BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

............…/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN MINH GIÁC

NĂNG LỰC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
CỦA CÁN BỘ XÃ, PHƯỜNG Ở THÀNH PHỐ TUY HÒA,
TỈNH PHÚ YÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ
LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH
Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 60 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS PHAN VĂN HÙNG

THỪA THIÊN HUẾ, NĂM 2017


LỜI CAM ĐOAN
Tác giả xin cam đoan Luận văn này là công trình do tôi tổng hợp và
nghiên cứu. Trong Luận văn có sử dụng các tài liệu tham khảo như đã nêu
trong phần tài liệu tham khảo.
Học viên

Nguyễn Minh Giác


MỤC LỤC
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các hình
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC THỰC HIỆN
PHÁP LUẬT CỦA CÁN BỘ XÃ, PHƯỜNG .........................................................9
1.1. Một số khái niệm cơ bản ..................................................................................9
1.1.1. Cán bộ xã, phường ....................................................................................9
1.1.2. Vị trí của cán bộ xã, phường .....................................................................9
1.1.3. Vai trò của cán bộ xã, phường ................................................................10
1.1.4. Chức năng của cán bộ xã, phường .........................................................13
1.1.5. Nhiệm vụ của cán bộ xã, phường ............................................................14
1.1.6. Đặc điểm của cán bộ xã, phường ...........................................................18
1.2. Năng lực và khung năng lực cán bộ xã, phường ............................................19
1.2.1 Năng lực ...................................................................................................19
1.2.2. Khung năng lực cán bộ lãnh đạo quản lý ở cấp xã, phường .................23
1.3. Những yếu tố tác động, tạo nên năng lực thực hiện pháp luật của cán bộ xã,
phường...................................................................................................................27
1.3.1. Bẩm sinh, di truyền .................................................................................27
1.3.2. Tự học, tự rèn ..........................................................................................28
1.3.3. Tổ chức chăm lo xây dựng ......................................................................28
1.3.4. Môi trường, cơ chế, chính sách...............................................................29
Chương 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CỦA CÁN BỘ XÃ, PHƯỜNG Ở

3.2.6. Phát huy tính tích cực chủ động của cán bộ trong việc tự đào tạo, rèn
luyện, tu dưỡng ..................................................................................................79
KẾT LUẬN ..............................................................................................................81
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................83


DANH MỤC VIẾT TẮT
BCH TW

Ban chấp hành Trung ương

BCT

Bộ chính trị

BNV

Bộ Nội vụ

TCCSĐ

Tổ chức cơ sở Đảng

HĐND

Hội đồng nhân dân

UBND

Ủy ban nhân dân


Nhà xuất bản


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Thống kê số liệu tổ chức cán bộ ..................................................... 32
Bảng 2.2. Đánh giá kết quả thực hiện các tiêu chí nâng cao chất lượng hệ
thống chính trị ở xã, phường trong 3 năm 2014-2016 .................................... 34
Bảng 2.3. Kết quả đánh giá, phân loại cán bộ chủ chốt của xã, phường diện
BTV Thành ủy quản lý (Giai đoạn 2006-2016) .............................................. 35
Bảng 2.4. Khung năng lực của cán bộ xã, phường ........................................ 38
Bảng 2.5.Tổng hợp phiếu điều tra - Nguồn:Tổng hợp phiếu điều tra ........... 42
Bảng 2.6. Khung điểm đánh giá năng lực ...................................................... 43
Bảng 2.7. Bảng tổng hợp đánh giá năng lực cán bộ xã, phường .................... 45
Bảng 3.1. Đề xuất các khóa đào tạo ................................................................ 74


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2.1. Biểu đồ tổng hợp năng lực cán bộ phường, xã ............................... 45
Hình 2.2. Biểu đồ đánh giá Năng lực ra Quyết định....................................... 46
Hình 2.3. Biểu đồ đánh giá năng lực tổ chức thực hiện Quyết định ............... 49
Hình 2.4. Biểu đồ đánh giá Năng lực kiểm tra, giám sát việc ra Quyết định và
tổ chức thực hiện ............................................................................................. 52


