BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CÁ
NHÂN TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN
VIỆT NAM – CHI NHÁNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng

LÊ TRẦN BẢO LINH

Hà Nội-2017



BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Phát triển bền vững hoạt động tín dụng cá nhân tại ngân hàng
TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Thái Nguyên

Ngành: Tài chính – Ngân hàng – Bảo hiểm
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã số: 60340201

Họ và tên học viên: Lê Trần Bảo Linh


Thái Nguyên đã giúp tôi thu thập số liệu, nghiên cứu hoàn thiện luận văn.
Dù đã cố gắng nhưng do trình độ bản thân còn hạn chế, trong luận văn của tôi
sẽ không tránh khỏi thiếu sót, kính mong các thầy, cô giáo, các bạn sinh viên đóng
góp ý kiến để nội dung nghiên cứu này được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 02 tháng 05 năm 2017
Tác giả luận văn

Lê Trần Bảo Linh


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN.......................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN...........................................................................................................ii
DANH MỤC CÁC BẢNG.......................................................................................vi
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ..............................................................vii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT........................................................................viii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.....................................................................ix
PHẦN MỞ ĐẦU.......................................................................................................1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HOẠT
ĐỘNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG
MẠI........................................................................................................................... 6
1.1. Tín dụng cá nhân tại các ngân hàng thương mại.............................................6
1.1.1. Khái niệm tín dụng cá nhân......................................................................6
1.1.2. Đặc điểm của tín dụng cá nhân.................................................................8
1.1.3. Vai trò của tín dụng cá nhân......................................................................9
1.1.3.1. Đối với ngân hàng thương mại...........................................................9

2.1.2. Một số kết quả của hoạt động huy động vốn, hoạt động tín dụng và công
tác dịch vụ những năm gần đây (2012 – 2016).................................................34
2.1.2.1. Huy động vốn....................................................................................35
2.1.2.2. Hoạt động tín dụng...........................................................................37
2.1.2.3. Công tác dịch vụ...............................................................................41
2.2. Thực trạng phát triển tín dụng cá nhân tại BIDV chi nhánh Thái Nguyên
trong những năm gần đây (2012 – 2016).............................................................42
2.2.1. Quá trình triển khai tín dụng cá nhân tại BIDV Thái Nguyên.................42
2.2.2. Thực trạng phát triển tín dụng cá nhân tại BIDV Thái Nguyên...............43
2.2.2.1. Tốc độ tăng dư nợ tín dụng cá nhân.................................................43
2.2.2.2. Tỷ lệ nợ xấu tín dụng cá nhân...........................................................45
2.2.2.3. Tốc độ tăng lợi nhuận từ tín dụng cá nhân.......................................47
2.2.2.4. Các sản phẩm tín dụng cá nhân........................................................50
2.2.2.5. Các yếu tố khác liên quan đến hoạt động tín dụng cá nhân của BIDV
chi nhánh Thái Nguyên..................................................................................53
2.3. Đánh giá mức độ phát triển bền vững hoạt động tín dụng cá nhân tại BIDV
Thái Nguyên.........................................................................................................58
2.3.1. Kết quả đạt được.....................................................................................58
2.3.2. Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân............................................60
2.3.2.1. Hạn chế còn tồn tại...........................................................................60
2.3.2.2. Nguyên nhân.....................................................................................64
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2........................................................................................73
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TÍN DỤNG CÁ
NHÂN TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT
NAM – CHI NHÁNH THÁI NGUYÊN...............................................................74
3.1. Định hướng phát triển tín dụng cá nhân của BIDV Thái Nguyên..................74
3.1.1. Mục tiêu kế hoạch kinh doanh chung của chi nhánh...............................74
3.1.2. Mục tiêu cụ thể phát triển tín dụng cá nhân............................................75
3.2. Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển bền vững tín dụng cá nhân tại
BIDV Thái Nguyên..............................................................................................76

