Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

PHẦN MỞ ĐẦU
I. NHẬN THỨC VẤN ĐỀ.

Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

1


Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

Theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản,
toàn diện giáo dục và đào tạo. Đòi hỏi người giáo viên phải giáo dục cho
học sinh hiểu biết không những về mặt kiến thức mà còn về tất cả các
mặt: năng lực, kỹ năng, phẩm chất,… để cho các em phát triển một cách
toàn diện. Nhưng trong thực tế hiện nay, việc rèn kỹ năng sống ở các
Trường Tiểu học vẫn chưa được quan tâm nhiều, do trong tư tưởng giáo
viên và phụ huynh chỉ chủ yếu đến việc dạy chữ, dạy các em đọc, viết,
làm tính, nặng nhiều về kiến thức mà chưa thật sự chú trọng về giáo dục
và rèn cho các em kỹ năng sống.
Lứa tuổi học sinh Tiểu học đang còn rất hồn nhiên, vô tư như một tờ giấy
trắng, các em rất dễ bắt chước hành vi của mọi người xung quanh và những gì
mình thấy được. Cho nên việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh không phải là
việc một sớm một chiều mà đòi hỏi phải trải qua quá trình dài, kiên nhẫn và
bằng cả tâm huyết. Kỹ năng sống phải được rèn luyện ở mọi lúc, mọi nơi, thực
hiện càng sớm càng tốt đối với trẻ em, nhất là học sinh lớp 1. Các em mới từ
mẫu giáo chuyển qua môi trường tiếp xúc hoàn toàn mới: Ngôi trường mới, thầy
cô mới, bạn bè mới,… tất cả đều lạ lẫm với các em. Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm
phải là người tiên nhận, phải lên kế hoạch phối hợp với phụ huynh các em là chủ
yếu. Bởi vì các em đang còn bắt chước, thích gì làm đó, chưa ý thức được việc

- Có 13 học sinh có kỹ năng: Trả lời câu hỏi còn vấp, hơi thiếu tự tin, chưa
mạnh dạn,…
- Còn 9 học sinh chưa có kỹ năng: Nhút nhát, thiếu tự tin, đến lớp còn khóc
nhè, chưa biết chào hỏi khi gặp thầy cô và người lớn,…
Qua nắm bắt tình hình lớp 1A5, năm học 2014 - 2015, tôi thu được kết quả
như sau:
Tổng
HS đã qua lớp mẫu giáo
HS chưa qua lớp mẫu giáo
số
Kỹ năng chưa tốt
HS Kỹ năng tốt Có hình thành kỹ năng

29

SL

Tỉ lệ

SL

Tỉ lệ

SL

Tỉ lệ

7

24.1%

bên cạnh đó không thể thiếu gia đình, đó là những người gần gũi với các em
giúp cho việc khắc sâu và tạo kỹ năng thuần thục hơn cho các em. Vì vậy giáo
dục kỹ năng sống phải có sự kết hợp giữa gia đình, nhà trường và cả xã hội.
2. Thuận lợi - Khó khăn.
Trong quá trình rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1 gắn với thực hiện nội
dung phong trào “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”, tôi đã
gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
2.1. Thuận lợi.
Trường Tiểu học Phước Hòa B được xây mới vào năm 2010, đạt Chuẩn cấp
độ 1 năm học 2010 – 2012 và đạt Chuẩn chất lượng giáo dục cấp độ 3 nên thuận
lợi trong việc thực hiện nội dung xây dựng môi trường giáo dục sạch đẹp, an
toàn cho trẻ.
Trường được trang bị hệ trống cơ sở vật chất đầy đủ, khang trang, trang
thiết bị khá hiện đại đảm bảo cho yêu cầu giảng dạy và học tập.

Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

4


Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

Giáo viên được sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời từ phía Ban Giám Hiệu nhà
trường, được các đồng nghiệp trong tổ khối nhiệt tình đóng góp ý kiến, rút kinh
nghiệm trong việc giảng dạy và giáo dục cho học sinh.
Có đa số học sinh ngoan, biết vâng lời, được phụ huynh quan tâm phối hợp
với giáo viên trong việc giáo dục con em mình.
Vì thế, bản tôi luôn cố gắng vận dụng nhiều biện pháp làm sao rèn cho các
em kỹ năng sống, giúp các em tự tin hơn, phát triển một cách toàn diện để trở
thành con người năng động, sáng tạo phù hợp với xã hội hiện nay.

