. Phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ và cảm xúc thẩm mỹ, bồi dưỡng thị
hiếu thẩm mỹ, hình thành tình yêu với cái đẹp trong thiên nhiên, trong cuộc sống và
phát triển trí nhơ, trí tưởng tượng, sáng tạo của trẻ. Có thể nói, không trẻ nào không
muốn ngắm nhìn những bức tranh, đồ dùng được trang trí đẹp. Hơn nữa, đó lại là
nhưng sản phẩm do chính trẻ tạo ra. Chính vì thế, là một giáo viên mầm non tôi
muốn được nâng cao nhận thức của bản thân đồng thời góp một phần nhỏ bé của
mình vào việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ phát triển toàn diện.
2.Cơ sở thực tiễn
2.1 Thuận lợi:
- Được sự quan tâm, chỉ đạo, giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường đầu tư về
cơ sở vật chất, tạo môi trường học tập và sinh hoạt tốt.
3/31
2.2.3 Về phía phụ huynh:
Mặc dù quan tâm đến con nhưng đa số phụ huynh còn mải công việc xem nhẹ
bậc học mầm non, ít giành thời gian cho con, phần lớn đều ỉ lại cho ông bà và
người giúp việc, vì vậy việc trao đổi phối hợp chăm sóc giáo dục trẻ giữa giáo viên
và phụ huynh còn gặp nhiều khó khăn.
4/31
Nhiều phụ huynh chưa nhận thức được hết về tầm quan trọng của việc học
môn tạo hình nên chỉ chú trọng các môn: Cho trẻ làm quen với Tiếng Anh, làm
quen với toán, làm quen với văn học, đọc thơ kể chuyện,... và coi môn hoc tạo hình
chỉ là môn phụ.
3.Một số biện pháp rèn kỹ năng xé dán cho trẻ
Từ những thuận lợi, khó khăn trên tôi đã xây dựng một số biện pháp: “Rèn
kỹ năng xé dán cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4 – 5 tuổi” sao cho phù hợp với trẻ nhằm phát
huy những mặt mạnh, khắc phục những mặt yếu kém cho trẻ tôi đã thự hiện một số
biện pháp sau:
3.1 Biện pháp 1:Tự học tự bồi dưỡng
Bồi dưỡng chuyên môn, nâng cao nghiệp vụ là việc mà bất kỳ giáo viên nào
cũng nên làm và phải làm thường xuyên.
Tôi thường đọc sách báo, xem tin tức trên các phương tiện thông tin đại
chúng, trao đổi đồng nghiệp tiếp cận những cái mới tìm ra những hình thức,
phương pháp tổ chức các hoạt động sao cho trẻ không bị nhàm chán, phù hợp với
khả năng của trẻ mình phụ trách. Trẻ 4-5 tuổi có những khả năng nhận thức tương
đối tốt, trẻ bắt đầu biết được ý thức của những việc mình làm hàng ngày, muốn tự
thể hiện mình trước bạn bè và những người xung quanh...... để nắm bắt được điều
này tôi phải tranh thủ đọc các tài liệu về tâm lý lứa tuổi, gần gũi tìm hiểu cá tính,
khả năng của từng trẻ để đưa ra những yêu cầu, hình thức phù hợp với nhận thức và
tâm lý của trẻ. Tôi cũng tìm tòi, học hỏi thêm các hình thức tổ chức giúp trẻ có điều
kiện sáng tạo trong các hoạt động, tạo cho trẻ biết tự thể hiện khả năng của bản
Bé yêu cây xanh
Tháng 3 :
Ngày quốc tế phụ nữ 8/3
Tháng 4:
Bé vui chào hè.
Tháng 5:
Mừng sinh nhật Bác
19-5
Đề tài
Dán và vẽ bé tập thể dục (mẫu)
Dán trang trí đồ chơi trong lớp
Dán đèn ông sao
Gấp và dán áo (mẫu)
Cắt dán khăn mặt của bé (mẫu)
Cắt dán đồ dùng trong gia đình
- Dán bưu thiếp tặng bà, mẹ nhân ngày 20/10
- Làm bưu thiếp tặng cô nhân ngày 20/11
Xé dán hoa cúc (Đề tài)
-Làm bức tranh chung xé dán trang trí lớp
Xé dán con cá (mẫu)
Xé và dán đốm cho con hươu.
Xé dán đàn gà con (Đề tài)
Trang trí cây thông Noel
Cắt và dán cửa cho ngôi nhà đón tết
Xé dán mâm ngũ quả (Đề tài)
Xé, dán hoa đào, hoa mai, cây quất
Xé dán hoa (mẫu)
giữa lời nói và động tác tuy nhiên tránh việc làm mẫu quá lâu sẽ làm mất hứng thú
tạo hình của trẻ.