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của Đề tài

Chính quyền cấp xã, phường ( gọi chung là cấp xã ) luôn có vị trí rất
quan trọng trong bộ máy chính quyền của nước ta và được ghi trong Điều

hiện theo chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà
nước, trực tiếp lắng nghe, giải quyết hoặc kiến nghị lên cấp trên những kiến
nghị, ý kiến, nguyện vọng của nhân dân. Vì vậy, năng lực của cán bộ
phường, xã ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh của hệ thống chính trị ở cơ
sở, tác động đến sự nghiệp cách mạng và đổi mới của Đảng và Nhà nước.
Thành phố Tuy Hòa là trung tâm kinh tế chính trị - văn hóa xã hội
của tỉnh Phú Yên. Mặc dù trong những năm qua, nhìn chung Đảng bộ và
chính quyền thành phố Tuy Hòa đã quan tâm tới công tác phát triển năng
lực cán bộ của thành phố, nhưng trên thực tế chưa đạt được chất lượng
như mong muốn, năng lực quản lý nhà nước của đội ngũ cán bộ đang còn
thấp, đặc biệt là năng lực thực hiện pháp luật của cán bộ phường, xã chưa
đáp ứng được yêu cầu phát triển của thành phố: đang còn yếu về chất
lượng, cơ cấu chưa hợp lý, tư tưởng bảo thủ, ỷ lại, kém năng động và sáng
tạo; một bộ phận cán bộ cấp xã còn có biểu hiện cơ hội, bè phái, quan liêu,
sách nhiễu nhân dân…làm giảm uy tín của người cán bộ đối với nhân dân.
Việc nghiên cứu lý luận và phân tích thực trạng năng lực thực hiện
pháp luật của cán bộ phường, xã để có những giải pháp nhằm tạo ra một
sự chuyển biến về chất, chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn đáp ứng
yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH của thành phố Tuy Hòa trở thành
nhiệm vụ cấp thiết. Với lý do đó nên tác giả chọn đề tài “Năng lực thực
hiện pháp luật của cán bộ xã, phường ở thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú
Yên” làm luận văn thạc sĩ của mình.

2


2. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Năng lực thực hiện pháp luật của cán bộ phường, xã không còn là vấn
đề mới, ở nhiều nước trên thế giới đội ngũ cán bộ trong bộ máy nhà nước là

Nguyễn Phương Đông (2002), Vấn đề giáo dục tư tưởng chính trị,
đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên. Tạp chí Kiểm tra (07), tr 2627. Tác giả đã nêu lên tầm quan trọng và hiệu quả, hình thức, phương pháp
giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên hiện
nay. Luận văn có thể kế thừa những phương pháp khả thi trong giáo dục tư
tưởng chính trị, đạo đức cho cán bộ đảng viên cấp cơ sở để góp phần củng
cố và nâng cao phẩm chất đạo đức, chính trị của đội ngũ cán bộ phường, xã ở
thành phố Tuy Hòa .PGS.TS Nễn Trọng Điền (chủ biên - 2007), Về chế độ
công vụ Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia. Công trình nghiên cứu sâu về
công chức, công vụ và các cơ sở khoa học để hoàn thiện chế độ công vụ ở
Việt Nam hiện nay; đề tài phân tích một cách toàn diện và có hệ thống về lý
luận và thực tiễn của chế độ công vụ và cải cách công vụ Việt Nam qua từng
thời kỳ, có tham chiếu các mô hình công vụ của các nhà nước tiêu biểu
cho các thể chế chính trị khác. Luận giải và đưa ra lộ trình thích hợp cho
việc hoàn thiện chế độ công vụ Việt Nam trong điều kiện xây dựng nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Nhà nước của dân, do dân, vì dân dưới
sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
TS Thang Văn Phúc, TS Nguyễn Minh Phương, Nguyễn Thu Huyền
(2004), Hệ thống công vụ và xu hướng cải cách của một số nước trên thế
giới, NXB Chính trị quốc gia. Các tác giả đã nghiên cứu về tổ chức nhà
nước, bộ máy hành chính, lịch sử nền công vụ, chế độ quản lý công chức ở
tám nước có nền kinh tế phát triển trên thế giới: Trung Quốc, Thái Lan,
Nhật Bản, Liên Bang Nga, Cộng Hòa Pháp, Cộng hòa Liên bang Đức,
Vương quốc Anh, Mỹ. Công trình giới thiệu về các chế độ, chính sách của
4


mỗi nước nhằm cải cách nên công vụ như: chế độ tuyển chọn, đào tạo, đánh
giá, lương, phụ cấp, sử dụng nhân tài, công tác chống tham nhũng.... chúng
ta có thể học hỏi và áp dụng những phương pháp cải cách nền công vụ
tiên tiến phù hợp với điều kiện thực tế Việt Nam.