BẢNG

1

Bảng 2.1

2

Bảng 2.2

3
4

Bảng 2.3
Bảng 2.4

5

Bảng 2.5

6

Bảng 2.6

7

Bảng 2.7

8


47
49
50


vii

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ

STT

BIỂU ĐỒ/SƠ
ĐỒ

TÊN BIỂU ĐỒ/SƠ ĐỒ

TRANG

1

Biểu đồ 2.1

Tốc độ tăng dư nợ TDCN BIDV Thái
Nguyên 2012 – 2016

58

2

Biểu đồ 2.2



viii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19

KÝ HIỆU VIẾT TẮT
CN
DNTDCN

Quan hệ khách hàng
Quản lý khách hàng cá nhân
Sản xuất kinh doanh
Tổ chức tín dụng
Tín dụng bán lẻ
Tín dụng cá nhân
Trung dài hạn
Tổng dư nợ


ix

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Để thực hiện đề tài “Phát triển bền vững hoạt động tín dụng cá nhân tại
NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Thái Nguyên”, tác giả đã lần
lượt thực hiện các bước tổng hợp lý luận, phân tích đánh giá thực trạng, cuối cùng
đề xuất các biện pháp để phát triển bền vững mảng tín dụng cá nhân nhằm góp phần
nâng cao hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh tranh của ngân hàng BIDV chi
nhánh Thái Nguyên tại địa bàn nghiên cứu. Cụ thể, luận văn đã thực hiện được
những nội dung sau:
Thứ nhất, luận văn đã trình bày tổng quan cơ sở lý luận về tín dụng cá nhân và
phát triển bền vững tín dụng cá nhân. Trong đó đề cập đến khái niệm, đặc điểm, vai
trò của tín dụng cá nhân đối với các chủ thể trong nền kinh tế, các loại sản phẩm tín
dụng cá nhân; khái niệm về phát triển bền vững tín dụng cá nhân và những tiêu chí
để đánh giá mức độ phát triển bền vững của tín dụng cá nhân. Bên cạnh đó luận văn
đưa ra một số trường hợp ngân hàng trong nước thành công trên thị trường tín dụng
bán lẻ tại Việt Nam làm bài học kinh nghiệm phát triển tín dụng cá nhân cho các
ngân hàng thương mại Việt Nam nói chung và BIDV chi nhánh Thái Nguyên nói
riêng. Những lý luận cơ bản này là định hướng vững chắc cho phần phân tích hoạt
động tín dụng cá nhân thực tiễn của ngân hàng BIDV chi nhánh Thái Nguyên trong

tiếp cận những thị trường tài chính quốc tế lớn nhưng cũng đặt ra không ít thách
thức khi ngày càng nhiều các ngân hàng nước ngoài có được vị thế kinh doanh bình
đẳng như các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước. Đứng trước cả những
tiềm năng và nguy cơ trên thị trường đã đặt các NHTM Việt Nam vào thế phải thay
đổi chiến lược kinh doanh, mở rộng và đa dạng hóa nhóm khách hàng mục tiêu, hệ
thống ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) nói chung cũng như
ngân hàng BIDV chi nhánh Thái Nguyên nói riêng cũng không thể nằm ngoài xu
thế đó.
BIDV được biết đến là ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) lâu đời
nhất Việt Nam. Trong suốt chiều dài lịch sử phát triển, BIDV được khách hàng biết
đến là ngân hàng bán buôn hàng đầu chuyên phục vụ các dự án lớn của đất nước. 5
năm trở lại đây, BIDV đã đẩy mạnh hoạt động ngân hàng bán lẻ bên cạnh duy trì thế
mạnh là một ngân hàng bán buôn. Theo đó, BIDV chi nhánh Thái Nguyên đã mở
rộng và phát triển mạnh mẽ mảng kinh doanh bán lẻ, trong đó nhóm khách hàng cá
nhân và hộ gia đình là những khách hàng ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, để có thể
cạnh tranh được với các NHTM năng động trong nước cũng như các ngân hàng
nước ngoài vốn có ưu thế mạnh về mảng dịch vụ ngân hàng bán lẻ thì không chỉ
phát triển đơn thuần về số lượng, mà BIDV chi nhánh Thái Nguyên còn cần phát
triển một cách bền vững mảng dịch vụ này, trong đó, tín dụng cá nhân là một trong
những mục tiêu quan trọng hàng đầu, do tín dụng luôn là một hoạt động chủ lực của
ngân hàng. Chính vì vậy tôi chọn đề tài “Phát triển bền vững hoạt động tín dụng cá
nhân tại ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thái
Nguyên” làm đề tài nghiên cứu.