Phụ huynh nuông chiều, cung phụng con quá mức mà không tập cho các
em tự làm những công việc đơn giản dẫn đến các em không có kĩ năng tự phục
vụ bản thân.
Từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên, bản thân đã cố gắng tìm nhiều
biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh thông qua quá trình giảng dạy và các
hoạt động ngoài giờ lên lớp, sinh hoạt tập thể,… nhằm đem lại hiệu quả cao
trong công tác giáo dục.
III. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.
1. Giáo viên gần gũi với học sinh.
Ngay những tuần đầu tiên nhận lớp giảng dạy, giáo viên cần tạo sự gần gũi
giữa thầy và trò. Nhằm giúp học sinh tự giới thiệu về mình, động viên khuyến
khích các em chia sẻ, hòa đồng với nhau thì ngay chính giáo viên phải coi các
em học sinh như những người bạn, thường xuyên tiếp xúc, chủ động trò chuyện
để các em có thể cởi mở, bớt nhút nhát, dễ nói chuyện với cô.
Giáo viên phải giải quyết công bằng những mẫu thuẫn xảy ra giữa các em
học sinh trong lớp. Nhắc nhở thường xuyên, nhẹ nhàng và chỉnh sửa những lỗi
mà các em hay mắc phải: Không được xưng hô “mày – tao” mà thay bằng
“bạn”, phát biểu bằng cách giơ tay, không chen ngang khi giáo viên nói, khi nói
phải “thưa cô”, không đùa giỡn trong lớp, không tự ý ra khỏi chỗ, không quay
ngang quay dọc,….
Giáo viên đưa ra những kí hiệu chung cho cả lớp thực hiện thay vì lời nói:
+ Học sinh lấy bảng con: Gõ vào góc bảng 1 cái;
Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

6


Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

+ Ngồi khoanh tay: Gõ vào chữ o;

giữa mắt và mặt bàn là 25 - 30cm, tay để ngay ngắn trên mặt bàn. Ngồi đúng tư
thế giúp xương sống thẳng, có dáng đứng thẳng đẹp, có đôi mắt sáng, học tập
hiệu quả.
Không ngồi bò ra bàn, nghiêng ngả, cúi mặt sát bàn. Ngồi không đúng tư
thế sẽ khiến xương sống bị cong, lưng bị còng và tạo nên dáng đi xiêu vẹo, mỏi
mệt, vẹo xương sống, tiếp thu bài chậm, mắt bị mờ,…

Học sinh ngồi ngay ngắn khi học và khi viết bài.

2.3. Nề nếp ăn - ngủ, tự phục vụ bản thân.
Giáo viên cần dạy học sinh nghi thức văn hóa trong ăn uống qua đó dạy
các em kĩ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Biết thay đồ trước khi
xuống nhà ăn, tự rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách
sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống
gọn gàng, không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai
thức ăn; khi ăn ở nhà có người lớn phải biết mời trước khi ăn, cảm ơn sau khi
ăn; biết tự dọn, cất đúng chỗ bát, chén, thìa,… hoặc biết giúp người lớn dọn dẹp,
ngồi ngay ngắn, không làm ảnh hưởng đến người xung quanh; biết đánh răng,
súc miệng và rửa chân tay sạch sẽ sau khi ăn.

Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

8


Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

HS thay đồ chuẩn bị đi ăn. HS rửa tay trước khi ăn. HS ngồi ăn nghiêm túc tại nhà ăn.

HS xếp hàng lần lượt vệ sinh răng miệng sau khi ăn



Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

+ Ở ngoài đường: Chào cô chú, bác,...khi gặp trên đường,…
- Tư thế chào – lời chào: Khoanh tay cúi người khi gặp người lớn tuổi, nét
mặt tươi vui.
Mẫu câu chào:
+ Khi gặp người lớn: “Dạ, cháu/ con/ em chào…… ạ.” (Phần chỗ trống là
người lớn cụ thể mà em muốn chào)
+ Khi gặp bạn bè: “Tớ chào cậu.”
+ Khi gặp em nhỏ: “Anh/ Chị chào em.”

Giáo viên hướng dẫn HS một số tư thế khi chào hỏi.

3.2. Trong giao tiếp.
Quy tắc “một chạm”: Hướng dẫn học sinh cách đưa đồ vật để người nhận
có thể sử dụng thuận tiện nhất: Đưa sách xuôi chiều về phía người nhận; Đưa
đuôi bút, đuôi kéo về phía người nhận. Biết cách đưa và nhận đồ vật bằng 2 tay.

Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

11


Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

HS thực hành đưa kéo, sách vở theo qui tắc “một chạm”.

3.3. Lịch sự và lễ phép.


Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

13


Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

Học sinh thực hành tư thế cảm ơn.

4. Kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
- Bảo vệ mắt: Khi học bài, em cần quan tâm chăm sóc mắt của mình bằng
cách: Nhắm mắt nghỉ sau mỗi giờ học, đọc sách vở trong khoảng nhìn phù hợp.
Để bảo vệ đôi mắt khi chơi đùa, em cần cẩn thận với: côn trùng, bụi, vật cứng.
Khi bị bụi, vật cứng hoặc côn trùng vào mắt, em cần chớp mắt liên tục, nhắm
mắt lại và nhờ sự giúp đỡ của người lớn.
- Bảo vệ bản thân: Giáo viên giúp học sinh nhận thức một số tác nhân gây
hại đến bản thân và biết cách tự bảo vệ bản thân trước những tổn thương thông
thường.
+ Va đập tạo vết thâm, bầm tím: GV hướng dẫn cách xử lí vết bầm do va
đập:
Bước 1: Rửa sạch vết bầm
Bước 2: Chườm lạnh
Bước 3: Băng lại
+ Nô đùa, ngã xe, trèo cây: Tập sơ cứu vết thương nhỏ theo các bước sau:
Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

14



quên hay bị mất,... cho bạn coi chung sách, chơi với bạn, bênh vực bạn khi bị
các anh chị khác ăn hiếp, bắt nạt, trò chuyện với bạn. Không xa lánh, ghen ghét,
đố kị nhau.
Khi có chuyện xích mích giữa các học sinh, giáo viên phải kịp thời can
thiệp không để mâu thuẫn kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến tình bạn của các em.
Gặp gỡ trao đổi riêng với từng học sinh hoặc nhóm học sinh để biết rõ đầu đuôi.
Sau đó phân tích rõ ai đúng, ai sai. Ai sai thì phải nhận lỗi và xin lỗi bạn. Sau đó
giảng hòa và bắt tay nhau vui vẻ trở lại.
Tích cực giúp đỡ bạn cùng học tốt: Cùng nhau đọc bài, hướng dẫn bạn cách
tính toán,…

Giúp nhau đọc bài và làm tính.

6. Ý thức tự học.
Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

16


Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

- Để tập trung khi học trên lớp, em phải:
+ Ngồi học đúng tư thế;
+ Chăm chú nghe thầy cô giảng bài;
+ Ghi chép, làm bài tập thầy cô giao đầy đủ;
+ Hăng hái phát biểu ý kiến.
- Các nguyên tắc giúp em tập trung:
+ Mỗi lúc một việc: Khi đang làm việc này thì em không nên làm việc
khác. “Chơi ra chơi, học ra học”.
+ Giờ nào việc nấy: Em tự lập kế hoạch cho mình, giờ nào là giờ học,

HS chăm sóc, tưới hoa trước lớp học.

8. Lồng ghép vào các môn học.
Qua môn Tiếng Việt, để hình thành cho học sinh những kiến thức và rèn kỹ
năng sống cần vận dụng nhiều phương pháp dạy học như: Trò chơi học tập,
phương pháp hỏi – đáp, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, thực hành giao
tiếp, phương pháp tổ chức hoạt động nhóm,…Thông qua các hoạt động học tập,
các em được rèn kỹ năng hợp tác, mạnh dạn bày tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai,…
có cơ hội rèn luyện, thực hành thêm nhiều kỹ năng sống cần thiết.

Học sinh thảo luận nhóm. Học sinh thi đua làm bài

Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

HS học theo nhóm

19


Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

Đối với môn Đạo đức, để các chuẩn mực hành vi đạo đức trở thành thói
quen của học sinh cần tổ chức cho các em thực hiện đa dạng các hoạt động học
tập như: Quan sát tranh ảnh, tiểu phẩm, băng hình; tập kể chuyện theo tranh;
chơi trò chơi; xử lí tình huống; múa, hát, vẽ tranh,… Sử dụng nhiều phương
pháp dạy học như: Học theo nhóm, đóng vai,… Thông qua đó giúp các em có cơ
hội thực hành nhiều kỹ năng sống phù hợp với lứa tuổi của mình, tiếp cận các
hành vi ứng xử phù hợp chuẩn mực đạo đức, trải nghiệm lối sống lành mạnh,
nói lời hay ý đẹp, biết chăm sóc ông bà, cha mẹ, biết hợp tác, giúp đỡ bạn…


sẽ được khen thưởng và nhận được những món quà.
Đây là một biện pháp động viên tinh thần rất hiệu quả. Các em sẽ mạnh dạn
hơn, tự tin hơn, có lối sống, đạo đức tốt hơn.