thành phố Tuy Hòa hiện nay.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1. Mục đích của luận văn
Trên cơ sở làm rõ cơ sở lý luận về năng lực thực hiện pháp luật của
đội ngũ cán bộ xã, phường và đánh giá thực trạng năng lực của cán bộ xã,
phường từ đó luận văn đưa ra những quan điểm và đề xuất những giải pháp
có tính khả thi nhằm nâng cao năng lực thực hiện pháp luật của cán bộ xã,
phường trên địa bàn thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
3.2. Nhiệm vụ của luận văn
Để thực hiện được mục đích nêu trên, luận văn có những nhiệm vụ
cụ thể sau đây:
+ Phân tích cơ sở lý luận về năng lực thực hiện pháp luật của cán bộ
xã, phường. Hệ thống hóa những quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về cán
bộ xã, phường ; xây dựng khái niệm, nhiệm vụ, đặc điểm, vị trí, vai trò và
làm rõ những tiêu chí đánh giá, những yếu tố ảnh hưởng đến năng lực thực
hiện pháp luật của cán bộ xã, phường.
+ Khảo sát, phân tích đánh giá thực trạng năng lực thực hiện pháp
luật của cán bộ xã, phường trên địa bàn thành phố Tuy Hòa, trong đó nêu lên
những thành tựu đạt được, những tồn tại, hạn chế cần khắc phục cũng như
phân tích các nguyên nhân hạn chế đến năng lực của cán bộ xã, phường trên
địa bàn thành phố Tuy Hòa.
+ Đề xuất các phương hướng, giải pháp nâng cao năng lực thực hiện
pháp luật của cán bộ xã, phường trên địa bàn thành phố Tuy Hòa nhằm đáp
6


ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền của
dân, do dân, vì dân.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu

6. Những đóng góp về khoa học, ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Qua kết quả nghiên cứu, đề tài góp phần khái quát và làm rõ thêm
cơ sở lý luận về năng lực thực hiện pháp luật của cán bộ xã, phường, đánh
giá thực trạng, tìm ra những bất cập, hạn chế về năng lực của cán bộ xã,
phường trên địa bàn thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên, những yếu tố ảnh
hưởng đến năng lực thực hiện pháp luật của cán bộ xã, phường ở thành phố
Tuy Hòa và những vấn đề đang đặt ra và quan điểm, giải pháp bảo đảm
năng lực thực hiện pháp luật của cán bộ xã, phường ở thành phố Tuy Hòa
trong tình hình mới hiện nay.
- Luận văn góp phần làm sáng tỏ, bổ sung lý luận về năng lực thực
hiện pháp luật của cán bộ xã, phường, góp phần đẩy mạnh cải cách nền
hành chính nhà nước, xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.
- Kết quả nghiên cứu của Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị
trong tổng kết thực tiễn về cán bộ cấp xã.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục, luận văn bao gồm 3
chương:
Chương 1: Cở sở lý luận về năng lực thực hiện pháp luật của cán
bộ xã, phường ở thành phố Tuy Hòa , tỉnh Phú Yên
Chương 2: Thực trạng năng lực thực hiện pháp luật của cán bộ xã,
phường ở thành phố Tuy Hòa , tỉnh Phú Yên
Chương 3: Các giải pháp nâng cao năng lực thực hiện pháp luật
của cán bộ xã, phường ở thành phố Tuy Hòa , tỉnh Phú Yên
8


Chương 1:
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT CỦA CÁN BỘ XÃ, PHƯỜNG
1.1. Một số khái niệm cơ bản

C.Mac-Ph.Anghen, toàn tập, tập 1, NXB Hà Nội
Lênin (1975), toàn tập, tập 4, NXB tiến bộ Mátxcơva
6
Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội, 1995, t5, tr 269, 173
7
Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội, t6, tr46
8
Văn kiện HN lần thứ 3 BCHTW (khóa VIII), NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội, 1997, tr66
4

5

11


của tập thể cán bộ. Bằng trí tuệ tập thể, bằng sự đoàn kết nhất trí, quyết tâm,
dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm với cấp trên và quần chúng nhân
dân, đội ngũ cán bộ xã, phường có thể xây dựng chương trình hành động của
HTCT thực hiện nghị quyết của cấp trên phù hợp với tình hình thực tế của địa
phương và nguyện vọng, lợi ích của nhân dân, mang lại sự khả thi cho những
biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị.
Hai là, cán bộ xã, phường là người góp phần quyết định việc thực hiện
thắng lợi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trên địa bàn
công tác. Với trách nhiệm "là người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ
giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành", cán bộ xã, phường là người trực
tiếp tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách,
pháp luật của Nhà nước đến nhân dân. Thông qua các buổi tuyên truyền, nói
chuyện tại cuộc họp khu dân cư, tổ tự quản, trung tâm học tập cộng đồng hoặc
thông qua các buổi đối thoại trực tiếp với nhân dân để giải thích, giải quyết
các vấn đề mới phát sinh, làm cho các tầng lớp nhân dân hiểu đúng, hiểu đầy