2

2. Tình hình nghiên cứu
Từ năm 2008 trở lại đây, ngành tín dụng cá nhân Việt Nam đã bắt đầu được
các NHTM và các tổ chức tín dụng (TCTD) quan tâm phát triển. Đi liền với đó


phân tích đánh giá thực tiễn chất lượng tín dụng cá nhân tại chi nhánh Hưng Yên
dựa trên các chỉ tiêu định lượng và định tính, trong đó chủ yếu hơn cả là sử dụng
nhóm chỉ tiêu định lượng bao gồm: chỉ tiêu nợ quá hạn, tỷ lệ sinh lời ngắn hạn, chỉ
tiêu hiệu quả hoạt động vay vốn, chỉ tiêu dư nợ, doanh số cho vay và chỉ tiêu xử lý
nợ. Từ đó, tác giả đưa ra một số biện pháp để nâng cao chất lượng tín dụng cá nhân
tại chi nhánh.
Nhìn chung các nghiên cứu nói trên hoặc thiên về tập trung phân tích sự phát
triển về quy mô và số lượng của tín dụng cá nhân, hoặc thiên về phân tích về mặt
chất lượng, chưa nghiên cứu toàn diện cả về sự tăng trưởng quy mô và nâng cao
chất lượng tín dụng bán lẻ trong ngân hàng thương mại. Trong khi đó, ngành ngân
hàng bán lẻ nói chung và tín dụng bán lẻ nói riêng đã qua giai đoạn phát triển nóng,
các ngân hàng hiện nay đặt phát triển bền vững là mục tiêu hàng đầu, tức là nhấn
mạnh sự phát triển cả về lượng và chất. Chính vì vậy, với đề tài “Phát triển bền
vững hoạt động tín dụng cá nhân tại NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam Chi
nhánh Thái Nguyên”, học viên sẽ đi phân tích cân đối cả hai mặt phát triển của hoạt
động tín dụng cá nhân là lượng và chất, cụ thể tại ngân hàng BIDV Chi nhánh Thái
Nguyên với mong muốn bổ sung cho các nghiên cứu trước đó, cũng như cung cấp
cho mọi người một ví dụ về phát triển tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại một
cách bền vững.
3. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận về phát triển bền vững hoạt động
tín dụng cá nhân và phân tích đánh giá thực tiễn phát triển bền vững hoạt động tín
dụng cá nhân tại một ngân hàng cụ thể, ở đây là Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát
triển Việt Nam Chi nhánh Thái Nguyên, luận văn đề xuất các biện pháp và kiến
nghị nhằm phát triển hoạt động tín dụng cá nhân bền vững tại chi nhánh trong thời
gian tới, cụ thể:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển bền vững hoạt động tín dụng cá
nhân;




5

thị. Xem xét, phân tích các chỉ tiêu đánh giá mức độ phát triển bền vững tín dụng cá
nhân tại chi nhánh bằng cách so sánh số liệu giữa các năm và giữa các số liệu trong
cùng năm.
+ Phương pháp phân tích và tổng hợp: Được sử dụng để phân tích số liệu các
chỉ tiêu đánh giá mức độ phát triển bền vững tín dụng cá nhân tại chi nhánh, sau đó
tổng hợp đánh giá thành công và hạn chế của chi nhánh trong phát triển bền vững
tín dụng cá nhân.
6. Đóng góp khoa học của đề tài
Đề tài có đóng góp về mặt thực tiễn trong lĩnh vực nghiên cứu về hoạt động
thực tiễn của các ngân hàng Việt Nam, cụ thể là hoạt động tín dụng cá nhân của
ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam chi nhánh Thái Nguyên. Thông
qua phân tích và đánh giá mức độ bền vững của hoạt động tín dụng cá nhân của chi
nhánh, đề tài đã đề xuất các biện pháp cho các cấp từ chi nhánh, hội sở hệ thống
ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam, cho đến Ngân hàng Nhà nước
cùng các Bộ, Ngành liên quan và Chính phủ nhằm phát triển hoạt động tín dụng cá
nhân của chi nhánh một cách bền vững.
7. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục các từ
viết tắt, danh mục bảng biểu, sơ đồ,… nội dung của luận văn gồm 3 chương, cụ thể:
- Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển bền vững hoạt động tín dụng cá nhân
tại các ngân hàng thương mại.
- Chương 2: Thực trạng phát triển tín dụng cá nhân tại ngân hàng TMCP Đầu
tư và phát triển Việt Nam – chi nhánh Thái Nguyên.
- Chương 3: Giải pháp phát triển bền vững tín dụng cá nhân tại ngân hàng
TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – chi nhánh Thái Nguyên.


