BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN KIM PHỤNG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HỘ TỊCH
Ở CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
PHÚ QUỐC, TỈNH KIÊN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

TP. HỒ CHÍ MINH NĂM 2017
1


Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học :
PGS.TS. LÊ THỊ HƢƠNG

Phản biện 1: PGS.TS Bùi Huy Khiên
Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Cảnh Hợp
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ,
Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng 210 nhà A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc
sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia. Số 10, Đường 3/2, Quận 10,
Thành phố Hồ Chí Minh

3


Thực tế cho thấy, cũng như nhiều địa phương khác trên cả
nước, quản lý nhà nước về hộ tịch ở huyện đảo Phú Quốc vẫn còn
một số tồn tại, bất cập chưa đáp ứng được yêu cầu cải cách hành
chính và cải cải cách tư pháp trong giai đoạn mới. Tình trạng cơ
quan, tổ chức, đoàn thể chưa xác định đúng giá trị pháp lý của giấy tờ
hộ tịch, về thẩm quyền giải quyết các yêu cầu về hộ tịch, còn gây
nhiều khó khăn cho công dân.
Đó là lý do đề tài “Quản lý nhà nước về Hộ tịch ở cấp xã
trên địa bàn huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang” được tác giả lựa
chọn để làm luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành Quản lý
Công.
2. Tình hình nghiên cứu
Đề tài hộ tịch đã thu hút sự quan tâm, chú ý của nhiều nhà
khoa học, những người làm công tác lý luận nghiên cứu ở nhiều khía
cạnh, góc độ khác nhau. Cho đến nay, đã có nhiều công trình khoa
học nghiên cứu về hộ tịch của cá nhân, tập thể được công bố. Nhìn
chung các công trình nêu trên đã đi sâu nghiên cứu làm rõ bản chất,
nội dung, lịch sử phương thức… quản lý và đăng ký hộ tịch. Các tác
giả cũng chỉ ra các phương hướng và giải pháp nhất định nhằm nâng
cao hiệu quả quản lý nhà nước về hộ tịch. Tuy nhiên, các công trình
nghiên cứu trên chỉ đưa ra các giải pháp chung và nghiên cứu ở các
lĩnh vực, các địa phương khác nhau mà chưa đi sâu nghiên cứu thực
tiễn quản lý hộ tịch ở cấp xã trên địa bàn huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên
Giang.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước về hộ
tịch ở cấp xã.

5


nhà nước về hộ tịch ở cấp xã trên địa bàn huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên
Giang.
- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho công tác nghiên
cứu và giảng dạy tại các cơ sở đào tạo Luật học và Quản lý nhà nước.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý quản lý nhà nước về hộ
tịch ở cấp xã
Chương 2: Thực trạng công tác hộ tịch và quản lý nhà nước về
hộ tịch ở cấp xã trên địa bàn huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang.
Chương 3: Quan điểm và giải pháp tăng cường quản lý nhà
nước về hộ tịch ở cấp xã trên địa bàn huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên
Giang.
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
VỀ HỘ TỊCH Ở CẤP XÃ
1.1. NHẬN THỨC CHUNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ
HỘ TỊCH
1.1.1. Khái niệm hộ tịch, đăng ký hộ tịch
Hộ tịch là những sự kiện được quy định, xác định tình trạng nhân
thân của một người từ khi sinh ra đến khi chết.
Đăng ký hộ tịch là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác
nhận, ghi vào Sổ các sự kiện hộ tịch của cá nhân nhằm xác định tình
trạng nhân thân của cá nhân, tạo cơ sở pháp lý để Nhà nước bảo hộ