- Chủ tịch UBMTTQ VN, Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí
Minh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ, Chủ tịch Hội Nông dân, Chủ tịch Hội
Cựu chiến binh là cán bộ chuyên trách đứng đầu UBMTTQ VN và các đoàn
thể chính trị-xã hội ở xã, phường; chịu trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức
thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định của điều lệ của tổ chức đoàn
thể, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
- Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND là cán bộ chuyên trách của HĐND xã,
phường, chịu trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện chức năng,
nhiệm vụ của HĐND cấp xã, bảo đảm phát triển kinh tế -xã hội, an ninh chính
trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
- Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND là cán bộ chuyên trách lãnh đạo
UBND xã, phường, chịu trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành hoạt động
13


của UBND và hoạt động quản lý Nhà nước đối với các lĩnh vực kinh tế - xã
hội, an ninh, quốc phòng đã được phân công trên địa bàn.[9].
1.1.5. Nhiệm vụ của cán bộ xã, phường
* Nhiệm vụ của Bí thư:
+ Nắm vững Cương lĩnh, Điều lệ Đảng và đường lối, chủ trương của
Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, Nghị quyết, Chỉ thị của cấp trên
và chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, chi bộ cấp mình; nắm vững nhiệm vụ
trọng tâm, giải quyết có hiệu quả công việc đột xuất; nắm chắc và sát tình
hình đảng bộ, tổ chức đảng trực thuộc và của nhân dân trên địa bàn; chịu trách
nhiệm chủ yếu về các mặt công tác của Đảng bộ.
+ Chủ trì cuộc họp của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và chỉ đạo việc
chuẩn bị xây dựng Nghị quyết của Đảng bộ, của Ban Chấp hành, Ban Thường
vụ và tổ chức chỉ đạo thực hiện thắng lợi các Nghị quyết đó.
+ Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong lãnh đạo, chỉ đạo hoạt
động và giữ vai trò trung tâm đoàn kết giữ vững vai trò lãnh đạo toàn diện đối

trấn và các phong trào thi đua của tổ chức mình theo Chương trình, Nghị
quyết của tổ chức chính trị - xã hội cấp trên tương ứng đề ra.
+ Tổ chức, chỉ đạo việc học tập chủ trương, đường lối, chính sách của
Đảng và pháp luật Nhà nước; các chủ trương, Nghị quyết đối với đoàn viên,
hội viên của tổ chức mình.
+ Chỉ đạo việc lập kế hoạch kinh phí, chấp hành, quyết toán kinh phí
hoạt động và quyết định việc phân bổ kinh phí hoạt động do Nhà nước cấp
đối với tổ chức mình.
+ Tham mưu đối với cấp uỷ Đảng ở xã, phường, thị trấn trong việc xây
dựng đội ngũ cán bộ của tổ chức mình.
+ Bám sát hoạt động các phong trào, định kỳ tổ chức kiểm tra, đánh giá
và báo cáo với cấp uỷ cùng cấp và các tổ chức đoàn thể cấp trên về hoạt động
của tổ chức mình.

15


+ Chỉ đạo việc xây dựng quy chế hoạt động của Ban Thường vụ, Ban
Chấp hành cấp cơ sở tổ chức mình; chỉ đạo hoạt động của Ban Thường vụ,
Ban Chấp hành đảm bảo theo đúng quy chế đã xây dựng.
* Nhiệm vụ của Chủ tịch Hội đồng nhân dân:
+ Triệu tập, chủ toạ các kỳ họp của Hội đồng nhân dân, phối hợp với
Uỷ ban nhân dân trong việc chuẩn bị kỳ họp Hội đồng nhândân; chủ trì trong
việc tham gia xây dựng nghị quyết của Hội đồng nhân dân.
+ Giám sát, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện các nghịquyết của Hội
đồng nhân dân.
+ Tổ chức tiếp dân, đôn đốc, kiểm tra việc giải quyết các kiến nghị,
khiếu nại, tố cáo của nhân dân.
+ Giữ mối quan hệ với đại biểu Hội đồng nhân dân, phối hợp công tác
với Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, thông báo hoạt động của

Nam và các đoàn thể nhân dân ở xã, phường.
+ Trực tiếp quản lý, chỉ đạo thực hiện một số nhiệm vụ theo quy định
của pháp luật.
+ Tổ chức quản lý, điều hành hoạt động của trưởng, phó thôn, tổ dân
phố theo quy định của pháp luật.
+ Báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân cùng cấp và Uỷ ban nhân
dân cấp trên.
+ Triệu tập và chủ toạ phiên họp của Uỷ ban nhân dân xã, phường.
+ Thực hiện việc bố trí sử dụng, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công
chức cơ sở theo sự phân cấp quản lý.
+ Đình chỉ hoặc bãi bỏ quy định trái pháp luật của trưởng thôn và tổ
dân phố.

17