BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN MINH SANG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ TRÊN
ĐỊA BÀN HUYỆN KIÊN LƯƠNG, TỈNH KIÊN GIANG

Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60 34 04 03

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017


Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: TS. Phan Ánh Hè

Phản biện 1: TS. Đào Đăng Kiên
Phản biện 2: TS. Tần Xuân Bảo

Luận văn này được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ,
Học viện Hành chính Quốc gia.
Địa điểm: Phòng 210 Nhà A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ,
Học viện Hành chính Quốc gia.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

3


Thời gian qua có một số công trình nghiên cứu về lĩnh vực bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư đã được công bố; trong đó bao gồm: các công
trình nghiên cứu đã in thành sách; các báo cáo nghiên cứu, kỷ yếu hội
thảo, bài báo được công bố trên các tạp chí khoa học; các Luận án Tiến sĩ,
Luận văn Thạc sĩ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi
đất.
Các công trình trên đã nghiên cứu trên nhiều các chiều cạnh và sát
thực tế về những tồn tại bất cập trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư hiện nay; tuy nhiên, ở góc độ quản lý công, hiện chưa có công trình
nào nghiên cứu “quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
trên địa bàn huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang”.
3. Mục đích và nhiệm vụ của nghiên cứu đề tài
3.1. Mục đích nghiên cứu đề tài
Mục đích nghiên cứu đề tài là làm rõ cơ sở khoa học của quản lý
nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở huyện Kiên Lương, tỉnh
Kiên Giang; qua đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở địa phương.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
Để đạt được mục đích trên, nhiệm vụ của nghiên cứu đề tài bao
gồm:
- Xây dựng khung lý thuyết quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư ở cấp huyện;
- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang;
- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về bồi thường,



niệm quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và nội dung của
quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
+ Phân tích và đánh giá một cách khoa học thực trạng quản lý
nhà nước về bồi thường, hỗ trợ tái định cư trên địa bàn huyện Kiên
Lương, tỉnh Kiên Giang.
- Ý nghĩa thực tiễn:
+ Chỉ ra những hạn chế, bất cập của quản lý nhà nước về bồi
thường, hỗ trợ tái định cư trên địa bàn huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên
Giang, từ đó đề xuất được hệ thống các giải pháp đồng bộ góp phần
hoàn thiện quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ tái định cư tại địa
phương.
+ Luận văn có thể là tài liệu tham khảo hữu ích cho học sinh,
sinh viên, các nhà quản lý ở địa phương, và những ai quan tâm đến
đề tài này.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung chính
của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở khoa học của quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư trên địa bàn huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang
Chương 3: Giải pháp quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư trên địa bàn huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang

6


Chương 1:

các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong việc thực hiện công tác
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà người sử dụng đất phải gánh chịu
những thiệt hại khi Nhà nước tiến hành thu hồi đất theo quy định của
pháp luật, giúp cho người có đất bị thu hồi ổn định đời sống, sản
uất và phát triển.
1.2. Đặc điểm quan lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư
1.2.1. Tính “nhạy cảm” của quản lý nhà nước về bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư
Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng đối với
cuộc sống của mọi người dân; đối với khu vực nông thôn, đất đai
ngoài mục đích để ở còn là tư liệu sản xuất quan trọng. Với quan
niệm truyền thống của người Việt Nam “có an cư mới lạc nghiệp” thì
việc bị mất đất đai, nhà cửa thực sự là một “cú sốc” đối với người bị
thu hồi đất.
1.2.2. Tính phức tạp của quản lý nhà nước về bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư
Về nguyên tắc, giá đất để tính tiền bồi thường là giá đất cụ thể,
được xác định theo quy định của pháp luật và bảo đảm phù hợp với
giá đất trên thị trường. Song, việc thu thập thông tin để tính đúng giá
đất trên thị trường là không hề đơn giản.

8


1.2.3. Yếu tố nhân văn và xã hội trong quản lý nhà nước về
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Về lý luận và thực tiễn, sự phát triển nào suy cho đến cùng
cũng chỉ vì con người. Trong thu hồi đất, con người này trước hết
phải là những đối tượng người dân chịu tác động trực tiếp và đầu tiên

1.5.1.1. Về quy tr nh thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là một hoạt động phức
tạp, liên quan đến đến lợi ích nhiều đối tượng, vì vậy đòi hỏi công
tác này phải được thực hiện chặt chẽ, đúng quy trình (gồm 12 bước).
1.5.1.2. Trách nhiệm các cơ quan cấp huyện,

trong việc

tham gia thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Trách nhiệm trong việc tham gia thực hiện công tác bồi
thường, hỗ trợ, tái định
cư được quy định cụ thể cho: UBND huyện; Hội đồng bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư; Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư; và UBND cấp xã.
1.5.2. Xác định điều kiện bồi thường về đất, tài sản trên đất
và giá đất bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
1.5.2.1. Điều kiện bồi thường và không bồi thường về đất
Nhà nước có trách nhiệm phải bồi thường thiệt hại cho người
sử dụng đất khi thu hồi đất, song không phải tất cả các trường hợp
Nhà nước thu hồi đất đều được bồi thường. Người sử dụng đất được