Ví dụ tiết mẫu: “Xé dán con cá”
Để cung cấp kỹ năng xé con cá tôi cung cấp cho trẻ biểu tượng con cá từ
chiều hôm trước bằng cách cho trẻ xem tranh hay video về các loại cá bằng cách trò
chuyện với trẻ về mầu sắc, hình dáng con cá và các bộ phận riêng của con cá.cũng
như cách chọn giấy để xé dán con cá. Để hôm sau khi học bài, trẻ không bị bỡ ngỡ,
gò bó với nội dung tiết học mà trẻ thỏa sức dùng những kỹ năng đã học, vận dụng
sự hiểu biết của bản thân sáng tạo được nhiều sản phẩm phong phú.
Vào giờ học : Tôi cho trẻ quan sát tranh mẫu, nhận xét về hình dạng, mầu sắc, cách
xé, dán, sắp xếp bố cục con cá. Sau đó tôi xé dán mẫu con cá vừa làm vừa nói rõ kỹ
năng xé bấm nhích tạo thành con cá, xé dải làm đuôi và vây. Trước khi trẻ thực
hiện tôi cho trẻ nhắc lại cách xé dán con cá. Trong quá trình trẻ làm tôi đi quan sát
hướng dẫn kỹ năng xé dán cho trẻ yếu, với trẻ khá tôi khuyến khích động viên để
trẻ xé dán(hoặc vẽ) thêm sóng nước, rong rêu.... Từ cách làm như vậy tôi thấy trẻ
lớp tôi kỹ năng xé dán tốt hơn và sản phẩm làm ra có nhiều sáng tạo
7/31
Trẻ quan sát tranh mẫu con cá
Trẻ xé dán con cá
8/31
* Đối với tiết theo đề tài : Đây là hình thức tạo hình mang tính tự do ít phụ thuộc
vào mẫu. Ở hình thức này cô trao đổi với trẻ về nội dung đề tài, giúp trẻ phát triển
trí nhớ hình tượng. Dạy trẻ biết lựa chọn đối tượng thể hiện phù hợp với đề tài đã
cho, và tạo sản phẩm theo ấn tượng của trẻ; củng cố những kiến thức kĩ năng đã
Tranh xé dán vườn cây ăn quả
10/31
Trẻ xé dán vườn cây ăn quả.
* Đối với tiết ý thích:
Dưới hình thức hoạt động này, trẻ được chủ động tích cực, tự lựa chọn và thể
hiện nội dung miêu tả ( đề tài cụ thể ) mà mình thích theo dự định tạo hình của cá
nhân. Đối với trẻ nhỏ đôi lúc sự định hình chưa được rõ ràng mơ hồ và dễ mất đi
nhanh chóng. Hiểu được những hạn chế đó trên trẻ, tôi luôn có những phương pháp
để định hướng các đề tài tự chọn trong phạm vi những kinh nghiệm, những xúc
cảm, tình cảm mà trẻ đã được trải nghiệm. Từ đó phát huy những khả năng thế
mạnh ở trẻ một cách tự nhiên.
Ví dụ : Giờ học xé dán theo ý thích
Tôi tổ chức cho trẻ dưới cuộc thi triển lãm tranh, tôi cho trẻ đi thăm quan
khu triển lãm tranh, sau đó cho trẻ nhận xét các bức tranhtrong triển lãm về mầu
sắc, nội dung, kỹ năng xé dán tạo nên bức tranh..... Sau đó cho trẻ nêu ý tưởng bài
xé dán của minh sau đó cô gợi ý cho trẻ cách chọn đề tài, cách phối hợp mầu sác để
làm bài của mình. Qua cách hoạt động này tôi nhận thấy trẻ lớp tôi thực hiện các
yêu cầu, kỹ năng kiến thức cô truyền đạt, sản phẩm của trẻ có sáng tạo hơn.
11/31
Trẻ xé dán bức tranh theo ý thích
3.4. Biện pháp 4: Tổ chức đa dạng các hình thức hoạt động tạo hình để rèn
kỹ năng xé dán cho trẻ..
Ngoài tiết học chính, tôi đã cung cấp thêm kiến thức xé dán cho trẻ ở mọi
yêu quý nhất.
Trẻ làm hoa tặng mẹ, cô giáo nhân ngày 8/3
Rèn kỹ năng xé dán thông qua hoạt động ngoài trời
Với hoạt động ngoài trời ở phần chơi tự trọn, ngoài những đồ chơi, tôi chuẩn
bị thêm: giấy màu, lá cây, xốp mỏng, hồ dán để cho trẻ xé dán tạo thành những sản
phẩm mà trẻ yêu thích. Với hoạt động chiều tôi tập hợp những cháu kỹ năng còn
yếu, những cháu chưa hoàn thành bài tập trong tiết học chính để động viên, rèn kỹ
năng giúp các cháu có kỹ năng xé dán tốt hơn, tự tin yêu thích tiết học hơn.