6



d. Đào tạo, bồi dưỡng, hướng dẫn nghiệp vụ về hộ tịch
đ. Thực hiện kiểm tra, thanh tra, khen thưởng, xử lý vi phạm,
giải quyết khiếu nại, tố cáo về hộ tịch
1.2.3. Vai trò của quản lý nhà nƣớc về hộ tịch ở cấp xã
Một là, góp phần hoàn thiện hệ thống các văn bản quy phạm
pháp luật về hộ tịch, thực hiện xây dựng dữ liệu thông tin quốc gia.
Hai là, quản lý nhà nước về hộ tịch góp phần phát triển kinh tế,
văn hóa – xã hội; bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Ba là, quản lý nhà nước về hộ tịch ở cơ sở góp phần xây dựng
Nhà nước trong sạch, vững mạnh, đấu tranh phòng chống quan liêu,
tham nhũng, lãng phí và các hiện tượng tiêu cực khác.
Bốn là, quản lý nhà nước về hộ tịch khẳng định vị trí, vai trò và
tầm quan trọng của công tác hộ tịch đối với bảo đảm quyền và lợi ích hợp
pháp của cá nhân.
1.3. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ
NƢỚC VỀ HỘ TỊCH Ở CẤP XÃ
Một là, sự hoàn thiện của pháp luật về công tác hộ tịch.
Hai là, công tác tổ chức thực hiện pháp luật về hộ tịch ở cấp
xã.
Ba là, năng lực, trình độ, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ
công chức làm công tác hộ tịch ở cấp xã.
Bốn là, trình độ dân trí, ý thức chấp hành pháp luật của các
cá nhân, tổ chức, nhận thức của cộng đồng dân cư về hộ tịch.
Năm là, ảnh hưởng của phong tục tập quán, hương ước, quy
ước.
Sáu là, cơ sở vật chất, trang thiết bị, sự phối hợp giữa các
ngành, các cấp, các cơ quan trong quản lý nhà nước về hộ tịch.
8



giúp chính quyền và cơ quan chức năng chỉ đạo phối hợp thực hiện
tốt công tác hộ tịch.
Đội ngũ công chức Tư pháp 10 xã, thị trấn thuộc huyện hiện
nay có 19 công chức, trong đó số công chức nam giới là 15, cán bộ
nữ giới là 04.
- Trình độ chuyên môn:
+ 16% công chức Tư pháp - Hộ tịch có trình độ chuyên môn
là Đại học Luật;
+ 42% công chức Tư pháp - Hộ tịch có trình độ chuyên môn
là Trung cấp Luật;
+ Còn lại là công chức Tư pháp - Hộ tịch có trình độ chuyên
môn là Trung cấp khác;
- Về độ tuổi:
+ Công chức Tư pháp - Hộ tịch có độ tuổi dưới 30 là: 04
người, chiếm tỉ lệ 21%.
+ Độ tuổi 30 - 40 là: 08 người, chiếm tỉ lệ 42%;
+ Từ 40 tuổi trở lên là: 07 người, chiếm tỉ lệ 37%.
2.2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ
NƢỚC VỀ HỘ TỊCH Ở CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
PHÚ QUỐC, TỈNH KIÊN GIANG
2.2.1. Về ban hành hoặc trình cơ quan có thẩm quyền
ban hành văn bản quy phạm pháp luật về hộ tịch
Ủy ban nhân dân huyện Phú Quốc hàng năm đều ban hành
các kế hoạch trọng tâm về công tác Tư pháp trên các lĩnh vực.
UBND cấp xã căn cứ vào kế hoạch công tác Tư pháp của
UBND huyện, Nghị quyết của HĐND cùng cấp ban hành kế hoạch
công tác Tư pháp căn cứ triển khai thực hiện tại địa phương. Trong
10



Xác định công tác tuyên truyền và phổ biến giáo dục pháp
luật có vai trò và ý nghĩa quan trọng. Hội đồng phối hợp phổ biến
giáo dục pháp luật và đội ngũ tuyên truyền viên thường xuyên được
kiện toàn Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật
trong nhân dân mà nhận thức của người dân trong việc đi khai sinh,
khai tử, đăng ký kết hôn đã có những chuyển biến rõ rệt.
2.2.4. Về thực hiện đăng ký hộ tịch và quản lý dữ liệu hộ
tịch, sổ sách hộ tịch
Thực trạng công tác quản lý hộ tịch của các xã, thị trấn trên
địa bàn huyện Phú Quốc qua khảo sát các năm như sau:
Biểu 3: Thực trạng đăng ký hộ tịch tại huyện Phú Quốc
(Nguồn: Số liệu chính của Phòng Tư pháp huyện Phú Quốc)