10


xem xét bồi thường hoặc không được bồi thường phải trên cơ sở quy
định của pháp luật.
1.5.2.2. Điều kiện bồi thường và không bồi thường tài sản trên
đất
Khi Nhà nước thu hồi đất, ngoài việc bồi thường thiệt hại về
đất Nhà nước còn phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại về tài sản

Nhà nước. Thông qua công tác kiểm tra, giám sát sẽ kịp thời phát
hiện những sai sót, sai phạm trong công tác bồi thường, hỗ trợ tái
định cư.
1.5.5.2. Giải quyết khiếu nại, tố cáo về bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư
Bao gồm 2 nội dung: giải quyết khiếu nại về bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư và giải quyết tố cáo về bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
1.5.6. Tổng kết, đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định
cư ở địa phương
Quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đòi hỏi
phải được tổng kết đánh giá thường xuyên, nhằm kịp thời điều chỉnh
những bất cập trong quá trình thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định
cư.

12


Chương 2:
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BỒI THƯỜNG,
HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN KIÊN
LƯƠNG, TỈNH KIÊN GIANG

2.1. Khái quát về huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội của
huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang
2.1.1.1. Về đặc điểm tự nhiên
Huyện Kiên Lương nằm về phía Tây Bắc của tỉnh Kiên Giang,
thuộc vùng Tứ giác Long Xuyên thuộc tỉnh Kiên Giang, cách trung
tâm thành phố Rạch Giá khoảng 60,0 km về phía Bắc, cách trung tâm
thị xã Hà Tiên 22,0 km đường bộ. Toàn huyện có 8 đơn vị hành chính

chính sách đền ơn đáp nghĩa đối với gia đình có công với cách mạng
ngày càng được chú trọng.
2.1.2 Tác động của đặc điểm tự nhiên và điều kiện kinh tế xã hội đến quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của
huyện Kiên Lương
2.1.2.1. Về thuận lợi
Áp lực cần phải đào tạo, chuyển đổi việc làm khi Nhà nước thu
hồi đất là không
lớn. Trình độ dân trí cao, nên việc am hiểu pháp luật về đất đai cao
hơn các vùng khác. Ý thức tự giác của người dân địa phương khá cao
trong chấp hành quyết định thu hồi đất của Nhà nước vào mục đích
quốc phòng, an ninh, xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật và xây dựng
cơ sở hạ tầng xã hội.
2.1.2.2. Khó khăn
Tăng trưởng kinh tế cao, đòi hỏi nhu cầu sử dụng đất để đầu tư
kết cấu hạ tầng phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội của huyện
ngày càng lớn, từ đó cũng tạo ra nhiều áp lực cho công tác bồi

14


thường, hỗ trợ, tái định cư ở địa phương. Cơ sở dữ liệu về đất đai
của huyện chưa hoàn chỉnh, công tác cập nhật chỉnh lý biến động
không kịp thời, dẫn đến việc xác định nguồn gốc sử dụng đất khi
thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mất rất nhiều thời gian, gặp
nhiều khó khăn do nguồn gốc sử dụng đất phức tạp trong khi lại
thiếu các thông tin xác định chuẩn xác.
2.2. Tình hình thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
trên địa bàn huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang
2.2.1. Về tình hình chung
Trong giai đoạn từ 2011 - 2016, để đáp ứng yêu cầu chuyển

nước thu hồi đất
2.3.2.2. Xác định điều kiện bồi thường về đất, tài sản trên đất
và giá đất bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện
Kiên Lương
2.3.2.3. Xác định vị trí, quy mô khu tái định cư phù hợp với quy
hoạch phát triển chung của địa phương
2.3.2.4. Lập và thực hiện các dự án tái định cư
2.3.2.5. Về kiểm tra, giám sát và giải quyết khiếu nại tố cáo về
bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn
huyện Kiên Lương
2.3.2.6. Về tổng kết, đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư trên địa bàn huyện Kiên Lương

16


2.3.3. Nhận xét chung quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư trên dịa bàn huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang
2.3.3.1. Những kết quả, thành tựu nổi bật
- Quá trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
luôn được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của UBND tỉnh Kiên Giang.
- Về cơ bản, các phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên
địa bàn huyện Kiên Lương thời gian qua đã được thực hiện một cách
chặt chẽ, đảm bảo đúng pháp luật và quy trình, từ giai đoạn xây dựng
hiện kế kế hoạch thu hồi đất, tổ chức chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và
bố trí tái định cư và bàn giao quỹ đất đã thu hồi cho nhà đầu tư.
- Huyện đã thực hiện khá tốt việc xác định điều kiện bồi thường,
không được bồi thường theo đúng quy định của pháp luật. Phần lớn công
tác xét duyệt điều kiện bồi thường được thực hiện chặt chẽ, nên đã
hạn chế được phát sinh khiếu kiện sau khi phương án bồi thường

đó dẫn tới công tác xác định điều kiện bồi thường về đất và tài sản
trên đất mất nhiều thời gian và thiếu chính xác.
- Việc đo đạc xác định diện tích sử dụng thực tế thường sai
lệch với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, do đó thời gian xác
minh xử lý kéo dài và thường gặp phải sự phản ứng gay gắt của
người dân.
- Đơn giá bồi thường đất do cấp trên phê duyệt, lại thường
không sát với giá thị trường nên việc bồi thường cho người dân nhiều
trường hợp còn chưa thỏa đáng và cũng là nguyên nhân dẫn đến
khiếu kiện kéo dài.