14/31
Bé được tham gia hoạt động tạo hình ngoài trời
Rèn kỹ năng xé dán thông qua hoạt động góc
Thông qua hoạt động góc, trẻ vừa được làm các sản phẩm vừa được chơi với sản
phẩm của mình làm ra, trẻ rất thích thú tự hào, kích thích trẻ niềm say mê với môn
học. Chính những giờ chơi này, tôi thấy trẻ càng ngày càng thuần thục, đôi bàn tay
khéo léo hơn.
Ví dụ: Cho trẻ dán trang trí mũ ở góc tạo hình, Sau khi trang trí xong, ngày
hôm sau trẻ được sử dụng luôn sản phẩm của mình thông qua góc chơi khác.
15/31
Trẻ trang trí mũ ở hoạt động góctạo hình
Trẻ rất vui vẻ khi sử dụng những sản phẩm của mình trong hoạt động hàng ngày.
Rèn kỹ năng xé dán thông qua hoạt động chiều
Những giờ hoạt động chiều tôi thường cho trẻ chia nhóm rèn các kỹ năng chuẩn
3.6. Biện pháp 6: Xây dựng môi trường lớp học gần gũi, thân thiện làm giầu
cảm xúc và sáng tạo cho trẻ.
Môi trường thân thiện và thẩm mĩ sẽ gây hứng thú cho trẻ và góp phần hình
thành mối quan hệ thân thiện, tự tin giữa giáo viên với trẻ và giữa trẻ với trẻ. Nhận
thức được điều đó tôi đã trao đổi và cùng thống nhất với giáo viên trong lớp về kế
hoạch, biện pháp trang trí xắp xếp tạo môi trường, các góc hoạt động trong lớp phù
hợp với diện tích lớp cũng như các đồ dùng đồ chơi trong lớp phù hợp với tâm sinh
lý trẻ, có tính thẩm mỹ cao và kích thích tính tích cực của trẻ. . Với những góc chơi
tôi cũng muốn tạo điều kiện cho trẻ được tham gia trang trí cùng cô để trẻ cảm nhận
và thấy được vai trò của mình ở lớp học
Cho trẻ cảm nhận sự thay đổi hàng ngày của lớp: Từ sự sắp xếp đồ dùng đồ
chơi, sự bài trí lớp học, rồi đần dà là các hình ảnh trang trí, những hình ảnh của chủ
đề mới....
Khi bức tranh có bàn tay góp sức của trẻ được treo lên để trang trí lớp, tôi cảm
nhận thấy niềm vui sướng của trẻ, trẻ quan sát, cùng nhau nhận xét và có ý thức hơn,
mong muốn được góp sức cùng cô làm tranh trang trí.
Những sản phẩm của trẻ được trang trí lớp lại phục vụ được nhu cầu vui chơi
của trẻ tôi cảm giác trẻ tự tin vui vẻ hơn khi tới lớp, cũng từ đây ý thức giữ gìn lớp
học cũng được nâng lên, trẻ biết giữ gìn những hình ảnh, đồ dùng, đồ chơi xung
quanh lớp, biết cùng nhau chơi, cất và sắp xếp đồ dùng đúng như theo hướng dẫn
của cô. Biết ngắm nhìn sắp xếp lại đồ chơi khi chưa gọn gàng…
Sau khi trẻ được cùng cô tạo nên những sản phẩm trang trí lớp thi tôi cảm thấy
nhu cầu, hứng thú của trẻ mong muốn được tham gia vào hoạt động tạo hình được
tăng lên rõ rệt.
19/31
Sản phẩm trẻ làm cùng cô trang trí góc siêu thị, góc nội trợ
3.7. Biện pháp 7: Giáo viên biết cách đánh giá sản phẩm, dạy trẻ biết nhận xết
tranh:
Bên cạnh những định hướng, những phương pháp giúp trẻ học tốt môn tạo
hình, thì có một điều không thể thiếu được, đó chính là sự khích lệ động viên kịp
thời của cô giáo đối với những sản phẩm mà trẻ làm ra, hay đối với những trẻ chưa
làm tốt hay chưa hoàn thành xong sản phẩm của mình thì một lời khích lệ sẽ làm
cho trẻ cố gắng hơn nữa trong giờ hoạt động lần sau. Việc nhận xét sản phẩm của
giáo viên đối với sản phẩm của trẻ cũng rất quan trọng, nó giúp cho trẻ rút được
những kinh nghiệm để làm tốt hơn vào lần sau, cũng như bước đầu hình thành khả
năng nhận xét đánh giá tác phẩm nghệ thuật trên bản thân trẻ. Biết rõ điều đó trong
các giờ tạo hình tôi luôn biết cách động viên khích lệ trẻ đúng lúc và cũng khéo léo
nêu ra những hạn chế còn trên trẻ để không làm trẻ tự thấy thoả mãn ở khả năng
bản thân của mình để tiếp tục cố gắng hơn nữa. Bên cạnh đó, trong các giờ hoạt
động tôi luôn đặt những câu hỏi như " Con thấy thích sản phẩm nào nhất? Vì sao
con lại thích sản phẩm đó nhất? Để làm nên sản phẩm này thì con phải làm như thế
nào?" để hình thành ở trẻ những tiền đề đánh giá, nhận xét sản phẩm. Tuy nhiên,
việc đánh giá sản phẩm của trẻ cũng cần phải chính xác, phù hợp với cách nhìn,
22/31
cách nghĩ cũng như cách cảm nhận của trẻ đối với tác phẩm nghệ thuật của mình.