12


00
0

04

0

43

Việc nuôi con
nuôi



752

195

412

Khai tử

842

Tổng

Kết hôn

1181

2023

Khai sinh

Quá
hạn

Đúng
hạn

Đúng
hạn



31

892

209

1162

Đúng
hạn

2015

216

819

Quá
hạn

362

2010

Tổng

61

0

hộ - tịch tham mưu giúp việc có trình độ năng lực, mỗi xã, thị trấn có
02 công chức Tư pháp – Hộ tịch, trong đó một công chức chuyên làm
công tác Tư pháp, một công chức chuyên làm công tác Hộ tịch (duy
nhất chỉ có 01 xã Hòn Thơm chỉ có 01 công chức Tư pháp – Hộ tịch
phải đảm trách luôn cả công tác Tư pháp và công tác Hộ tịch).
2.2.6. Về đào tạo, bồi dƣỡng, hƣớng dẫn chuyên môn,
nghiệp vụ về hộ tịch
Cơ sở là nơi trực tiếp đưa các chủ trương, chính sách của
Đảng, Pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống kiểm nghiệm tính đúng
đắn của các chủ trương, chính sách pháp luật đó. Đối với ngành tư
pháp kết quả thực tiễn là hoạt động tư pháp cơ sở của đội ngũ công
chức Tư pháp - Hộ tịch không chỉ là thước đo mà còn là động lực
phát triển của toàn ngành Tư pháp.
Trong cơ cấu của UBND cấp xã hiện nay, cán bộ Tư pháp Hộ tịch là công chức chuyên trách có nhiệm vụ giúp Ủy ban nhân
dân cấp xã trên địa bàn thực hiện quản lý và đăng ký hộ tịch.
2.2.7. Về thực hiện kiểm tra, thanh tra, khen thƣởng,
xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo về hộ tịch
Được sự quan tâm, chỉ đạo, hướng dẫn sâu sát, thường
xuyên về nghiệp vụ của Sở Tư pháp tỉnh Kiên Giang và Phòng Tư
pháp huyện. Đảng uỷ; sự giám sát của HĐND xã, thị trấn;
14


UBMTTQ; các đoàn thể và nhân dân trên địa bàn. Công tác thanh tra,
kiểm tra, khen thưởng, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo về
hộ tịch tại các xã, thị trấn ngày càng đi vào nề nếp, đảm bảo thực
hiện đúng quy định pháp luật. Công tác kiểm tra về hộ tịch ở cấp xã
thuộc chức năng, nhiệm vụ của Phòng Tư pháp huyện Phú Quốc và
luôn được thực hiện thường xuyên trên địa bàn huyện.
2.3. ƢU ĐIỂM VÀ HẠN CHẾ CỦA QUẢN LÝ NHÀ

vực đăng ký hộ tịch.
- Công tác thanh tra, kiểm tra về đăng ký và quản lý hộ tịch
được thực hiện thường xuyên, định kỳ, đúng quy định.
- Công tác thống kê, báo cáo hàng năm được thực hiện một
cách kịp thời.
2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế
* Hạn chế:
- Sự quan tâm và đầu tư cho công tác hộ tịch chưa đồng đều
ở các địa phương.
- Hiệu quả quản lý hộ tịch ở các xã, thị trấn trên địa bàn
huyện còn chưa cao, chưa đều nhau.
- Dữ liệu hộ tịch của cá nhân bị phân tán, không xâu chuỗi,
kết nối được với nhau.
- Tùy tiện trong việc đăng ký, cấp giấy tờ hộ tịch cho công
dân; chưa bảo đảm độ chính xác khi cấp giấy tờ hộ tịch.
- Lưu sổ hộ tịch chưa được thực hiện nghiêm túc ở một số
địa phương.
- Hạn chế trong cải cách thủ tục hành chính.
- Trước khi áp dụng công nghệ thông tin trong đăng ký,
quản lý hộ tịch (trước ngày 01/01/2016), phương thức đăng ký hộ
16


tịch còn mang tính chất thủ công, mức độ áp dụng công nghệ thông
tin còn hạn chế.
- Việc đăng ký quá hạn còn chiếm tỷ lệ tương đối cao; ở một
số địa phương vẫn còn tình trạng tảo hôn.
* Nguyên nhân của hạn chế
- Sự quan tâm của các cấp lãnh đạo chưa đồng bộ.
- Việc xây dựng thể chế trong lĩnh vực hộ tịch còn chậm