 Tín dụng cá nhân


7

Hiện nay ở nước ta vẫn chưa có một khái niệm thống nhất về tín dụng cá nhân.
Trong Khoản 14 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 nêu trên các loại hình
cấp tín dụng được quy định chung, bao hàm cả tín dụng doanh nghiệp và tín dụng
cá nhân (hay tín dụng bán buôn và tín dụng bán lẻ).
Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công nghệ Châu Á – AIT, dịch vụ
ngân hàng bán lẻ là cung cứng sản phẩm dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng
lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh. Theo định nghĩa
trên thì tín dụng cá nhân (TDCN) hay tín dụng bán lẻ (TDBL) được hiểu là hình
thức cấp tín dụng trực tiếp tới từng khách hàng cá nhân riêng lẻ và các doanh
nghiệp vừa và nhỏ thông qua các mạng lưới chi nhánh.
Hay từ định nghĩa “Tín dụng ngân hàng” nêu trên, cùng việc xác định đối
tượng khách hàng cá nhân bao gồm cá nhân và hộ gia đình có giấy chứng nhận
đăng ký hộ kinh doanh cá thể, có thể hiểu tín dụng cá nhân là hình thức tín dụng mà
trong đó NHTM đóng vai trò là người chuyển nhượng quyền sử dụng vốn của mình
cho khách hàng cá nhân hoặc hộ gia đình sử dụng trong một thời hạn nhất định phải
hoàn trả cả gốc và lãi với mục đích phục vụ đời sống hoặc phục vụ sản xuất kinh
doanh dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể.
Ngoài ra, trong Giáo trình Tín dụng ngân hàng của GS. TS. Nguyễn Văn Tiến
và TS. Nguyễn Thị Lan, dựa trên chủ thể vay vốn mà tín dụng ngân hàng được phân
loại thành tín dụng doanh nghiệp (tín dụng bán buôn); tín dụng cá nhân, hộ gia đình
(tín dụng bán lẻ) và tín dụng cho các tổ chức tài chính. Trong đó, tín dụng cá nhân,
hộ gia đình được hiểu là những khoản tín dụng cho mục đích tiêu dùng hoặc kinh
doanh hộ gia đình của các cá nhân. (Nguyễn Văn Tiến – Nguyễn Thị Lan 2014,
tr.28)
Kết hợp các quan điểm trên có thể đưa ra khái niệm tín dụng cá nhân là hình

khách hàng cá nhân cao hơn cho vay doanh nghiệp. Điều này xuất phát từ 2 nguyên
nhân sau:
- Rủi ro về lãi suất. Đối với các khoản cho vay kinh doanh, ngân hàng và
khách hàng thường có sự thỏa thuận áp dụng mức lãi suất thả nổi, tức là lãi suất
được điều chỉnh theo từng kỳ hạn nhất định trong suốt thời hạn cho vay. Vì vậy,