Khi đánh giá sản phẩm tạo hình của trẻ tôi luôn căn cứ vào các điểm sau:
+ Đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi: Ở mỗi lứa tuổi đều có một mức độ khả năng
tạo hình khác nhau, vì thế để đánh giá được khả năng của trẻ thì chúng ta phải nhìn
vào khả năng của trẻ từng độ tuổi làm được gì..
+ Dựa vào mục tiêu đặt ra trong giờ hoạt động cũng rất quan trọng. Không
nên quá ôm đồm quá nhiều mục tiêu trong 1 giờ hoạt động quá mà cần đưa ra
những mục tiêu phù hợp và từ đó dựa vào những mục tiêu đó để đánh giá cái gì trẻ
đã đạt được và chưa đạt được
+ Dựa vào nội dung của hoạt động tạo hình để đánh giá năng lực của trẻ,
Học sinh
Muốn thu hút được sự chú ý của trẻ trước hếtphải tạo điều kiện cho trẻ được
sống trong một không gian đẹp, đảm bảo tính thẩm mĩ. Vì vậy, tôi đã thống nhất
cùng hai giáo viên trong lớp sắp xếp, trang trí lớp học đẹp, thoáng, góc tạo hình
luôn được thay đổi theo chủ đề nhánh sự kiện. Trang trí góc tạo hình bằng chính
sản phẩm của trẻ, tạo cho trẻ cảm giác mới lạ, thích thú. Phụ huynh rất thích thú khi
các sản phẩm của con em mình được trang trí ở các góc của lớp. Bên cạnh đó tôi
24/31
luôn lỗ lực để tạo dựng tình cảm hai chiều mở rộng, gần gũi, yêu thương gắn bó
giữa cô và trẻ. Cô là người bạn cùng trẻ chia sẻ cảm xúc vui buồn, cùng trẻ vui
chơi, học tập, lắng nghe và thấu hiểu những suy nghĩ tình cảm của trẻ. Mối liên kết
tình cảm, tình bạn thân thiết trong sáng giữa trẻ với trẻ trong lớp cũng luôn được tôi
dày công vun đắp và nâng niu. Trong mọi hoạt động tôi luôn tạo cơ hội để trẻ gần
gũi quan tâm đến nhau và kết hợp với nhau để cùng học,cùng chơi, cùng hoạt động.
Biểu dương khuyến khích những nhóm bạn biết cùng nhau tiến bộ và biết thể hiện
sự quan tâm, yêu thương, gắn bó lẫn nhau.“Học thầy không tày học bạn”
Đối với phụ huynh để giúp trẻ học tốt môn tạo hình đặc biệt là loại tiết xé
dán cho trẻ có hiệu quả nhất thì giáo viên cần phải thật sự thắt chặt mối dây liên hệ
giữa hai bên, thông qua các buổi họp phụ huynh tôi đã chân tình cởi mở trao đổi
nội dung kế hoạch giáo dục môn học tạo hình nói chung và loại tiết xé dán nói
riêng để phụ huynh hiểu và thống nhất biện pháp phối hợp cùng tôi thực hiện. Tôi
đã nhấn mạnh để phụ huynh hiểu rằng đây là một quá trình lâu dài và đòi hỏi việc
giáo dục rèn luyện phải được thực hiện ở cả nhà trường và gia đình thì mới có hiệu
quả cao. Chính vì vậy tôi cũng mạnh dạn đề nghị phụ huynh thường xuyên trao đổi
với cô, đọc bảng tin và tham khảo sản phẩm của con mình ở nơi trưng bày sản
phẩm ngay cửa lớp. Phụ huynh cần gần gũi với trẻ để tìm hiểu các nội dung giáo
dục môn học tạo hình trên lớp. Đồng thời phối hợp giáo dục rèn luyện cho trẻ ở nhà