kịp thời, nghiêm minh các vi phạm về đăng ký và quản lý hộ tịch;
thực hiện việc lưu trữ sổ sách, giấy tờ hộ tịch, sử dụng sổ hộ tịch và
biểu mẫu hộ tịch đúng theo quy định; Niêm yết công khai các thủ tục
hành chính về đăng ký hộ tịch; Tổ chức thực hiện tốt công tác đăng
ký và quản lý hộ tịch; sắp xếp, bố trí cán bộ, công chức có đủ trình độ
thực hiện việc tiếp nhận yêu cầu đăng ký hộ tịch; thường xuyên kiểm
tra các hoạt động của công chức Tư pháp - Hộ tịch; định kỳ cử cán bộ
xuống các ấp, khu phố... rà soát, nắm bắt các sự kiện hộ tịch để kịp
thời đăng ký các sự kiện hộ tịch phát sinh ở địa phương.
3.2. GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
VỀ HỘ TỊCH Ở CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ QUỐC,
TỈNH KIÊN GIANG
3.2.1. Tăng cƣờng sự chỉ đạo của Đảng uỷ xã đối với Uỷ
ban nhân dân xã về công tác hộ tịch
Một là, thống nhất nhận thức, tăng cường sự lãnh đạo của tổ
chức đảng, nâng cao trách nhiệm của cấp uỷ, cán bộ đảng viên, là yêu
cầu quan trọng hàng đầu đối với quản lý nhà nước về công tác hộ tịch
của Ủy ban nhân dân xã, thị trấn. Cấp ủy, tổ chức đảng và từng cấp
ủy viên, đảng viên cần thấy rõ ý nghĩa, yêu cầu trong quản lý nhà
18


nước về hộ tịch của Ủy ban nhân dân xã, thị trấn đối với nhiệm vụ
của phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an
toàn xã hội của ủy ban nhân dân xã, thị trấn. Từ đó nêu cao tinh thần
trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo và tiến hành có chất lượng, hiệu quả
các nội dung, biện pháp quản lý nhà nước về hộ tịch của Ủy ban nhân
dân xã, thị trấn.
Hai là, công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng
trên cơ sở quán triệt quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng,

hiện nghị quyết.
3.2.2. Đẩy mạnh cải cách hành chính trong công tác
quản lý nhà nƣớc về hộ tịch tại cấp xã
Một là, thực hiện thủ tục hành chính, phân cấp quản lý một
cách hiệu quả, hợp lý hơn theo chủ trương cải cách bộ máy hành
chính nhà nước.
Hai là, cần tăng cường tính chủ động và tính chịu trách
nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về hộ tịch, người có thẩm quyền
trong giải quyết công việc, tạo điều kiện để các chủ thể có thể linh
hoạt vận dụng giải quyết các trường hợp phát sinh trong thực tiễn
theo nguyên tắc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Đi
kèm với đó là tăng cường hoạt động kiểm tra, giám sát của các cơ
quan quản lý cấp trên đối với cơ quan cấp dưới.
Ba là, nâng cao tính phục vụ của quản lý nhà nước về hộ
tịch tại các xã, thị trấn nhất là trong lĩnh vực đăng ký hộ tịch với tính
chất là một loại hình dịch vụ công bảo đảm cho người dân được phục
vụ thuận tiện, nhanh chóng.
Bốn là, xây dựng mô hình “một cửa liên thông” tại cấp xã.

20


Năm là, thực hiện yêu cầu cải cách hành chính theo hướng
đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian giải quyết, giảm bớt chi
phí và phiền hà cho công dân khi có yêu cầu đăng ký hộ tịch. Tuy
nhiên, để người dân thực sự được hưởng lợi từ yêu cầu cải cách thủ
tục hành chính, đòi hỏi trước hết là các công chức trực tiếp giải quyết
yêu cầu đăng ký hộ tịch của công dân phải là những người có đạo
đức, có tâm với nghề; thực hiện đúng chức trách của cán bộ công
chức nói chung và cán bộ làm công tác hộ tịch nói riêng đã được quy