9

nguy cơ rủi ro về lãi suất đối với cho vay kinh doanh sẽ thấp hơn so với cho vay cá
nhân.
- Về cho vay khách hàng cá nhân dễ gặp rủi ro đạo đức. Chất lượng các thông
tin tài chính của các khách hàng vay thường không cao, cụ thể, thông tin của các
khách hàng cá nhân và hộ gia đình khó xác định, khiến việc thẩm định khách hàng
khó chính xác. Khả năng hoàn trả vốn vay đối với các khoản cho vay tiêu dùng phụ
thuộc vào thu nhập của người đi vay. Tuy nhiên, đối với những khách hàng cá nhân
có thể do nhiều yếu tố chủ quan và khách quan mà họ không thể thực hiện trả nợ
hoặc trì hoãn trả nợ, từ đó gây ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay của ngân hàng.
Nhân tố chủ quan có thể là tình trạng tài chính của người đi vay, công việc làm ăn
không tốt … ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực tài chính của khách hàng, từ đó giảm
khả năng thực hiện trả nợ của khách hàng. Các nhân tố khách quan như hạn hán,
mất mùa, sự suy thoái của nền kinh tế dẫn đến khả năng mất việc cao… cũng là
những nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng hoàn trả của khách hàng.
Thứ năm, lợi nhuận từ tín dụng cá nhân lớn. Lãi suất của các khoản tín dụng
cá nhân phần lớn đều cao hơn các khoản tín dụng khác của ngân hàng thương mại
(NHTM). Điều này xuất phát từ các khoản tín dụng cá nhân có chi phí cao và rủi ro
cao nhất trong các loại cho vay của NHTM. Mức lợi nhuận từ mỗi khoản tín dụng
cá nhân cao, số lượng lớn, vì vậy toàn bộ lợi nhuận thu về từ hoạt động này là đáng
kể trong tổng thu nhập của NHTM.
1.1.3. Vai trò của tín dụng cá nhân

dần nâng cao vai trò của các thành phần này trong nền kinh tế, đóng góp vào sự
tăng trưởng của GDP.
Hiện nay nhu cầu vay tiêu dùng của nhóm khách hàng cá nhân và hộ gia đình
rất lớn, tín dụng cá nhân phát triển mang lại nguồn vốn cho nhóm khách hàng này
có khả năng chi trả cho các sản phẩm và dịch vụ từ thiết yếu đến có giá trị cao như
nhà ở, phương tiện đi lại, du học,... thông qua các sản phẩm tín dụng tiêu dùng, góp
phần kích cầu tiêu dùng cho các sản phẩm, thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tư gia
tăng năng lực sản xuất, tăng trưởng kinh tế.
Tín dụng cá nhân còn góp phần đẩy lùi tệ nạn tín dụng đen, cho vay nặng lãi
do tín dụng bán lẻ có mức độ phủ sóng rộng, giúp khách hàng cá nhân, hộ gia đình,
doanh nghiệp nhỏ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn ngân hàng có lãi suất hấp dẫn.


11

1.1.4. Các sản phẩm tín dụng cá nhân
Trong điều kiện kinh tế ngày càng phát triển, nhu cầu tín dụng của khách hàng
ngày càng cao và đa dạng khiến các ngân hàng phải không ngừng nghiên cứu và
đưa ra nhiều sản phẩm mới. Những sản phẩm dịch vụ tín dụng cá nhân trên thị
trường hiện nay có thể chia làm ba nhóm chính là dịch vụ cho vay cá nhân, dịch vụ
bảo lãnh cá nhân và dịch vụ thẻ tín dụng, trong đó, dịch vụ cho vay cá nhân phổ
biến hơn cả.
1.1.4.1. Các sản phẩm cho vay cá nhân
Các sản phẩm cho vay cá nhân hiện nay mang tính phổ biến, áp dụng cho hầu
hết đối tượng khách hàng như:
- Cho vay bất động sản: Là sản phẩm cho khách hàng cá nhân vay vốn để phục
vụ các nhu cầu mua nhà, đất, nhà dự án (có thế chấp bằng tài sản hình thành
trong tương lai), xây dựng, sửa chữa, chuyển quyền thuê lại nhà của Nhà
nước, chuyển quyền sử dụng đất,…
- Cho vay bổ sung vốn cho hộ kinh doanh cá thể;