18


- Các chính sách bồi thường, hỗ trợ thiệt hại khi Nhà nước thu
hồi đất thường xuyên thay đổi, thiếu nhất quán và đồng bộ nên
không tạo được sự đồng thuận của người dân.
- Đa số nhà ở nông thôn đều xây dựng không phép trên đất
nông nghiệp chưa được xử lý.
- Còn mang tính hình thức, tạo nên sự bức xúc đối với người bị
thu hồi đất.
- Nhân sự còn hạn chế, thiếu tính chuyên nghiệp, thời gian
tham gia thường bị hạn chế do phải giải quyết các công việc chính ở
cơ quan.
- Ủy ban nhân dân một số xã, thị trấn chưa thực sự quyết liệt
trong công tác giải phóng mặt bằng, ngại va chạm với dân và nhiều
khi chưa hiểu một cách thấu đáo chế độ chính sách về giải phóng mặt
bằng của Nhà nước, dẫn tới việc tuyên truyền, giải thích và vận động
nhân dân địa phương chưa thực sự hiệu quả.
- Công tác kiểm tra, giám sát về thực hiện bồi thường, hỗ trợ,

và đúng pháp luật
Thứ bảy, theo hướng chuyển việc bồi thường, giải phóng mặt
bằng từ cơ chế hành chính do các cơ quan công quyền thực hiện sang
cơ chế kinh tế do tổ chức phát triển quỹ đất hoặc doanh nghiệp làm
dịch vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thực hiện.
Tám là, dựa trên sự nghiên cứu, tham khảo có chọn lọc những
kinh nghiệm bổ ích của trong và ngoài nước.

20


Chín là, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị
trong công tác tổ chức thực hiện và tuyên truyền, vận động, giải thích
các chế độ, chính sách.
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Kiên Lương, tỉnh
Kiên Giang
3.2.1. Tăng cường quản lý nhà nước về đất đai và quy hoạch
trên địa bàn huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang
Tập trung đầu tư để thực hiện hoàn thành sớm công tác điều
tra, đo đạc, xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai; lập và chỉnh lý hồ sơ
địa chính; nhanh chóng xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai của huyện
Kiên Lương. Đổi mới và nâng cao chất lượng công tác lập và quản lý
quy hoạch sử dụng đất trên địa bàn huyện. Tổ chức thực hiện tốt việc
quản lý đất đai trên địa bàn theo đúng quy định của pháp luật.
3.2.2. Đổi mới nhận thức về chính sách bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
Chính sách, pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải
đồng bộ, thống nhất, khách quan đảm bảo lợi ích cho các bên có liên
quan. Pháp luật về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần xem

Các cấp chính quyền ở địa phương có trách nhiệm thông tin kịp
thời về những nội dung dự án và yêu cầu của việc giải phóng mặt bằng
đến các cấp ủy đảng, hệ thống chính trị trên địa bàn để phối hợp tuyên
truyền, vận động, để người dân trong diện bị ảnh hưởng hiểu rõ đẩy đủ
mục đích yêu cầu của Nhà nước và quyền lợi trách nhiệm của mình.

22


3.2.6. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tái định cư
trên địa bàn huyện
Chủ động xây dựng các khu tái định cư kết hợp với các khu
phân lô bán đấu giá; cơ sở hạ tầng phải được đầu tư đồng bộ theo
quy định, quy mô diện tích đa dạng cho người được tái định cư chọn
lựa, cung cấp mẫu thiết kế nhà miễn phí. Bảo đảm khu tái định cư
hoàn thành trước khi giải phóng mặt bằng. Quy định các tiêu chí cụ
thể về khu tái định cư đảm bảo phải tốt hơn hoặc ít nhất bằng nơi ở
cũ. Tuyên truyền cho người dân hiểu được lợi ích từ các khu tái định
cư.
3.2.7. Kiện toàn bộ máy và cải cách hành chính trong quản
lý nhà nước về đền bù, hỗ trợ, tái định cư
Kiện toàn bộ máy làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
của Huyện đảm bảo nguyên tắc tập trung thống nhất, có sự phân
công, phân cấp rõ ràng, cụ thể về quyền hạn và trách nhiệm, tránh
tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn.
Triển khai đồng bộ, nâng cao chất lượng cơ chế “một cửa”
theo yêu cầu công khai, minh bạch trong lĩnh vực giải phóng mặt
bằng và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
3.2.8. Tăng cường kiểm tra, giám sát và tổng kết đánh giá
trong quản lý nhà nước về đền bù, hỗ trợ, tái định cư

- Đề xuất hệ thống các giải pháp có tính khả thi nhằm hoàn
thiện quản lý nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn
huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang.

24