yếu đã phần nào hạn chế chất lượng hoạt động của công chức Tư
pháp - Hộ tịch.
Trong thời gian tới, cần tiếp tục củng cố, kiện toàn đội ngũ
cán bộ, công chức Tư pháp - Hộ tịch xã, đủ về số lượng và tiêu chuẩn
nghiệp vụ tạo bước chuyển biến mạnh mẽ về tổ chức, cán bộ; chú
trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực, chuẩn hóa
đội ngũ cán bộ, Tư pháp - Hộ tịch hoàn thành tốt nhiệm vụ được
giao.
3.2.5. Tăng cƣờng đầu tƣ cơ sở vật chất, kinh phí cho
công tác hộ tịch của Uỷ ban nhân dân xã và có chế độ đãi ngộ,
khen thƣởng đối với công chức Tƣ pháp - Hộ tịch cấp xã
Để tạo điều kiện cho hoạt động hộ tịch ổn định, đảm bảo
hiệu quả các hoạt động pháp lý thì Nhà nước cần tiếp tục đầu tư, tăng
cường về kinh phí và cơ sở vật chất như trụ sở làm việc và các máy
móc, phương tiện đi lại… Đồng thời có chế độ hỗ trợ để đội ngũ làm
công tác Tư pháp - Hộ tịch xã có thể yên tâm công tác, có chế độ hỗ
trợ về tiền lương nhằm thu hút những nhân sự có trình độ và năng lực
vào công tác, bổ sung vào nguồn biên chế còn thiếu tại địa bàn xã.

22


Thực trạng đó đòi hỏi Uỷ ban nhân dân các xã, thị trấn cần
tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện làm việc, phấn đấu 100%
công chức Tư pháp - Hộ tịch xã, thị trấn có phòng làm việc độc lập,
phòng lưu trữ tài liệu, hồ sơ để thực hiện thống nhất quản lý chuyên
ngành bằng công nghệ thông tin. Bên cạnh đó cần kịp thời động viên,
khuyến khích cán bộ Tư pháp - Hộ tịch ở cơ sở phát huy được khả
năng và trí tuệ phục vụ công việc được giao.
3.2.6. Xây dựng môi trƣờng làm việc, tạo điều kiện và

tự giác của các tổ chức và cá nhân, mà còn đánh giá đúng nhận thức,
động cơ trách nhiệm, qua đó sẽ phát hiện khâu yếu, mặt yếu để kịp
thời khắc phục; đồng thời là cơ sở điều chỉnh bổ sung nội dung, lựa
chọn hình thức phù hợp, ngăn ngừa, phòng ngừa từ xa những vi
phạm có thể xảy ra. Công tác kiểm tra cần được tiến hành thường
xuyên nhưng cũng có thể đột xuất, khi có những biểu hiện tiêu cực,
có khiếu nại, tố cáo. Các hoạt động này cần đảm bảo chặt chẽ, khách
quan, tạo động lực và điều kiện thuận lợi cho đội ngũ công chức Tư
pháp nỗ lực phấn đấu vươn lên trong tự học tập, tự giáo dục. Việc
kiểm tra, đánh giá phải dựa trên các tiêu chí khoa học, cụ thể, đảm
bảo cả định tính và định lượng đầy đủ, chính xác.
3.2.8. Tăng cƣờng sự phối hợp giữa Uỷ ban nhân dân cấp
xã với các cơ quan, tổ chức, đoàn thể quần chúng tại địa phƣơng
trong quản lý nhà nƣớc về hộ tịch
Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng và chính
quyền địa phương trong việc củng cố, kiện toàn đội ngũ công chức
quản lý hộ tịch và trong công tác phối hợp tổ chức quản lý hộ tịch.
Hoạt động quản lý hộ tịch ở cấp xã ngoài tính chất hành
chính, chuyên môn còn mang tính xã hội rộng rãi, kết hợp giữa quản
24


lý nhà nước với sự tham gia của nhân dân. Do đó, Ủy ban nhân dân
xã, thị trấn mà trực tiếp là công chức Tư pháp - Hộ tịch phải phối hợp
chặt chẽ với đại diện của các tổ chức quần chúng nhân dân tại địa
phương để kịp thời tuyên truyền đến đoàn viên, hội viên các quy định
của pháp luật, góp phần thực hiện tốt các quy định của pháp luật cũng
như xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư. Do đó, cần tăng cường
công tác phối hợp hoạt động giữa các ban ngành, đoàn thể và cần có
biện pháp cụ thể để đảm bảo cho sự phối hợp, thông tin, trao đổi với