Góc học tốt.

Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

21


Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC.
Trong thời gian vừa qua, tôi đã áp dụng các biện pháp rèn kỹ năng sống cho
học sinh lớp 1. Qua theo dõi việc học hàng ngày của các em, phối hợp cùng với
phụ huynh và nhà trường, tôi có bảng kết quả sau:
Tổng
số
HS

29

HS đã qua lớp mẫu giáo

HS chưa qua lớp mẫu giáo

Kỹ năng tốt Có hình thành kỹ năng

Kỹ năng chưa tốt

Học sinh đi học đều hơn, đúng giờ hơn và ít gặp khó khăn khi đến lớp.
Lớp học ngày càng tốt hơn, học sinh phát biểu rõ ràng hơn, nói năng trôi
chảy, lưu loát, trả lời tròn câu; các em có ý thức tự học, tự hoàn thành nhiệm vụ
học tập của mình; các em đã có nề nếp hơn, biết xếp hàng ngay ngắn, không đùa
giỡn trong các giờ ăn, biết đánh răng sau khi ăn và tự xếp nệm trước và sau khi
ngủ.
Biết lao động chăm sóc hoa, cây cảnh; biết giữ gìn vệ sinh trong và ngoài
lớp học; biết sắp xếp giầy lên kệ, biết phân công trực nhật, sắp xếp bàn ghế; tự
ngồi ngay ngắn, biết tự bảo vệ bản thân,...
Phụ huynh quan tâm học sinh hơn nhưng không còn chiều chuộng con, mà
đã dần tập cho các em những kỹ năng tự biết phục vụ bản thân.

Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

22


Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1

Phụ huynh sẵn sàng phối hợp với giáo viên cùng giáo dục con em mình.
Ngoài những kết quả đã đạt được kể trên thì vẫn còn số ít học sinh kỹ năng
sống có tiến triển hơn so với đầu năm, song vẫn còn một số hạn chế (1 học sinh:
3.4%), nguyên nhân một phần là do cha mẹ bỏ nhau, chưa quan tâm đúng mực,
trí nhớ của em chưa tốt, còn nói trước quên sau; phần nữa là vì giáo viên đã dạy
trên lớp mà về nhà cha mẹ bỏ bê, không quan tâm, những kỹ năng đó không
được lặp đi lặp lại nhiều lần nên các em không còn khắc sâu nữa và dần quên đi.
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
Giáo viên phải gần gũi, thân thiện, tạo mọi điều kiện để các em có thể mạnh
dạn, tự tin trong giao tiếp, năng động tham gia trò chơi, các buổi hoạt động
ngoài giờ lên lớp. Giáo viên cần mạnh dạn trao đổi với đồng nghiệp, đưa ra

nhất trong cuộc sống thực tế của học sinh. Ngay trong những giờ học ngoài việc
đảm bảo mục tiêu, kiến thức, kỹ năng của bài, giáo viên cần chú ý đến rèn kỹ
năng sống cho học sinh. Học sinh được rèn kỹ năng sống qua nội dung kiến thức
của bài, qua lĩnh hội kiến thức pháp luật, qua tham gia các hoạt động học tập
trong lớp, hoạt động ngoài giờ do giáo viên tổ chức. Học sinh được học tập sinh
hoạt vui chơi, rèn luyện ngay cả trong môi trường gia đình, nhà trường, xã hội;
Trên đây là một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1 mà tôi đã
thực hiện và đạt được kết quả như trên. Tuy nhiên, do khả năng bản thân có hạn
nên đề tài không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi kính mong đồng nghiệp, Ban
Giám Hiệu, Phòng Giáo Dục và Đào Tạo góp ý để đề tài được hoàn thiện hơn.

Phước Hòa, ngày 26 tháng 1 năm 2015
Người thực hiện

Hoàng Thị Lệ Trinh

Người thực hiện: Hoàng Thị Lệ Trinh

24